અભિજ્ઞાનશકુન્તલ · અધ્યાય 2

કામં પ્રિયા ન સુલભા મનસ્ તુ તદ્ભાવદર્શનાશ્વાસિ ।
અકૃતાર્થે ઽપિ મનસિજે રતિમ્ ઉભયપ્રાર્થના કુરુતે ॥

સ્નિગ્ધં વીક્ષિતમ્ અન્યતો ઽપિ નયને યત્ પ્રેરયન્ત્યા તયા યાતં યચ્ ચ નિતમ્બયોર્ ગુરુતયા મન્દં વિલાસાદ્ ઇવ ।
મા ગા ઇત્ય્ ઉપરુદ્ધયા યદ્ અપિ સા સાસૂયમ્ ઉક્તા સખી સર્વં તત્ કિલ મત્પરાયણમ્ અહો કામી સ્વતાં પશ્યતિ ॥

ન નમયિતુમ્ અધિજ્યમ્ અસ્મિ શક્તો ધનુર્ ઇદમ્ આહિતસાયકં મૃગેષુ ।
સહવસતિમ્ ઉપેત્ય યૈઃ પ્રિયાયાઃ કૃત ઇવ મુગ્ધવિલોકોપદેશઃ ॥

અનવરતધનુર્ જ્યાસ્ફાલનક્રૂરપૂર્વ રવિકિરણસહિષ્ણુ સ્વેદલેશૈર્ અભિનમ્ ।
અપચિતમ્ અપિ ગાત્રં વ્યાયતત્વાદ્ અલક્ષ્યં ગિરિચર ઇવ નાગઃ પ્રાણસારં બિભર્તિ ॥

મેદશ્છેદકૃશોદરં લઘુ ભવત્ય્ ઉત્થાનયોગ્યં વપુઃ સત્ત્વાનામ્ અપિ લક્ષ્યતે વિકૃતિમચ્ ચિત્તં ભયક્રોધયોઃ ।
ઉત્કર્ષઃ સ ચ ધન્વિનાં યદ્ ઇષવઃ સિધ્યન્તિ લક્ષ્યે ચલે મિથ્યા એવ વ્યસનં વદન્તિ મૃગયામ્ ઈદૃગ્ વિનોદઃ કુતઃ ॥

ગાહન્તાં મહિષા નિપાનસલિલં શૃઙ્ગૈર્ મુહુસ્ તાડિતમ્ છાયાબદ્ધકદમ્બકં મૃગકુલં રોમન્થમ્ અભ્યસ્યતુ ।
વિશ્રબ્ધં ક્રિયતાં વહારતતિભિર્ મુસ્તાક્ષતિઃ પલ્વલે વિશ્રામં લભતામ્ ઇદં ચ શિથિતલજ્યાબન્ધમ્ અસ્મદ્ધનુઃ ॥

શમપ્રધાનેષુ તપોધનેષુ ગૂઢં હિ દાતાત્મકમ્ અસ્તિ તેજઃ ।
સ્પર્શાનુકૂલેવ સૂર્યકાન્તાસ્ તદન્યતેજો ઽભિભવાદ્ વમન્તિ ॥

સુરયુવતિસંભવં કિલ મુનેર્ અપત્યં તદ્ ઉજ્ઝિતાધિગતમ્ ।
અર્કસ્યોપરિ શિથિલં ચ્યુતમ્ ઇવ નવમાલિકાકુસુમમ્ ॥

ચિત્રે નિવેશ્યે પરિકલ્પિતસત્ત્વયોગા રૂપોચ્ચયેન મનસા વિધિના કૃતા નુ ।
સ્ત્રીરત્નસૃષ્ટિર્ અપરા પ્રતિભાતિ સા મે ધાતુર્ વિભુત્વમ્ અનુચિન્ત્ય વપુશ્ ચ તસ્યાઃ ॥

અનાઘ્રાતં પુષ્પં કિસલયમ્ અલૂનં કરરુહૈર્ અનાવિદ્ધં રત્નં મધુ નવમ્ અનાસ્વાદિતરસમ્ ।
અખણ્ડં પુષ્યાનાં ફલમ્ ઇવ ચ તદ્રૂપમ્ અનઘં ન જાને ભોક્તારં કમ્ ઇહ સમુપસ્થાસ્યતિ વિધિઃ ॥

અભિમુખે મયિ સંહૃતમ્ ઈક્ષિતં હસિતમ્ અન્યનિમિતકૃતોદયમ્ ।
વિનયવારિતવૃત્તિર્ અતસ્ તયા ન વિવૃતો મદનો ન ચ સંવૃતઃ ॥

દર્ભાઙ્કુરેણ ચરણઃ ક્ષત ઇત્ય્ અખાણ્ડે તન્વી સ્થિતા કતિચિદ્ એવ પદાનિ ગત્વા ।
આસીદ્ વિવૃત્તવદના ચ વિમોચયન્તી શાખાસુ વલ્કલમ્ અસક્તમ્ અપિ દ્રુમાણામ્ ॥

યદ્ ઉત્તિષ્ઠતિ વર્ણેભ્યો નૃપાણાં ક્ષયિ તત્ ફલમ્ ।
તપઃષડ્ભાગમ્ અક્ષય્યં દદત્ય્ આરણ્યકા હિ નઃ ॥

અધ્યાક્રાન્તા વસતિર્ અમુના અપ્ય્ આશ્રમે સર્વભોગ્યે રક્ષાયોગાદ્ અયમ્ અપિ તપઃ પ્રત્યહં સંચિનોતિ ।
અસ્યાપિ દ્યાં સ્પૃશતિ વશિનશ્ ચારણદ્વન્દ્વગીતઃ પુણ્યઃશબ્દો મુનિર્ ઇતિ મુહુહ્ઃ કેવલં રાજપૂર્વઃ ॥

નૈતચ્ ચિત્રં યદ્ અયમ્ ઉદધિશ્યામસીમાં ધરિત્રીમ્ એકઃ કૃત્સ્નાં નગરપરિઘપ્રાંશુબાહુર્ ભુનક્તિ ।
આશંસન્તે સમિતિષુ સુરા બદ્ધવૈરા હિ દૈત્યૈર્ અસ્યાધિજ્યે ધનુષિ વિજયં પૌરુહૂતે ચ વજ્રે ॥

અનુકારિણિ પૂર્વેષાં યુક્તરૂપમ્ ઇદં ત્વયિ ।
આપન્નાભયસત્રેષુ દીક્ષિતાઃ ખલુ પૌરવાઃ ॥

કૃત્યયોર્ ભિન્નદેશત્વાદ્ દ્વૈધીભવતિ મે મનઃ ।
પુરઃ પતિહતં શૈલે સ્રોતઃ સ્રોતોવહો યથા ॥

ક્વ વયં ક્વ પરોક્ષમન્મથો મૃગશાવૈઃ સમમ્ એધિતો જનઃ ।
પરિહાસવિજલ્પિતં સખે પરમાર્થેન ન ગૃહ્યતાં વચઃ ॥