અભિધર્મકોશભાષ્ય · ભાગ 681700

[444।16-444।17]
સમાપત્તિકાલં પ્રત્યેતદુક્તમ્ ।
[444।17-444।18]
શુદ્ધકાત્ ક્લિષ્ટાચ્ચ સમનન્તરં સ્વભૂમિકમેવ ક્લિષ્ટમુત્પદ્યતે નાન્યભૂમિકમિતિ ।
[444।19]
ચ્યુતૌ તુ શુદ્ધકાત્ ક્લિષ્ટં સર્વં
[444।20]
ચ્યુતિકાલે તુ ઉપપત્તિલાભિકાચ્છુદ્ધકાદનન્તરં સર્વભૂમિકં ક્લિષ્ટમુત્પદ્યતે ।
[444।21]
ક્લિષ્ટાત્તુ નોત્તરમ્
[445।01]
ક્લિષ્ટાત્તુ ધ્યાનારૂપ્યાદનન્તરં ચ્યુતિકાલે સ્વાધરભૂમિકં ક્લિષ્ટમુત્પદ્યતે ।
[445।01-445।02]
નોર્ધ્વભૂમિકમ્ ।
[445।02-445।03]
ન ચ સર્વસ્માચ્છુદ્ધકાદનાશ્રવં સમાપત્તિદ્રવ્યમુત્પદ્યતે ।
[445।03]
કિં તર્હિ ।
[445।04]
ચતુર્ધા શુદ્ધકં હાનભાગીયાદિ
[445।05]
હાનભાગીયં વિશેષભાગીયં સ્થિતિભાગીયં નિર્વેધભાગીયમિતિ ચતુર્વિધં શુદ્ધકમ્ ।
[445।06]
ભવાગ્રં તુ ત્રિવિધમન્યત્ર વિશેષભાગીયાત્ ।
કિમસ્ય લક્ષણમ્ ।
[445।07-445।08]
યથાક્રમમ્ ।
ક્લેશોત્પત્તિસ્વભૂમ્યૂર્ધ્વાનાસ્રવાનુગુણં હિ તત્
[445।09-445।10]
ક્લેશોત્પત્ત્યનુગુણં હાનભાગીયં સ્વભૂમ્યનુગુણં સ્થિતિભાગીયમૂર્ધ્વભૂમ્યનુગુણં વિશેષભાગીયમનાસ્રવાનુગુણં નિર્વેધભાગીયમ્ ।
[445।10]
તસ્માદનાસ્રવમુત્પદ્યતે ।
[445।11]
અથૈષાં ચતુર્ણા કતિ કસ્માદનન્તરમુત્પદ્યન્તે ।
[445।12]
દ્વે ત્રીણિ ત્રીણિ ચૈકં ચ હાન ભાગાદ્યનન્તરમ્ ।
[445।13]
હાનભાગીયં હાનભાક્ ।
તસ્માદનન્તરં દ્વે ઉત્પદ્યેતે ।
હાનિસ્થિતિભાગીયે ।

[445।13-445।14]
સ્થિતિભાગીયાનન્તરં ત્રીણ્યન્યત્ર નિર્વેધભાગીયાત્ ।
[445।14-445।15]
વિશેષભાગીયાદનન્તરં ત્રીણ્યન્યત્ર હાનભાગીયાત્ નિર્વેધભાગીયાદનન્તરં તદેવૈકમિતિ ।
[445।16]
કથં વ્યુત્ક્રાન્તકસમાપત્તિરુત્પદ્યતે ।
[445।17]
ગત્વાગમ્ય દ્વિધા ભૂમીરષ્ટૌ શ્લિષ્ટૈકલઙ્ઘિતાઃ
[445।18]
વ્યુત્ક્રાન્તકસમાપત્તિર્વિસભાગતૃતીયગા ।
[445।19]
ગત્વેત્યનુલોમં સમાપદ્ય ।
આગમ્યેતિ પ્રતિલોમં સમાપદ્ય ।
[445।19-446।01]
દ્વિધેતિ સાસ્રવાનાસ્રવા ભૂમીઃ ।
[446।01]
અષ્ટાવિતિ ધ્યાનારુપ્યસમાપત્તીઃ ।
શ્લિષ્ટા ઇત્યનુક્રમેણ ।
[446।01-446।02]
એકલઙ્ઘિતા ઇત્યેકામેકામુત્ક્રમ્ય ।
[446।02-446।03]
સાસ્રવા અષ્ટૌ ભૂમિરનુલોમપ્રતિલોમસમાપત્તિતો નિર્જિત્ય અનાસ્રવાશ્ચ સપ્ત ।
[446।03-446।04]
પશ્ચાત્સાસ્રવાત્ પ્રથમાદ્ધ્યાનાત્ સાસ્રવં તૃતીયં સમાપદ્યતે ।
[446।04]
તસ્માદાકાશાનન્ત્યાયતનં તસ્માદાક્ંઇચન્યાવતનમ્ ।
[446।04-446।05]
એવં પુનઃ પ્રતિલોમં નિર્જિત્ય અનાસ્રવા અપ્યેકલઙ્ઘિતા અનુલોમપ્રતિલોમં ચ સમાપદ્યતે ।
[446।06]
અયં પ્રયોગો વ્યુત્ક્રાન્તકસમાપત્તેઃ ।
[446।06-446।07]
યદા તુ પ્રથમાત્સાસ્રવાત્ તૃતીયમનાસ્રવં ધ્યાનં સમાપદ્યતે તસ્માત્સાસ્રવમાકાશાનન્ત્યાયતનં તસ્માદનાસ્રવમાકિઞ્ચન્યાયતનમ્ ।
[446।08]
એવં પુનઃ પ્રતિલોમમ્ ।
તદા વિસભાગતૃતીયદ્રવ્યગમનાદભિનિષ્પન્ના ભવતિ ।
[446।08-446।09]
અતિવિપ્રકૃષ્ટત્વાન્ન ચતુર્થી સમાપદ્યતે ।
[446।09-446।10]
તાં ચ ત્રિષુ દ્વીપેષુ અસમયવિમુક્ત એવાર્હન્નુત્પાદયતિ ।
[446।10]

નિઃક્લેશત્વાત્સમાધિવશિત્વાચ્ચ ।
[446।10-446।11]
દૃષ્ટિપ્રાપ્તસ્ય યદ્યપિ તીક્ષ્ણેન્દ્રિયત્વાત્ સમાધૌ વશિત્વં ન તુ નિષ્ક્લેશઃ ।
[446।11-446।12]
સમયવિમુક્તો યદ્યપિ નિઃક્લેશો નત્વસ્ય સમાધૌ વશિત્વમિતિ ।
[446।13]
કેનાશ્રયેણ કતિ ધ્યાનારુપ્યાઃ સંમુખીક્રિયન્તે ।
[446।14]
સ્વાધોભૂમ્યાશ્રયા એવ
[446।15]
ધ્યાનાશ્રયા એવ
[446।16]
ધ્યાનારૂપ્યાઃ
[446।17]
ભવાગ્રં ભવાગ્રે ચ સંમુખીક્રિયતે અધશ્ચ યાવત્કામધાતૌ ।
[446।17-446।18]
શેષાણિ સ્વસ્યાં ભૂમાવધશ્ચેતિ ।
[446।18-446।19]
કિં કારણમૂર્ધ્વોપપન્નો નાધરાં સમાપત્તિ સંમુખીકરોતિ ।
[446।19]
તસ્માત્તસ્ય
[446।20]
વૃથાઽધરમ્
[446।21]
નહિ તસ્યાધરેણ સમાપત્તિદ્રવ્યેણ કિઞ્ચિત્ પ્રયોજનં વિધીયતે ।
[445।21-446।21]
નિહીનત્વાત્ ।
[446।22]
ઉત્સર્ગ કૃત્વા ઽપવાદં કરોતિ
[446।23]
આર્યાકિઞ્ચન્યસાંમુખ્યાત્ ભવાગ્રે ત્વાસ્રવક્ષયઃ ।
[446।24]
ભવાગ્રે તૂપપન્નસ્યાનાસ્રવાકિઞ્ચન્યાયતનસંમુખીભાવાદાસ્રવક્ષયો ભવતિ ।
[446।24-446।25]
કથં તત્રોપપન્નસ્ય તત્સંમુખીભાવઃ ।
[446।25]
સ્વસ્યાભાવાત્તસ્ય ચાભ્યાસાત્ ।
[447।01]
અથૈષાં ધ્યાનારૂપ્યાણાં કિમાલમ્બનમ્ ।
[447।02]

સતૃષ્ણાઃ સ્વભવાલમ્બાઃ
[447।03]
આસ્વાદનાસંપ્રયુક્તાઃ સ્વભૂમિકં ભવમાલમ્બન્તે ।
ભવગ્રહણેન સાસ્રવં વસ્તુ ગૃહ્યતે ।
[447।04]
નાધરમાલમ્બન્તે વીતરાગત્વાન્નોત્તરં તૃષ્ણાપરિછિન્નત્વાત્ ભૂમીનામ્ ।
[447।04-447।05]
નાનાસ્રવં કુશલત્વપ્રસઙ્ગાદિતિ ।
[447।06]
ધ્યાનં સદ્વિષયં શુભમ્
[447।07]
કુશલં ધ્યાનં શુભકમનાસ્રવં ચ ।
તત્ સર્વાલમ્બનં યત્કિઞ્ચિદસ્તિ સંસ્કૃતમસંસ્કૃતં વા ।
[447।08]
ન મૌલાઃ કુશલારૂપ્યાઃ સાસ્રવાધરગોચરાઃ ।
[447।09-447।10]
મૌલાનાં કુશલારૂપ્યાણામધોભૂમિકં સાસ્રવં વસ્તુ નાલમ્બનં સ્વોર્ધ્વભૂમ્યાલમ્બનત્વાત્ ।
[447।10]
અનાસ્રવં ત્વાલમ્બનમ્ ।
[447।10-447।11]
સર્વાન્વયજ્ઞાનપક્ષ્યો ન ધર્મજ્ઞાનપક્ષો નાધોભૂમિનિરોધઃ ।
[447।11]
સામન્તકાનન્તર્યમાર્ગાણાં ત્વધરા ભૂમિરાલમ્બનમ્ ।
[447।11-447।12]
એષાં ચ પુનસ્ત્રિવિધાનાં ધ્યાનાનાં રૂપ્યારૂપ્યાણામ્
[447।13]
અનાસ્રવેણ હીયન્તે ક્લેશાઃ
[447।14]
ન શુદ્ધકેન ।
કુત એવ ક્લિષ્ટેન ।
વીતરાગત્વાન્નાધઃ ।
[447।14-447।15]
તસ્યૈવ તદપ્રતિપક્ષત્વાન્ન સ્વભૂમૌ ।
[447।15]
વિશિષ્ટતરત્વાન્નોર્ધ્વમિતિ ।
[447।16]
સમન્તકેન ચ
[447।17]
ધ્યાનારૂપ્યસામન્તકેન ચ ક્લેશાઃ પ્રહીયન્તે શુદ્ધકેનાપિ ।
અધોભૂમિપ્રતિપક્ષત્વાત્ ।

[447।18]
કતિ પુનઃ સામન્તકાનિ ।
[447।19]
અષ્ટૌ સામન્તકાન્યેષાં
[447।20]
એકૈકસ્યૈકૈકં યેન તત્પ્રવેશઃ ।
કિં તાન્યપિ ત્રિવિધાનિ તથૈવ ચ તેષુ વેદના ।
[447।21]
નેત્યુચ્યતે ।
[447।22]
શુદ્ધાદુઃખાસુખાનિ હિ ।
[448।01-448।02]
શુદ્ધકાનિ ચ તાન્યુપેક્ષેન્દ્રિયસંપ્રયુક્તાનિ ચ યન્તબાહ્યત્વાદધોભૂમ્યુદ્વેગાનપગમાત્ વૈરાગ્યપથત્વાચ્ચ નાસ્વાદનાસંપ્રયુક્તાનિ ।
[448।03]
આર્યં ચાદ્યં
[448।04-448।05]
આદ્યં સામન્તકમનાગમ્યં તચ્છુદ્ધકં ચાનાસ્રવં ચ યદ્યપિ સામન્તકચિત્તેન પ્રતિસંધિબન્ધઃ ક્લિષ્ટો ભવતિ ।
[448।05]
સમાહિતસ્ય તુ ક્લિષ્ટત્વં પ્રતિષિધ્યતે ।
[448।06]
ત્રિધા કેચિત્
[448।07]
કેચિત્પુનરિચ્છન્તિ ।
[448।07-448।08]
આસ્વાદનાસંપ્રયુક્તમપ્યનાગમ્યં સામન્તકં ચોચ્યતે ધ્યાનાન્તરં ચ ।
[448।08]
કિમિદમેકાર્થમાહોસ્વિન્નાનાર્થમ્ ।
સામન્તકં હિ વૈરાગ્યમાર્ગઃ ।
[448।09]
અતર્ક ધ્યાનમન્તરમ્
[448।10]
ધ્યાનમેવ હિ વિતર્કાસંપ્રયુક્તં ધ્યાનાન્તરં ધ્યાનવિશેષત્વાત્ ।
[448।10-448।11]
અત એવ દ્વિતીયાદિષુ ધ્યાનેષુ ન વ્યયસ્થાપ્યતે વિશેષાભાવાદિતિ ।
[448।11]
તત્પુનર્ધ્યાનાન્તરં
[448।12]
ત્રિધા
[448।13]
આસ્વાદનાસંપ્રયુક્તમ્ શુદ્ધકમનાસ્રવં ચ ।

[448।14]
અદુઃખાસુખં તચ્ચ
[448।15]
નાત્ર સુખં દુઃખમિત્યદુઃખાસુખમુપેક્ષેન્દ્રિયસંપ્રયુક્તમિત્યર્થઃ ।
[448।15-448।16]
ન પ્રીતિસંપ્રયુક્તં સાભિસંસ્કારવાહિત્વાત્ ।
[448।16]
અત એવ દુઃખા પ્રતિપત્ ।
[448।16-448।17]
તસ્ય તર્હિ ધ્યાનાન્તરસ્ય કઃ ફલવિશેષઃ ।
[448।17]
તદ્ધિ
[448।18]
મહાબ્રહ્મફલં ચ તત્ ।
[448।19]
તાં હિ ધ્યાનાન્તરિકાં ભાવયિત્વા મહાબ્રહ્મા ભવતિ ।
[448।19-448।20]
પુનઃ સર્વસમાધીન્ સંકલય્ય ત્રયઃ સમાધયઃ ઉક્તાઃ સૂત્રે ।
[448।20]
સવિતર્કઃ સવિચારઃ સમાધિઃ ।
અવિતર્કો વિચારમાત્રઃ ।
[449।01]
અવિતર્કો ઽવિચાર ઇતિ ।
[449।01-449।02]
તત્ર ધ્યાનાન્તરં તાવદવિતર્કો વિચારમાત્રઃ સમાધ્હિરિતિ જ્ઞાપિતમ્ ।
[449।02]
વિતર્કમાત્રપ્રતિષેધાત્ ।
તતઃ
[449।03]
સવિતર્કવિચારોઽધઃસમાધિઃ
[449।04]
તસ્માદ્ધ્યાનાન્તરાદધઃસમાધિઃ સવિતર્કઃ સવિચારઃ ।
પ્રથમં ધ્યાનમનાગમ્યં ચ ।
[449।05]
પરતો ઽદ્વયઃ
[449।06]
નાત્ર દ્વયમસ્તીત્યદ્વયઃ ।
પરેણ તુ ધ્યાનાન્તરાત્સમાધિરવિતર્કો ઽવિચારઃ ।
[449।06-449।07]
દ્વિતીયધ્યાનસામન્તકાદ્યાવત્ ભવાગ્રમ્ ।

[449।07]
પુનસ્ત્રયઃ ઉક્તાઃ ।
[449।07-449।08]
શૂન્યતાસમાધિરપ્રણિહિત આનિમિત્તશ્ચ ।
[449।08]
તત્ર
[449।09]
આનિમિત્તઃ સમાકારૈઃ
[449।10]
નિરોધસત્યાકારૈઃ સંપ્રયુક્તઃ સમાધિરાનિમિત્તશ્ચતુરાકારઃ ।
[449।10-449।11]
નિર્વાણં હિ દશનિમિત્તાપગતત્વાદનિમિત્તમ્ ।
[449।11]
તદાલમ્બનઃ સમાધિરાનિમિત્તઃ ।
[449।11-449।12]
પઞ્ચવિષયસ્ત્રીપુરુષત્રિસંસ્કૃતલક્ષણનિમિત્તાનિ દશ ।
[449।13]
શૂન્યતાનાત્મશુન્યતઃ ।
[449।14]
પ્રવર્તતે
[449।15]
અનાત્મશૂન્યતાકારાભ્યાં સંપ્રયુક્તઃ શૂન્યતાસમાધિદ્વર્ચ્યાકારઃ ।
[449।16]
અપ્રણિહિતઃ સત્યાકારૈરતઃ પરૈઃ
[449।17]
પરૈઃ શેષૈઃ સત્યાકારૈઃ સંપ્રયુક્તઃ સમાધિપ્રણિહિતો દશાકારઃ ।
[449।17-449।18]
અનિત્યદુઃખતદ્ધેતુભ્ય ઉદ્વેગાત્ માર્ગસ્ય ચ કોલોપમતયા ઽવશ્યત્યાજ્યત્વાત્તદાકારઃ સમાધિરપ્રણિહિતઃ ।
[450।01]
તદતિક્રમાભિમુખત્વાત્ શૂન્યતાનાત્મતાભ્યાં તુ નોદ્વેગો નિર્વાણસામાન્યાત્ ।
[450।01-450।02]
ત એતે ત્રયઃ સમાધયો દ્વિવિધાઃ ।
[450।03]
શુદ્ધામલાઃ
[450।04]
શુદ્ધકાશ્ચાનાસ્રવાશ્ચ ।
લૌકિકલોકોત્તરત્વાત્ ।
લૌકિકા એકાદશસુ ભૂમિષુ ।
[450।05]
લોકોત્તરા યત્ર માર્ગઃ ।

[450।06]
નિર્મલાસ્તુ તે વિમોક્ષમુખત્રયમ્ ।
[450।07]
અનાસ્રવાસ્ત્વેતે ત્રયઃ સમાધયસ્ત્રીણિ વિમોક્ષમુખાન્યુચ્યન્તે ।
[450।07-450।08]
શૂન્યતા વિમોક્ષમુખમપ્રણિહિતમાનિમિત્તં વિમોક્ષમુખમિતિ ।
[450।08]
મોક્ષદ્વારત્વાત્ ।
પુનશ્ચોચ્યન્તે ।
[450।09]
શૂન્યતાશૂન્યતાદ્યાખ્યાસ્ત્રયો ઽપરસમાધયઃ
[450।10]
શૂન્યતાશૂન્યતા અપ્રણિહિતાપ્રણિહિતઃ આનિમિત્તાનિમિત્તશ્ચ ।
[450।10-450।11]
શૂન્યતાદ્યાલમ્બનત્વાત્તન્નામ ।
[450।11]
તેષાં પુનઃ
[450।12]
આલમ્બેતે અક્ષૈક્ષં દ્વૌ શૂન્યતશ્ચાપ્યનિત્યતઃ ।
[450।13]
અશૈક્ષં સમાધિં દ્વાવપરસમાધી આલમ્બેતે ।
[450।13-450।14]
શૂન્યતાશૂન્યતા અશૈક્ષં શૂન્યતાસમાધિમાલમ્બતે શૂન્યતાકારેણ ।
[450।14-450।15]
અપ્રણિહિતાપ્રણિહિતો ઽપ્યશૈક્ષમપ્રણિહિતમનિત્યાકારેણ ।
[450।15-450।16]
ન દુઃખતો ન હેત્વાદિતો ઽનાસ્રવસ્યાતલ્લક્ષણત્વાન્ન માર્ગાકારૈઃ દૂષણીયત્વાત્ ।
[450।17]
આનિમિત્તાનિમિત્તસ્તુ શાન્તતોઽસંખ્યયા ક્ષયમ્
[450।18-450।19]
આનિમિત્તાનિમિત્તસ્તુ સમાધિરશૈક્ષસ્યાનિમિત્તસ્યાપ્રતિસંખ્યાનિરોધમાલમ્બતે ।
[450।19]
શાન્તાકારેણ ।
અનાસ્રવસ્ય પ્રતિસંખયાનિરોધાભાવાત્ ।
[450।19-450।20]
ન નિરોધપ્રણીતનિઃસરણાકારૈરનિત્યતાનિરોધસાધારણત્વાદવ્યાકૃતત્વા
દવિસંયોગાચ્ચ ।
[450।20-450।21]
એકાન્તેન ચૈતે પરસમાધયઃ
[450।22]

સાસ્રવાઃ
[451।01]
આર્યમાર્ગદ્વેષિત્વાત્ નહ્યેવમનાસ્રવા ઇતિ ।
કુત્રોત્પદ્યન્તે ।
[451।02]
નૃષુ
[451।03]
મનુષ્યેષ્વેવ ન દેવેષુ ।
કસ્યોત્પદ્યન્તે ।
[451।04]
અકોપ્યસ્ય
[451।05]
નાન્યસ્યાર્હતઃ ।
કતિભૂમિકાઃ ।
[451।06]
સપ્તસામન્તવર્જિતાઃ ।
[451।07]
સપ્ત સામન્તકાનિ હિત્વાન્યાસ્વેકાદશસુ ભૂમિષુ ।
[451।07-451।08]
કામધાત્વનાગમ્યધ્યાનાન્તરધ્યાનારુપ્યેષુ ।
[451।08]
પુનશ્ચતસ્રઃ સમાધિભાવના ઉચ્યન્તે ।
[451।08-451।09]
અસ્તિ સમાધિભાવના આસેવિતા ભાવિતા વહુલીકૃતા દૃષ્ટધર્મસુખવિહારાય સંવર્તતે" ઇતિ વિસ્તરઃ ।
[451।09]
તત્ર
[451।10]
સમાધિભાવના ધ્યાનં શુભમાદ્યં સુખાય હિ
[451।11]
કુશલં પ્રથમં શુદ્ધકમનાસ્રવં વા દૃષ્ટધર્મસુખવિહારાય સમાધિભાવના ।
[451।11-451।12]
તદાદિકત્વાદન્યાન્યપિ જ્ઞેયાનિ ।
[451।12-451।13]
નાવશ્યં સંપરાયસુખવિહારાયાપરિહિણોર્ધ્વોપપન્નપરિનિર્વૃતાનાં તદભાવાત્ ।
[451।14]
દર્શનાયાક્ષ્યભિજ્ઞેષ્ટા
[451।15]
દિવ્યચક્ષુરભિજ્ઞા જ્ઞાનદર્શનાય સમાધિભાવના ।
[451।16]
ધીભેદાય પ્રયોગજાઃ ।

[451।17]
પ્રયોગજાઃ સર્વે ગુણાસ્ત્રૈધાતુકા અનાસ્રવાઃ પ્રજ્ઞાપ્રભેદાય સમાધિભાવના ।
[451।18]
વજ્રોપમોઽન્ત્યે યો ધ્યાને સાસ્રવક્ષયભાવના
[452।01]
યશ્ચતુર્થધ્યાને વજ્રોપમઃ સમાધિઃ સ આસ્રવક્ષયાય સમાધિભાવના ।
[452।01-452।02]
આત્મોપનાયિકી કિલૈષા ભગવતો ધર્મદેશના ।
[452।02]
અતશ્ચતુર્ભ્ય એવાહ ।
[452।02-452।03]
કૃતઃ સમાધીનાં કાલગતો નિર્દેશઃ ।
[452।04]
ઇદાનીં સમાધિસંનિશ્રિતાનાં ગુણાનાં નિર્દેશકાલ ઇતિ વ્યાખ્યાયન્તે
[452।05]
અપ્રમાણાનિ ચત્વારિ
[452।06]
મૈત્રી કરુણા મુદિતોપેક્ષા ચ ।
અપ્રમાણસત્ત્વાલમ્બનત્વાત્ ।
કિમર્થં ચત્વાર્યેવ ।
[452।07]
વ્યાપાદાદિવિપક્ષતઃ ।
[452।08]
વ્યાપાદવિંહિસા ઽરતિકામરાગવ્યાપાદબહુલાનાં તત્પ્રહાણાય ચત્વારિ યથાસંખ્યમ્ ।
[452।09]
અશુભોપેક્ષયોઃ કામરાગપ્રતિપક્ષત્વે કો વિશેષઃ ।
[452।09-452।10]
વર્ણરાગસ્યાશુભા મૈથુનરાગસ્યોપેક્ષેતિ વૈભાષિકાઃ ।
[452।10]
એવં તુ યુજ્યતે ।
[452।10-452।11]
મૈથૂનરાગસ્યાશુભા માતાપિતૃપુત્રજ્ઞાતિરાગસ્યોપેક્ષેતિ ।
[452।11]
તત્ર
[452।12]
મૈત્ર્યદ્વેષઃ
[452।13]
અદ્વેષસ્વભાવા મૈત્રી
[452।14]
અપિ કરુણા

[452।15]
કરુણાપ્યેવમ્ ।
[452।16]
મુદિતા સુમનસ્કતા
[452।17]
સૌમનસ્યસ્વભાવા મુદિતા ।
[452।18]
ઉપેક્ષા ઽલોભઃ
[452।19]
અલોભાત્મિકોપેક્ષા ।
કથં વ્યાપાદપ્રતિપક્ષઃ ।
તસ્ય લોભાકૃષ્ટત્વાત્ ।
[452।19-452।20]
ઉભયસ્વભાવા ત્વસૌ યુજ્યતે ।
[452।20]
એષાં તુ મૈત્ર્યાદીનાં
[453।01]
આકારઃ સુખિતા દુઃખિતા વત ।
[453।02]
મોદન્તામિતિ સત્ત્વાશ્ચ
[453।03]
સુખિતા વત સત્ત્વા ઇતિ મનસિકુર્વન્ મૈત્રીં સમાપદ્યતે ।
[453।03-453।05]
દુઃખિતા વત સત્ત્વા ઇતિ કરુણાં મોદન્તાં વત સત્ત્વા ઇતિ મુદિતાં સત્ત્વા ઇત્યેવ મનસિ કુર્વન્નુપેક્ષાં સમાપદ્યતે ।
[453।05]
માધ્યસ્થ્યાત્ ।
અતદ્વતાં સુખાધિમોક્ષત્વાત્ કથં ન વિપરીતત્વં ભવતિ ।
[453।06]
સન્ત્વિત્યભિપ્રાયાત્ ।
આશયસ્યાવિપરીતત્વાદ્વા ઽધિમુક્તિસંજ્ઞાનાત્ ।
[453।06-453।07]
અથવા ક એવં વિપરીતત્વે દોષઃ ।
[453।07]
અકુશલત્વમિતિ ચેત્ ।
[453।07-453।08]
ન કુશલમૂલત્વાદ્વ્યાપાદાદિપ્રતિપક્ષત્વાચ્ચ ।
[453।08]
ઉક્ત એષામાકારઃ ।
[453।09]
કામસત્ત્વાસ્તુ ગોચરઃ

[453।10]
કામાવચરાઃ સત્ત્વા એષામાલમ્બનમ્ ।
તદાલમ્બનાનાં વ્યાપાદાદીનાં પ્રતિપક્ષત્વાત્ ।
[453।11]
યત્તૂક્તમેકાં દિશમધિમુચ્યેતેતિ તદ્ભાજનેન ભાજનગતં દર્શિતમ્ ।
[453।11-453।12]
કતિભૂમિકાન્યેતાનિ ।
[453।13]
ધ્યાનયોર્મુદિતા
[453।14]
પ્રથમદ્વિતીયધ્યાનયોર્મુદિતા ।
સૌમનસ્યત્વાત્ ।
[453।15]
અન્યાનિ ષટ્સુ
[453।16]
અન્યાનિ ત્રીણિ અપ્રમાણાનિ ષટ્સુ ભૂમિષુ ।
[453।16-453।17]
અનાગમ્યે ધ્યાનાન્તરેધ્યાનેષુ ચ ।
[453।17]
સપ્રયોગમૌલગ્રહણાત્ ।
[453।18]
કેચિત્તુ પઞ્ચસુ ।
[453।19]
કેચિત્ પુનઃ અનાગમ્યં હિત્વા પઞ્ચસ્વેતાનીચ્છન્તિ ।
દશસ્વિત્યપરે ।
[453।19-453।20]
કામધાતું સામન્તકાનિ ચ પ્રક્ષિપ્ય સમાહિતાસમાહિતમૌલલ્પ્રયોગગ્રહણાત્ ।
[453।20-453।21]
યદુક્તં "વ્યાપાદાદિવિપક્ષત" ઇતિ કિમપ્રમાણૈરપિ ક્લેશગ્રહણં ભવતિ ।
[453।22]
ન તૈઃ પ્રહાણં
[454।01]
મૌલધ્યાનભૂમિકત્વાદધિમુક્તિમનસ્કારત્વાત્સત્ત્વાલમ્બનત્વાચ્ચ ।
[454।01-454।02]
તત્પ્રયોગેણ તુ વ્યાપાદાદિવિષ્કમ્ભણાત્તત્પ્રતિપક્ષત્વમુક્તમ્ ।
[454।02]
પ્રહાણ દૂરીકરણાચ્ચ ।
[454।02-454।03]
કામધાત્વનાગમ્યભૂમિકાનિ હિ મૈત્ર્યાદીનિ મૌલાપ્રમાણસદૃશાનિ સંવિદ્યન્તે ।
[454।03-454।04]

તૈસ્તાન્વિષ્કમ્ભ્ય પ્રહાણમાર્ગૈઃ પ્રજહાતિ ।
[454।04]
તતો વીતરાગાવસ્થાયાં મૌલાપ્રમાણલાભાત્ ।
[454।04-454।05]
બલવત્પ્રત્યયલાભે ઽપિ તૈરનાધૃષ્યો ભવતિ ।
[454।05]
કથં પુનરાદિકર્મિકો મૈત્ર્યાં પ્રયુજ્યતે ।
[454।05-454।07]
યથા સુખિતમાત્માનં મન્યતે પરાન્વા શૃણોતિ બુદ્ધબોધિસત્ત્વાર્યશ્રાવકાંસ્તથા સત્ત્વાનાં તત્સુખમધિમુચ્યતે એવં સુખિતા વત સન્તુ સત્ત્વા ઇતિ ।
[454।07-454।08]
ન ચેચ્છક્નોતિ ક્લેશસ્યોદ્ભતવૃત્તિત્વાત્ સ મિત્રપક્ષં ત્રિધા ભિત્ત્વા ઽધિમાત્રે તત્સુખમધિમુચ્યતે ।
[454।08-454।09]
તતો મધ્યે મૃદૌ ચ ।
[454।09]
તેષુ ચેત્સમાં મૈત્રીં લભતે તત ઉદાસીનપક્ષે ।
[454।09-454।10]
તતઃ શત્રૂપક્ષં ત્રિધા ભિત્ત્વા મૃદૌ તત્ સુખમધિમુચ્યતે ।
[454।10]
તતો મધ્યે ઽધિમાત્રે ચ ।
[454।10-454।11]
તતશ્ચેદધિમાત્ર ઇવ મિત્રપક્ષે સુખાધિમોક્ષો ન વ્યાવર્તતે ।
[454।11-454।12]
તતઃ ક્રમેણ ગ્રામરાષ્ટ્રસુખાધિમોક્ષો યાવદેકાં દિશં યાવત્સર્વ લોકં મૈત્ર્યા સ્ફુરતિ ।
[454।12-454।13]
યસ્તુ સર્વગુણગ્રાહી સમૈત્રીં ક્ષિપ્રમુત્પાદયતિ ।
[454।13-454।14]
શક્યં હિ સમુચ્છિન્ન કુશલમૂલે ઽપિ ગુણગ્રાહિણા ભવિતું પ્રત્યેકબુદ્ધે ચ દોષ ગ્રાહિણા પૂર્વં પુણ્યાપુણ્યફલસંદર્શનાત્ ।
[454।14-454।16]
એવં કરુણાયાં મુદિતાયાં ચ પ્રયુજ્યતે અમી સત્ત્વા બહુવિધવ્યસનીધનિમગ્ના અપ્યેવં દુઃખાદ્વિમુચ્યેરન્ અપ્યેવાતિપ્રમોદેરન્નિત્યધિમુચ્યમાન ઉપેક્ષાં તૂદાસીનપક્ષાદારભતે ।
[454।16-454।17]
એતાનિ ચાપ્રમાણાનિ
[454।18]
નૃષ્વેવ જન્યન્તે
[454।19]
મનુષ્યેષૂત્પાદ્યન્તે ।
નાન્યત્ર ।
[454।20]
કિં પુનર્ય એકેનાપ્રમાણેન સમન્વાગતઃ સો ઽવશ્યં સર્વૈઃ ।
કિન્તુ
[454।21]

ત્ર્યન્વિતો ધ્રુવમ્
[454।22]
તૃતીયચતુર્થધ્યાનોપપન્નો મુદિતયા ન સમન્વાગતો ભવતિ ।
[454।22-454।23]
ત્રિભિસ્ત્વપ્રમાણલાભી નિત્યં સમન્વાગતો ભવતિ ।
[454।24]
અષ્ટૌ વિમોક્ષાઃ
[455।01]
રૂપી રૂપાણિ પશ્યતીતિ પ્રથમો વિમોક્ષઃ ।
[455।01-455।02]
અધ્યાત્મરૂપસંજ્ઞી બહિર્ધા રૂપાણિ પશ્યતીતિ દ્વિતીયઃ ।
[455।02-455।03]
શુભં વિમોક્ષં કાયેન સાક્ષાત્કૃત્વોપસંપદ્ય વિહરતીતિ તૃતીયઃ ।
[455।03]
ચત્વાર આરુપ્યાઃ ।
સંજ્ઞાવેદિતનિરોધશ્ચાષ્ટમઃ ।
તેષાં
[455।04]
પ્રથમાવશુભા
[455।05]
પ્રથમૌ દ્વૌ વિમોક્ષાવશુભાસ્વભાવૌ ।
[455।05-455।06]
વિનીલકાદ્યાકારત્વાત્ ।
[455।06]
અત એતયોરશુભાવન્નયો વેદિતવ્યઃ ।
એતૌ ચ
[455।07]
ધ્યાનયોર્દ્વયોઃ ।
[455।08]
પ્રથમદ્વિતીયયોર્ધ્યાનયોર્નાન્યસ્યાં ભૂમૌ ।
[455।08-455।09]
કામાવચરપ્રથમધ્યાનભૂમિકયોર્વર્ણરાગયોઃ પ્રતિપક્ષેણ યથાસંખ્યમ્ ।
[455।10]
તૃતીયો ઽન્ત્યે
[455।11]
શુભો વિમોક્ષશ્ચતુર્થધ્યાને ।
[455।12]
સ ચાલોભઃ
[455।13]
સો ઽપ્યલોભસ્વભાવો નત્વશૂભાસ્વભાવઃ ।

શુભાકારત્વાત્ ।
[455।13-455।14]
સપરિવારાસ્ત્વેતે પઞ્ચસ્કન્ધસ્વભાવાઃ ।
[455।14]
આરુપ્યવિમોક્ષાસ્તુ
[455।15]
શુભારુપ્યાઃ સમાહિતાઃ
[455।16-455।17]
કુશલાઃ સમાહિતા એવ ચારૂપ્યવિમોક્ષાખ્યાં લભન્તે ન ક્લિષ્ટા નાપ્યસમાહિતાસ્તદ્યથામરણભવે ।
[455।17]
અન્યદાપ્યસમાહિતાઃ સન્તીત્યપરે ।
[455।17-455।18]
સામન્તકવિમુક્તિ માર્ગા અપિ વિમોક્ષાખ્યાં લભન્તે ।
[455।18]
નાનન્તર્યમાર્ગા અધરાલમ્બનત્વાત્ ।
[455।18-455।19]
વૈમુખ્યાર્થો હિ વિમોક્ષાર્થ ઇતિ ।
[455।20]
નિરોધસ્તુ સમાપત્તિઃ
[456।01]
સંજ્ઞાવેદિતનિરોધસ્તુ અષ્ટમો વિમોક્ષો નિરોધસમાપત્તિઃ ।
સા ચ પૂર્વ નિર્દિષ્ટા ।
[456।02]
સંજ્ઞાવેદિતવૈમુખ્યાત્સર્વસંસ્કૃતાદ્વા ।
સમાપત્ત્યાવરણવિમોક્ષણાદ્વિમોક્ષ ઇત્યપરે ।
[456।03]
તાં તુ સમાપદ્યન્તે ।
[456।04]
સૂક્ષ્મસૂક્ષ્માદનન્તરમ્ ।
[456।05]
ભવાગ્રં હિ સંજ્ઞા સૂક્ષ્મં તત્ પુનઃ સૂક્ષ્મતરં કૃત્વા નિરોધં સમાપદ્યન્તે ।
સમાપન્નાનાં તુ
[456।06]
સ્વશુદ્ધકાધરાર્યેણ વ્યુત્થાનં ચેતસા તતઃ
[456।07-456।08]
ભાવાગ્રિકેણ વા શુદ્ધકેન ચેતસા તતો વ્યુત્થાનં ભવત્યાકિઞ્ચન્યાયતન ભૂમિકેન વા સાસ્રવેણ ।
[456।08-456।09]
તદેવં તસ્યાઃ સાસ્રવં સમાપત્તિચિત્તં ભવતિ સાસ્રવાનાન્તર્ય તુ વ્યુત્થાનચિત્તમિતિ ।
[456।09]
એષાં ચ વિમોક્ષાણાં

[456।10]
કામાપ્તદૃશ્યવિષયાઃ પ્રથમાઃ
[456।11]
કામાવચરમેષાં રૂપાયતનમાલમ્બનમમનોજ્ઞં મનોજ્ઞં ચ યથાયોગમ્ ।
[456।12-456।13]
યે ત્વરૂપિણઃ ।
તે ઽન્વયજ્ઞાનપક્ષોર્ધ્વસ્વભૂદુઃખાદિગોચરાઃ
[456।14-456।15]
આરૂપ્યવિમોક્ષાણાં સ્વભૂમિકોર્ધ્વભૂમિકં દુઃખં તદ્ધેતુનિરોધૌ ચાલમ્બનં સર્વશ્ચાન્વયજ્ઞાનપક્ષો માર્ગઃ ।
[456।15]
અપ્રતિસંખ્યાનિરોધશ્ચેતિ વક્તવ્યમાકાશં ચૈકસ્યેતિ ।
[456।16]
કસ્માન્ન તૃતીયે ધ્યાને વિમોક્ષઃ ।
[456।16-456।17]
દ્વિતીયધ્યાનભૂમિકવર્ણરાગાભાવાત્ સુખમણ્ડેઞ્જિતત્વાચ્ચ ।
[456।17]
તસ્માચ્છુભં વિમોક્ષમુત્પાદયતિ ।
[456।17-456।18]
અશુભયા લીનં સંતતિં પ્રમોદયિતું જિજ્ઞાસનાર્થં વા ।
[456।18]
કચ્ચિદશુભાવિમોક્ષૌ નિષ્પન્નાવિતિ ।
[456।18-456।19]
એવં ચ પુનસ્તૌ નિષ્પન્નૌ ભવતો યદિ શુભતો ઽપિ મનસિ કુર્વતઃ ક્લેશો નોત્પદ્યત ઇતિ ।
[456।20]
દ્વાભ્યાં હિ કારણાભ્યાં યોગિનો વિમોક્ષાદીનુત્પાદયન્તિ ।
[456।20-456।21]
ક્લેશદૂરીકરણાર્થં સમાપત્તિવશિત્વાર્થં ચ ।
[456।21]
અરણાદિગુણાભિનિર્હારાય આર્યાયાશ્ચર્દ્ધેઃ ।
[456।21-456।22]
સા પુનર્યયા વસ્તુપરિણામાધિષ્ઠાનાયુરુત્સર્ગાદીનિ ક્રિયન્તે ।
[456।22-456।23]
કસ્માત્તૃતીયાષ્ટમયોરેવ સાક્ષાત્કરણમુક્તં નાન્યેષામ્ ।
[456।23-456।24]
પ્રધાનત્વાદ્ધાતુભૂમિપર્યન્તાવસ્થિતત્વાચ્ચ ।
[457।01]
અભિભ્વાયતનાન્યષ્ટૌ
[457।02-457।03]
અધ્યાત્મં રૂપસંજ્ઞી વહિર્ધા રૂપાણિ પશ્યતિ પરીત્તાનિ સુવર્ણાનિ દુર્વર્ણાનિ તાનિ ખલુ રૂપાણ્યભિભૂયજાનાત્યભિભૂય પશ્યતીત્યેવંસંજ્ઞી ભવતીદં પ્રથમમભિભ્વાયતનમ્ ।
[457।04]

એવમધિમાત્રાણિ ।
અધ્યાત્મમરૂપસંજ્ઞ્યેવમેવ । ઇત્યેતાનિ ચત્વારિ ।
[457।04-457।05]
અધ્યાત્મમરૂપસંજ્ઞ્યેવ પુનર્નીલપીતલોહિતાવદાતાનિ પશ્યતીત્યષ્ટૌ ભવન્તિ ।
[457।05]
તેષાં
[457।06]
દ્વયમાદ્યવિમોક્ષવત્ ।
[457।07]
યથા પ્રથમો વિમોક્ષ એવં દ્વે અભિભ્વાયતને પ્રથમદ્વિતીયે ।
[457।08]
દ્વે દ્વિતીયવત્
[457।09]
યથા દ્વિતીયો વિમોક્ષ એવં દ્વે અભિભ્વાયતને તૃતીયચતુર્થે ।
[457।10]
અન્યાનિ પુનઃ શુભવિમોક્ષવત્
[457।11]
યથા શુભો વિમોક્ષ એવમન્યાનિ ચત્વારિ ।
અયં તુ વિશેષઃ તૈર્વૈમુખ્યમાત્રમ્ ।
[457।12]
એભિસ્ત્વાલમ્બનાભિભવનં યથેચ્છમધિમોક્ષાત્ ક્લેશાનુત્પાદાચ્ચ ।
[457।13]
દશ કૃત્સ્નાનિ
[457।14]
દશ કૃત્સ્નાયતનાનિ નિરન્તરકૃત્સ્નસ્ફરણાત્ ।
[457।14-457।15]
પૃથિવ્યપ્તેજોવાયુનીલપીતલોહિતાવદાતકૃત્સ્નાનિ ।
[457।15]
આકાશવિજ્ઞાનાનન્ત્યાયતનકૃત્સ્ને ચ ।
તેષામ્
[457।16]
અલોભાષ્ટૌ
[457।17]
પ્રથમાન્યષ્ટાવલોભસ્વભાવાનિ
[457।18]
ધ્યાને ઽન્ત્યે
[457।19]
ચતુર્થ એવ ધ્યાને ।
[458।01]
ગોચરઃ પુનઃ ।

[458।02]
કામાઃ
[458।03]
કામાવચરરૂપાયતનમેષા માલમ્બનમ્ ।
વાયોઃ સ્પ્રષ્ટવ્યાયતન મિત્યેકે ।
[458।04]
દ્વે શુદ્ધકારુપ્યે
[458।05]
દ્વે પશ્ચિમે કૃત્સ્ને શુદ્ધકારૂપ્યસ્વભાવે ।
[458।06]
સ્વચતુઃસ્કન્ધગોચરે
[458।07]
સ્વભૂમિકાશ્ચત્વારઃ સ્કન્ધા અન્યોરાલમ્બનમ્ ।
[458।07-458।08]
વિમોક્ષપ્રાવેશિકાન્યભિભ્વાયતનાનિ ।
[458।08]
અભિભ્વાયતનપ્રાવેશિકાનિ કૃત્સ્નાયતનાનિ ।
ઉત્તરોત્તરવિશિષ્ટત્વાત્ ।
[458।09-458।10]
સર્વાણિ ચૈતાનિ વિમોક્ષાદીનિ પૃથગ્જનાર્યસાંતાનિકાનિ સ્થાપયિત્વા નિરોધવિમોક્ષમ્ ।
[458।11]
નિરોધ ઉક્તઃ
[458।12]
નિરોધવિમોક્ષઃ પૂર્વમેવોક્તઃ સર્વૈઃ પ્રકારૈઃ ।
[458।13]
વૈરાગ્યપ્રયોગાપ્તં તુ શેષિતમ્ ।
[458।14]
નિરોધાદન્યાનિ વિમોક્ષાદીનિ વૈરાગ્યલાભિકાનિ પ્રાયોગિકાણિ ચ ।
[458।14-458।15]
ઉચિતાનુચિતત્વાત્ ।
[458।16]
ત્રિધાત્વાશ્રયમારૂપ્યસંજ્ઞં શેષં મનુષ્યજમ્
[458।17]
આરુપ્યવિમોક્ષા આરુપ્યકૃત્સ્ને ચ ત્રૈધાતુકાશ્રયાણિ શેષં મનુષ્યાશ્રયમેવ ।
[458।18]
ઉપદેશસામર્થ્યેનોત્પાદનાત્ ।
કથં રૂપારુપ્યધાત્વોરારૂપ્યધ્યાનવિશેષોત્પાદનમ્ ।
[458।19]
ત્રિભિઃ કારણૈર્ધ્યાનારૂપ્યસમાપત્તીનામુપપત્તિર્હેતુકર્મધર્મતાબલૈઃ ।
તત્ર

[458।20]
હેતુકર્મબલાદ્ધાત્વોરારૂપ્યોત્પાદનં દ્વયોઃ ।
[459।01]
દ્વયો રૂપારૂપ્યધાત્વોરારૂપ્યસમાપત્ત્યુત્પાદનમ્ ।
[459।01-459।03]
હેતુબલાદાસન્નાભીક્ષ્ણાભ્યાસાત્ કર્મબલાચ્ચોર્ધ્વભૂમિકસ્યાપરપર્યાયવેદનીયસ્ય કર્મણઃ પ્રત્યુપસ્થિતવિપાકત્વાત્ ।
[459।03]
નહ્યધસ્તાદવીત રાગેણોર્ધ્વ શક્યમુત્પત્તુમિતિ ।
[459।04]
ધ્યાનાનાં રૂપધાતૌ તુ તાભ્યાં ધર્મતયાપિ ચ
[459।05-459।06]
રૂપધાતૌ ધ્યાનોત્પાદનમેતાભ્યાં હેતુકર્મબલાભ્યાં ધર્મતયા ચ સંવર્તનીકાલે ।
[459।06]
તદાનીં હિ સર્વસ્ત્ત્વા એવાધરભૂમિકાસ્તદ્ધ્યાનમુત્પાદયન્તિ ।
[459।06-459।07]
કૃત્સ્નાનાં ધર્માણામુદ્ભૂતવૃત્તિત્વાત્ ।
[459।07]
કિયચ્ચિરં પુનરયં સદ્ધર્મઃ સ્થાસ્યતિ ।
[459।07-459।08]
યત્રેમે ઈદૃશાનામ્ ધર્માણાં પ્રકારાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે ।
[459।09]
સદ્ધર્મો દ્વિવિધઃ શાસ્તુરાગમાધિગમાત્મકઃ ।
[459।10]
તત્રાગમઃ સૂત્રવિનયાભિધર્મા અધિગમો બોધિપક્ષ્યા ઇત્યેષ દ્વિવિધઃ સદ્ધર્મઃ ।
[459।11]
ધાતારસ્તસ્ય વક્તારઃ પ્રતિપત્તાર એવ ચ
[459।12]
આગમસ્ય હિ ધારયિતારો વક્તારઃ ।
અધિગમસ્ય પ્રતિપત્તારઃ ।
[459।12-459।13]
અતો યાવદેતે સ્થાસ્યન્તિ તાવત્સદ્ધર્મ ઇતિ વેદિતવ્યમ્ ।
[459।13]
તેષાં તુ વર્ષસહસ્ર મવસ્થાનમાહુઃ ।
[459।14]
અધિગમસ્યૈવમ્ ।
આગમસ્ય તુ ભૂયાંસં કાલમિત્યપરે ।
[459।15]
યો ઽયમિહ શાસ્ત્રે ઽભિધર્મ ઉક્તઃ કિમેષ એવ શાસ્ત્રાભિધર્મો દેશિતઃ ।
[459।16-459।19]
કાશ્મીરવૈભાષિકનીતિસિદ્ધઃ પ્રાયો મયા ઽયં કથિતો ઽભિધર્મઃ ।

યદ્દુર્ગૃહીતં તદિહાસ્મદાગઃ સદ્ધર્મનીતૌ મનયઃ પ્રમાણમ્
[460।01-460।02]
પ્રાયેણ હિ કાશ્મીરવૈભાષિકાણાં નીત્યાદિસિદ્ધ એષો ઽસ્માભિરબિધર્મ આખ્યાતઃ ।
[460।02]
યદત્રાસ્માભિર્દુર્ગૃહીતં સો ઽસ્માકમપરાધઃ ।
[460।02-460।03]
સદ્ધર્મનીતૌ તુ પુનર્બુદ્ધા એવ પ્રમાણં બુદ્ધપુત્રાશ્ચ ।
[460।04-460।07]
નિમીલિતે શાસ્તરિ લોકચક્ષુષિ ક્ષયં ગતે સાક્ષિજને ચ ભૂયસા ।
અદૃષ્ટતત્ત્વૈર્નિરવગ્રહૈઃ કૃતં કુતાર્કિકૈઃ શાસનમેતદાકુલમ્
[460।07-460।11]
ગતે ઽથ શાન્તિં પરમાં સ્વયંભુવિ સ્વયંભુવઃ શાસનધુર્ધરેષુ ચ ।
જગત્યનાથે ગુનઘાતિભિર્મતૈઃ નિરઙ્કુશૈઃ સ્વૈરમિહાદ્ય ચર્યતે
[460।12-460।13]
ઇતિ કણ્ઠગતપ્રાણં વિદિત્વા શાસનં મુનેઃ ।
બલકાલં મલાનાં ચ ન પ્રમાદ્યં મુમુક્ષુભિઃ
=====================================================================
[460।14]
॥ અભિધર્મકોશભાષ્યે સમાપત્તીનિર્દેશો નામાષ્ટમકોશસ્થાનમિતિ ॥
નવમં કોશસ્થાનમ્
=====================================================================
નમો બુદ્ધાય
=====================================================================
[461।02]
કિં ખલ્વતો ઽન્યત્ર મોક્ષો નાસ્તિ ।
નાસ્તિ ।
[461।02-461।03]
કિં કારણમ્ ।
[461।03]
વિતથાત્મદૃષ્ટિનિવિષ્ટત્વાત્ ।
[461।03-461।04]
નહિ તે સ્કન્ધસંતાન એવાત્મપ્રજ્ઞપ્તિં વ્યવસ્યન્તિ ।
[461।04]
કિં તર્હિ ।
[461।04-461।05]
દ્રવ્યાન્તરમેવાત્માનં પરિકલ્પયન્તિ આત્મગ્રાહપ્રભવાશ્ચ સર્વક્લેશા ઇતિ ।
[461।05-461।06]
કથં પુનરિદં ગમ્યતે સ્કન્ધસંતાન એવેદમાત્માભિધાનં વર્તતે નાન્યસ્મિન્નભિધેય ઇતિ ।
[461।06]
પ્રત્યક્ષાનુમાનાભાવાત્ ।