અભિધર્મકોશભાષ્ય · ભાગ 621640

અન્યત્રાવચનાત્ ।
[399।15]
એષ ચેચ્છાસ્ત્રાર્થો ઽભવિષ્યત્ ।
[399।15-399।16]
યદિદં પઠચ્યતે "સ્યાદ્દર્શનપ્રહાતવ્યેન ચિત્તેન કામપ્રતિસંયુક્તાન્ધર્માન્વિજાનીયાદિતિ ।
[399।16]
આહ ।
વિજાનીયાત્ ।
[399।16-399।18]
આત્મત આત્મીયત ઉચ્છેદતઃ શાશ્વતતઃ અહેતુતો ઽક્રિયાતો ઽપવાદતો ઽગ્રતઃ શ્રેષ્ઠતો વિશિષ્ટતઃ પરમતઃ શુદ્ધિતો મુક્તિતો નૈર્યાણિકતઃ કાઙ્ક્ષાતો વિમતિતો વિચિકિત્સાતઃ ।
[399।18-399।19]
રજ્યેત દ્વિષ્યાન્મન્યેત મુહ્યેદયોગવિહિતતો વિજાનીયાદિ"તિ ।
[399।19]
અત્રાપ્યેવં પાઠો ઽભવિષ્યત્ ।
[399।19-399।20]
અસ્ત્યેતત્ સ્થાનમસ્ત્યેતદ્વસ્ત્વિતિ ।
[399।20]
ન ત્વેવં પઠચ્યતે ।
તસ્માન્નાસ્યાયમર્થઃ ।
[399।21]
કિં પુનરિમે ષોડશાકારા નામત આહોસ્વિત્ દ્રવ્યતઃ ।
[399।21-399।22]
સપ્ત દ્રવ્યતો નામતઃ ષોડશેત્યેકે ।
[399।22]
દુઃખકારાશ્ચત્વારઃ સમુદયનિરોધમાર્ગાકારાણામેકકદ્રવ્યત્વાત્ ।
[399।23]
એવં તુ વર્ણયન્તિ ।
[400।01]
દ્રવ્યતઃ ષોડશાકારાઃ
[400।02]
તત્પ્રત્યયાધીનત્વાત્ અનિત્યમ્ ।
ષીડાત્મકત્વાત્ દુઃખમ્ ।
[400।02-400।03]
આત્મીયદૃષ્ટિવિપક્ષેણ શૂન્યમ્ ।
[400।03]
આત્મદૃષ્ટિવિપક્ષેણાનાત્મા ।
હેતુર્વીજધર્મયોગેન ।
[400।03-400।04]
સમુદયઃ પ્રાદુર્ભાવયોઇગેન ।
[400।04]

પ્રભવઃ પ્રબન્ધયોગેન ।
[400।04-400।05]
અભિનિષ્પાદનાર્થેન પ્રત્યયઃ ।
[400।05-400।06]
તદ્યથા મૃત્પિણ્દદણ્દચત્રસૂત્રોદકસમવાયાત્ ઘટાભિનિષ્પત્તિર્ભવતિ તદ્વદિતિ ।
[400।06]
અક્ન્ધોપરમત્વાત્ નિરોધઃ ।
અગ્નિનિર્વાષણાત્ શાન્તઃ ।
[400।06-400।07]
નિરૂપદ્રવ્ત્વાત્ પ્રણીતઃ ।
[400।07]
સર્વાપક્ષાલવિમુક્તત્વાન્નિઃ સરણમિતિ ।
ગમનાર્થેન માર્ગઃ ।
[400।07-400।08]
યોગયુક્તત્વાન્ન્યાયઃ ।
[400।08]
સમ્યક્પ્રતિપાદનાર્થેન પ્રતિપત્ ।
અત્યન્તસમતિક્રમણાન્નૈર્યાણિક ઇતિ ।
[400।09]
અથવા અનાત્યન્તિકત્વાદનિત્યમ્ ।
અભિન્યાસભૂતત્વાત્ દુઃખમ્ ।
[400।09-400।010]
અન્તર્વ્યાપારપુરુષપરહિતત્ત્વાચ્છૂન્યમ્ ।
[400।10]
અકામકારિત્વાદનાત્મા ।
[400।10-400।010]
હેતુરાગમનયોગેન ।
[400।10-400।11]
સમુદય ઉન્મજ્જનયોગેન ।
[400।11]
પ્રભવઃ પ્રસરણયોગેન ।
પ્રતિસરણાર્ઘેન પ્રત્યય ઇતિ ।
[400।11-400।12]
અસંબન્ધઃ સંબન્ધોપરમત્વાન્નિરોધઃ ।
[400।12]
ત્રિસંસ્કૃતલક્ષણવિમુક્તત્વાચ્છાન્તઃ ।
[400।12-400।13]
કુશલત્વાત્ પ્રણીતઃ ।
[400।13]
પરમાશ્વાસત્વાન્નિઃ સરણમિતિ ।

કુમાર્ગવિપક્ષેણ માર્ગઃ ।
[400।13-400।14]
અન્યાયવિપક્ષેણ ન્યાયઃ ।
[400।14]
નિર્વાણપુરાવિરોધનાર્થેન પ્રતિપત્ ।
સર્વભવપ્રતિપક્ષત્વાન્નૈર્યાણિકઃ ।
[400।15]
ઇત્યેષાં વ્યાખ્યાનમનેકપર્યાયઃ ।
યથાભિપ્રેતં પ્રવક્ષ્યામઃ ।
ઉદયવ્યયત્વાદનિત્યમ્ ।
[400।16]
પ્રતિકૂલભાવાત્ ।
દુઃખમ્ ।
આત્મરહિતત્વાચ્છૂન્યમ્ ।
સ્વયમનાત્મત્વાદનાત્મ ।
[400।17]
હેતુસમુદયપ્રભવપ્રત્યયત્વં તુ યદેવ સૂત્ર ઉક્તમ્ ।
[400।17-400।18]
"ઇમે પઞ્ચોપાદાનસ્કન્ધાશ્છન્દમૂલકાશ્છન્દસમુદયાશ્છન્દજાતીયાશ્છન્દપ્રભવા" ઇતિ ।
[400।18-400।19]
પ્રભવશબ્દઃ કેવલં પશ્ચાત્ પઠિતવ્યઃ શાસ્ત્રે ।
[400।19]
કઃ પુનરેષાં વિશેષઃ ।
ચતુર્વિધો હિ ચ્છન્દઃ ।
[400।20]
અસ્મીત્યભેદેનાત્મભાવ્ચ્છન્દઃ ।
સ્યામિત્યભેદેન પુનર્ભવચ્છન્દઃ ।
[400।20-400।21]
ઇત્યં સ્યામિતિ ભેદેન પુનર્ભવચ્છન્દઃ ।
[400।21]
પ્રતિસંધિવન્ધચ્છન્દશ્ચતુર્થઃ ।
કર્માભિસંસ્કારચ્છન્દો વા ।
[400।22]
તત્ર પ્રથોમો દુઃખસ્યાદિકારણત્વાન્મૂલહેતુઃ ।
ફલસ્યેવ વીજમ્ ।
[400।22-400।23]
દ્વિતીયઃ સમુદયસ્તેન તત્સમુદાગમાત્ફલસ્યેવાઙ્કુરાદિપ્રસવઃ ।
[400।23-400।24]
તૃતીયસ્તજ્જાતીયદુઃખપ્રત્યયઃ ।
[400।24]

ફલસ્યેવ ક્ષોત્રોદકપાશ્યાદિકમ્ ।
[400।24-400।26]
ક્ષેત્રાદિવશેન હિ ફલસ્ય ગન્ધરસવીર્યવિપાકપ્રભાવભેદા ભવન્તિ ચતુર્થઃ પ્રભવસ્તતઃ એવ તત્સંભવાત્ ફલસ્યેવ પુષ્પાવસાનમિતિ ।
[400।26]
અથવા ।
[400।26-401।01]
તૃષ્ણાવિચરિતાનાં દ્વૌ પઞ્ચકૌ દ્વૌ ચતુષ્કૌ ચત્વારશ્છન્દાઃ ।
[401।01-401।02]
"અસ્મીતિ ભિક્ષવઃ સાતિ ઇત્થમસ્મીતિ ભવતિ એવમસ્મીતિ ભવતિ અન્યથા ઽસ્મીતિ સદસ્મીતિ અસદસ્મીતિ ।
[401।02-401।03]
ભવિષ્યામીત્યસ્ય ભવતિ ન ભવિષ્યામિ ઇત્થં ભવિષ્યામિ એવં ભવિષ્યામિ એવં ભવિષ્યામિ શ્રન્યથા ભવિષ્યામિ ।
[401।04-401।05]
સ્યામિત્યસ્ય ભવતિ ઇત્થં સ્યામ્ એવં સ્યામ્ અન્યથા સ્યામ્ અપિતુ સ્યામ્ અપીત્થં સ્યામ્ અપ્યેવં સ્યામ્ અપ્યન્યથા સ્યામિત્યસ્ય ભવતિ ।
[401।06]
પ્રવૃત્ત્યુપર્મત્વાન્નિરોધઃ ।
નિર્દુઃખત્વાચ્છન્તઃ ।
[401।06-401।07]
"ઇતિ હિ ભિક્ષવો દુઃખાઃ સંસ્કારાઃ શાન્તં નિર્વાણમિ"તિ વચનાત ।
[401।07]
નિરુત્તરત્વાત્ પ્રણીતઃ ।
[401।07-401।08]
અપુનરાવૃત્તિત્વાન્નિઃસરણમ્ ।
[401।08]
પથિભૂતત્વાન્માર્ગઃ ।
યથાભૂતપ્રવૃત્તત્વાન્ન્યાયઃ ।
[401।08-401।09]
પ્રતિનિયતત્વાત્ પ્રતિપત્ ।
[401।09]
યથોક્તમ્
[401।10]
"એષ માર્ગો હિ નાસ્ત્યન્યો દર્શનસ્ય વિશુદ્ધય" ઇતિ
[401।11]
અત્યન્તનિર્યાણાન્નૈર્યાણિકઃ ।
[401।11-401।12]
અથવા નિત્યસુખાત્મીયાત્મદૃષ્ટિચરિતાનાં પ્રતિપક્ષેણાનિત્યદુઃખશુન્યાનાત્માકારાઃ ।
[401।12-401।13]
અહેત્વેકહેતુપરિણામબુદ્ધિપૂર્વક દૃષ્ટિચરિતાનાં પ્રતિપક્ષેણ હેતુસમુદયપ્રભવપ્રત્યયાકારાઃ ।
[401।13-401।14]
નાસ્તિ મોક્ષ ઇતિ દૃષ્ટિચરિતાનાં નિરોધાકારઃ ।
[401।14]

દુઃખો મોક્ષ ઇતિ દૃષ્ટિચરિતાનાં શાન્તાકારઃ ।
[401।14-401।15]
ધ્યાનસુખપ્રણીતદૃષ્ટિચરિતાનાં પ્રણીતાકારઃ ।
[401।15-401।16]
પુનઃ પુનઃ પરિહાણિતો નાત્યન્તિકો મોક્ષ ઇતિ દૃષ્ટિચરિતાનાં નિઃસરણાકારઃ ।
[401।16-401।17]
નાસ્તિ માર્ગઃ કુમાર્ગો ઽયમન્યો માર્ગઃ પુનરાવર્તી માર્ગ ઇતિ દૃષ્ટિચરિતાનાં માર્ગન્યાયપ્રતિપન્નૈર્યાણિકાકારા ઇતિ ।
[401।18]
આકારો નામ ક એષ ધર્મઃ ।
[401।19]
પ્રજ્ઞાકારઃ
[401।20]
એવં તર્હિ પ્રજ્ઞા સાકારા ન ભવિષ્યતિ ।
પ્રજ્ઞાન્તરાસંયોગાત્ ।
એવં તુ યુક્તં સ્યાત્ ।
[401।21]
સર્વેષાં ચિત્તચૈત્તાનામાલમ્બનગ્રહણપ્રકાર આકાર ઇતિ ।
[401।22]
અથ કિં પ્રજ્ઞૈવાકારયતિ નેત્યાહ ।
કિં તર્હિ ।
[401।23]
તયા સહ ।
[401।24]
આકારય્ન્તિ સાલમ્બાઃ
[402।01]
પ્રજ્ઞા ચાન્યે ચ સર્વે સાલમ્બના ધર્મા આકારયન્તિ ।
[402।02]
સર્વમાકાર્યતે તુ સત્
[402।03]
યત્કિઞ્ચિદસ્તિ સર્વમાકાર્યતે ।
[402।03-402।04]
તદેવં કૃત્વા સિદ્ધં ભવતિ પ્રજ્ઞા આકારશ્ચાકારયતિ ચાકાર્યન્તે ચ ।
[402।04-402।05]
આલમ્બના આકાર્યન્ત એવેતિ ।
[402।06]
અતઃ પરમેષાં જ્ઞાનાનાં કુશલાદિભેદં નિર્વેક્ષ્યામઃ ।
[402।07]
ત્રિધાદ્યં કુશલાન્યન્યાનિ
[402।08]
સંવૃતિજ્ઞાનં શ્લોકાદૌ ભવત્વાદાદ્યમ્ ।

તત્ત્રિવિધમ્ ।
[402।08-402।09]
કુશલાકુશલાવ્યાકૃતમ્ ।
[402।09]
અન્યાનિ નવ જ્ઞાનાનિ કુશલાન્યેવ ।
[402।10]
આદ્યં સર્વાસુ ભૂમિષુ ।
[402।11]
કામધાતી યાવદ્ભવાગ્રે ।
[402।12]
ધર્માખ્યં ષટ્સુ
[402।13]
ધર્મજ્ઞાનં ચતુર્ષુ ધ્યાનેષ્વનાગમ્યે ધ્યાનાન્તરે ચ ।
[402।14]
નવસુ ત્વન્વયાખ્યં
[402।15]
અન્વયજ્ઞાનં તાસ્વેવ ચ ષટ્સુ ભૂમિષ્વારુપ્યત્રયે ચ ।
[402।16]
તથૈવ ષટ્
[402।17]
દુઃખસમુદયનિરોધમાર્ગક્ષયાનુત્પાદજ્ઞાનાન્યપ્યેતાસ્વેવ નવસુ ભૂમિષ્વભેદેન ।
[402।18]
ભેદેન પુન્ર્ધર્મજ્ઞાનસંગૃહીતાનિ ષટ્સુ અન્વયજ્ઞાન સંગૃહીતાનિ નવસુ ।
[402।19]
ધ્યાનેષ્વન્યમનોજ્ઞાનં
[403।01]
પરચિત્તજ્ઞાનં ચતુર્ષ્વેવ ધ્યાનેષુ નાન્યત્ર ।
[403।02]
કામરૂપાશ્રયં ચ તત્ ।
[403।03]
કામરૂપધાત્વોશ્ચ તત્ પરચિત્તજ્ઞાનં સંમુખીક્રિયતે ।
[403।04]
કામાશ્રયં તુ ધર્મારુયમ્
[403।05]
ધર્મજ્ઞાનં તુ કામધાત્વાશ્રયમેવ ।
ન રૂપારુપ્યધાત્વોઃ સંમુખીક્રિયતે ।
[403।06]
અન્યત્ત્રૈધાતુકાશ્રયમ્
[403।07]
કિં પુનરન્યત્ ।

પરચિત્તજ્ઞાનં ધર્મજ્ઞાનનિર્મુક્તમ્ ।
કૃતો ભૂમ્યશ્રયનિર્દેશઃ ।
[403।08]
સ્મૃત્યુપસ્થાનસંગ્રહો વક્તવ્યઃ ।
સો ઽયમુચ્યતે ।
[403।09]
સ્મૃત્યુપસ્થાનમેકં ધીર્નિરોધે
[403।10]
ધીઃ પ્રજ્ઞા જ્ઞાનમિતિ પર્યાયાઃ ।
નિરોધજ્ઞાનમેકં ધર્મસ્મૃત્યુપસ્થાનમ્ ।
[403।11]
પરચિત્તધીઃ ।
[403।12]
ત્રીણિ
[403।13]
પરચિત્તજ્ઞાનં ત્રીણિ વેદનાચિત્તધર્મસ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ ।
[403।14]
ચત્વારિ શેષાણિ
[403।15]
નિરોધપરચિત્તજ્ઞાનાભ્યામન્યાનિ જ્ઞાનાનિ ચત્વારિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ
[403।16]
કતમસ્ય જ્ઞાનસ્ય કતિ જ્ઞાનાન્યાલમ્બનમ્ ।
[403।17]
ધર્મધીગોચરો નવ
[403।18]
ધર્મજ્ઞાનસ્ય નવ જ્ઞાનાન્યાલમ્બનમન્યત્રાન્વયજ્ઞાનાત્ ।
[404।01]
નવ માર્ગાન્વયદિયોઃ
[404।02]
અન્વયજ્ઞાનસ્યાપિ નવ જ્ઞાનાન્યાલમ્બનમન્યત્ર ધર્મજ્ઞાનાત્ ।
[404।02-404।03]
માર્ગજ્ઞાનસ્યાપિ નવ જ્ઞાનાન્યાલમ્બનમન્યત્ર સંવૃતિજ્ઞાનાત્ ।
[404।04]
દુઃખહેતુધિયોર્દ્વયમ્ ।
[404।05]
દુઃખસમુદયજ્ઞાનયોર્દ્વે સંવૃતિપરચિતજ્ઞાને આલમ્બનમ્ ।
[404।06]
ચતુર્ણાં દશ
[404।07]
સંવૃતિપરચિત્તક્ષયાનુત્પાદજ્ઞાનાનાં દશ જ્ઞાનાન્યાલમ્બનમ્ ।

[404।08]
નૈકસ્ય
[404।09]
એકસ્ય નિરોધજ્ઞાનસ્ય નૈવ જ્ઞાનમાલમ્બનમ્ ।
[404।10]
યોજ્યા ધર્માઃ પુનર્દશ
[404।11]
કતમે દશ ।
[404।12]
ત્રૈધાતુ કામલા ધર્મા અકૃતાશ્ચ દ્વિધા દ્વિધા ।
[404।13]
સંકૃતા ધર્મા અષ્ટધા ક્રિયન્તે ।
[404।13-404।14]
કામરૂપારુપ્યાવચરાનાસ્રવાણાં સંપ્રયુક્તવિપ્રયુક્તભેદાત્ ।
[404।14]
અસંસ્કૃતા દ્વિધા ક્રિયન્તે ।
કુશલાવ્યાકૃતભેદાત્ ।
[404।14-404।15]
ઇમે દશ ધર્માઃ કથં યોજ્યાઃ કસ્ય જ્ઞાનસ્ય કત્યાલમ્બનમિતિ ।
[404।15-404।16]
તત્ર સંવૃતિજ્ઞાનસ્ય સર્વે દશ ધર્મા આલમ્બનમ્ ।
[404।16]
ધર્મજ્ઞાનસ્ય પઞ્ચ ।
કામાવચરાનાસ્રવા શ્ચત્વારઃ કુશલં ચાસંસ્કૃતમ્ ।
[404।17]
અન્વયજ્ઞાનસ્ય સપ્ત ।
રૂપારુપ્યાવચરાનાસ્રવાઃ ષટ્ કુશલં ચાસંસ્કૃતમ્ ।
[404।17-404।18]
દુઃખસમુદયજ્ઞાનયોઃ કામરૂપારુપ્યાવચરાઃ ષટ્ ।
[404।18]
નિરોધજ્ઞાનસ્યૈકઃ ।
[404।18-404।19]
કુશલમેવાસંસ્કૃતમ્ ।
[404।19]
માર્ગજ્ઞાનસ્ય દ્વાવનાસ્રવૌ ।
પરચિત્તજ્ઞાનસ્ય ત્રયઃ ।
[404।19-404।20]
કામરૂપાવચરાનાસ્રવાઃ સંપ્રયુક્તાઃ ।
[404।20-404।21]
ક્ષયાનુત્પાદજ્ઞાનયોઃ નવ ધર્મા આલમ્બનમવ્યાકૃતમસંસ્કૃતં મુક્ત્વા ।

[404।22]
સ્યાદેકેન જ્ઞાનેન સર્વધર્માન્ જાનીયાત્ ।
ન સ્યાત્ ।
અપિ તુ
[405।01]
સાંવૃતં સ્વકલાપાન્યદેકં વિદ્યાદનાત્મતઃ
[405।02-405।03]
સંવૃતિજ્ઞાનં સ્વસ્માત્કલાપાદન્યાન્ સર્વધર્માનનાત્વતો જાનીયાત્ સર્વધર્મા અનાત્માન ઇતિ ।
[405।03]
જ્સ્વભાવસ્તત્સહભુવશ્ચ ધર્માસ્તસ્ય સ્વકલાપઃ ।
[405।03-405।04]
તેષામગ્રહણં વિષયવિષયિભેદાદેકાલમ્બનત્વાદિતિ ।
[405।04]
સંનિકૃષ્ટત્વાચ્ચ ।
[405।04-405।05]
તચ્ચ કામાવચરં શ્રુતચિન્તામયં રૂપાવચરં શ્રુતમયમ્ ભાવનામયમ્ ।
[405।05-405।06]
તસ્ય વ્યવચ્છિન્નભૂમ્યાલમ્બનત્વાત્ ।
[405।06]
અન્યથા હિ યુગપત્સર્વતો વૈરાગ્યં સ્યાત્ ।
ગતમેતત્ ।
[405।07]
ઇદં તુ વક્તવ્યમ્ ।
કઃ કતિભિર્જ્ઞાનૈઃ સમન્વાગત ઇતિ ।
[405।07-405।08]
પૃથગ્જનસ્તાવદેકેન સમન્વાગતઃ ।
[405।08]
સંવૃતિજ્ઞાનેન ।
વીતરાગસ્તુ પરચિત્તજ્ઞાનેનાપિ ।
આર્યઃ પુનઃ ।
[405।09]
એકજ્ઞાનાન્વિતો રાગીપ્રથમે ઽનાસ્રવક્ષણે ।
[405।10]
કામાવીતરાગો દુઃખધર્મજ્ઞાનક્ષાન્તવેકેનૈવ સંવૃતિજ્ઞાનેન સમન્વાગતો ભવતિ ।
[405।11]
દ્વિતીયે ત્રિભિઃ
[405।12]
દુઃખધર્મજ્ઞાને ત્રિભિઃ સંવૃતિજ્ઞાનધર્મજ્ઞાનદુઃખજ્ઞાનૈઃ ।
[405।13]
ઊર્ધ્વસ્તુ ચતુષ્ર્વેકૈકવૃદ્ધિમાન્

[405।14]
અતઃ પરં ચતુર્ષુ ક્ષણેષુ એકૈકજ્ઞાનવૃદ્ધિરસ્ય જ્ઞાતવ્યા ।
[405।14-405।15]
દુઃખે ઽન્વયજ્ઞાને ઽન્વયજ્ઞાનં વર્ધતે ।
[405।15-405।16]
સમુદયનિરોધમાર્ગધર્મજ્ઞાનેષુ સમુદયનિરોધમાર્ગજ્ઞાનાનિ વર્ધન્ત ઇતિ માર્ગધર્મજ્ઞાને સપ્તભિર્જ્ઞાનૈઃ સમન્વાગતો ભવતિ ।
[405।16-405।17]
વીતરાગસ્તુ સર્વત્રાધિકેન પરચિત્તજ્ઞાનેન સમન્વાગતો વેદિતવ્યઃ ।
[405।18]
અથ કસ્યામવસ્થાયાં કતિ જ્ઞાનાનિ ભવ્યન્તે ।
[405।19]
યથોત્પન્નાનિ ભાવ્યન્તે ક્ષાન્તિજ્ઞાનાનિ દર્શને ।
[405।20]
અનાગતાનિ
[406।01-406।02]
દર્શનમાર્ગે યદ્યદેવોત્પદ્યતે ક્ષાન્તિર્જ્ઞાનં વા તજ્જાતીયમનાગતં ભાવનાં ગચ્છતિ તદાકારા એવ ચત્વારઃ ।
[406।02-406।03]
કસ્માદ્દર્શનમાર્ગે સભાગજ્ઞાનાકારભાવનૈવ ગોત્રાણામપોરતિલબ્ધત્વાત્ ।
[406।04]
તત્રૈવ સાંવૃતં ચાન્વયત્રયે
[406।05-406।06]
તત્રૈવ દર્શનમાર્ગે સંવૃતિજ્ઞાનં ચાપિ ભાવ્યતે ત્રિષુ દુઃખસમુદયનિરોધાન્વયજ્ઞાનેષુ ।
[406।06]
ન ધર્મજ્ઞાનેષ્વકૃત્સ્નસત્યાભિસમયાત્ ।
[406।07]
અતો ઽભિસમયાન્ત્યાખ્યં
[406।08]
અત એવ તદાભિસમયાન્તિકં સંવૃતિજ્ઞાનમાખ્યાવતે ।
[406।08-406।09]
એકૈકસત્યાભિસમયાન્તે ભાવનાત્ ।
[406।09]
કસ્માન્ન માર્ગાન્વયજ્ઞાને ભાવનાં ગચ્છતિ ।
[406।09-406।10]
માર્ગસત્યસ્ય પૂર્વ લૌકિકેન માર્ગેણાનભિસમિતત્વાત્ અકૃત્સ્નાભિસમયાચ્ચ ।
[406।10-406।12]
કૃત્સ્નં હિ દુઃખં શક્યતે પરિજ્ઞાતું સમુદયઃ પ્રહાતું નિરોધઃ સાક્ષાત્કર્તુ ન તુ માર્ગઃ શક્યતે કૃત્સ્નો ભાવયિતુમ્ ઇત્યભિસમયાન્તાભાવાન્ન તસ્મિન્નાભિસમયાન્તિકં ભાવ્યતે ।
[406।12-406।13]
સમુદયો ઽપિ ન તદા સર્વઃ પ્રહીણો ભવતીતિ ન સ્યાદાભિસમયાન્તિકમ્ ।
[406।13]
ન ।

[406।13-406।14]
તત્સત્યદર્શનહેયઃ સર્વઃ પ્રહીણ્નો ભવતિ ।
[406।14-406।15]
માર્ગસ્તદ્દર્શનહેયપ્રતિપક્ષો ન સર્વઃ શક્યતે ભાવયિતું વહુગોત્રત્વાત્ ઇત્યસ્તિ મહાન્વિશેષઃ ।
[406।15]
દર્શનમાર્ગપરિવારત્વાદિત્યપરે ।
[406।15-406।16]
તદિદં સાધ્યત્વાદજ્ઞાપકમ્ ।
[406।16]
કિં પુનસ્તદાભિસમયાન્તિકં સમ્વૃતિજ્ઞાનં કદાચિત્સંમુખીક્રિયતે ।
[406।16-406।17]
ન કદાચિત્ એકાન્તેન હિ
[406।18]
તદાનુત્પત્તિધર્મકમ્ ।
[406।19]
કથં પુનસ્તદ્ભાવિતં ભવતિ ।
[406।19-406।20]
અલબ્ધલાભાત્ કથમિદાનીં તત્પ્રતિલબ્ધં યદિ નૈવ સંમુખીકર્તુ શક્યતે ।
[406।20]
પ્રાપ્તિતઃ ।
[406।20-406।21]
યસ્માલ્લબ્ધં તસ્માલ્લબ્ધમિત્યપૂર્વૈષા નિર્દેશજાતિઃ ।
[406।21]
તસ્માન્નૈવં ભાવના સિધ્યતિ ।
[406।21-406।22]
એવં તુ સિધ્યતિ યદ્ આહુઃ પૂર્વાચાર્યાઃ ।
[406।22]
કથં ચ પૂર્વાચાર્યા આહુઃ ।
[406।22-406।24]
લોકોત્તરમાર્ગ-સામર્થ્યાત્ સંવૃતિજ્ઞાનં ભાવ્યતે યદ્ વ્યુત્થિતઃ સત્યાલમ્બનમ્ વિશિષ્ટતરં લૌકિકં જ્ઞાનં સંમુખીકરોતિ ।
[406।24-407।01]
એષ એવ ચ તસ્ય લાભો યત્-તત્-સંમુખીભાવ-સમર્થાશ્રયલાભઃ ।
[407।01]
ગોત્રે હિ લબ્ધે લબ્ધં ગૌત્રિકં ભવતિ ।
એવ તુ નેચ્છન્તિ વૈભાષિકાઃ ।
[407।02]
કતિભૂમિકં પુનસ્તત્સંવૃતિજ્ઞાનં ભાવ્યતે ।
દર્શનમાર્ગસ્ય
[407।03]
સ્વધોભૂમિ

[407।04]
યદ્ભૂમિકો દર્શનમાર્ગો ભવતિ તદ્ભૂમિકમ્ ચાવરભૂમિકં ચ સંવૃતિજ્ઞાનં ભાવ્યતે ।
[407।05]
આનાગમ્યભૂમિકશ્ચેદ્ભવતિ દ્વિભૂમિકં બાવ્યતે ।
અનાગમ્યભૂમિકં કામાવચરં ચ ।
[407।06]
એવં યાવચ્ચતુર્થધ્યાનભૂમિકે દર્શનમાર્ગે સપ્તભૂમિકં સંવૃતિજ્ઞાનં ભાષ્યતે ।
[407।07]
તત્ર પુનઃ કતિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ ।
[407।08]
નિરોધે ઽન્ત્યં
[407।09]
નિરોધે ઽભિસમિતે યત્ સંવૃતિજ્ઞાનં તદન્ત્યં સ્મૃત્યુપસ્થાનં ધર્મસ્મૃત્યુપસ્થાનમ્ ।
[407।09-407।10]
એકસ્ય પરિસંખ્યાનાત્સિદ્ધં ભવતિ શેષં ચત્વારિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનીતિ ।
[407।10-407।11]
તચ્ચૈતદાભિસમયાન્તિકં સંવૃતિજ્ઞાનં
[407।12]
સ્વસત્યાકારં
[407।13]
યત્સત્યાભિસમયાલ્લભ્યતે તત્સત્યાકારમેવ ।
[407।13-407।14]
તદાકારવચનાદાલમ્બનસ્ય તદેવ સત્યમિત્યુક્તં ભવતિ ।
[407।14]
દર્શનમાર્ગલભ્યત્વાચ્ચ તત્ ।
[407।15]
યત્નિકમ્
[407।16]
પ્રાયોગિકમિત્યર્થઃ ।
[407।16-407।17]
સપરિવારગ્રહણાત્કામરૂપાવચારાણિ ચતુષ્પઞ્ચસ્કન્ધસ્વભાવાનિ ।
[407।18]
ષોડશે ષટ્ સરાગસ્ય
[407।19]
ભાવ્યન્ત ઇતિ વર્તતે ।
[407।19-407।20]
અવીતરાગસ્ય ષોડશે માર્ગાન્વયજ્ઞાનક્ષણે દ્વે જ્ઞાને પ્રત્યુત્પન્ને ।
[407।20]
માર્ગજ્ઞાનમાર્ગાન્વયજ્ઞાને ।
પુરાગતાનિ ષટ્ ભાવ્યન્તે ।

[407।20-407।21]
ધર્માન્વયદુઃખસમુદયનિરોધમાર્ગજ્ઞાનાનિ ।
[408।01]
વીતરાગસ્ય સપ્ત તુ ।
[408।02]
વીતરાગસ્ય પરચિત્તજ્ઞાનં સપ્તમં ભાવ્યતે ।
[408।03]
સરાગભાવના માર્ગે તદૂર્ધ્વં સપ્તભાવના
[408।04-408।05]
ષોડશાત્ ક્ષણાદુર્ધ્વં ભાવનામાર્ગે યાવન્ન વીતરાગો ભવતિ તાવત્ સર્વેષુ પ્રયોગાન્તર્યવિમુક્તિવિશેષમાર્ગેષુ સપ્ત જ્ઞાનાનિ ભાવ્યન્તે ।
[408।05-408।06]
ધર્માન્વયદુઃખસમુદયનિરોધમાર્ગસંવૃતિજ્ઞાનાનિ ।
[408।06]
લૌકિકશ્ચેત્ ભાવનામાર્ગઃ સંવૃતિજ્ઞાનં પ્રત્યુત્પન્નમ્ ।
[408।07]
લોકોત્તરશ્ચેત્ ચતુર્ણાં ધર્મજ્ઞાનાનામન્યતમત્ ।
[408।08-408।09]
સપ્તભૂમિજયા ઽભિજ્ઞાકોપ્યાપ્ત્યાકીર્ણભાવિતે
આનનતર્યપથેષૂર્ધ્વં મુક્તિમાર્ગાષ્ટકે ઽપિ ચ
[408।10]
સપ્તજ્ઞાનાનિ ભાવ્યન્તે ઇતિ વર્તતે ।
[408।10-408।11]
સપ્ત ભૂમયઃ ચત્વારિ ધ્યાનાનિ ત્રયશ્ચારુપ્યાઃ ।
[408।11-408।13]
તાસાં જયઃ વૈરાગ્યં તસ્મિન્ સપ્તભૂમિકે વૈરાગ્યે પઞ્ચસુ ચાભિજ્ઞાસુ અકોપ્યપ્રતિવેધે ચ વ્યવકીર્ણભાવિતે ચ ધ્યાને શૈક્ષસ્ય યાવન્તઃ આનન્તર્યમાર્ગાસ્તેષ્વપિ સર્વેષુ સપ્ત જ્ઞાનાનિ ભાવ્યન્તે તાન્યેવ ।
[408।13-408।14]
લૌકિકેશ્ચેત્ ભાવ્નામાર્ગઃ સંવૃતિજ્ઞાનં પ્રત્યુત્પન્નમ્ ।
[408।14-408।15]
લોકોત્તરશ્ચેચ્ચતુર્ણામન્વજ્ઞાનાનાં દ્વયોશ્ચ ધર્મજ્ઞાનયોરન્યતમત્ ।
[408।15]
અકોપ્યપ્રતિવેધે તુ સંવૃતિજ્ઞાનં ન ભાવ્યતે ।
[408।15-408।16]
ભવાગ્રાપ્રતિ પક્ષત્વાત્ ।
[408।16]
તત્ર જયજ્ઞાનં સપ્તમં વેદિતવ્યમ્ ।
[408।16-408।17]
સપ્તભૂમિવૈરાગ્યાદપિ ચોર્ધ્વંભવાગ્રવૈરાગ્યે વિમુક્તિમાર્ગેષ્વષ્ટાસુ સપ્તૈવ જ્ઞાનાનિ ભાવ્યન્તે ।
[408।17-408।18]
ધર્માન્વયદુઃખસમુદયનિરોધમાર્ગપરચિત્તજ્ઞાનાનિ ।
[408।18]

સંવૃતિજ્ઞાનં ન ભાવ્યતે ।
ભવાગ્રાપ્રતિપક્ષત્વાત્ ।
[408।18-408।19]
પ્રત્યુત્પન્નં તુ ચતુર્ણામન્વયજ્ઞાનાનાં દ્વયોશ્ચ ધર્મજ્ઞાનયોરન્યતમત્ ।
[408।20]
શૈક્ષોત્તાપનમુક્તૌ વા ષટ્સપ્તજ્ઞાનભાવના ।
[408।21-408।23]
શૈક્ષસ્યેન્દ્રિયોત્તાપનાયાં વિમુક્તિમાર્ગે સરાગસ્ય ષણ્ણાં ભાવના ધર્માન્વયદુઃખસમુદયનિરોધમાર્ગજ્ઞાનાનાં વિતરાગસ્ય સપ્તાનાં પરચિત્તજ્ઞાનં પ્રક્ષિપ્ય ।
[408।23]
સંવૃતિજ્ઞાનસ્યાપ્યુભયોરિતિ કેચિત્ ।
તત્ર મતવિકલ્પજ્ઞાપનાર્થો વાશબ્ધઃ ।
[408।24]
પ્રયોગમાર્ગે તુ તયોઃ સંવૃતિજ્ઞાનસ્યાપિ ભાવના ।
[409।01]
આનન્તર્યપથ ષણ્ણાં
[409।02-409।03]
વીતરાગસ્યાવીતરાગસ્ય વા શૈક્ષસ્યેન્દ્રિયોત્તાપનાયામાનન્તર્યમાર્ગે ષણ્ણાં ભાવના પૂર્વવત્ ।
[409।03]
ન સંવૃતિજ્ઞાનસ્ય ।
દર્શનમાર્ગ સાદૃશ્યાત્ ।
[409।04]
ન પરચિત્તજ્ઞાનસ્ય ।
સર્વાનન્તર્યમાર્ગ પ્રતિપિદ્ધત્વાત્ ।
કિમર્થ પ્રતિપિધ્યતે ।
[409।04-409।05]
અપ્રતિપક્ષત્વાત્ ।
[409।06]
ભવાગ્રવિજયે તથા
[409।07]
ભવાગ્રવૈરાગ્યે ઽપ્યાનન્તર્યમાર્ગેષુ ષણ્ણાં ભાવના તથૈવ ।
[409।08]
નવાનાં તુ ક્ષયજ્ઞાને
[409।09]
ભવાગ્રવૈરાગ્યે નવમો વિમુક્તિમાર્ગઃ ક્ષયજ્ઞાનમ્ ।
[409।09-409।10]
તત્ર નવાનાં જ્ઞાનાનાં ભાવના અન્યત્રાનુત્પાદજ્ઞાનાત્ ।
[409।11]
અકોપ્યસ્ય દશ ભાવના ।
[409।12]
યસ્ત્વકોપ્યધર્મા ભવતિ તસ્ય દશાનાં જ્ઞાનાનાં ભાવના ।

[409।12-409।13]
અનુત્પાદજ્ઞાનલાભાત્ ।
[409।14]
તત્સંચરે ઽન્ત્યમુક્તૌ ચ
[409।15]
યો ઽપ્યકોપ્યતાં સંચરતિ તસ્યાપ્યન્ત્યે વિમુક્તિમાર્ગે દશાનાં ભાવના ।
[409।16]
પ્રોક્તશેષે ઽષ્ટભાવના
[409।17]
કિં પુનઃ શેષમ્ ।
[409।17-409।19]
કામવૈરાગ્યે નવમો વિમુક્તિમાર્ગઃ સપ્તભૂમિવૈરાગ્યાભિજ્ઞાવ્યવકીર્ણભાવિતેષુ વિમુક્તિમાર્ગઃ અકોપ્યપ્રતિવેધો ઽષ્ટૌ વિમુક્તિમાર્ગાઃ સર્વે ચ વીતરાગસ્ય પ્રયોગવિશેષમાર્ગાઃ ।
[409।19]
તેષુ સર્વેષ્વષ્ટૌ જ્ઞાનાનિ ભાવ્યન્તે ।
[409।20]
અનાગતભાવનયા ક્ષયાનુત્પાદજ્ઞાને હિત્વા ।
શૈક્ષસ્યૈવમ્ ।
[409।20-409।21]
અશૈક્ષસ્ય પુનરભિજ્ઞાદિપ્રયોગવિમુક્તવિશેષમાર્ગેષુ નવ જ્ઞાનાનિ દશ વા ।
[409।21-409।23]
અભિજ્ઞાવ્યવકીર્ણભાવિતાનન્તર્યવિમુક્તિમાર્ગેષુ ત્વષ્ટૌ નવ વા દ્વયોસ્ત્વભ્હિજ્ઞાવિમુક્તિમાર્ગયોરવ્યાકૃતત્વાન્ન કિચિદનાગતે ભાવ્યતે ।
[409।23-410।01]
પૃથગ્જનસ્ય તુ કામત્રિધ્યાનવૈરાગ્યાન્ત્યવિમુક્તિમાર્ગેષુ ધ્યાનભૂમિકેષુ ચ પ્રયોગાભિજ્ઞાત્રયવિમુક્તિમાર્ગાપ્રમાણાદિગુણાભિનિર્હારેષુ સંવૃતિજ્ઞાનમનાગતં ભાવ્યતે પરચિત્તજ્ઞાનં ચાન્યત્ર નિર્વેધભાગીયેભ્યઃ ।
[410।01]
તેષુ હિ પરચિત્તજ્ઞાનં ન ભાવ્યતે ।
દર્શનમાર્ગપરિવારત્વાત્ ।
[410।02]
અન્યત્રાપૂર્વમાર્ગલાભે સંવાઋતિજ્ઞાનમેવાનાગતં ભાવ્યતે ।
[410।03]
અથ કસ્મિન્માર્ગે કતિભૂમિકં જ્ઞાનં ભાવ્યતે ।
[410।03-410।04]
સંવૃતિજ્ઞાનં તાવદ્યદ્ભૂમિકો માર્ગો યાં ચ પ્રથમતો ભૂમિ લભતે તદ્ભૂમિકમનાગતં ભાવ્યતે ।
[410।04-410।05]
અનાસ્રવં તુ ન કેવલં યદ્ભૂમિકો માર્ગઃ ।
[410।05]
કિં તર્હિ ।
[410।06]
યર્દ્વરાગ્યાય યલ્લાભસ્તત્ર ચાધશ્ચ ભાવ્યતે ।
[410।07-410।09]
યદ્ભૂમિવૈરાગ્યાયાપિ હિ દ્વિવિધો ઽપિ માર્ગો ભવતિ પ્રયોગમાર્ગાદિઃ યાં ચ ભૂમિ લભતે વૈરાગ્યતસ્ત્દ્ભૂમિકાન્યધોભૂમિકાનિ ચાનાસ્રવાણિ જ્ઞાનાનિ ભાવનાં ગચ્છન્તિ ।

[410।10]
સાસ્રવાશ્ચ ક્ષયજ્ઞાને
[410।11-410।13]
ક્ષયજ્ઞાને તુ સર્વભૂમિકાઃ સાસ્રવા અપિ ગુણાઃ ક્ષયજ્ઞાનલાભિકા ભાવનાં ગચ્છન્તિ અ4ઉભાનાપાનસ્મૃતિસ્મૃત્યુપસ્થાનાપ્રમાણવિમોક્ષાદયઃ રજ્જુચ્છેદાદુચ્છ્વસન્તીવ પેડાસાધર્મ્યેણ ।
[410।13-410।14]
સ્વચિત્તાધિરાજ્યપ્રાપ્તસ્ય પ્રાપ્તિભિઃ સર્વકુશલધર્મપ્રત્યુદ્ગમનાદાધિરાજ્યપોરપ્તૌ પ્રાભૃતેન વિષયપ્રત્યુદ્ગમનવત્ ।
[410।15]
યત્ કિચિલ્લભ્યતે તત્સર્વ ભાવ્યતે ।
યદપૂર્વ લભ્યતે તત્ ભાવ્યતે ।
[410।16]
લબ્ધપૂર્વ ન ભાવ્યતે
[410।17]
યદ્વિહીનં પુનર્લભ્યતે ન ત્ત્ ભાવ્યતે ।
ભાવિતોત્સૃષ્ટત્વાત્ ।
[410।18]
કિં ખલુ પ્રતિલમ્ભ એવ ભાવના નેત્યુચ્યતે ।
ચતુર્વિધા હિ ભાવના ।
[410।19]
પ્રતિલમ્ભભાવના નિષેવણભાવના પ્રતિપક્ષભાવના વિનિર્ધાવનભાવના ચ ।
તત્ર
[410।20-410।21]
પ્રતિલમ્ભનિષેવાખ્યે શુભસંસ્કૃતભાવને ।
પ્રતિપક્ષવિનિર્ધવભાવને સાસ્રવસ્ય તુ
[411।01]
પ્રતિલમ્ભનિષેવણભાવને કુજ્ઞલસંસ્કૃતાનાં ધર્માણામનાગતાનામેકા પ્રત્યુત્પન્નાનામુભે ।
[411।02]
પ્રતિપક્ષવિનિર્ધાવનભાવને સાસ્રવાણાં ધર્માણામ્ ।
[411।02-411।03]
તદેવં કુશલસાસ્રવાણાં ચતસ્રો ભાવના ભવન્તિ ।
[411।03]
અનાસ્રવાણાં દ્વે ક્લિષ્ટાવ્યાકૃતાનાં ચ ।
[411।03-411।04]
બાહ્યાભિધર્મિકાણાં ષટ્ ભાવ્નાઃ ।
[411।04]
એતાશ્ચતસ્રઃ સંવરભાવના વિભાવન ચ ।
[411।04-411।05]
ઇન્દ્રિયાણાં પૂર્વી કાયસ્યોત્તરા ।
[411।05-411।06]
"ષડિગાનીન્દ્રિયાણિ સુદાન્તાનિ યાવત્સુભાવિતાનિ તથા સન્ત્યસ્મિન્કાયે ક્લેશા" ઇતિ વિસ્તરઃ ।
[411।06-411।07]

તે તુ પ્રતિપક્ષનિર્ધાવભાવનાન્તર્ભૂતે ઇતિ કાશ્મીરાઃ ।
[411।07-411।08]
સામાન્યેન સર્વેષાં પુદ્ગલાનાં ક્ષયજ્ઞાને ગુણભાવનોક્તા ।
[411।09]
અષ્ટાદશાવેણિકાસ્તુ બુદ્ધધર્મા બલાદયઃ ।
[411।10]
યે બુદ્ધસ્યૈવ ભગવતઃ ક્ષયજ્ઞાને ભાવનાં ગચ્છન્તિ નાન્યસ્ય ।
કતમે ઽષ્ટાદશ ।
[411।11]
દશ બલાનિ ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ત્રીણિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ મહાકરુણા ચ ।
[411।11-411।12]
અસાધારણં હ્યાવેણિકમિત્યુચ્યતે ।
[411।12]
તત્ર
[411।13]
સ્થાનાસ્થાને દશ જ્ઞાનાનિ
[411।14]
સ્થાનાસ્થાનજ્ઞાનબલં દશ જ્ઞાનાનિ ।
[411।15]
અષ્ટૌ કર્મફલે
[411।16]
કમવિપાકજ્ઞાનબલમષ્ટી જ્ઞાનાનિ ।
નિરોધમાર્ગજ્ઞાને હિત્વા ।
[411।17]
નવ
[411।18]
ધ્યાનાદ્યક્ષાધ્હિમોક્ષેષુ ધાતૌ ચ
[411।19]
ધ્યાનવિમોક્ષસમાધિસમાપત્તિજ્ઞાનબલં નવ જ્ઞાનાનિ ।
નિરોધ જ્ઞાનં હિત્વા ।
[411।19-411।20]
એવમિન્દ્રિયપરાપરજ્ઞાન બલં નાનાધિમુક્તિજ્ઞાનબલં નાનાધાતુજ્ઞાનબલં વેદિતવ્યમ્ ।
[411।21]
પ્રતિપત્સુ તુ ।
[412।01]
દશ વા
[412।02]
નવ વેતિ મતવિકલ્પા ઽર્થો વાશબ્દઃ ।
યદિ સફલા પ્રતિપત્ ગૃહ્યતે ।
[412।02-412।03]

સર્વત્રગામિની પ્રતિપજ્જ્ઞાનબલં દશ જ્ઞાનાનિ ।
[412।03]
ન ચેન્નવ ।
અન્યત્ર નિરોધજ્ઞાનાત્ ।
[412।04]
સંવૃતિજ્ઞાનં દ્વયોઃ
[412।05]
પૂર્વનિવાસાનુસ્મૃતિજ્ઞાનબલં ચ સંવૃતિજ્ઞાનમ્ ।
[412।06]
ષટ્ દશ વા ક્ષયે
[412।07]
આસ્રવક્ષયજ્ઞાનબલં સડ્ જ્ઞાનાનિ ધર્માન્વયનિરોધક્ષયાનુત્પાદસંવૃતિજ્ઞાનાનિં ।
[412।08]
યદિ નિરોધજ્ઞાનમેવાસ્રવક્ષયજ્ઞાનમ્ ।
[412।08-412।09]
અથ ક્ષીણસ્રવસંતાને જ્ઞાનમાસ્રવક્ષયજ્ઞાનં તતો દશ જ્ઞાનાનિ ।
[412।10]
ઉક્તઃ સ્વભાવો ભૂમિરિદાનીમુચ્યતે ।
[412।11]
પ્રાઙિનવિસચ્યુતોત્પાદબલધ્યાનેષુ
[412।12]
ચ્યુતિરેવ ચ્યુતમ્ ।
પૂર્વનિવાસચ્યુત્યુપપતીજ્ઞાનં બલં ચતુર્ધ્યાનભૂમિકમ્ ।
[412।13]
શેષિતમ્ ।
[412।14]
સર્વભૂમિષુ
[412।15]
શેષં બલં સર્વભૂમિસંગૃહીતમ્ ।
તાઃ પુનરેકાદશ ।
[412।15-412।16]
કામધાતુરનાગમ્ય ધ્યાનાન્તરં ધ્યાનારુપ્યાશ્ચ ।
[412।16]
સર્વાણિ ।
જમ્બૂદ્વીપપુરુષાશ્રયાણિ ।
અન્યત્ર દુદ્ધાનુત્પાદાત્ ।
[412।16-412।17]
તદેતદ્દશવિધં જ્ઞાનમન્યસ્ય બલં નોચ્યતે ।
[412।17]
બુદ્ધસ્યૈવ બલમિતિ ।

[412।18]
કેનાસ્ય બલમવ્યાહતમ્ યતઃ
[412।19]
યસ્માદસ્ય સર્વત્ર જ્ઞેયે જ્ઞાનભવ્યાહતં વર્તતે તસ્માદ્વલમ્ ।
[412।19-412।20]
અનેષાં તુ વ્યાહન્યતે ।
[412।20-413।01]
જ્ઞાનં વવચિદિચ્છતામપ્યપ્રવૃત્તેરિતિ નાર્હતિ તદ્બલાધ્યાં લબ્ધુમ્ ।
[413।01-413।02]
સ્થવિરશારિપુત્રેણ પ્રવ્રજ્યાપેક્ષપુરુષપ્રત્યાખ્યાનં શ્યેનોપદ્રુતસ્ય પક્ષિણ ઉપપત્ત્યાદીપર્યન્તાજ્ઞાનં ચાત્રોદાહરણમ્ ।
[413।02-413।03]
એવં તાવદવ્યાહતજ્ઞાનત્વાદ્બુદ્ધાનાં જ્ઞેયવદનન્તં માનસં બલમ્ ।
[413।04]
નારાયણબલં કાયે
[413।05]
કાયે પુનર્બુદ્ધસ્ય નારાયણં બલં વર્ણયતિ
[413।06]
સંધિષ્વન્યે
[413।07]
સન્ધૌ સન્ધૌ નારાયણબલમિત્યપરે ।
[413।07-413।08]
માનસવત્ કાયિકમપ્યસ્યાન તં બલમિતિ ભદન્તઃ ।
[413।08]
અન્યથા હ્યનનતજ્ઞાનબલસહિષ્ણુ નં સ્યાદિતિ ।
[413।08-413।09]
નાગગ્રન્ધિશઙ્કલાશઙ્કુસંધયશ્ચ બુધપ્રત્યેકબુદ્ધચક્રવર્તિનઃ ।
[413।10]
કિં પુનર્નારાયણસ્ય બલસ્ય પ્રમાણમ્ ।
[413।11]
દશાધિકમ્ ।
[413।12]
હસ્ત્યાદિસપ્તકબલમ્
[413।13]
યદ્દશાનાં પ્રાકૃતહસ્તિનાં બલં તદેકસ્ય ગન્ધહસ્તિનઃ ।
[413।13-413।14]
એવં મહાનગ્નપ્રસ્કન્દિવરાઙ્ગચાનૂરનારાયણાનાં દશોત્તરવૃદ્ધિર્વત્તવ્યા ।
[413।14-413।15]
પ્રાકૃતગન્ધહસ્તિમહાનગ્નપ્રસ્કન્દિનાં દશાત્તરવૃદ્ધચ્યાર્ધનારાયણં બલં તત્ દ્વિગુણં નારાયણ મિત્યપરે ।
[413।15-413।16]
યથા તુ વહુતર તથા યુજ્યતે ।

[413।17]
સ્પ્રષ્ટવ્યાયતનં ચ તત્
[413।18]
તચ્ચતત્કાયિકં બલં સર્વસ્યૈવ સ્પ્રષ્ટવ્યાયતનસ્વભાવં મહાભૂતવિશેષ એવ ।
[413।19]
ઉપાદાયરૂપં સપ્તભ્યો ઽર્થાન્તરમિત્યપરે ।
ઉક્તાનિ વલાનિ ।
[413।20]
વૈશારધ્યં ચતુર્ધા તુ
[413।21]
યથાસૂત્રમ્ ।
એતાનિ પુનશ્ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ
[414।01]
યથાદ્યદશમે બલે ।
[414।02]
દ્વિતીયસપ્તમે ચૈવ ।
[414।03-414।04]
યથા સ્થાનાસ્થાનજ્ઞાનબલમેવં સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય વત મે સતે ઇત્યેતદ્વૈશારદ્યં વેદિતવ્યમ્ ।
[414।04]
યથાસ્રવક્ષયજ્ઞાનબલમેવં ક્ષીણાસ્રવસ્ય વત મે સત ઇત્યેતદ્વૈશારદ્યમ્ ।
[414।05-414।06]
યથા કર્મસ્વકજ્ઞાનવલમેવં યે વા પુનર્મયા શ્રાવકાણામન્તરાયિકા ધર્મા આધ્યાતા ઇત્યેતદ્વૈશારદ્યમ્ ।
[414।06-414।07]
યથા સર્વત્રગામિની પ્રતિપજ્જ્ઞાનં વલમેવં યો વ પુનર્મયા શ્રાવકાણાં નિર્યાણાય માર્ગ આધ્યાત ઇત્યેતદ્વૈશારદ્યં વેદિતવ્યમ્ ।
[414।07-414।08]
કથં ન જ્ઞાનમેવ વૈશાર્દ્યમ્ ।
[414।08]
નિર્ભયતા હિ વૈશારદ્યમ્ ।
[414।08-414।09]
એભિશ્ચ નિર્ભયો ભવતિ ।
[414।09]
જ્ઞાનકૃતં વૈશારદ્યં યુજ્યતે ।
ન જ્ઞાનમેવ ।
[414।10]
ત્રીણિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ પર્ષદ્ભેદાત્ ભવન્તિ યથાસૂત્રમ્ ।
તત્ત્વેતત્
[414।11]
સ્મૃતિપ્રજ્ઞાત્મકં ત્રયમ્
[414।12]
સ્મૃતિસંપ્રજ્ઞાનસ્વભાવાન્યેતાનિ ત્રીણિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ ।