અભિધર્મકોશભાષ્ય · ભાગ 541560

પ્રજ્ઞા ।
[342।06-342।07]
તયા હિ તદ્વાનનુપશ્યઃ ક્રિયતે ।
[342।07-342।08]
યતશ્ચોક્ત "મધ્યાત્મં કાયે કાયાનુપશ્યી વિહરતી"તિ ।
[342।08]
અનુપશ્યમસ્યાસ્તિ દર્શનમિત્યનુપશ્યી ।
કાયે ઽનુપશ્યી કાયાનુપશ્યી ।
[342।09]
કસ્માત્ પ્રજ્ઞા સ્મૃત્યુપસ્થાનમિત્યુક્તા ભગવતા ।
સ્મૃત્યુદ્રેકત્વાદિતિ વૈભાષિકાઃ ।
[342।10]
સ્મૃતિવલાધાનવૃત્તિત્વાદિતિ યો ઽર્થઃ ।
દારૂપાટન કીલસંધારણવત્ ।
[342।10-342।11]
એવં તુ યુજ્યતે ।
[342।11]
સ્મૃતિરનયોપતિષ્ઠત ઇતિ સ્મૃત્યુપસ્થાનં પ્રજ્ઞા યથાદૃષ્ટસ્યાભિલપનાત્ ।
[342।12-342।13]
તદ્યથા હ્યુક્તમાયુષ્મતા અનિરુદ્ધેન "તસ્ય કાયે કાયાનુપશિયનો વિહરતઃ કાયાલલ્મ્બનાનુસ્મૃતિસ્તિષ્ઠતિ સંતિષ્ઠત" ઇતિ વિસ્તરઃ ।
[342।13-342।14]
ભગાવતા ઽપિ ચોક્તં "તસ્ય કાયે કાયાનુપશિયનો વિહરત ઉપસ્થિતા સ્મૃતિર્ભવત્યસંમૂઢે"તિ ।
[342।14-342।15]
યત્ર તૂક્તં "કથં ભિક્ષવશ્ચતુર્ણાં સ્મૃત્યુપસ્થાનાનાં સમુદયશ્ચ ભવત્યસ્તઙ્ગમશ્ચ ।
[342।15-342।17]
આહરસમુદયાત્કાયસ્ય સમુદયો ભવત્યાહારનિરોધાત્કાયસ્યાસ્તઙ્ગમ"ઇત્યત્રાલમ્બનમેવ સ્મૃત્યુપસ્થાનમુક્તમ્ ।
[342।17]
સ્મૃતિરત્રોપતિષ્ઠત ઇતિ કૃત્વા ।
[342।17-342।18]
યથાલમ્બનં ચૈષાં નામ સ્વપરોભયસંતત્યાલમ્બનત્વાત્ પ્રત્યેકમેષાં ત્રૈવિધ્યમ્ ।
[342।19]
ક્રમઃ ।
[342।20]
યથોત્પત્તિ
[342।21]
કસ્માત્પુનરેવમુત્પત્તિઃ ।
ઔદારિકસ્ય પૂર્વં દર્શનાત્ ।
[342।22-342।23]
યતો વા કામરાગસ્ય કાયો ઽધષ્ઠાનં સ ચ વેદના ઽભિલાષાત્સ ચ ચિત્તસ્યાદાન્તત્વાત્ તત્ક્લેશાપ્રહાણાદિતિ વૈભાષિકાઃ ।
[342।24]

ચતુષ્કં તુ વિપર્યાસવિપક્ષતઃ
[343।01-343।03]
શુચિસુખનિત્યાત્મવિપર્યાસનાં ચતુર્ણાં પ્રતિપક્ષેણ ચત્વારિ સ્મૃત્યુપસ્થા નાન્યુક્તાનિ યથાક્રમં નાધિકન્યૂનાનિ એવં ચ ત્રીણ્યસંભિન્નાલમ્બનાનિ ચતુર્થમુભયથા ।
[343।03]
યદિધર્માનેવ પશ્યત્યસંભિન્નાલમ્બનમ્ ।
[343।03-343।04]
અથ કાયાદીનાં દ્વે ત્રીણિ ચત્વારિ વા સમસ્તાનિ પશ્યતિ સંભિન્નાલમ્બનમ્ ।
[343।04-343।05]
એવં કાયાદ્યાલમ્બનાનિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાન્યભ્યસ્ય
[343।06-343।07]
સ ધર્મસ્મૃત્યુપસ્થાને સમસ્તાલમ્બને સ્થિતઃ ।
આનત્યદુઃખતઃ શૂન્યાનાત્મતસ્તાન્વિપશ્યતિ
[343।08-343।09]
સંભિન્નલમ્બને ધર્મસ્મૃત્યુપસ્થાને સ્થિતસ્તાન્ કાયાદીન્ સર્વાનભિસમસ્ય ચતુર્ભિરાકારૈઃ પશ્યતિ ।
[343।09]
અનિત્યતો દુઃખતઃ શૂન્યતો ઽનાત્મતશ્ચ ।
[343।10]
તત્ ઊષ્મગતોત્પત્તિઃ
[343।11-343।12]
તસ્માદ્ધર્મસ્મૃત્યુપસ્થાનાદેવમભ્યસ્તાત્ ક્રમેણેષ્મગતં નામ કુશામૂલમુત્પદ્યતે ।
[343।12]
ઊષ્મગતમિવોષ્મગતમ્ ।
ક્લેશેન્ધનદહનસ્યાર્યમાર્ગાગ્નેઃ પૂર્વરૂપત્વાત્ ।
[343।13]
તચ્ચતુઃસત્યગોચરમ્ ।
[343।14]
તદૂષ્મગતં પ્રાકર્ષિકત્વાચ્ચતુઃસત્યાલમ્બનમ્ ।
[343।15]
ષોડશાકારમ્
[343।16-343।17]
દુઃખં ચતુર્ભિરાકારૈઃ પશ્યત્યનિત્યતો દુઃખત્ઃ શૂન્યતો ઽનાત્મતશ્ચ ।
[343।17]
સમુદયં ચતુર્ભિર્હેતુતઃ સમુદયતઃ પ્રભવતઃ પ્રત્યયતશ્ચ ।
[343।17-343।18]
નિરોધં ચતુર્ભિઃ નિરોધતઃ શાન્તતઃ પ્રણીતતો નિઃસરણતશ્ચ ।
[343।18-343।19]
માર્ગં ચતુર્ભિર્માર્ગતો ન્યાયતઃ પ્રતિપત્તિતો નૈર્યાણિકતશ્ચ ।
[343।19]
એષાં તુ વિશેષણમ્ પશ્ચાદ્વક્ષયામઃ ।
[343।20]

ઊષ્મભ્યો મૂર્ધાનઃ
[343।21]
તે ઽપિ તાદૃશાઃ
[344।01]
યાદૃશા ઊષ્માણશ્ચતુઃસત્યાલમ્બનાઃ ષોડશાકારાશ્ચ ।
[344।01-344।02]
ઉત્કૃષ્ટતરત્વાત્તુ નામાન્તરં ચલ કુશલમૂલમૂર્ધત્વાત્ મૂર્ધાનઃ ।
[344।02]
એભ્યો હિ પાતો ઽતિક્રમો વા ।
[344।03]
ઉભયાકરણં ધર્મેણ
[344।04]
એષાં પુનરુભયેષમૂષ્મગતમૂર્ધ્નાં ધર્મસ્મૃત્યુપસ્થાનેનાકરણમ્ ।
[344।04-344।05]
કિમિદમાકરણમ્ ।
[344।05]
સત્યેષ્વકારાણાં પ્રથમતોવિન્યસનમ્ ।
[344।06]
અન્યૈરપિ તુ વર્ધનમ્ ।
[344।07]
ચતુર્ભિરપિ સ્મૃત્યુપસ્થાનૈરેષાં વર્ધનમ્ ।
[344।07-344।08]
વિવર્ધયતઃ પૂર્વપ્રતિલબ્ધાનામંસંમુખીભાબો ઽવહુમાનત્વાત્ ।
[344।08]
મૃદુમધ્યાધિમાત્રક્રમાભિવૃદ્ધેભ્યઃ પુનરુત્પદ્યતે
[344।09]
તેભ્યઃ ક્ષાન્તિઃ
[344।10]
અધિમાત્રસ્ય ક્ષમણાદપરિહાણિતઃ ।
સા ઽપિ ત્રિપ્રકારા મૃદ્વી મધ્યા ઽધિમાત્રા ચ ।
[344।11]
દ્વિધા તદ્વત્
[344।12]
યથા મૂર્ધાન ઉક્તાઃ એવં મૃદુમધ્યે ક્ષાન્તી તથૈવાકરણાત્ ।
[344।12-344।13]
વિવર્ધને ત્વયં વિશેષઃ ।
[344।13]
સર્વસ્યાઃ
[344।14]
ક્ષાન્ત્યા ધર્મેણ વર્ધનમ્

[344।15]
સ્મૃત્યુપસ્થાનેનૈવ નાન્યેન ।
[344।16]
કામાપ્તદુઃખવિષયા ત્વધિમાત્રા
[344।17]
ક્ષાન્તિરિતિ વર્ત્તતે ।
અપ્રધર્મસંશ્લેષાદસૌ કામાવચરદુઃખાલમ્બનૈવ ।
[344।18]
અત એવોષ્મગતાદીનાં ત્રૈધાતુકદુઃખદ્યાલમ્બનત્વસિદ્ધિર્નિયમાવચનાત્ ।
[344।18-344।20]
યદા કિલ રૂપારુપ્યપ્રતિપક્ષાદ્યેકૈકસત્યાલમ્બનાપહ્લાસેન યાવત્ કાવાવચરમેવ દુખં દ્વાભ્યાં ક્ષણાભ્યાં મનસિ કરોત્યેષા સર્વૈવ મધ્યા ક્ષાન્તિર્યદૈકમેવ ક્ષણં તદધિમાત્રેતિ ।
[345।01]
ક્ષણં ચ સા ।
[345।02]
ક્ષણિકા ચાસૌ ન પ્રાકર્ષિકી ।
[345।03]
તથાગ્રધર્માઃ
[345।04]
યથૈવાધિમાત્રા ક્ષાન્તિઃ ।
[345।04-345।05]
તે ઽપિ હિ કામાવચરદુઃખાલમ્બનાઃ ક્ષણિકાશ્ચ લૌકિકાશ્ચૈતે ઽગ્રાશ્ચ ધર્માઃ ।
[345।05]
સર્વલૌકિકશ્રેષ્ઠત્વાદિતિ લૌકિકાગ્રધર્માઃ ।
[345।05-345।06]
વિના સભાગહેતુના માર્ગસ્ય તત્પુરુષકારેણાકર્ષણાત્ ।
[345।06-345।07]
ત એત ઊષ્મગતાદયઃ સ્મૃત્યુપસ્થાનસ્વભાવત્વાત્ પ્રજ્ઞાત્મકા ઉચ્યન્તે ।
[345।08]
સર્વે તુ પઞ્ચસ્કન્ધાઃ
[345।09]
સપરિવારગ્રહણાત્ ।
[345।10]
વિનાપ્તિભિઃ
[345।11]
પ્રાપ્તયો નોષ્મગતાદિભિઃ સંગૃહ્યન્તે ।
[345।11-345।12]
મા ભૂદાર્યસ્ય તત્સંમુખીભાવાદૂષ્મગતાદીનાં સંમુખીભાવ ઇતિ ।
[345।12-345।13]
તત્ર ત્રિસત્યાલમ્બનોષ્મગતાકરણે ધર્મસ્મૃત્યુપસ્થાનં પ્રત્યુત્પન્નમનાગતાનિ ચત્વારિ ભાવ્યન્તે ।
[345।14]

નિરોધસત્યાલમ્બને તદેવોભયથા ।
સર્વત્રાકારાઃ સભાગાઃ ।
[345।14-345।15]
વિવર્ધને ચતુર્ણામન્યતમદનાગતાનિ ચત્વારિ ।
[345।15-345।16]
તત્રૈવ નિરોધાલમ્બને ઽન્ત્યમનાગતાનિચત્વારિ આકારાઃ સર્વે ।
[345।16]
લબ્ધત્વાદ્ગોત્રાણામ્ ।
[345।16-345।17]
મૂર્ધાકરણે ચતુઃસત્યાલમ્બને ઽપિ નિરોધાલમ્બનવર્ધને ચાન્ત્યમનાગતાનિ ચત્વારિ આકારાઃ સર્વે ।
[345।17-345।18]
ત્રિસત્યાલમ્બનવર્ધને ચતુર્ણામન્યતમદનાગતાનિચત્વારિ આકારાઃ સર્વે ।
[345।18]
ક્ષાન્તીનાં સર્વત્ર ચાન્ત્યમ્ ।
[345।19]
અનાગતાનિ ચત્વારિ આકારાઃ સર્વે ।
[345।19-345।20]
અગ્રધર્મેષ્વન્ત્યમનાગતાનિ ચત્વારિ આકારાશ્ચત્વાર એવ ।
[345।20]
અન્યાભાવાદ્દર્શનમાર્ગસાદૃશ્યાચ્ચ ।
[345।21]
ઇતિ નિર્વેધભાગીયં ચતુર્ધા
[346।01-346।02]
ઇત્યેતાનિ ચત્વારિ નિર્વેધભાગીયાનિ કુશલમૂલાનિ યદુતોષ્મગતં મૂર્ધાનઃ ક્ષાન્તયો ઽગ્રધર્માશ્ચ ।
[346।02-346।03]
એષાં દ્વે મૃદૂની ચલત્વાત્ પરિહાણિતઃ ક્ષાન્તયો મધ્યમગ્રધર્મા અધિમાત્રમ્ ।
[346।03]
નિર્વેધભાગીયાનીતિ કો ઽર્થઃ ।
વિધ વિભાગે ।
[346।03-346।05]
નિશ્ચિતો વેધા નિર્વેધઃ આર્યમાર્ગસ્તેન વિચિકિત્સા પ્રહાણાત્ સત્યાનાં ચ વિભજનાદિદં દુઃખમયં યાવત્ માર્ગ ઇતિ ।
[346।05]
તસ્ય ભાગો દર્શનમાર્ગૈકદેશઃ ।
[346।05-346।06]
તસ્યાવાહકત્વેન હિતત્વાન્નિર્વેધભાગીયાનિ ।
[346।06]
તચ્ચૈતચ્ચતુર્વિધમપોઇ નિર્વેધભાગીયમ્
[346।07]
ભાવનામયમ્ ।
[346।08]

ન શ્રુતચિન્તામયમ્ ।
[346।09]
અનાગમ્યાન્તરધ્યાનભૂમિકમ્
[346।10]
અનાગમ્યં ધ્યાનાન્તરં ચત્વારિ ચ ધ્યાનાન્યસ્ય ભૂમિસ્તત્સંગૃહીતત્વાત્ ।
[346।11]
નોર્ધ્વ દર્શનમાર્ગપરિવારત્વાત્ ।
તદભાવઃ કામધાત્વાલમ્બનત્વાત્ ।
[346।11-346।12]
તસ્ય ચ પૂર્વપરિજ્ઞેયપ્રહેયત્વાત્ ।
[346।12]
તેષાં રૂપધાતૌ પઞ્ચસ્કન્ધકો વિપાકઃ ।
[346।12-346।13]
પૂરિપૂરકાણ્યેવનાક્ષેપકાણિ ।
[346।13]
ભવદ્વેષિત્વાત્ ।
[346।14]
દ્વે ત્વધો ઽપિ વા
[346।15]
વાશબ્દો મતવિકલ્પાર્થઃ ।
[346।15-346।16]
ભદન્તઘોષકસ્ય તુ દ્વે પ્રથમે નિર્વેધભાગીયે સપ્તભૂમિકે કામાવચરે અપિ તઃ ।
[346।17]
સર્વાણ્યપિ ત્વેતાનિ ચત્વારિ
[346।18]
કામાશ્રયાણિ
[346।19]
ત્રીણિ મનુષ્યેષ્વેવોત્પદ્યન્તે ।
ત્રિષુ દ્વીપેષુ ।
ઉત્પાદિતપૂર્વાણાં તુ દેવેષુ સંમુખીભાવઃ ।
[346।20]
ચતુર્થં દેવેષ્વપિ ।
ત્રીણિ સ્ત્રીપુરુષા ઉભયાશ્રયાણિ લભન્તે ।
[346।21]
અગ્રધર્માન્ દ્વચ્યાશ્રયાન્ લભતે ઽઙ્ગના ।
[347।01]
અગ્રધર્માસ્તુ સ્ત્ર્યેવ દ્વચ્યાશ્રયાન્ લભતે ।
પુરુષઃ પુરુષાશ્રયાનેવ ।
[347।01-347।02]
સ્ત્રીત્વ સ્યાપ્રતિસંખ્યાનિરોધલાભાત્ ।

[347।02]
કથં નિર્વેધભાગીયાનાં ત્યાગઃ ।
[347।03]
ભૂમિત્યાગાત્ત્યજત્યાર્યસ્તાનિ
[347।04-347।05]
યદ્ભૂમિકાન્યનેન પ્રતિલબ્ધાનિભવન્તિ તાં ભૂમિ ત્યજન્નાર્યસ્તાન્યપિ ત્યજતિ નાન્યથા ભૂમિત્યાગઃ પુનર્ભૂમિસંચારાત્ ।
[347।06]
અનાર્યસ્તુ મૃત્યુના
[347।07]
પૃથગ્જનસ્તુ નિકાયસભાગત્યાગેનૈવ ત્યજતિસત્યસતિ વા ભૂમિસંચારે ।
[347।08]
આદ્યે દ્વેપરિહાણ્યા ચ
[347।09]
ત્યજતિ મૃત્યુના ચ પૃથગ્જન એવ ।
આર્યસ્ય તુ નાસ્તિ તાભ્યાં પરિહાણિઃ ।
[347।09-347।10]
ક્ષાન્ત્યગ્રધર્માભ્યાં તુ પૃથગ્જનસ્યાપિ નાસ્તિ પરિહાણિઃ ।
[347।11]
મૌલેસ્તત્રૈવ સત્યદૃક્ ।
[347।12-347।13]
યો મૌલધ્યાનભૂમિકાનિ નિર્વેધભાગીયાન્યુત્પાદયતિ સતત્રૈવ જન્માતિ સત્યાન્યવશ્યં પશ્યતિ ।
[347।13]
તીવ્રસંવેગત્વાત્ ।
[347।14]
અપૂર્વાપ્તિર્વિહીનેષુ
[347।15]
યદા વિહિનેષુ પુનર્લાભોભવત્યપૂર્વાણ્યેવ તદા લભ્યન્તે ન પૂર્વં ત્યક્તાનિ ।
[347।16]
પ્રતિમોક્ષસંવરવદનુચિતયત્નસાધ્યત્વાત્ ।
[347।16-347।17]
સતિ પ્રતિસીમાદૈશિકે પરેણોત્પાદયત્યસતિ મૂલાદેવ ।
[347।18]
એતે પુનર્વિહીનિપરિહાણી કિંસ્વભાવે ।
[347।19]
હાની દ્વે અસમન્વિતિઃ
[347।20]
ઉભે અપ્યેતે અસમન્વાગમસ્વભાવે ।
[347।22]
પરિહાણિસ્તુ દોષકૃતા નાવશ્યં વિહાનિઃ ।
[347।23]

ગુણવિશેષકૃતા ચ સા ।
પરિહીણો ઽપ્યૂષ્મગતલાભી નિયતં પરિનિર્વાણધર્મા ભવતિ ।
[347।24]
મોક્ષભાગીયાત્કો વિશેષઃ ।
સત્યદર્શનાસન્નતરત્વમસત્યન્તરાયે ।
[348।01]
મૂર્ધલાભી ન મૂલચ્છિત્
[348।02-348।03]
પરિહીણો ઽપિ મૂર્ધલાભી કુશલમૂલાનિ ન સમુચ્છિનત્તિ ।
[348।03]
અપાયાંસ્તુ પાપાદાનન્તર્યાણ્યપિ કુર્યાત્ ।
[348।04]
ક્ષાન્તિલાભ્યનપાયગઃ ।
[348।05-348।06]
વિહીનાયામપિ ક્ષાન્તૌ ન પુનરપાયાન્યાતિ તદ્ભૂમિકકર્મક્લેશદૂરીકરણાત્ ।
[348।06-348।07]
ક્ષાન્તિલાભાદેવ હિ ગતિયોન્યુપપત્ત્યાશ્રયાષ્ટમાદિભવક્લેશાનાં કેષાઞ્ચિદનુત્પત્તિધર્મતા પ્રતિલભતે ।
[348।07-348।09]
અપાયગતીનામણ્ડજસંસ્વેદજયોન્યોરસંજ્ઞિસત્ત્વોત્તરકુરુમહાબ્રહ્મોપપત્તિનાં શણ્ઢપણ્ડકોભયવ્યઞ્જનાશ્રયાણામષ્ટમાદિભવાનાં દર્શનહેયક્લેશાનાં ચ ।
[348।09]
તાં તુ યથાયોગં મૃદ્વધિમાત્રાયાં ચ ।
મૃદ્વચ્યામપાયગતીનામ્ ।
[348।10]
અધિમાત્રાયામિતરેષામ્ ।
નિર્વેધભાગીયાનિ ત્રિગોત્રાણિ શ્રાવકાદિગોત્રભેદાત્ ।
તત્ર
[348।11]
શિષ્યગોત્રા ન્નિવર્ત્ય દ્વે બુદ્ધઃ સ્યાત્
[348।12]
ઊષ્મગતં મૂર્ધાનં ચ શ્રાવકગોત્રાદુત્પન્નં વ્યાવર્ત્ય પુનર્બુદ્ધઃ સ્યાદિત્યસ્તિ સંભવઃ ।
[348।13]
ક્ષાન્તૌ તુ લબ્ધાયાં નાસ્ત્યેવ સંભવઃ ।
કિં કારણમ્ ।
[348।13-348।14]
અપાયાનાં કિલ વ્યાવૃત્તત્વાત્ ।
[348।14]
બોધિસત્ત્વાશ્ચ પરહિત્ક્રિયાપારતન્ત્ર્યાદપાયાનપ્યવગાહન્ત ઇતિ ।
[348।14-348।15]
તસ્યૈવ તુ ગોત્રસ્યાવિવર્ત્યત્વાદસંભવઃ ।
[348।16]

ત્રીણ્યપીતરઃ
[348।17]
વિવર્ત્ય સ્યાદિતિ વર્તતે ।
[348।17-348।18]
ત્રીણ્યપિ નિર્વેધભાગીયાનિ શ્રાવકગોત્રાદ્વચ્યાવર્ત્ય બુદ્ધાદિભવઃ સ્યાત્ પ્રત્યેકબુદ્ધ ઇત્યર્થઃ ।
[348।18-348।19]
પ્રત્યેકબુદ્ધગોત્રાણિ તુ વ્યાવર્તયિતુમશક્યાનિ ।
[348।20]
આબોધેઃ સર્વમેકત્ર ધ્યાનાન્ત્યે શાસ્તૃખડ્ગયોઃ ।
[348।21]
શાસ્તા બુધઃ ખડ્ગવિષાણકલ્પઃ પ્રત્યેકબુદ્ધઃ ।
[348।21-348।22]
તયોરેકત્રૈવાસને ચતુર્થમેવ ધ્યાનં નિશ્રિત્યનિઞ્જ્યપટુસમાધિત્વાન્નિર્વેધભાગીયાન્યારભ્ય યાવદ્બોધિરુત્પદ્યતે ।
[349।01]
ક્ષયાનુત્પાદજ્ઞાને હિ બોધિરિતિ પશ્ચાદુપપાદયિષ્યામઃ ।
[349।01-349।02]
અશુભામારભ્ય યાવદ્વોધિરિત્યપરે ।
[349।02]
યેષાં તુ ખડ્ગાદન્યો ઽપિ પ્રત્યેકબુદ્ધો ઽસ્તિતદ્ગોત્રાણાં વ્યાવર્તનાપ્રતિષેષઃ ।
[349।03]
કિં પુનઃ પ્રથમ એવ જન્મનિ કૃતપ્રયોગો નિર્વેધભાગીયાન્યુત્પાદયેત્ ।
[349।03-349।04]
નૈતદસ્તિ અવશ્યં હિ
[349।05]
પ્રાક્તેભ્યો મોક્ષભાગીયં
[349।06]
ઉત્પાદયિતવ્યમ્ ।
સર્વસ્વલ્પં હિ
[349।07]
ક્ષિપ્રં મોક્ષસ્ત્રિભિર્ભવૈઃ
[349।08]
એકસ્મિન્ જન્મનિ મોક્ષભાગીયં કુશલમૂલમુત્પાદયેત્ ।
દ્વિતીયે નિર્વેધભાગીયાનિ ।
[349।09]
તૃતીયે આર્યમાર્ગમ્ ।
બીજવિરોપણ સસ્યાભિવૃદ્ધિફલોત્પત્તિક્રમવત્ ।
[349।09-349।10]
ક્રમેણ હિ સંતાનસ્યાસ્યાં ધર્મતાયામવતારપરિપાકવિમુક્તયો ભવન્તીતિ ।
[349।10-349।11]
તચ્ચ પુનર્મોક્ષભાગીયં વર્ણયન્તિ ।

[349।12]
શ્રુતચિન્તામયં
[349।13]
ન ભાવનામયમ્ ।
કતિ કર્માણિ ।
[349।14]
ત્રીણિ કર્માણિ
[349।15]
પ્રાધાન્યેન તુ મનસ્કર્મ્મ ।
[349।15-349।16]
તત્પ્રણિધનપરિગ્રહાત્તુ કાયવાક્કર્માપિ મોક્ષભાગોયં ભવતિ ।
[349।16-349।17]
કશ્ચિદેકભિક્ષામપિ દત્ત્વૈક શિક્ષામપિ ચાદાય મોક્ષાભિલાષવલાધાનાન્મોક્ષભાગીયાન્યાક્ષિપતિ ।
[349।17]
તત્ત્વેતત્ ।
[349।18]
આક્ષિપ્યતે નૃષુ ।
[349।19]
મનુષ્યેષ્વેવ ત્રિષુ દ્વીપેષુ ।
નાન્યત્ર ।
પ્રજ્ઞાનિર્વેદયોરભાવાદ્યથાયોગમ્ ।
[349।19-349।20]
ઉક્તં પ્રસઙ્ગેન મોક્ષભાગીયમ્ ।
[349।21]
અભિસમયક્રમસ્તુ વક્તુમારબ્ધઃ ।
તત્ર ચ યાવદગ્રધર્મા ઉક્તાઃ ।
[349।21-349।22]
શેષં વક્તવ્યમ્ ।
[349।22]
અત ઇદમુચ્યતે ।
[350।01]
લૌકિકેભ્યો ઽગ્રધર્મેભ્યો ધર્મક્ષાન્તિરનાસ્રવા
[350।02]
લૌકિકાગ્રધર્માનન્તરમનાસ્રવ ધર્મજ્ઞાનક્ષાન્તિરુત્પદ્યતે ।
કસ્મિન્નાલમ્બને ।
[350।03]
કામદુઃખે ।
[350।04]
કામાવચરદુઃખમસ્યા આલમ્બનમ્ ।
સેયં દુઃખે ધર્મજ્ઞાનક્ષાન્તિરિત્યુચ્યતે ।

[350।04-350।05]
અનાસ્રવજ્ઞાનાર્થં નિઃષ્યન્દેન વિશેષણમ્ ।
[350।05]
કર્મજ્ઞાનાર્થં ક્ષાન્તિઃ ।
પુષ્પફલવૃક્ષવત્ ।
[350।05-350।06]
સૈવ ચ નિયામાવક્રાન્તિરિત્યુચ્યતે ।
[350।06]
સમ્યક્ત્વનિયામાવક્રમણાત્ ।
[350।06-350।07]
સમ્યક્ત્વં નિર્વાણમુક્તં સૂત્રે ।
[350।07]
તત્ર નિયમો નિયામ એકાન્તીભાવઃ ।
તસ્યાભિગમનમવક્રમણમ્ ।
[350।08]
તસ્યાં ચોત્પન્નાયામાર્યપુદ્ગલ ઉચ્યતે ।
અનાગતયા પૃથગ્જનત્વં વ્યાવર્ત્યતે ।
[350।08-350।09]
એતદેવ તસ્યાઃ કારિત્રમનાગતાયામભ્યુપગમ્યતે નાન્યત્ ।
[350।09-350।10]
પ્રદીપજાતિવત્ ।
[350।10]
લૌકિકાગ્રધર્મૈરિત્યપરે ।
ન તદ્ધર્મત્વાત્તદ્વિરોધિત્વાદદોષઃ ।
[350।11]
શત્રુસ્કન્ધારુઢતદ્ઘાતનવત્ ।
ઉભયૈરિત્યપરે ।
આનન્તર્યવિમુક્તિમાર્ગસાધ્ર્મ્યાદિતિ ।
[350।12]
તતો ઽત્રૈવ ધર્મજ્ઞાનં
[350।13]
તતઃ પુનર્દુઃખે ધર્મજ્ઞાનક્ષાન્તેરનન્તરમત્રૈઅ કામાવચરે દુઃખે ધર્મજ્ઞાનમુત્પદ્યતે ।
[350।14]
તત્ દુઃખે ધર્મજ્ઞાનમિત્યુચ્યતે ।
અનાસ્રવાધિકારઃ સર્વત્ર વેદિતવ્યઃ ।
[350।14-350।15]
યથા ચ કામાવચરે દુઃખે ધર્મજ્ઞાનક્ષાન્તિર્ધર્મજ્ઞાનં ચોત્પદ્યતે
[350।16]
તથા પુનઃ ।
[350।17]

શેષે દુઃખે ઽન્વયક્ષાન્તિજ્ઞાને
[350।18]
દુઃખે ધર્મજ્ઞાનાનન્તરં રૂપારુપ્યાવચરે દુઃખે સમસ્તાલમ્બનાન્વયજ્ઞાનક્ષાન્તિરુત્પદ્યતે ।
[350।19]
સા દુઃખે ઽન્વયજ્ઞાનક્ષાન્તિરિત્યુચ્યતે ।
તતો ઽન્વયજ્ઞાનમુત્પદ્યતે ।
[350।19-350।20]
તત્ દુઃખે ઽન્વય જ્ઞાનમિત્યુચ્યતે ।
[350।20]
પ્રથમતોધર્મતત્ત્વજ્ઞાનાદ્ધર્મજ્ઞાનમ્ ।
[350।20-350।21]
તદન્વયાદૂર્ધ્વં દુઃખાલમ્બનમન્વયજ્ઞાનમ્ ।
[350।21]
તથૈવાનુગમનાત્ ।
[350।21-350।22]
યથા ચૈતાનિ દુઃખસત્યે ચત્વારિ ક્ષાન્તિજ્ઞાનાન્યુત્પદ્યન્તે
[351।01]
સત્યત્રયે તથા
[351।02]
દુઃખાન્વયજ્ઞાનાદનન્તરં કામાવચરે સમુદયે ધર્મજ્ઞાનક્ષાન્તિરુત્પદ્યતે ।
[351।02-351।03]
તતઃ સમુદયે ધર્મજ્ઞાનમ્ ।
[351।02-351।06]
એવં સમનન્તરોત્પત્તિક્રમેણ શેષે સમુદયે ઽન્વયજ્ઞાનક્ષાન્તિઃ સમુદયે ઽન્વયજ્ઞાનમ્ કામાવચરદુઃખનિરોધે ધર્મજ્ઞાનક્ષાન્તિર્નિરોધે ધર્મજ્ઞાનં શેષે નિરોધે ઽન્વયજ્ઞાનક્ષાન્તિર્નિરોધે ઽન્વયજ્ઞાનં કામવચરદુઃખપ્રતિપક્ષમાર્ગે ધર્મજ્ઞાનક્ષાન્તિર્માર્ગે ધર્મજ્ઞાનં શેષે માર્ગે ઽન્વયજ્ઞાનક્ષાન્તિર્માર્ગે ઽન્વયજ્ઞાનમ્ ।
[351।07]
ઇતિ ષોડશચિત્તો ઽયં સત્યાભિસમયઃ
[351।08]
ઇત્યનેન ક્રમેણાયં સત્યાનામભિસમયઃ ષોડશચિત્તકો ભવતિ ।
[351।08-351।09]
યે તર્હિ નિકાયાન્તરીયાઃ સત્યાનામેકાભિસમયં વર્ણયન્તિ ।
[351।09]
અભિપ્રાય એષ દ્રષ્ટવ્યઃ ।
[351।09-351।10]
અભેદેન હ્યભિસમય ઉચ્યતે સત્યેષુ
[351।11]
ત્રિધા ।
[351।12]
દર્શનાલમ્બકાર્યાખ્યઃ
[351।13]
દર્શનાભિસમયો ઽનાસ્રવયા પ્રજ્ઞયા સત્યાનામ્ ।

[351।13-351।14]
આલમ્બનાભિસમયસ્તત્સંપ્રયુક્તૈર્વેદનાદિભિરપિ ।
[351।14]
કાર્યાભિસમયો વિપ્રયુક્તૈરપિ શીલજાત્યાદિભિઃ ।
[351।14-351।15]
દુઃખે હિ દૃશ્યમાને તસ્ય ત્રિવિધો ઽભિસમયઃ સમુદયાદીનાં કાર્યાભિસમયઃ ।
[351।15-351।16]
પ્રહાણસાક્ષાત્કરણભાવનાત્ ।
[351।16]
તદ્યદિ સત્યાનાં દર્શનાભિસમયં પ્રત્યેકાભિસમયં બ્રૂયાત્ ।
[351।17]
અયુક્તં બ્રૂયાદાકારભેદાત્ ।
અથાપ્યનાત્માકારેણ સર્વેષાં દર્શનમિતિ બ્રૂયાત્ ।
[351।18]
ન તર્હિ સત્યાનાં દુઃખાદિતો દર્શનં સ્યાત્ ।
એવં ચ સૂત્રવિરોધઃ ।
[351।18-351।21]
"ઇહાર્યશ્રવકસ્ય દુઃખં વા દુઃખતો મનસિ કૂર્વતઃ સમુદયં વા સમુદયતો યાવત્ માર્ગ વા માર્ગતો મનસિ કુર્વતો ઽનાસ્રવેણ મનસિકારેણ સંપ્રયુક્તો યો ધર્માણો પ્રવિચય" ઇતિ ।
[351।21]
ભાવનામાર્ગ એવમિતિ ચેત્ ।
ન ।
યથાદર્શનં ભાવનાત્ ।
[352।01]
અથાપ્યેકસ્ય દર્શનાચ્છેષેષુ વ4ઇત્વલાભાદેકાભિસમયં બ્રૂયાન્ન દોષઃ સ્યાત્ ।
[352।01-352।02]
અન્તરા તુ વ્યુત્થાનમસ્તિ નાસ્તીતિ વિચાર્યં સ્યાત્ ।
[352।02-352।03]
અથ પુનર્બ્રૂયાત્ દુઃખમેવ પરિજાનન્સમુદયં પ્રજહાતિ નિરોધં સાક્ષાત્ કરોતિ માર્ગં ભાવયતિ ।
[352।03-352।04]
અત ઇકાભિસમય ઇતિ ।
[352।04]
એવમપિ ન દોષઃ સ્યાદેકસ્ય દર્શને શેષાણાં કાર્યાભિસમયવચનાત્ ।
[352।04-352।05]
દર્શનાભિસમયં તુ પ્રતિ સૂત્રે સત્યાનાં ક્રમેણાભિસમય ઉક્તો લક્ષ્યતે ।
[352।05-352।07]
"નહૈવ ગૃહપતે સત્યાનામેકાભિસમયો ઽપિ પૂર્વાભિસયય" ઇતિ વિસ્તરેણ સદૃષ્ટાન્તાનિ ત્રીણિ સૂત્રાણિ ।
[352।07-352।08]
"યો દુઃખે નિષ્કાઙ્ક્ષો નિર્વિચિકિત્સો બુદ્ધે ઽપિ સ" ઇતિ સૂત્રાદેકાભિસમય ઇતિ ચેત્ ।
[352।08]
ન ।

અસંમુદાચારાવશ્યંપ્રહાણાભિસંધિવચનાત્ ।
[352।08-352।09]
ય એષૌક્તઃ ષોઢશચિત્તકો ઽભિસમયઃ
[352।10]
સો ઽગ્રધર્મૈકભૂમિકઃ
[352।11]
યદ્ભૂમિકો ઽગ્રધર્મસ્તદ્ભૂમિકાન્યેતાનિ ષોડશ ચિત્તાનિ ।
[352।11-352।12]
ત પુનઃ ષડ્ભૂમિકા ઇત્યુક્તં પ્રાક્ ।
[352।12]
કસ્માત્ પુનઃ ક્ષાન્તયો જ્ઞાનાનિ ચવશ્યં ભવન્તિ ।
યસ્માત્
[352।13]
ક્ષાન્તિજ્ઞાનાન્યનન્તર્ય મુક્તિમાર્ગા યથાક્રમમ્ ।
[352।14]
અનન્તર્યમાર્ગાઃ ક્ષાન્તયઃ ક્લેશપ્રાપ્તિવિચ્છેદં પ્રત્યન્તરયિતુમશક્યત્વાત્ ।
[352।14-352।15]
વિમુક્તિમાર્ગાસ્તુ જ્ઞાનાનિ ।
[352।15-352।16]
ક્લેશપ્રાપ્તિવિમુક્તાનાં વિસંયોગપ્રાપ્તિસહોત્પાદાત્ ।
[352।16]
અત ઉભયૈરવશ્યં ભવિતવ્યમ્ ।
[352।16-352।17]
દ્વાભ્યાં ચૌરનિષ્કાસનકપાટપિધાનવત્ ।
[352।17-352।18]
યદિ પુનર્દ્વિતીયેનાનન્તર્યમાર્ગેણૈવ સહ વિસંયોગપ્રાપ્તિરુત્પદ્યેત કિં સ્યાત્ ।
[352।18]
પ્રહીણવિચિકિત્સં જ્ઞાનં તત્રૈવાલમ્બને નોત્પન્નં સ્યાત્ ।
[352।18-352।19]
ક્ષાન્તિભિઃ ક્લેશપ્રહાણાન્નવ સંયોજનનિકાયા જ્ઞાનવધ્યા ઇતિ શાસ્ત્રવિરોધ ઇતિ ચેત્ ।
[352।19]
ન ।
[352।20]
ક્ષાન્તીનાં જ્ઞાનપરિવારત્વાત્ ।
રાજપરિવારકૃતસ્ય રાજકૃતવ્યપદેશવત્ ।
[352।21]
કિં પુનઃ સર્વાણિ ષોડશચિત્તાનિ સત્યદર્શનાદ્દર્શનમાર્ગઃ ।
નેત્યાહ ।
કિં તર્હિ ।
[352।22]

અદૃષ્ટદૃષ્ટેર્દૃણ્ટ્ઙ્માર્ગસ્તત્ર પઞ્ચદશ ક્ષણાઃ
[353।01-353।02]
દુઃખધર્મજ્ઞાનક્ષાન્તિમારભ્ય યાવત્ માર્ગે ઽન્વયજ્ઞાન ક્ષાન્તિરેતે પઞ્ચદશ ક્ષાણા દર્શનમાર્ગઃ ।
[353।02]
કિ કારણમ્ ।
અદૃષ્ટસત્યદર્શનાત્ ।
[353।02-353।03]
ષોડશે તુ નાસ્ત્યપોઊર્વં દ્રવ્યમિતિ ।
[353।03]
યથાદ્રષ્ટાભ્યસનાદ્ભાવનામાર્ગ એવ ।
[353।03-353।04]
નનુ ચ તેનાષ્યદૃષ્ટં પશ્યતિ માર્ગે ઽન્વયજ્ઞાનક્ષાન્તિમ્ ।
[353।04]
સત્યં પ્રતિ ચિન્તા ન ક્ષણમ્ ।
[353।04-353।05]
ન હિ ક્ષણેનાદૃષ્ટેન સત્યમદૃષ્ટં ભવતિ ।
[353।05]
યથા નૈકેન લુઙ્ગેનાલૂનેન દેદારમલૂનં ભવતિ ।
[353।05-353।07]
ફલત્વાદષ્ટજ્ઞાનષોડશાકારભાવનાત્ પૂર્વમાર્ગવિહાનેઃ પ્રવન્ધિકત્વાચ્ચ માર્ગાન્વયજ્ઞાનં ભાવનામાર્ગઃ ।
[353।07-353।08]
અપરિહાણિસ્તુદર્શનહેયક્લેશપ્રહાણસંધારણાત્ ।
[353।08]
અત એવ દર્શનમાર્ગ ઇતિ ચેત્ ।
ન ।
અતિપ્રસઙ્ગાત્ ।
[353।08-353।09]
સપ્ત જ્ઞાનાનિ કસ્માદ્દર્શનમાર્ગઃ ।
[353।09]
દર્શનસ્યાસમાપ્તત્વાત્ ।
[353।09-353।10]
ન હિ સર્વં સત્યદર્શનં સમાપ્તમિતિ તદન્તરાલત્વાત્તન્યપ્પિ દર્શનમાર્ગઃ ।
[353।10-353।11]
ઉક્તં યથા દર્શનમાર્ગો ભાવનામાર્ગ શ્ચોત્પદ્યતે ।
[353।12]
યથેદાનીમુત્પન્નાર્યમાર્ગાણાં પુદ્ગલાનાં વ્યવસ્થાનં તથા વક્ષ્યામઃ ।
[353।12-353।13]
ય એતે દર્શનમાર્ગસ્વભાવાઃ પઞ્ચાદશ ક્ષણ ઉક્તા વેદિતવ્યૌ
[353।14]
મૃદુતીક્ષ્ણેન્દ્રિયૌ તેષુ શ્રદ્ધાધર્માનુસરિણૌ ।

[353।15]
મૃદ્ધિન્દ્રિયસ્તેસુ વર્તમાનઃ શ્રદ્ધાનુસારીત્યુચ્યતે ।
તીક્ષ્ણેન્દ્રિયો ધર્માનુસારીતિ ।
[353।16]
શ્રદ્ધયાનુસારઃ શ્રદ્ધાનુસારઃ ।
સો ઽસ્યાસ્તીતિ શ્રદ્ધાનુસારી ।
[353।16-353।17]
શ્રદ્ધયાનુસર્તું શીલમસ્યેતિ વા ।
[353।17]
પૂર્વં પરસંપ્રત્યયેનાર્થાનુસરણાત્ ।
એવં ધર્માનુસારી ।
[353।17-353।18]
પૂર્વં સ્વયમેવ સૂત્રાદિભિર્ધર્મૈરર્થાનુસરણાત્ ।
[353।18]
તૌ પુનઃ
[353।19]
અહીનભાવનાહેયૌ ફલાદ્યપ્રતિપન્નકૌ
[353।20]
ફલાનામાદ્યં સ્રોત આપત્તિફલં સર્વફલપ્રાપ્તૌ તસ્ય પ્રથમત્વાત્ ।
[353।20-353।22]
તાવેવ શ્રદ્ધાધર્માનુસારિણૌ યદિ પૂર્વં લૌકિકેન માર્ગેણાપ્રહીણભાવનાહેયૌ ભવતઃ સકલવન્ધનૌ તો સ્રોત આપત્તિફલપ્રતિપન્નકાવુચ્યેતે ।
[353।23]
યાવત્ પઞ્ચપ્રકારઘ્નૌ
[353।24-353।25]
યદિ પૂર્વં લૌકિકેન માર્ગેણ કામાવચરાણં ભાવનાહેયાનાં યાવત્ પઞ્ચ પ્રકારાઃ પ્રહીણા ભવન્તિ ।
[353।25]
તથૈવ પ્રથમફલપ્રતીપન્નકાવુચ્યેતે ।
[354।01]
દ્વિતીયે ઽર્વાઙ્નવક્ષયાત્ ।
[354।02]
દ્વીતીયનિમિત્તં દ્વિતીયે ।
[354।02-354।03]
યદિ તયોસ્તસ્માત્ પરેણ ષટ્ સપ્તાષ્ટૌ વા પ્રકારાઃ પૂર્વપ્રહીણા ભવન્તિ ।
[354।03]
દ્વૌ તૌ દ્વિતીયફલપ્રતિપન્નકાવુચ્યેતે ।
કતમચ્ચ દ્વિતીયમ્ ।
[354।04]
સકૃદાગામિફલમ્ ।
[354।05]
કામાદ્વિરક્તાબુર્ધ્વ વા તૃતીયપ્રતિપન્નકૌ

[354।06-354।07]
યદિ પુનર્નવમસ્યાપિ પ્રકારસ્ય પ્રહાણાત્ કામધાતોર્વીતરાગૌ ભવત ઊર્ધ્વં વા યાવદાકિઞ્ચન્યાયતનાત્ તૌ તૃતીય પ્રતીપન્નકાવુચ્યેતે ।
[354।07]
કતમચ્ચ તૃતીયમ્ ।
[354।08]
અનાગામિફલમ્ ।
[354।09]
ષોડશે તુ ફલસ્થૌ તૌ યત્ર યઃ પ્રતિપન્નકઃ ।
[354।10]
ષોડશે તુ ચિત્ત ઉત્પન્ને તૌ ન પુનઃ શ્રદ્ધાધર્માનુસારિણાવુચ્યેતે ।
[354।10-354।11]
નાપિ પ્રતિપન્નકૌ ।
[354।11]
કિં તર્હિ ।
ફલસ્થો ।
[354।11-354।12]
યત્ર ફલે યઃ પ્રતિપન્નકો ભૂતઃ સ તદાનીં તત્ર ફલસ્થિતો ભવતિ ।
[354।12]
સ્રોત આપત્તિફલે સકૃદાગામિફલે વા અનાગામિફલે વા ।
[354।13]
અર્હત્ત્વં તુ ન શક્યમાદિતઃ પ્રાપ્તુમ્ ।
દર્શનમાર્ગેણ ભાવનાહેયાનામપ્રહાણાત્ ।
[354।13-354।14]
પૂર્વં ચ ભવાગ્રવૈરાગ્યાસંભવાત્ ।
[354।15]
શ્રદ્ધાધિમુક્તદૃષ્ટચ્યાપ્તૌ મૃદુતોક્ષ્ણેન્દ્રિયૌ તદા
[354।16]
તસ્મિન્કાલે યો મૃદ્વિન્દ્રિયઃ શ્રદ્ધાનુસારિપૂર્વી સ શ્રદ્ધાધિમુક્ત ઇત્યુચ્યતે ।
[354।17]
યસ્તીક્ષ્ણેન્દ્રિયો ધર્માનુસારિપૂર્વી સ દૃષ્ટિપ્રાપ્ત ઇત્યુચ્યતે ।
[354।17-354।18]
શ્રદ્ધાપ્રજ્ઞાધિકત્વેનાધિમોક્ષદૃષ્ટિપ્રભાવિતત્વાત્ ।
[354।18-354।19]
કિં પુનઃ કારણં પ્રહીણપઞ્ચપ્રકારો ઽપિ ષોડશે ચિત્તે સ્રોત આપન્ન એવોચ્યતે ન સકૃદાગામિફલપ્રતિપન્નકઃ ।
[354।20]
યસ્માત્
[354।21-354।22]
ફલે ફલવિશિષ્ટસ્ય લાભો માર્ગસ્ય નાસ્ત્યનઃ ।
નાપ્રયુક્તો વિશેષાય ફલસ્થઃ પ્રતિપન્નકઃ
[354।23]

ફલે હિ લભ્યમાને ફલવિશિષ્ટો માર્ગો ન લભ્યત ઇત્યેષ નિયમઃ ।
[354।23-354।24]
અતઃ ફલસ્થો યાવન્ન વિશેષાય પ્રયુજ્યતે ફલાન્તરપ્રાપ્તૌ તાવત્ પ્રતિપન્નકો નોચ્યતે ।
[354।24-354।25]
એવમન્યત્રાપિ ફલે વેદિતવ્યમ્ ।
[354।25-355।01]
યસ્તુ તૃતીયધ્યાનવીતરાગો ઽધરાં ભૂમિ નિશ્રિત્ય નિયામમવક્રામતિ સો ઽવશ્યં ફલવિશિષ્ટં માર્ગ સંમુખીકરોતિ ।
[355।01-355।02]
અન્યથા હિ સ તસ્માદૂર્ધ્વોપપન્નઃ સુખેન્દ્રિયેણાસમન્વાગતઃ સ્યાત્ ।
[355।02-355।03]
એવં તાવદ્ભૂયઃ કામવીતરાગાણાં નિયામાવક્રાન્તૌ પુદ્ગલવ્યવસ્થાનમ્ ।
[355।04]
આનુપૂર્વિકં તુ વક્તવ્યમ્ ।
અત ઇદં તાવદ્વચ્યવસ્થાપ્યતે ।
[355।04-355।05]
યથૈતે કામધાતૌ નવપ્રકારાઃ ક્લેશા ઉપદિષ્ટા એવં
[355।06]
નવપ્રકારા દોષા હિ ભૂમૌ ભૂમૌ
[355।07]
યાવદ્ભવાગ્રે ।
યથા ચ દોષાઃ
[355।08]
તથા ગુણાઃ ।
[355।09]
તત્પ્રતિપક્ષા અપ્યાનન્તર્યવિમુક્તિમાર્ગાખ્યા ગુણા ભૂમૌ ભૂમૌ નવપ્રકારા એવ ।
[355।09-355।10]
કથં કૃત્વા ।
[355।11]
મૃદુમધ્યાધિમાત્રાણાં પુનર્મૃદ્વાદિભેદતઃ
[355।12]
મૃદુમધ્યાધિમાત્રા હિ ત્રયો મૂલપ્રકારાઃ ।
[355।12-355।13]
તેષાં પુનઃ પ્રત્યેકં મૃદુમધ્યાધિમાત્રત્વેન ત્રિવિધત્વાત્ નવ વ્યવસ્થાપ્યન્તે ।
[355।13-355।15]
તદ્યથા મૃદુમૃદુઃ પ્રકારો મૃદુમધ્યો મૃદ્વધિમાત્રો મધ્યમૃદુર્મધ્યમધ્યો મધ્યાધિમાત્રો ઽધિમાત્રમૃદુરધિમાત્રમધ્યો ઽધિમાત્રાધિમાત્રશ્ચેતિ ।
[355।15-355।16]
તત્ર મૃદુમૃદુનામાર્ગેણાધિમાત્રાધિમાત્રસ્ય ક્લેશસ્ય પ્રહાણમ્ ।
[355।16]
એવં યાવદધિમાત્રાધિમાત્રેણ મૃદુમૃદોઃ ।
[355।16-355।18]

આદિત એવાધિમાત્રમાર્ગસંભવાદુત્પન્નાધિમાત્રમાર્ગસ્ય ચાધિમાત્રક્લેશાસંભવાત્ ઔદારિકો હિ મલશ્ચેલાત્પૂર્વં નિર્દૂયતે પશ્ચાત્ સૂક્ષ્મઃ ।
[355।18-355।19]
ઔદારિકં ચ તમઃ સૂક્ષ્મેણાલોકેન હન્યતે સૂક્ષ્મં ચાધિમાત્રેણેત્યેષ દૃષ્ટાન્તયોગઃ ।
[355।19]
શુક્લા હિ ધર્મા વલવન્તો દુર્બલાસ્તુ કૃષ્ણાઃ ।
[355।19-355।21]
ક્ષણિકમૃદુકેનાપ્યાર્યમાર્ગેણાનાદિસંસારપરંપરાપ્યાયિતાધિમાત્રાણાં ક્લેશાનામુન્મૂલત્વાત્ ।
[355।21-355।22]
બહુકાલસંવર્દ્ધિતાનાં દોષાણાં ત્રિવૃત્કર્ષવત્ ક્ષણિકાલ્પપ્રદીપમહાતમોપઘાતવચ્ય ।
[355।22]
એવં નવપ્રકારેષુ ક્લેશેષુ સર્વત્ર
[355।23]
અક્ષીણભાવનાહેયઃ ફલસ્થઃ સપ્તકૃત્પરઃ ।
[356।01]
યસ્ય હિ ફલસ્થસ્યૈકો ઽપિ ભાવનાહેયઃ પ્રકારો ઽપ્રહીણઃ સ સ્રોત આપનઃ ।
[356।01-356।02]
સપ્તજન્માનિ કરોતીતિ સપ્તકૃત ।
[356।02]
પરઃ સર્વાન્ત્યઃ ।
[356।02-356।03]
ન હિ સર્વસપ્તકૃદિતિ ।
[356।03]
સપ્તકૃત્વઃપરમ ઇતિ સૂત્રપાઠઃ ।
સપ્તકૃત્વઃ પરમં જન્મા ઽસ્યેત્યર્થઃ ।
[356।04]
પ્રકર્ષે પરમશબ્દઃ ।
નિર્વાણસ્રોતો હિ માર્ગસ્તેન તત્ર ગમનાત્ ।
[356।04-356।05]
તદસાવાપન્ન આગતઃ પ્રાપ્ત ઇતિ સ્રોત આપન્નઃ ।
[356।05]
કથમાપન્નઃ ।
[356।05-356।06]
આદ્યમાર્ગલાભાચ્ચેત્ અષ્ટમકો ઽપિ સ્યાત્ ।
[356।06]
આદ્યફલલાભાચ્ચેત્ ભૂયો વીતરાગો ઽપિ સ્યાત્ ।
કામવીતરાગઃ ।
[356।07]
સર્વફલપ્રાપિણમધિકૃત્યાદ્યફલલાભાત્ ।
કિં પુનઃ કારણં સ એવ નાષ્ટમકઃ ।
[356।08-356।09]

પ્રતિપન્નકફલમાર્ગલાભાત્ દર્શનભાવનામાર્ગલાભાત્ સકલસ્રોતો ઽભિસમયાચ્ચ માર્ગાન્વયજ્ઞાને ।
[356।09-356।10]
સ એવ તસ્માદન્યાન્સપ્તોપપત્તિભવાન્મનુષ્યેષુ પ્રતિસંદધાતિ સપ્તાન્તરાભવાન્ ।
[356।10]
એવં દેવેષ્વિત્યષ્ટાવિંશતિયવાન્ પ્રતિસંદધાતિ ।
[356।10-356।11]
સપ્તકસામાન્યાત્તુ સપ્તકૃત્વઃ ।
[356।11]
પરમ ઉક્તઃ ।
સપ્તસ્થાનકૌશલસપ્તપર્ણવદિતિ વૈભાષિકાઃ ।
[356।12-356।13]
યત્તર્હ્હિ સૂત્ર ઉક્તં "અસ્થાનમનવકાશો યદ્દષ્ટિસંપન્નઃ પુદ્ગલો ઽષ્ટમં ભવમભિનિર્વર્તયિષ્યતિ ।
[356।13]
નેદં સ્થાનં વિદ્યત" ઇતિ ।
એકસ્યાં ગતાવિત્યભિપ્રાયઃ ।
[356।13-356।15]
યથારુતં વા કલ્પ્યમાને ઽન્તરાભવો ઽપિ ન સ્યાત્ એવમપ્યૂરેધ્વસ્રોતસો ભવાગ્રપરમસ્યૈકસ્યાં ગતાવષ્ટમ ઉપપત્તિભાવો ન પ્રાપ્નોતિ ।
[356।15-356।16]
કામધાત્વભિ સંધિવચનાદદોષઃ ।
[356।16]
કિમત્ર જ્ઞાપકં સૂત્રં યુક્તિર્વા ।
[356।16-356।17]
ઇહ ચૈવ કિં જ્ઞાપકં પ્રત્યેકં દેવમનુષ્યેષુ સપ્તકૃત્વો ન પોઉનરુભયેષ્વેવ સપ્તકૃત્વ ઇતિ ।
[356।17]
એવં હિ પઠચ્યતે ।
[356।18]
"સપ્તકૃત્વો દેવાશ્ચ મનુષ્યાશ્ચે"તિ ।
પ્રત્યેકમપિ તુ કાશ્યપીયાઃ પઠન્તિ ।
[356।19]
"સપ્તકૃત્વો દેવાન્ સપ્તકૃત્વો મનુષ્યાનિ"તિ ।
નાત્રાભિનિવેષ્ટવ્યમ્ ।
[356।19-356।20]
યશ્ચ મનુષ્યેસુ સ્રોત આપન્નો ભવતિ સ તાનેવાગમ્ય પરિનિર્વાતિ ।
[356।20]
યો દેવેષુ સ તાનેવ ।
[356।21]
કિં પુનઃ કારણમષ્ટમં ભવં નાભિનિર્વર્તયતિ ।
[356।21-356।22]
તાવતા કકલેનાવશ્યં સંતતિપરિપાકાત્ ।
[356।22]