અભિધર્મકોશભાષ્ય · ભાગ 421440

[257।15-257।16]
શૈક્ષાશૈક્ષાભ્યામન્યસ્ય કર્મણો નૈવશૈક્ષાનાશૈક્ષસ્ય શૈક્ષા ધર્મા દ્વે પુરુષકારાધિપતિફલે ।
[257।16]
અશૈક્ષા અપ્યેવમ્ ।
નૈવશૈક્ષાનાશૈક્ષાઃ પઞ્ચ ફલાનિ ।
[257।17]
ત્રીણિ ચત્વારિ ચૈકં ચ દૃગ્ધેયસ્ય તદાદયઃ ।
[257।18]
દર્શનહેયસ્ય કર્મણોદર્શનહેયા ધર્માસ્ત્રીણિ ફલાનિ વિપાકવિસંયોગફલેહિત્વા ।
[257।19]
ભાવનાહેયાશ્ચત્વારિ વિસંયોગફલં હિત્વા ।
અપ્રહેયા એકમધિપતિફલમ્ ।
[257।20]
તે દ્વે ચત્વાર્યથ ત્રીણિ ભાવનાહેયકર્મણઃ
[257।21]
ભાવનાહેયસ્ય કર્મણો દર્શનહેયા ધર્મા દ્વે પુરુષકારાધિપતિફલે ।
[257।21-257।22]
ભાવનાહેયાશ્ચત્વારિ વિસંયોગફલં મુક્ત્વા ।
[257।22]
અપ્રહેયાસ્ત્રીણિ વિપાકનિઃષ્યન્દફલે મુક્ત્વા ।
[257।23]
અપ્રહેયસ્ય તે ત્વેકં દ્વે ચત્વારિ યથાક્રમમ્ ।
[257।24]
અપ્રહેયસ્ય કર્મણો દર્શનહેયા ધર્મા એકમધિપતિફલમ્ ।
[257।24-258।01]
ભાવનાહેયા દ્વે પુરુષકારાધિપતિફલે ।
[258।01]
અપ્રહેયાશ્ચત્વારિ વિપાકફલં મુક્ત્વા ।
[258।01-258।02]
પુનર્યથાક્રમગ્રહણમાદ્યન્તવન્મધ્યે ઽપિ જ્ઞાપનાર્થમ્ ।
[258।02]
એષ હિ પેયાલધર્મઃ ।
[258।03]
કર્મનિર્દેશપ્રસઙ્ગેનેદમપિ પરિપ્રશ્ન્યતે ।
[258।03-258।04]
શાસ્ત્રેષુ અયોગવિહિતં યોગવિહિતમ્, નૈવયોગવિહિતં નાયોગવિહિતં ચ કર્મોક્તમ્ ।
[258।04]
તસ્ય કિં લક્ષણમ્ ।
[258।05]
અયોગવિહિતં ક્લિષ્ટં વિધિભ્રષ્ટં ચ કેચન

[258।06]
ક્લિષ્ટં કર્માયોગવિહિતમયોનિશોમનસ્કારસંભૂતત્વાદિત્યેકે ।
[258।07]
વિધિભ્રષ્ટમપીત્યપરે ।
[258।07-258।08]
યેન યથા ગન્તવ્યં સ્થાતવ્યં ભોક્તવ્યં પ્રવિચરિતવ્યમિત્યેવમાદિ ।
[258।08]
તચ્ચાન્યથા વિદધાતિ ।
તદયુક્તવિધાનાદયોગવિહિતમિતિ ।
[258।08-258।09]
કુશલં કર્મં યોગવિહિતમવિધિભ્રષ્ટં ચેત્યપરે ।
[258।09]
ઉભાભ્યામન્યન્નોભયથા ।
[258।09-258।10]
નૈવયોગવિહિતં નાયોગવિહિતમ્ ।
[258।11]
કિમેકં કર્મ એકમેવ જન્માક્ષિપતિ અથ નૈકમપિ ।
[258।11-258।12]
તથા કિમેકમપિ કર્મૈકં જન્માક્ષિપત્યથાનેકમ્ ।
[258।12]
એષ હિ સિદ્ધાન્તઃ ।
[258।13]
એકં જન્માક્ષીપત્યેકમ્
[258।14]
એકમેવ જન્માક્ષિપત્યેકમેવ ચ કર્મ નાનેકં જન્મેતિ નિકાયસભાગસ્યાખ્યા ।
[258।14-258।15]
તત્ર હિ લબ્ધે જાત ઇત્યુચ્યતે ।
[258।15-258।16]
યત્તર્હિ સ્થવિરાનિરુદ્ધેનોક્તં "સો ઽહં તસ્યૈકપિણ્ડપાતસ્ય વિપાકેન સપ્તકૃત્વસ્ત્રયસ્ત્રિંશેષુ દેવેષૂપપન્નો યાવદેતહ્ય્રાદ્યે શાક્યકુલે જાત" ઇતિ ।
[258।17]
તેન હ્યસૌ સમૃદ્વિં લબ્દ્વા જાતિસ્મરઃ પુનરન્યત્ પુણ્યં કૃતવાન્ ।
[258।17-258।18]
તત ઉત્થાનં દર્શયતિ સ્મ ।
[258।18-258।19]
યથા મનુષ્યો દીનારોત્થો ઽનેન સહસ્રં નિર્વિશ્યાહ એકેન દીનારેણાહમૈત દીશ્વર્યં પ્રાપ્ત ઇતિ ।
[258।19]
અપરે ત્વાહુઃ ।
[258।19-258।20]
તસ્ય તં પિણ્ડપાતમધિષ્ઠાનં કૃત્વા દાનચેતનાનાં પ્રવાહો મહાનુત્પન્નઃ કયાચિત્ કિઞ્ચિત્ફલં પરિગૃહીતમિતિ ।
[258।20-258।21]

અનેકેનાપ્યેકમાક્ષિપ્યતે મા ભૂત્ ખણ્ડશો નિકાયસભાગસ્યાક્ષેપ ઇતિ ।
[258।22]
એકેન તુ કર્મણા ક્લિષ્ટસ્ય નિકાયસભાગસ્યેષ્યતે કર્મ ।
[258।23]
અનેકં પરિપૂરકમ્ ।
[258।24]
યથા ચિત્રકર એકયા વર્ત્યા રૂપમાલિખ્ય વહ્વીભિઃ પરિપૂરયતિ ।
[258।24-258।26]
તથા હિ તુલ્યે માનુષ્યે કશ્ચિત્ સકલેન્દ્રિયાઙ્ગપ્રત્યઙ્ગો ભવતિવર્ણકૃતિપ્રમાણબલસંપદા વિભ્રાજમાનઃ કશ્ચિદેષાં કેનચિદ્વિકલઃ ।
[258।26]
ન ચ કેવલં કર્મૈવાક્ષેપકં જન્મનઃ ।
કિં તર્હિ ।
[258।27]
અન્યદપિ સવિપાકમ્ ।
સર્વથા તુ
[259।01]
નાક્ષેપિકે સમાપત્તી અચિત્તે પ્રાપ્તયો ન ચ
[259।02]
અવિપાકાભ્યામપ્યચિત્તસમાપત્તિભ્યાં નિકાયસભાગો નાક્ષિપ્યતે ।
[259।02-259।03]
કર્માસહભૂતત્વાત્ ।
[259।03]
પ્રાપ્તિભિશ્ચ કર્મણો ઽનેકફલત્વાત્ ।
[259।04]
ત્રિણ્યાવરણાન્યુક્તાનિ ભગવતા ।
કર્માવરણં ક્લેશાવરણં વિપાકાવરણં ચ ।
[259।04-259।05]
તેષાં કઃ સ્વભાવઃ ।
[259।06-259।07]
આનન્તર્યાણિ કર્માણિ તીવ્રક્લેશો ઽથ દુર્ગતિઃ ।
કૌરવાસંજ્ઞિસત્ત્વાશ્ચ મતમાવરણત્રયમ્
[259।08]
પઞ્ચાનન્તર્યાણિ કર્માવરણમ્ ।
[259।08-259।09]
તદ્યથા માતૃવધઃ પિતૃવધો ઽર્હદ્વધઃ સંઘભેદઃ તથાગતશ્રીરે દુષ્ટચિત્તરુધિરોત્પાદનમ્ ।
[259।09]
તીવ્રક્લેશતા ક્લેશાવરણમ્ ।
દ્વિવિધો હિ ક્લેશઃ ।
[259।10]
તિવ્રશ્ચ ય અભિક્ષ્ણિકઃ તીક્ષ્ણશ્ચ યો ઽધિમાત્રઃ ।

તત્ર યસ્તીવ્રઃ સ આવરણમ્ ।
[259।11]
યથા શણ્ઠાદીનામ્ ।
[259।11-259।12]
શક્તો હ્યધિમત્રવેગો ઽપિ ક્લેશઃ કાદાચિત્કો નિહન્તું નતુ સમૂહો ઽપ્યાજસ્રિકઃ ।
[259।12-259।13]
આજસ્રિકે હે ક્લેશે તન્નિર્ઘાતાય પરાક્રમકાલં ન લભતે ।
[259।13]
તસ્ય મૃદું પ્રતીત્ય મધ્ય ઉપજાયતે ।
મધ્યં પ્રતીત્યાધિમાત્રઃ ।
[259।14-259।15]
તસ્માત્ એવાવરણં ત્રિવિધા દુર્ગતિઃ વિપાકાવરણં સુગતેશ્ચ પ્રદેશઃ ઔત્તરકૌરવા અસંજ્ઞિસત્ત્વાશ્ચ ।
[259।15]
કસ્યૈતાન્યાવરણાનિ ।
[259।15-259।17]
આર્યમાર્ગસ્યાર્યમાર્ગપ્રાયોગિકાણાં ચ કુશલમૂલાનામ્ અન્યાન્યપિ હ્યપાયાદિનિયતાનિ અણ્ડજસંસ્વેદજસ્ત્રીત્વાષ્ટમભવયતાનિ કર્માણિ વક્તવ્યાનિ સ્યુઃ ।
[259।17-259।19]
યાન્યેવ તુ પઞ્ચભિઃકારણૈઃ સુદર્શકાનિ પજ્ઞકાનિ અધિષ્ઠાનતઃ ફલતો ગતિતઃ ઉપપત્તિતઃ પુદ્ગલતશ્ચ તાન્યેવોક્તાનિ નાન્યાનિ ।
[259।19]
ક્લેશાવરણં ચૈષાં સર્વજઘન્યમ્ ।
તતઃ કર્માવરણમ્ ।
[259।19-259।20]
તામ્યાં હિ દ્વિતીયે ઽપિ જન્મન્યચિકિત્સો ભવત્યુત્તરોત્તરાવાહનાદિતિ વૈભાષિકાઃ ।
[259।21]
આનન્તર્યાણીતિ કો ઽર્થઃ ।
[259।21-259।22]
નાન્તરાયિતું શક્યાનિ વિપાકં પ્રતિ જન્માન્તરફલેન કર્માન્તરેણેત્યાનન્તર્યાણિ ।
[259।22]
ન તિરસ્કર્તુમિત્યર્થઃ ।
[259।22-259।23]
ન વા તત્કારિણઃ પુદ્ગલસ્યેતશ્ચ્યુતસ્યાન્તરમસ્તિ નરકોપપત્તિગમનં પ્રતીત્યનન્તરઃ ।
[259।23]
તદ્ભાવ આનન્તર્યમ્ ।
[259।24]
યસ્ય ધર્મસ્ય યોગાત્સો ઽનન્તરો ભવતિ ।
શ્રામણ્યવત્ ।
[259।25]
અથૈષામાવરણાનાં કતમત્ કસ્યાં ગતૌ વેદિતવ્યમ્ ।
એકાન્તેન તાવત્
[260।01]

ત્રિષુ દ્વીપેષ્વાનન્તર્ય
[260।02]
નોત્તરકુરૌ નાન્યાસુ ગતિષુ ।
કુત એવાન્યત્ર ધાતૌ ।
તેત્ષ્વપિ સ્ત્રિપુરુષાણામેવ ।
[260।03]
શણ્ડા દીનાં તુ નેષ્યતે ।
[260।04]
કિં કારણં ।
તદેવાસંવરાભાવે કારણમુદ્દિષ્ટમ્ ।
અપિ ચ
[260।05]
અલ્પોપકારાલજ્જિત્વાત્
[260।06]
યથાક્રમં માતાપિત્રોસ્તેષાં ચ ।
અલ્પોપકારૌ કિલૈષાં માતાપિતરૌ ।
[260।06-260।07]
વિકલાત્મભાવાધિપતિત્વાદલ્પસ્નેહત્વાચ્ચ ।
[260।07-260।08]
તેષામપિ ન તીવ્રં હ્યપત્રાપ્યં માતાપિત્રોરન્તિકે પ્રત્યુપસ્થિતં યદ્વિપાદનાદાનન્તર્યેણ સ્પૃશ્યેરન્ ।
[260।08]
અત એવ તિર્યવપ્રેતાનામપિ નેષ્યતે ।
[260।09]
પટુબુદ્ધીનાં સ્યાદશ્વાજાનેયવદિતિ ભદન્તઃ ।
[260।09-260।10]
મનુષ્યસ્યાપ્યમાનુષૌ માતાપિતરૌ મારયતો ન સ્યાદાનન્તર્યમ્ ॥
[260।10]
ઉક્તં કર્માવરણમ્ ॥
[260।11]
શેષે ગતિષુ પઞ્ચસુ
[260।12]
કે પુનઃ શેષે ।
ક્લેશવિપાકાવરણે ।
મનુષ્યેષુ વિપાકાવરણમ્ ।
[260।12-260।13]
કૌરવા દેવેષ્વસંજ્ઞિસત્ત્વાઃ ।
[260।13]
કિંસ્વભાવાન્યાનન્તર્યાણિ ।
[260।13-260।14]
ચત્વારિ કાયકર્મ એકં વાક્કર્મ ત્રીણિ પ્રાણાતિપાત એકં મૃષાવાદઃ એકં પ્રાણાતિપાતપ્રયોગઃ ।

[260।14-260।15]
અનુપક્રમધર્માણો હિ તથાગતાઃ ।
[260।15]
હેતૌ ફલોપચારાત્સંઘભેદ આનન્તર્યમુક્તમ્ ।
[260।15-260।16]
ભિદ્યતે વા ઽનેનેતિ કૃત્વા ।
[260।17]
સંઘભેદસ્ત્વસામગ્રીસ્વભાવો વિપ્રયુક્તકઃ ।
[260।18]
અક્લિષ્ટાવ્યાકૃતો ધર્મઃ
[260।19]
અસામગ્રી નાન ચિત્તવિપ્રયુક્તઃ સંસ્કારો ઽનિવૃતાવ્યાકૃતઃ સંઘભેદઃ ।
[260।19-260।20]
સ કિમાનન્તર્યં ભવિષ્યતિ નૈવ ચ તેન ભેત્તા સમન્વાગતઃ ।
[260।20]
કિં તર્હિ ।
[260।21]
સંઘસ્તેન સમન્વિતઃ
[260।22]
યો હિ ભિન્નસ્તસ્ય ભેદો ન ભેત્તુઃ ।
અથ ભેત્તા કેન સમન્વાગતઃ ।
[260।23]
સદવદ્યમૃષાવાદસ્તેન ભેત્તા સમન્વિતઃ ।
[260।24]
સંઘભેદાવદ્યેન ભેત્તા સમન્વાગતઃ ।
તત્ પુનર્મૃષાવાદઃ ।
[260।24-260।25]
સ પુનઃ સંઘભેદસહજે વાગ્વિજ્ઞપ્ત્યવિજ્ઞપ્તી ।
[260।25]
સ ચ તેનાવદ્યેન સમન્વાગતો ભેત્તા ।
[261।01]
અવીચૌ પચ્યતે કલ્પન્
[261।02]
અન્તરકલ્પમવીચૌ મહાનરકે વિપચ્યતે ।
અન્યૈસ્તુ નાવશ્યમવીચૌ ।
[261।02-261।03]
અથ યેન બહુન્યાનન્તર્યાણિ કૃતાનિ ભવન્તિ અનન્તરમેવ તાનિ વિપચ્યન્તે ।
[261।03-261।04]
કિં તુ તૈસ્તસ્ય ભવતિ ।
[261।05]

અધ્હિકૈરધિકા રુજઃ
[261।06-261।07]
સહિ ભૂયોભિરાનન્તર્યૈસ્તસ્મિન્નવીચૌ ઘનતરં સુકુમારતરં ચાશ્રયં લભતે કારણાશ્ચ બહુતરાસ્તીવ્રતરાશ્ચ યેન દ્વિત્રિચતુષ્પઞ્ચગુણાં વેદનાં વેદયતે ।
[261।07-261।08]
કઃ પુનરેષ સંઘં ભનત્તિ ।
[261।09]
ભિક્ષુર્દુ ક્વચરિતો વૃત્તી ભિનત્તિ ।
[261।10]
ભિક્ષુર્ભિનત્તિ ન ગૃહી ન ભિક્ષુણ્યાદયઃ ।
સ ચ દૃષ્ટિચરિત એવ ન તૃષ્ણાચરિતઃ ।
[261।11]
ઋતસ્થો ન ભિન્નવૃત્તસ્તસ્યાનાદેયવાક્યત્વાત્ ।
ક્વ ભિનત્તિ ।
[261।12]
અત્ર ભગવાન્ સંનિહિતસ્તતઃ ।
[261।13]
અન્યત્ર
[261।14]
નહિ શાસ્તુરેવ સંનિધૌ શક્યો ભેત્તુમ્ ।
તથાગતાનાં દુષ્પ્રસહત્વાદાદેયવાક્યત્વાચ્ચ ।
[261।15]
કાન્ ભિનત્તિ ।
[261।16]
બાલિશાન્ ।
[261।17]
પૃથગ્જનાનેવ નાર્યાન્ પ્રત્યક્ષધર્મત્વાત્ ।
તાનપિ ન ક્ષાન્તિલાભિન ઇત્યપરે ।
[261।17-261।18]
કિયતા ભિન્નઃ સંઘો ભવતિ ।
[261।19]
શાસ્તૃમાર્ગાન્તરક્ષાન્તૌ ભિન્નઃ
[261।20-261।21]
યદા તેભ્યસ્તથાગતાદન્યઃ શાસ્તા ક્ષમતે તદુપદિષ્ટાચ્ચ માર્ગાદન્યો માર્ગ ઇયતા ભિન્નઃ સંઘો વક્તવ્યઃ ।
[261।21]
કિયન્તં કાલં ભિન્ન આસ્તે ।
તામેવ રાત્રિં
[261।22]
ન વિવસત્યસૌ
[261।23]
અપર્યુષિત એવ હિ સંઘભેદે સંઘો ઽવશ્યં પ્રતિસંધીયતે ।

યો ઽયં સંઘભેદ ઉક્તઃ
[261।24]
ચક્રભેદઃ સ ચ મતઃ
[261।25]
ધર્મચક્રં હિ તદા ભગવતો ભિન્નં ભવતિ ।
માર્ગપ્રવૃત્તિવિષ્ઠાપનાત્ ।
[261।25-261।26]
અત એવ ચક્રાદશ્ચોચ્યતે સંઘભેદશ્ચ ।
[261।26]
ક્વ પુનશ્ચક્રભેદો ભવતિ ।
[262।01]
જમ્બૂદ્વીપે
[262।02]
નાન્યેષુ દ્વીપેષુ ।
કતિભિર્ભિક્ષુભિઃ ।
[262।03]
નવાદિભિઃ ।
[262।04]
નવાદિં કૃત્વા ।
પરેણાનિયમઃ ।
અષ્ટૌ ભિક્ષયઃ સંઘો ભવતિ ।
નવમો ભેત્તા ।
[262।04-262।05]
અવશ્યં હિ સંઘેન દ્વયોઃપક્ષયોઃ સ્થાતવ્યમ્ ।
[262।05]
એવં ભિન્નો ભવતિ ।
[262।05-262।06]
અન્યસ્તુ સંઘભેદઃ કર્મભેદાદ્ ભવતિ ।
[262।06]
યદ્યેકસીમાયાં વ્યગ્રાઃ કર્મ કુર્વન્તિ ।
સ ચૈષ
[262।07]
કર્મભેદસ્ત્રિષુ દ્વીપેષુ
[262।08]
યેષ્વેવ શાસનમ્ ।
કતિભિર્ભિક્ષુભિઃ
[262।09]
અષ્ટાભિરધિકૈશ્ચ સઃ
[262।10]
ચક્રભેદસ્તુ ષટ્સુ કાલેષુ ન ભવતિ ।

કતમેષુ ।
[262।11-262।12]
આદાવન્તે ઽર્બુદાત્ પૂર્વં યુગાચ્ચોપરતે મુનૌ ।
સીમાયાં ચાપ્યબદ્ધાયાં ચક્રભેદો ન જાયતે
[262।13]
આદાવચિરપ્રવર્તિતે ધર્મચક્રે ।
અન્તે પરિનિર્વાણકાલે ભગવતઃ ।
[262।13-262।14]
એતયોર્હિ દ્વયોરવસ્થયોઃ સંઘ એકરસો ભવતિ ।
[262।14-262।15]
મધ્યે ઽપ્યર્બુદાત્ પૂર્વં ન ભિદ્યતે યાવચ્છાસને શીલાર્બુદં દૃષ્ટ્યર્બુદં ચ નોત્પન્નં ભવતિ ।
[262।15-262।16]
યુગાચ્ચ પૂર્વં ન ભિદ્યતે યાવચ્છ્રાવકાગ્રયુગં નોત્પન્નં ભવતિ ।
[262।16]
ભિન્નન્યાયપરિવાસાત્તેન ચ પ્રતિસંધાનીયત્વાત્ ।
[262।16-262।17]
ઉપરતે મુનૌ શાસ્તરિ પરિનિર્વૃતે પ્રતિદ્વન્દ્વાભાવાત્ ।
[262।17-262।18]
સીમાયામબદ્ધાયાં યાવત્ સીમા ન બદ્ધા ભવતિ ।
[262।18-262।19]
એકસીમાયાં હિ પક્ષદ્વયાવસ્થાનાત્સંઘભેદ ઇત્યેષુ કાલેસુ ચક્રભેદોન ભવતિ ।
[262।19]
ન ચ પુનઃ સર્વેષાં બદ્ધાનાં ચક્રભેદઃ ।
કર્માધીનત્વાત્ ।
[262।20]
કસ્માત્ માતૃવધાદિષ્વાનન્તર્યં નાન્યત્ર ।
[262।21]
ઉપકારિયુણક્ષેત્રનિરાકૃતિવિપાદનાત્ ।
[262।22]
માતાપિતૃવધે તાવદુપકારિણો નિરાકરણાત્ ।
કથં તાવુપકારિણૌ ।
[262।22-262।23]
આત્મભાવસ્ય તત્પ્રભવત્વાત્ ।
[262।23]
કિં તયોર્નિરાકરણમ્ ।
પરિત્યાગઃ ।
ગુણક્ષેત્રત્વાદર્હદ્વધાદ્ આનન્તર્યમ્ ।
[262।24-262।25]
યદિ પુનર્માતુર્વ્યઞ્જનં પરિવૃત્તં સ્યાત્ પિતુર્વા તત્રૈકસ્મિન્નામ્નાયો
[263।01]

વ્યઞ્જનાન્તરિતો ઽપિ સ્યાત્
[263।02]
અત એવોચ્યતે "સ્યાત્ પુરુષં જીવિતાદ્વચ્યપરોપયેન્ન પિતરં નાર્હન્તમ્ ।
[263।02-263।03]
આનન્તર્યાવદ્યેન ચ સ્પૃશ્યેત ।
[263।03]
સ્યાન્માતુર્વ્યઞ્જનં પરિવૃત્તં સ્યાદિતિ ।
[263।03-263।04]
સ્યાત્ સ્ત્રીં જીવિતાદ્વ્યપરોપયેન્ન માતરં નાર્હન્તીમ્ આનન્તર્યાવદ્યેન ચ સ્પૃશ્યેત ।
[263।04-263।05]
સ્યાત્ પિતુર્વ્યઞ્જનં પરિવૃત્તં સ્યાદિ"તિ ।
[263।05]
અન્યસ્યાઃ સ્ત્રિયાઃ કલલં પ્રસ્રુતમન્યયા યોન્યા પીતમ્ ।
[263।05-263।06]
કતરા તસ્ય માતા યાં ઘ્નતઃ સ્યાદાનન્તર્યમ્ ।
[263।07]
માતા યચ્છોણિતોદ્ભવઃ
[263।08]
યસ્યાઃ શોણિતાદસાવુદ્ભૂતઃ સત્ત્વઃ સા ઽસ્ય માતા દ્વિતીયા તુ સર્વકૃત્યેષ્વવલોક્યા ।
[263।09]
સા હ્યાપાયિકા પોષિકા સંવર્ધિકા ચ ।
[263।09-263।10]
યદિ માતરિ પ્રયોગં કૃત્વા ઽન્યાં મારયેન્ન સ્યાદાનન્તર્યમ્ ।
[263।10]
અમાતૃપ્રયોગેણ મારયેત્તથાપિ ન સ્યાત્ ।
[263।10-263।11]
મઞ્ચતલાવલીનમાતૃમારણં ચાત્રોદાહાર્ય ધાવકસ્ય ચ પુત્રેણ મસક પ્રયોગેણ પિતુર્મારણં ચ ।
[263।11-263।12]
એકેન પ્રહારેણ માતરમન્યાં ચ મારયતો દ્વે અવિજ્ઞપ્તી ભવતઃ ।
[263।12]
વિજ્ઞપ્તિસ્ત્વાનન્તર્યમેવ ।
[263।13]
તસ્ય કર્મણો બલીયસ્ત્વાત્ ।
પરમાણુસંચિતત્વાદ્વિજ્ઞપ્તિરપિ દ્વિધેતિ ભદન્તઘોષકઃ ।
[263।14-263।15]
અનર્હત્સંજ્ઞયા ઽપિ અર્હદ્ઘાતે ભવત્યાનન્તર્યમ્ અહમ્ હન્મીત્યાશ્રયાવધારણાત્ ।
[263।15]
યઃ પિતરમર્હન્તં હિંસ્યાત્તસ્યાપ્યેકમેવ સ્યાદાનન્તર્યમાશ્રયૈકત્વાત્ ।
[263।16]
ઇદમવદાનં કથં નીયતે "ગચ્છ શિખણ્ડિનં બ્રૂહિ દ્વે આનન્તર્યે ભવતા કૃતે ।

[263।16-263।17]
યચ્ચ પિતા જીવિતાદ્વ્યપરોપિતો યચ્ચાર્હન્નિ"તિ ।
[263।17]
દ્વાભ્યાં કારણાભ્યામિતિ વક્તવ્યમ્ ।
[263।18]
દ્વાભ્યાં વા મુખાભ્યાં પરિભાષિતઃ ।
[263।18-263।19]
કિમવશ્યં તથાગતસ્યાસ્તિ કુટુષ્ટચિત્તરુધિરોત્પાદનાદાનન્તર્યમ્ ।
[263।19]
વધાભિપ્રાયસ્ય સ્યાત્ ।
[263।20]
બુદ્ધે ન તાડનેચ્છસ્ય
[263।21]
યદિ તાડનાભિત્રાય ઉત્પાદયેન્ન સ્યાત્ ।
યદ્યનર્હતિ પ્રહરેત્સ ચ પ્રહારાદૂર્ધ્વમર્હન્ સ્યાત્
[263।22]
પ્રહારાન્નોર્ધ્વમર્હતિ ।
[263।23]
સ્યાદાનન્તર્યમિતિ વર્તતે ।
નહિ તેન તત્ર પ્રયોગઃ કૃતઃ ।
[263।23-263।24]
કિમાનન્તર્યે પ્રયોગં કૃત્વા તસ્મિન્નવ્યાવર્તિતે વૈરાગ્યં ફલં વા ન પ્રાપ્નુયાત્ ।
[263।25]
નાનન્તર્યપ્રયુક્તસ્ય વૈરાગ્યફલસંભવઃ
[264।01-264।02]
અન્યકર્મફલપથપ્રયોગં તુ કૃત્વાર્યમાર્ગોત્પત્તૌ ન પુનઃ કર્મપથોત્પત્તિરાશ્રયસ્યાત્યન્તં તદ્વિરુદ્ધત્વાત્ ।
[264।03]
એષામાનન્તર્યાણાં કતમત્ મહાસાવદ્યમ્ ।
[264।04]
સંઘમેદે મૃષાવાદો મહાવદ્યતમો મતઃ ।
[264।05-264।06]
યઃ સંઘભેદનિમિત્તં મૃષાવાદો ધર્માધર્મજ્ઞસ્ય વિપર્યયદ્યોતનાત્ સ સર્વેષાં દુશ્ચરિતાનાં મહાવદ્યતમઃ ।
[264।06]
કિં કારણમ્ ।
[264।06-264।07]
તથાગતધર્મશરીરપ્રહારિતત્વાત્ લોકાનાં ચ સ્વર્ગાપવર્ગમાર્ગાન્તરાયકત્વાત્ ।
[264।07-264।10]
સંઘે હિ ભિન્ને લોકસ્ય નિયામાવક્રન્તિફલપ્રાપ્તિવૈરાગ્યાસ્રવક્ષયાઃ પ્રતિબધ્યન્તે ધ્યાનાધ્યયનસ્વાધ્યાયચિન્તાકર્માણ્યપિ ન પ્રવર્તન્તે સદેવનાગમનુષ્યં જગચ્ચાકુલં વિમનસ્કં વર્તતે યાવત્ પુનર્ન પ્રતિસંધિતો ભવતિયસ્માચ્ચાવિચૌ કલ્પં વિપાકઃ ।
[264।10-264।11]
શેષાણામાનન્તર્યાણાં યથાક્રમં પઞ્ચમતૃતીયપ્રથમાનિ ગુરુતરાણિ સર્વલઘુઃ પિતૃવધઃ ।

[264।11-264।13]
યત્તર્હિ ભગવતા ત્રયાણાં દણ્ડાનાં મનોદણ્ડો મહાસાવદ્ય ઉક્તઃ પુનર્મિથ્યાદૃષ્ટિઃ પરમવદ્યાનામિત્યુક્તમ્ આનન્તર્યાણિ નિયમસ્ય સંઘભેદો મહાસાવદ્ય ઉક્તઃ ।
[264।13-264।14]
ત્રીણિ કર્માણિ નિયમય્ય મનોદણ્દઃ દૃષ્ટીર્નિયમય્ય મિથ્યાદૃષ્ટિઃ ।
[264।14-264।15]
અથવા વિપાકવિસ્તરં મહાજનવ્યાપાદનં કુશલમૂલસમુચ્છેદં ચાધિકૃત્ય યથાક્રમમ્ ।
[264।16]
સુચરિતાનાં પુનઃ કતમત્ મહાફલતમમ્ ।
[264।17]
ભવાગ્રચેતના લોકે મહાફલતમા શુભે
[264।18]
કુશલે પુનઃ કર્મણિ ભવાગ્રચેતના સર્વેષાં મહાફલતમા ।
[264।18-264।19]
તસ્યા અશીતિકલ્પસહસ્રાણ્યતિપ્રશાન્તો વિપાકઃ ।
[264।19]
વિપાકફલં ચાધિકૃત્યૈતદુક્તમ્ ।
[264।19-264।21]
વિસંયોગફલં ત્વધિકૃત્ય વજ્રોપમસમાધિચેતના સર્વેષાં મહાફલા સર્વસમ્યોજનપર્યાદાનફલત્વાત્ ।
[264।21]
અત એવ લોક ઇત્યુક્તમ્ ।
[264।22]
કિમાનન્તર્યૈરેવાવશ્યં નરકેષૂપપદ્યતે ।
આનન્તર્યસભાગૈરપ્યવશ્યમુપપદ્યતે ।
[264।23]
નત્વનન્તરમેવેત્યપરે ।
કતમાનિ તાનીત્યાહ
[264।24-264।25]
દૂષણં માતુરર્હન્ત્યા નિયતિસ્થસ્ય મારણમ્ ।
બોધિસત્ત્વસ્ય શૈક્ષસ્ય સંઘાયદ્વારહારિકા
[265।01]
આનન્તર્યસભાગાનિ પઞ્ચમં સ્તૂપભેદનમ્ ।
[265।02]
એતાનિ પઞ્ચ પઞ્ચાનામાનત્નર્યાણાં યથાક્રમમ્ સભાગાનિ ।
[265।02-265।04]
યદિ માતરમર્હન્તીં દૂષયત્યબ્રહ્મચર્યકરણાત્ નિયતિપતીતં બોધિસત્ત્વં મારયતિ શૈક્ષં મારયતિ સંઘસ્ય સુખાયદ્વારિકં હરતિ સ્તૂપભેદં કરોતિ ।
[265।04-265।05]
અન્યદપિ તુ કર્મ સવિપાકં ત્રિષુ કાલેષ્વત્યર્થં વિઘ્નયતિ ।
[265।05]
કતમેષુ ત્રિસુ ।
[265।06]

ક્ષાન્ત્યનાગામિતાર્હત્ત્વપ્રાપ્તૌ કર્માતિવિઘ્નકૃત્
[265।07]
મૂર્ધભ્યઃ ક્ષાન્તિમાકિરત આપાયિકાનિ કર્માણિ વિઘ્નાયોપતિષ્ઠન્તે ।
[265।07-265।08]
તદ્વિપાકભૂમ્યતિક્રમાત્ ।
[265।08]
યથા પુરુષસ્ય દેશત્યાગં કુર્વતો ધનિકા ઉપતિષ્ઠન્તે ।
[265।08-265।10]
અનાગામિફલં પ્રાપ્નુવતઃ કામાવચરાણિ વિઘ્નાયોપતિષ્ઠન્તે તથૈવ સ્થાપયિત્વા દૃષ્ટધર્મવેદનીયં કર્મ ।
[265।10]
અર્હત્ત્વં પ્રાપ્નુવતો રૂપારૂપ્યાવચરાણિ તથૈવ ।
[265।10-265।11]
યદુક્તં "બોધિસત્ત્વસ્ય મારણ"મિતિ
[265।12]
બોધિસત્ત્વઃ કુતો યાવત્
[265।13]
કુત ઉપાદાય બોધિસત્ત્વોવક્તવ્યઃ ।
[265।14]
યતો લક્ષણ કર્મકૃત્ ।
[265।15-265।16]
યતઃ પ્રભૃતિ લક્ષણવિપાકાનિ કર્માણ્યારભતે કર્તું સ હિ તદાનીં નિયતિપતિતો ભવતિ ।
[265।16]
કથં કૃત્વા ।
સ હિ તસ્માત્ કાલાત્ પ્રભૃતિ નિત્યં ભવતિ ।
[265।17]
સુગતિઃ કુલજો ઽવ્યક્ષઃ પુમાન્ જાતિસ્મરો ઽનિવૃત્
[265।18]
પ્રશસ્તા ગતિરસ્યેતિ સુગતિર્દેવમનુષ્યોપપત્તેઃ ।
[265।18-265।19]
તસ્યાં ચ સુગતૌ ક્ષત્રિયબ્રાહ્મણગૃહપતિમહાશાલકુલજો ભવતિ નાન્યઃ કુલીનઃ ।
[265।19]
વિકલાન્યક્ષાણ્યસ્યેતિ વ્યક્ષઃ ।
[265।20]
ન વ્યક્ષો ઽવ્યક્ષઃ અવિકલેન્દ્રિયઃ ઇત્યર્થઃ ।
પુરુષ એવ ન સ્ત્રી કુત એવ શણ્ઢાદિઃ ।
[265।21]
જાતિસ્મરશ્ચ ભવતિ ।
સર્વસ્યાં જાતૌ નિવર્તત ઇતિ નિવૃત્ ।
ન નિવૃદનિવૃત્ ।
[265।22]

અનિવર્તક ઇત્યર્થઃ ।
[265।22-265।23]
સત્ત્વહિતાર્થં સર્વદુઃખપ્રકારૈઃ સર્વસત્ત્વવિપ્રતિપત્તિભિશ્ચાખેદિતત્વાત્ ।
[265।23]
યત્તલ્લોક ઉચ્યતે "અપણક્રીતો દાસ" ઇતિ ।
[265।23-265।26]
બોધિસત્ત્વાસ્તે તે હિ મહાત્માનઃ સર્વસંપત્પ્રકર્ષવિશેષપ્રાપ્તા અપિ સન્તો નિષ્કારણકરુણાપારતન્ત્ર્યાત્સર્વસત્ત્વેષુ ચણ્ડાલકુમારકસદૃશમાત્માનં નિર્માનતયા વ્યવસ્થાપ્ય સત્ત્વેભ્યઃ સર્વકદર્થાનાં સોઢારો ભવન્તિ સર્વશ્રમયન્ત્રણાનાં ચોદ્વોઢારઃ ।
[265।26-265।27]
યચ્ચૈતલ્લક્ષણવિપાકં કર્મેત્યુક્તમ્ ।
[266।01-266।02]
જમ્બૂદ્વીપે પુમાનેવ સંમુખં બુદ્ધચેતનઃ ।
ચિન્તામયં કલ્પશતે શેષ આક્ષિપતે હિ તત્
[266।03]
જમ્બૂદ્વીપ એવ બોધિસત્ત્વો લક્ષણવિપાકં કર્માક્ષિપતિ ।
નાન્યત્ર ।
[266।03-266।04]
જામ્બૂદ્વીપકાનાં તીક્ષ્ણબુદ્ધિત્વાત્ ।
[266।04]
પુરુષ એવ ન સ્ત્રી ।
[266।04-266।05]
સંમુખીભૂત એવ શાસ્તરિ બુદ્ધાલમ્બનયૈવ ચેતનયા ચિન્તામયં તત્કર્મ ન શ્રુતમયં ન ભાવનામયમ્ ।
[266।05-266।06]
કલ્પશતે ચ શેષ આક્ષિપતિ ન બહુભવેસુ ।
[266।06-266।07]
ભગવતા તુ શાક્યમુનિનોત્તપ્તવીર્યતયા નવ કલ્પા અપાવર્તિતા એકનવત્યા કલ્પૈરાક્ષિપ્તમ્ ।
[266।07-266।09]
અત એવ ચોક્ત "મિતો ઽહં ગ્રામણીરેકનવતં કલ્પમુપાદાય ન સમનુસ્મરામિ નાભિજાનામિ યદેકકુલમપિ પક્ષભિક્ષાપ્રદાનહેતોઃ ક્ષતં વા સ્યાદુપહતં વે"તિ ।
[266।09-266।11]
તતઃ પ્રભૃતિ પ્રકૃતિજાતિસ્મરત્વાત્ પ્રથમકલ્પાસંખ્યેયનિર્યાત એવ બોધિસત્ત્વ એતાંશ્ચતુરો દોષાન્ વ્યાવર્તયતિ દ્વૌ ચ ગુણો પ્રતિલભત ઇતિ પૂર્વાચાર્યાઃ ।
[266।11]
તેષાં ચ લક્ષણાનામ્
[266।12]
એકૈકં પુણ્યશતજમ્
[266।13]
કિં પુણ્યસ્ય પરિમાણમ્ ।
[266।13-266।14]
સંનિકૃષ્ટબોધિસત્ત્વં સ્થાપયિત્વા યાવત્ સર્વસત્ત્વાનાં ભોગફલમિત્યેકે ।
[266।14-266।15]
યાવત્ સર્વસત્ત્વાનાં કર્માધિપત્યેન ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રકો લોકો ઽભિનિવર્તત ઇત્યપરે ।
[266।15]

બુદ્ધા એવ ચ તત્પરિમાણજ્ઞા ઇત્યપરે ।
[266।15-266।16]
અથ બોધિસત્ત્વભૂતો ભગવાન્ કિયતો બુદ્ધાન્ પર્યુપાસયામાસ ।
[266।16-266।17]
પ્રથેમે કલ્પાસંખ્યેયે પઞ્ચસપ્તતિસહસ્રાણિ દ્વિતીયે ષટ્સપ્તતિં તૃતીયે સપ્તસપ્તતિમ્ ।
[266।18]
અથ કસ્ય કલ્પાસંખ્યેયસ્યાન્તે કતમો બુદ્ધ આસીત્ ।
[266।18-266।19]
પ્રતિલોમાનુક્રમેણ યથાક્રમમ્ ।
[266।20]
અસંખ્યેયત્રયાન્ત્યજાઃ ।
[266।21]
વિપશ્યી દીપકૃદ્રત્નશિખી
[266।22]
રત્નશિખિનિ સમ્યક્સંબુદ્ધે પ્રથમો ઽસંખ્યેયઃ સમાપ્તઃ ।
દીપઙ્કરે ભગવતિ દ્વિતીયઃ ।
[266।23]
વિપશ્યિનિ તથાગતે તૃતીયઃ ।
સર્વેષાં તુ તેષાં
[266।24]
શાસ્યમુનિઃ પુરા
[266।25]
શાક્યમુનિર્નામ સમ્યક્સંબુદ્ધઃ પૂર્વં વભૂવ ।
[266।25-267।02]
યત્ર ભગવતા બોધિસત્ત્વભૂતેનાદ્યં પ્રણિધાનં કૃતમ્ એવંપ્રકાર એવાહં બુદ્ધો ભવેયમિતિ નો ઽપ્યેવં કલિયુગ એવોત્પન્નવાનાર્યવત્તસ્યાપ્યેવં વર્ષ સહસ્રાન્તં શાસનં બભૂવ ।
[267।03]
અથ કસ્યામવસ્થાવાં બોધિસત્ત્વઃ કાં પારમિતાં પરિપૂરયતે ।
[267।04]
સર્વત્ર સર્વં દદતઃ કારુણ્યાદ્દાનપૂરણમ્ ।
[267।05-267।06]
યદા સર્વસ્મૈ સર્વં દદાતિ આ અક્ષ્ણઃ આ મજ્જાયાઃ કારુણ્યાન્નાભ્યુદયવિશેષં લિપ્સમાનઃ ઇયતા દાનપારમિતા પરિપૂર્ણા ભવતિ ।
[267।07]
અઙ્ગચ્છેદે ઽપ્યકોપાત્તુ રાગિણઃ ક્ષાન્તિશીલયોઃ
[267।08-267।09]
યદા ઽયમવીતરાગો ઽપિ ચ્છિદ્યમાનેષ્વઙ્ગેષુ નાલ્પમપિ કુપ્યતિ તદા ઽસ્ય ક્ષાન્તિશીલપારમિતે પરિપૂર્ણે ભવતઃ ।
[267।10]
તિષ્યસ્તોત્રેણ વીર્યસ્ય
[267।11-267।12]
તિષ્યં તથાગતરત્નગુહાયાં તેજોધાતુસમાપન્નદૃષ્ટ્યા ભગવાન્ બોધિસત્ત્વભૂત એકેન પાદેન સ્થિત્વા સપ્ત દિવસાન્ સ્તુતવાનેકગાથયા
[267।13-267।16]

"ન દિવિ ભુવિ વા નાસ્મિન્ લોકે ન વૈશ્રવણાલયે ।
ન મરુભવને દિવ્યે સ્થાને ન દિક્ષુ વિદિક્ષુ વા ॥
ચરતુ વસુધાં સ્ફીતાં કૃત્સ્નાં સપર્વતકાનનામ્ ।
પુરુષવૃષભસ્ત્વત્તુલ્યો ઽન્યો મહાશ્રમણઃ કુત" ઇતિ ॥
[267।17]
તદા કિલ વીર્યપારમિતા પરિપૂર્ણા નવ ચ કલ્પાઃ પ્રત્યુદાવર્તિતાઃ ।
[267।18]
ધીસમાધ્યોરનન્તરમ્ ।
[267।19-267।20]
બોધેઃ પૂર્વસમનન્તરં ધ્યાનપ્રજ્ઞાપારમિતયોઃ પરિપૂરિર્વજ્રોપમસમાધૌ સ્વસ્યાઃ સંપદઃ પારગમનાત્ પારમિતાઃ ।
[267।21]
સૂત્ર ઉક્તં "ત્રીણિ પુણ્યક્રિયાવસ્તૂનિ ।
[267।21-267।22]
દાનમયં પુણ્યક્રિયાવસ્તુ શીલમયં ભાવનામયમિ"તિ ।
[267।22]
કથમેતત્ત્રયં પુણ્યક્રિયાવસ્તુ ।
[267।23]
પુણ્યં ક્રિયા ઽથ તદ્વસ્તુ ત્રયં કર્મપથા યથા
[267।24]
પુણ્યમપ્યેતત્ત્રયં ક્રિયા ઽપિ વસ્ત્વપિ યથાયોગમિતિ પુણ્યક્રિયાવસ્તુ ।
[267।24-268।01]
તદ્યથા કર્મ ચ તે પન્થાનશ્ચ પન્થાન એવ ચ કર્મણ ઇતિ કર્મંપથા ઉક્તાઃ ।
[268।01-268।02]
તત્ર દાનમયે તાવત્ પુણ્યક્રિયાવસ્તુનિ કાયવાક્કર્મ ત્રિધા ભવતિ ।
[268।02-268।03]
તત્સમુત્થાપિકા ચેતના પુણ્યં ચ ક્રિયા ચ ।
[268।03]
તત્સહભુવો ધર્માઃ પુણ્યમેવ ।
શીલમયં તુ કાયવાક્કર્મૈવેતિ ત્રિધા ભવતિ ।
[268।04]
ભાવનામયો મૈત્રી પુણ્યં ચ પુણ્યક્રિયાયાશ્ચ વસ્તુ ।
[268।04-268।06]
તત્સંપ્રયુક્તાયાશ્ચેતનાયા મૈત્રીમુખેનાભિસંસ્કરણાત્ તત્સહભુવશ્ચેતના શીલં ચ પુણ્યં ચ ક્રિયા ચ ।
[268।06-268।07]
અન્યે તત્સહભુવઃ પુણ્યમેવ પુણ્યસ્ય વા કારણં પુણ્યક્રિયા પુણ્યપ્રયોગસ્તસ્યા એતાનિ ત્રીણિ વસ્તૂનિ ।
[268।07]
એષાં સંપાદનાર્થં પુણ્યપ્રયોગારમ્ભાદિતિ ।
[268।07-268।08]
કુશલચેતનાપરમાર્થેન પુણ્યક્રિયા ।
[268।08]

તસ્યા એતાનિ વસ્તૂનીત્યપરે ।
[268।09]
કિમિદં દાનં નામ ।
યદપિ દીયતે દદ્દાનમ્ ।
ઇહ તુ
[268।10]
દીયતે યેન દદ્દાનં
[268।11]
ભવતિ સ્મ ।
રાગાદિભિરપિ દીયતે ।
ન ચાત્ર તદિષ્ટમ્ ।
અતો વિશેષણાર્થમાહ
[268।12]
પૂજાનુગ્રહકામ્યયા ।
[268।13]
પરેષાં પૂજાનુગ્રહકામતાભ્યાં યેન દીયતે ।
કિં પુનસ્તત્સ્યાદ્યેન દીયતે ।
[268।14]
કાયવાક્કર્મ સોત્થાનં
[268।15]
કિં પુનસ્તદુત્થાનમ્ ।
યેન કલાપેન તદુત્થાપ્યતે ।
આહ ચાત્ર
[268।16-268।17]
શુભેન મનસા દ્રવ્યં સ્વં દદાતિ યદા પુમાન્ ।
તત્ ક્ષણં કુશલાઃ સ્કન્ધાઃ દાનમિત્યભિધીયતે ॥" ઇતિ ।
[268।18]
મહાભોગ્યફલં ચ તત્
[268।19]
તચ્ચૈતદ્દાનમયં પુણ્યક્રિયાવસ્તુ મહાભોગ્યફલમ્ ।
સ્વભાવે ચૈષ મયડ્વેદિતવ્યઃ ।
[268।20]
તદ્યથા તૃણમયં ગૃહં પર્ણમયં ભાજનમિતિ ।
તત્ ખલ્વેતદ્દાનં
[268।21]
સ્વપરાર્થોભયાર્થાય નોભયાર્થાય દીયતે ।
[268।22-268।23]
તત્ર યદવીતરાગઃ આર્યઃ પૃથગ્જનો વા વીતરાગશ્ચૈત્યે દાનં દદાતિ તદસ્યાત્મન એવાર્થાય ।
[268।23]
પરેષાં તેનાનુગ્રહાભાવાત્ ।

[268।23-269।01]
યદાર્યો વીતરાગઃ પરસત્ત્વેભ્યો દાનં દદાતિ સ્થાપયિત્વા દૃષ્ટધર્મવેદનીયં તત્ર દાનં પરેષામર્થાય ।
[269।01-269।02]
તેન તેષામનુગ્રહાત્ ।
[269।02]
નાત્મનો ઽર્થાય ।
તદ્વિપાકભૂમેરત્યન્તસમતિક્રાન્તત્વાત્ ।
[269।02-269।03]
યદવીતરાગઃ પૃથગ્જનો વા વીતરાગઃ પરસત્ત્વેભ્યો દદાતિ તદ્દાનમુભયેષામર્થાય ।
[269।03-269।04]
યદાર્યો વીતરાગશ્ચૈત્યે દદાતિ સ્થાપયિત્વા દૃષ્ટધર્મવેદનીયં તદ્દાનમુભયેષાં નાર્થાય ।
[269।04-269।05]
તદ્ધિ કેવલં ગૌરવં કૃત્જ્ઞાભ્યાં દીયતે ।
[269।05]
સામાન્યેન દાનં મહાભોગ્યફલમુક્તમ્ ।
[269।06]
તદ્વિશેષઃ પુનર્દાતૃવસ્તુક્ષેત્રવિશેષતઃ
[269।07]
તત્ર તાવત્
[269।08]
દાતા વિશિષ્ટઃ શ્રદ્ધાદ્યૈઃ
[269।09]
શ્રદ્ધાશીલશ્રુતાદિગુણયુક્તો દાતા વિશિષ્ટો ભવતિ ।
[269।09-269।10]
તસ્ય તદ્દાનદાતૃવિશેષેણ ફલદાનં પ્રતિવિશિષ્યતે ।
[269।10]
સ ચ તાદૃશો દાતા
[269।11]
સત્કૃત્યાદિ દદાતિ
[269।12]
સત્કૃત્ય સ્વહસ્તં કાલે પરાનુપહત્ય દદાતિ ।
[269।13]
અતઃ ।
[269।14]
સત્કારોદારરુચિતા કાલાનાચ્છેદ્યલાભિતા
[269।15]
અતો ઽસ્ય દાતુસ્તત્તાદૃશં દાનં દત્ત્વા યથાક્રમં ચત્વારો વિશેષા ભવન્તિ ।
[269।15-269।16]
સત્કારલાભી ભવતિ ।
[269।16]

ઉદારેષુ ચ ભોગેષુ રુચિં લભતે ।
[269।16-269।17]
કાલેલ્ન ચ ભોગાન્ લભતે નાતિક્રાન્તિકાલેન ।
[269।17]
અનાચ્છેદ્યાંશ્ચ ભોગાન્ લભતે ।
[269।17-269।18]
નાસ્ય ભોગાઃ પરૈરાચ્છાદ્યન્તે નાપ્યગ્ન્યાદિભિર્વિનાશ્યન્તે ।
[269।18-269।19]
ઉક્તં યથા દાતા વિશિષ્યતે તદ્વિશેષાચ્ચ દાનવિશેષઃ ।
[269।20]
અથ વસ્તુ કથં વિશિષ્યતે ।
[269।21]
વર્ણાદિસમ્પદા વસ્તુ
[269।22]
વિશિષ્ટમિતિ વર્તતે ।
[269।22-269।23]
યદિ યદ્દીયતે દદ્વર્ણગન્ધરસસ્પર્શાનામન્યતમેનાપિ સંપન્નં ભવતિ ।
[269।23]
એવં વસ્તુ વિશિષ્યતે ।
તાદૃશં વસ્તુ દત્ત્વા કિં ભવતિ ।
યથાક્રમમ્
[269।24-269।25]
સુરૂપ્ત્વં યશસ્વિ વા ।
પ્રિયતા સુકુમારર્તુસુખસ્પર્શાઙ્તા તતઃ
[269।26]
વર્ણસમ્પન્નં દત્ત્વા સુરૂપો ભવતિ ।
ગન્ધસંપન્નં દત્ત્વા યશસ્વી ભવતિ ।
[269।26-270।01]
ગન્ધવદ્યશસો દિક્ષુ વિધારણાત્ ।
[270।01]
રસસંપન્નં દત્ત્વા પ્રિયો ભવતિ ।
રસ ઇવ સ્વાદુઃ ।
[270।01-270।03]
સ્પર્શસંપન્નં દત્ત્વા સુકુમારાઙ્ગાશ્ચ ભવતિ ઋતુસુખસ્પર્શાનિ ચાસ્યાઙ્ગાનિ ભવન્તિ યથા સ્ત્રીરત્નસ્ય ।
[270।04]
અથ ક્ષેત્રં કથં વિશિપ્યતે ।
[270।05]
ગતિદુઃખોપકારિત્વગુણૈઃ ક્ષેત્રં વિશિષ્યતે ।
[270।06]
ગતિવિશેષાતાવદ્વિશિષ્યતે ।

[270।06-270।07]
તથા હ્યુક્તં ભગવતા "તિર્યગ્યોનિગતાય દાનં દત્ત્વા શતગુણો વિપાકઃ પ્રતિકાઙ્ક્ષિતવ્યઃ ।
[270।07-270।08]
દુઃશીલાય મનુષ્યભૂતાય દાનં દત્ત્વા સહસ્રગુણ" ઇતિ ।
[270।08]
દુઃખવિશેષા દ્વિશિષ્યતે ।
તથા હ્યૌપધિકેષુ પુણ્યક્રિયાવસ્તુષુ ।
[270।09]
ગ્લાને દાનં ગ્લાનોપસ્થાપકે દાનમ્ ।
[270।09-270।11]
શીતલિકાદિષુ ચ દાનમુક્ત્વોક્તમે" ભિઃ સપ્તભિઃ ઔષધિકૈઃ પુણ્યક્રિયાવસ્તુભિઃસમન્વાગતસ્ય શ્રાદ્ધસ્ય કુલપુત્રસ્ય વા કુલદુહિતુર્વા ન લભ્યં પુણ્યાનાં પ્રમાણમુદ્ગ્રહીતુમિ"તિ ।
[270।12-270।13]
ઉપકારિત્વવિશેષાદ્યથા માતાપિત્રોરન્યેષાં ચોપકારિણામ્ ઋષ્યમૃગજાતકાદ્યુદાહરણાત્ ।
[270।13]
ગુણવિશેષાદ્યથા" શીલવતે દત્ત્વા શતસહસ્રગુણો વિપાક" ઇત્યેવમાદિ ।
[270।14]
સર્વેષાં તુ દાનાનામ્
[270।15]
અગ્રં મુક્તસ્ય મુક્તાય
[270।16]
"યદ્વીતરાગો વીતરાગાય દત્ત્વા ઽતિદાનમિદં શ્રેષ્ઠમામિષદાનેષુ દાનમિત્યુક્તં ભગવતા ।
[270।17]
બોધિસત્ત્વસ્ય ચ
[270।18]
યદ્વા દાનં બોધિસત્ત્વે દદાતિ સર્વસત્ત્વહિતહેતોસ્તદમુક્તસ્યાપ્યમુક્તે ઽભ્યાદાનમગ્રમ્ ।
[270।19]
તત્ સ્થાપયિત્વા યાનિ ભગવતો ઽન્યાન્યષ્ટૌ દાનાન્યુક્તાનિ તેષામ્
[270।20]
અષ્ટમમ્
[270।21]
અગ્રમિતિ વર્તતે ।
કતમાન્યષ્ટૌ ।
[270।21-270।24]
આસાદ્ય દાનં ભયદાનમ્ અદાન્મે દાનં દાસ્યતિ મે દાનં દત્ત્પૂર્વં મે દાનં પિતૃભિશ્ચ પિતામહૈશ્ચેતિ દાનં દદાતિ સ્વર્ગાર્થં દાનં કીર્ત્યર્થં દાનં ચિત્તાલઙ્કારાર્થં દાનં ચિત્તપરિષ્કારાર્થં યિઓગસંભારાર્થમુત્તમાર્થસ્ય પ્રાપ્તયે દાનં દદાતિ ।
[270।24]
તત્રાસાદ્ય દાનં યત્ આસન્નેભ્ય ઉપગતેભ્યો દાનં દદાતીતિ પૌરાણાઃ ।
[270।25]
ભયદાનં યદ્વિનાશાભિમુખં દૃષ્ટ્વા વરં દદામીતિ દદાતિ ।
[270।25-270।26]
શેષં સુગમત્વાન્ન વિભક્તમ્ ।