અભિધર્મદીપ · શ્લોક 541-560

આસ્વાદવત્સતૃષ્ણં યચ્છદ્ધકં લૌકિકં મતમ્ ।
અદો(ધો?)ધ્વસ્તં તદાસ્વાદ્યમતિલોકમનાસ્રવમ્

અઙ્ગાન્યાદ્યે શુભે પઞ્ચ વિતર્કશ્ચિત્તસૂક્ષ્મતા ।
પ્રીતિઃ સુખં સમાધાનં ક્લિષ્ટં સુખવિવર્જિતમ્

સાધ્યાત્મસપ્રસાદાસ્તુ સુખપ્રીતિસમાધયઃ ।
દ્વિતીયે ઽઙ્ગાનિ ચત્વારિ ક્લિષ્ટે શ્રદ્ધા સુખાદૃતે

તૃતીયે પઞ્ચમે પ્રજ્ઞા સ્મૃત્યુપેક્ષા સુખં સ્થિતિઃ ।
ક્લિષ્ટે ત્વઙ્ગદ્વયં જ્ઞેયં સમાધિર્વેદનાસુખમ્

અન્ત્યે ચત્વાર્યુપેક્ષે દ્વે સમાધિઃ સ્મૃતિરેવ ચ ।
ક્લિષ્ટે ધ્યાને ચતુર્થે તુ દ્વે અઙ્ગે વેદના સ્થિતિઃ

દ્રવ્યાત્મના દશૈકં ચ નામ્ના ત્વષ્ટૌ દશૈવ ચ ।
અઙ્ગાન્યેતાનિ કથ્યન્તે ચતુષ્કોટિરતઃ સ્મૃતઃ

શમથસ્ય ચ ।
ધ્યાનસામન્તકારૂપ્યેષ્વઙ્ગાનામવ્યવસ્થિતિઃ

વિતર્કચારવિધ્વંસાત્પ્રશ્વાસાશ્વાસસંક્ષયાત્ ।
ઉપેક્ષાવેદિતાભાવાદન્ત્યમાનેજ્યમુચ્યતે

આદ્યે પ્રીતિસુખોપેક્ષા દ્વિતીયે તુ સુખાદૃતે ।
સુખોપેક્ષે તૃતીયે ઽન્ત્યે ઉપેક્ષૈવ વિદિષ્યતે

દૃક્છ્રોત્રકાયવિજ્ઞાનં વિજ્ઞપ્તિજનકં તથા ।
યદ્ભૂમાવવિચારાયામાદ્યાદવ્યાકૃતં તુ તત્

ખનિમિત્તોદ્ગ્રહાકૃષ્ટઃ પ્રોક્તાનન્તમનસ્કૃતિઃ ।
વિસર્વરૂપ આરૂપ્ય આકાશાનન્ત્યસંજ્ઞકઃ

તદ્વચ્ચિત્તવિભુત્વેક્ષી વિજ્ઞાનાનન્ત્યલક્ષણઃ ।
વિજ્ઞાનાનન્ત્યદ્વેષી ચ અકિઞ્ચન્યાહ્વયઃ પુનઃ

તદ્વિત્તૂચ્છેદશઙ્કી ચ ન સંજ્ઞાસંજ્ઞસંજ્ઞકઃ ।
આદૌ તથા પ્રયુક્તત્વાત્ તત્સંજ્ઞા વ્યપદિશ્યતે

સવિતર્કવિચારં યત્સાપેક્ષં સાનુવર્તકમ્ ।
ચિત્તમાર્યેતરાકારં તદાનાગમ્યમુચ્યતે

ચત્વારો ધ્યાયિનઃ પ્રોક્તાશ્ચતુર્ધ્યાનવિદર્શનાત્ ।
સમ્પદ્વિપત્તિસંજ્ઞાયા હાનપક્ષ્યાદિવેદિનઃ

ધ્યાતા પ્રોક્તસ્તથા ધ્યેયં ધ્યાનં ધ્યાનફલં તથા ।
અસિદ્ધેરુક્તદોષત્વાન્નાસ્ત્યાત્માદિચતુષ્ટયમ્

કર્માનુષ્ઠાનતો મોક્ષો જ્ઞાનાનુષ્ઠાનતસ્તથા ।
વ્યાપારે સતિ સદ્ભાવાદ્યાથાત્મ્યાવગમેપિ ચ

કર્મ ત્વત્ર દ્વિધા જ્ઞેયં પુણ્યાપુણ્યક્રિયાક્રિયે ।
પુણ્યક્રિયા ત્રિધા પ્રોક્તા વિરતિસ્તદ્વિધોદિતા

જ્ઞાનં તુ નૈષ્ઠિકં જ્ઞેયં યથાપૂવંમુદાહૃતમ્ ।
અતો ઽન્યદ્ભજતે યસ્તુ ખલીનં ચર્વયત્યસૌ

પરપીડાપ્રવૃત્તત્વાદ્વધલોભાનૃતાદયઃ ।
અપાયહેતવો જ્ઞેયાઃ શ્રેયોદ્વારવિબન્ધિનઃ