અભિધર્મદીપ · શ્લોક 461-480

અષ્ટાનાં નીરજસ્કાનાં માર્ગાઙ્ગાનાં યથાયથમ્ ।
તાસ્વેકસ્યાધ્વસુ જ્ઞેયૌ લાભાલાભૌ નવાશ્રયૌ

ત્રિસત્યાધિગમે લાભઃ શીલધર્મપ્રસાદયોઃ ।
માર્ગસત્યેક્ષણે બુદ્ધસઙ્ઘગોચરયોરપિ

બૌદ્ધાત્સઙ્ઘાદૃતે માર્ગાદ્યા શ્રદ્ધા સત્યગોચરા ।
ધર્માવેત્યપ્રસાદોસૌ સંપ્રતીત્યપ્રભાવતઃ

મોહનિદ્રાતમોનાશાદ્ધીનેત્રોન્મીલનાત્ સ્વયમ્ ।
બુદ્ધો યસ્તદ્ગુણે શ્રદ્ધા પ્રસાદઃ સ જિને મતઃ

શૈક્ષાશૈક્ષગુણાઢ્યાનાં પુદ્ગલાનાં ય આકરઃ ।
તદ્ગુણાલમ્બના શ્રદ્ધા પ્રસાદઃ સઙ્ખગોચરઃ

શીલાનાં યત્તુ વૈમલ્યં તત્પ્રસાદસ્તથૈવ તુ ।
દ્રવ્યતો દ્વયમેવૈતન્નામતસ્તુ ચતુષ્ટયમ્

શૈક્ષસ્ય બન્ધશેષત્વાદ્વિમુક્તિર્નાઙ્ગમિષ્યતે ।
મોક્ષાધિમોક્ષરૂપત્વાન્નિત્યાનિત્યત્વતો દ્વિધા

પૂર્વોક્તૈવ હિ યા બોધિઃ સા સમ્યગ્જ્ઞાનમુચ્યતે ।
મુચ્યતે ઽનાગતં ચિત્તમશૈક્ષં ક્લેશરોધતઃ

ધર્મવ્યાપારતો લોકે ધર્મ્યપિ વ્યાપૃતો મતઃ ।
માર્ગસ્તૂપાત્તકારિત્રો નિરસ્યતિ તદાવૃતિમ્

વિમુક્તિઃ શાશ્વતી યૈવ સા વિરાગાદયસ્ત્રયઃ ।
આખ્યાતા ધાતવઃ સૂત્રે ત્રિધા ભેદો હ્યપેક્ષયા

વિરાગો રાગનિર્મોક્ષઃ પ્રહાણાખ્યો ઽન્યસંક્ષયઃ ।
નિરોધધાતુરન્યસ્ય સોપાદાનસ્ય વસ્તુનઃ

દુઃખહેત્વવલમ્બિન્યા યોગી નિર્વિદ્યતે ધિયા ।
વિરજ્યતે તુ સંરક્તસ્તતઃ કોટિચતુષ્ટયી

સંજ્ઞા અનિત્યસંજ્ઞાદ્યા દશ તાભ્યો ઽશુભાદયઃ ।
તિસ્રો માર્ગવિધિર્માર્ગશ્ચતસ્ત્રો ઽન્ત્યાસ્ત્રયી ફલમ્

ત્રિતય્યશુભસંજ્ઞાદ્યા જ્ઞેયા તત્ખલુ સાસ્રવાઃ ।
સમલા નિર્મલાસ્ત્વન્યા બોધ્યા નવ ભુવો ઽમલાઃ

ભૂમિષ્વેકાદશસ્વન્ત્યા ધ્યાનાદ્યાસૂપલક્ષયેત્ ।
ચતુર્થી પઞ્ચમી ષષ્ઠી વિદ્યાત્ સપ્તસુ ભૂમિષુ

લોકો ઽયં તત્ત્વસંમુગ્ધો જ્ઞેયતત્ત્વે પ્રમુહ્યતિ ।
તાનિ જ્ઞાનાનિ વક્ષ્યામિ સ્વરૂપાદિપ્રપઞ્ચતઃ

જાતિદ્રવ્યે નિરાકૃત્ય પ્રતિપક્ષાદ્યપેક્ષયા ।
તદ્ભેદો દશધા પ્રોક્તો ધર્મજ્ઞાનાદિનામભિઃ

ધર્માન્વયવિશેષ્યે દ્વે દુઃખાદ્યૈશ્ચ ચતુષ્ટયમ્ ।
દ્વે સંવૃત્યન્યચિત્તાભ્યાં ક્ષયેણાજન્મના દ્વયમ્

પ્રતિપક્ષપ્રયોગાભ્યાં સ્વભાવાકારગોચરૈઃ ।
તદ્વ્યવસ્થા નિબોદ્ધવ્યા કૃત્યેનોપચયેન વા

ધાતુસત્યાર્થચિત્તેષુ જાતિધ્વંસાપ્રજન્મનોઃ ।
સંમોહસ્ય નિવૃત્ત્યર્થં તદ્ભેદો દશધૈવ વા