અભિધર્મદીપ · શ્લોક 321-340

વર્તમાનાધ્વસંપાતાત્ સામગ્ર્યાઙ્ગપરિગ્રહાત્ ।
લબ્ધશક્તેઃ ફલાક્ષેપઃ કારિત્રમભિધીયતે

ન વર્તમાનતા રૂપમતીતાજાતતા ન ચ ।
યતો ઽતો નાધ્વસંચારાદ્ રૂપાત્માન્યથતેષ્યતે

અવસ્થા જાયતે કાચિદ્વિદ્યમાનસ્ય વસ્તુનઃ ।
તથા શક્તિસ્તથા વેલા તથા સત્તા તથા ક્રિયા

પરિકલ્પૈર્જગદ્વ્યાપ્તં મૂર્ખચિત્તાનુરઞ્જિભિઃ ।
યસ્તુ વિદ્વન્મનોગ્રાહી પરિકલ્પઃ સ દુર્લભઃ

અન્યસર્વત્રગૈર્બદ્ધઃ પ્રહીણે દુઃખદૃક્ક્ષયે ।
પ્રહીણે પ્રાક્પ્રકારે ઽપિ શેષૈસ્તદવલમ્બિભિઃ

ધર્માઃ ષોડશ વિજ્ઞેયાઃ પ્રત્યેકં ત્રિભવાત્મકાઃ ।
પઞ્ચધા નિર્મલાશ્ચૈવ વિજ્ઞાનાનિ તથૈવ ચ

ધાત્વાયતનસત્યેષુ પ્રકારેષુ ચ લક્ષયેત્ ।
ધર્મસંગ્રહવિજ્ઞાનજ્ઞાનાનુશયચોદિતઃ

સદુઃખહેતુદૃગ્ઘેયાઃ કામાપ્તા ભાવનાક્ષયાઃ ।
સ્વકત્રયૈકરૂપાપ્તિવિરજાશ્ચિત્તગોચરાઃ

આત્મીયાધસ્ત્રયૈકોર્ધ્વનિર્મલાનાં તુ રૂપજાઃ ।
આરૂપ્યાપ્તાસ્ત્રિધાત્વાપ્તત્રિકનિર્મલગોચરાઃ

સર્વે સ્વાધિકવિજ્ઞેયાઃ સમનિર્યાણદૃક્ક્ષયાઃ ।
નિષ્ક્લેશાસ્ત્રિભવાપ્તાન્ત્યત્રયનિર્મલગોચરાઃ

કામાપ્તં પઞ્ચવિષયો રૂપાપ્તં ત્વષ્ટગોચરઃ ।
આરુપ્યાપ્તં દશાનાં તુ દશાનામેવ ચામલમ્

કામાપ્તમૂર્ધ્વધર્માર્થે વિજ્ઞાને સ્વભુવસ્ત્રયઃ ।
રૂપાપ્તા ભાવનાહેયાઃ સર્વગાશ્ચાનુશેરતે

ચત્વારઃ પરિવૃત્તે સ્વે રૂપાપ્તાઃ ખલ્વપિ ત્રયઃ ।
આરૂપ્યાવચરાઃ સાર્ધં સર્વગૈર્ભાવનાક્ષયાઃ

તદ્વદેવ દ્વિતીયે ઽપિ પઞ્ચમે ઽપિ તથૈવ ચ ।
સાસ્રવાલમ્બનાઃ સ્વે ચ તૃતીયે ઽપ્યનુશેરતે

પરિવૃત્તે તુ કામાપ્તાઃ સંસ્કૃતાર્થાવલમ્બિનઃ ।
શેષં પૂર્વવદાખ્યેયમ્ ચતુર્થે ઽપિ તૃતીયવત્

પરિવૃત્તે તુ કામાપ્તાશ્ચત્વારો ઽન્યત્ર પૂર્વવત્ ।
રૂપાપ્તે પ્રથમે ઽધસ્તાત્ ત્રયઃ સ્વે ખલ્વપિ ત્રયઃ

આરૂપ્યાઃ સર્વગાઃ સાર્ધં ભાવનાપથસંક્ષયૈઃ ।
પરિવૃત્તે ત્રયો ઽધસ્તાત્ ચત્વારશ્ચ સ્વધાતુતઃ

આરૂપ્યાપ્તાશ્ચ ચત્વારો નિકાયા અનુશેરતે ।
તદ્વદેવ દ્વિતીયે ઽપિ પઞ્ચમે ઽપિ તથૈવ ચ

સાસ્રવાલમ્બનાઃ સ્વે ચ તૃતીયે ઽપ્યનુશેરતે ।
પરિવૃત્તે તુ રૂપાપ્તાઃ સંસ્કૃતાર્થાવલમ્બિનઃ

અન્યત્તુ પૂર્વવજ્જ્ઞેયં ચતુર્થે ઽપિ તૃતીયવત્ ।
તૃતીયવત્પરાવૃત્તે આરૂપ્યાદ્યે નિબોધયેત્