અભિધર્મદીપ · શ્લોક 301-320

ઇચ્છત્યધ્વત્રયં યસ્માત્ કૃત્યતશ્ચ ધ્રુવત્રયમ્ ।
સર્વાસ્તિવાદ ઇત્યુક્તસ્તસ્માદાદ્યશ્ચતુર્વિધઃ

ભાવાઙ્કાન્યથિકાખ્યૌ દ્વાવવસ્થાન્યથિકો પરઃ ।
અન્યથાન્યથિકશ્ચાન્યઃ, તૃતીયો યુક્તિવાદ્યતઃ

કારિત્રેણાધ્વનામેપ વ્યવસ્થામભિવાઞ્છતિ ।
તત્કુર્વન્વર્તમાનો ઽધ્વા કૃતે ઽતીતો ઽકૃતે પરઃ

બુદ્ધ્યા યસ્યેક્ષ્યતે ચિહ્નં તત્સંજ્ઞેયં ચતુર્વિધમ્ ।
પરમાર્થેન સંવૃત્યા દ્વયેનાપેક્ષયાપિ ચ

સદતીતાસમુત્પન્નં બુદ્ધોક્તેર્વર્તમાનવત્ ।
ધીનામગોચરત્વચ્ચ તત્સત્ત્વં વર્તમાનવત્

નાસદાલમ્બના બુદ્ધિરાગમાદુપપત્તિતઃ ।
અન્યાપેક્ષ્યે ઽથ સંબન્ધપ્ર્તિષેધો ઽશ્વશૃઙ્ગયોઃ

રૂપાદૌ વસ્તુનિ ક્ષીણે સત્યેવોત્પદ્યતે મતિઃ ।
સા જ્ઞાનસ્યાસનાકારા શાસ્તુસ્તથાન્યચિત્તવત્

હર્ષોત્પાદભયોદ્વેગસ્મૃત્યુત્પત્ત્યઙ્ગભાવતઃ ।
સાઙ્ગસ્ય શક્ત્યભિવ્યક્તેઃ સદીપઘટરૂપવત્

જનીહાકર્તૃ સાધ્યત્વાત્પઞ્ચભાવવિકારવત્ ।
સતઃ ક્રિયાઙ્ગતાદૃષ્ટેર્વિકાર્યપ્રાપ્યકર્મવત્

દ્વિતીયં જન્મ જાતસ્ય વસ્તુનો નોપપદ્યતે ।
મુખ્યસત્તા ગુણાભાવાદ્ગૌણી સત્તા ન વિદ્યતે

સાધર્મ્યે સતિ તદ્વૃત્તેર્વ્યાહારં મધુરોક્તિવત્ ।
આવિષ્ટલિઙ્ગમુખ્યસ્ય જન્મેષ્ટં દારકાદિવત્

સ્યાત્ખપુષ્પૈઃ ખમુત્ફુલ્લં સ્યાઞ્જટાલશ્ચ દર્દુરઃ ।
સ્વભાવો યદિ ભાવનાં પ્રાગભૂત્વા સમુદ્ભવેત્

સ્થિતિશક્તિપરિત્યક્તાન્ધર્માન્નાશાન્વિતોદયાન્ ।
વદ સોમ્ય કથં યાતિ પ્રતીત્યા વસ્તુ વસ્તુતામ્

લોકે દૃષ્ટઃ સતોરેવ પરસ્પરમનુગ્રહઃ ।
તદ્વદેવોપઘાતો ઽપિ નાશ્વશૃઙ્ગાહિપાદયોઃ

યત્પ્રતીત્યસમુત્પન્નં તત્સ્વભાવાન્ન વિદ્યતે ।
ન વિદ્યતે સ્વભાવાદ્યદ્વિદ્યતે તત્તતો ઽન્યથા

પ્રકુર્વન્તિ દશામાત્રં હેતવો વસ્તુનઃ સતઃ ।
રાજત્વં રાજપુત્રસ્ય સાત્મકસ્યૈવ મન્ત્રિણઃ

ધર્માણાં સતિ સામગ્ર્યે સામર્થ્યમુપજાયતે ।
ચિતાનાં પરમાણૂનાં યદ્વદાત્મોપલમ્ભને

કર્માતીતમસદ્યસ્ય ફલં ભાવિ કરોત્યસત્ ।
વ્યક્તં વન્ધ્યાસુતસ્તસ્ય જાયતે વ્યન્તરાત્મજાત્

નામસલ્લક્ષણાભાવાદ્ દ્રવ્યસત્યાઙ્કસિદ્ધિતઃ ।
અનાગતાભ્યતીતસ્ય નાસ્તિ પ્રજ્ઞપ્તિસત્યતા

કો વિઘ્નઃ અઙ્ગવૈકલ્યમ્ ન તત્સર્વાસ્તિતા સદા ।
તત્કથં શ્રૂયતાં સદ્ભ્યઃ દુર્બોધા ખલુ ધર્મતા