અભિધર્મદીપ · શ્લોક 161-180

વિગતાવણે જ્ઞાને બુદ્ધોક્તેર્મુખ્યકલ્પના ।
તદાશ્રયે ફલે ચાપિ વિજ્ઞેયા ગુણકલ્પના

શાશ્વતત્વશુભત્વાભ્યાં સર્વાનર્થનિવૃત્તિતઃ ।
મુખ્યકલ્પનયા તદ્વદ્ધર્મો નિર્વાણમુચ્યતે

આર્યાઃ શિષ્યગુણાઃ સંઘસ્તથૈવ પરમાર્થતઃ ।
એતાન્યો યાતિ શરણં સ યાતિ શરણત્રયમ્

મિથ્યાચારઃ સતાં ગર્હ્યાત્પરત્રાકરણાપ્તિતઃ ।
પાપિષ્ઠત્વાન્મૃષાવાદો મદ્યપાનં સ્મૃતિક્ષયાતૂ

સર્વેભ્યો વર્તમાનેભ્યો દ્વિવિધેભ્યો ઽપિ કામજઃ ।
ત્રિકાલેભ્યસ્તુ મૌલેભ્યો લભ્યેતે ભાવનામયૌ

સર્વેભ્યઃ સત્ત્વજાતિભ્યઃ સંવરો વાઙ્ગકારણૈઃ ।
સર્વેભ્યો સંવરાઙ્ગેભ્યઃ સત્ત્વેભ્યશ્ચ ન કારણૈઃ

ક્રિયયાસંવરપ્રપ્તિઃ સ હાભ્યુપગમેન વા ।
અવિજ્ઞપ્તિરતો ઽન્યસ્યાઃ ક્ષેત્રાઙ્ગાદિવિશેષતઃ

કામાપ્તસંવરત્યાગઃ શિક્ષાનિક્ષેપણાદિભિઃ ।
પતનીયરપીત્યેકે તન્નેત્યન્યે ત્વયોગતઃ

અયોગો નાંશુવિધ્વંસાત્પટદ્રવ્યં વિનશ્યતિ ।
સૂત્રે ધ્વંસોક્તિરન્યાર્થા યથેર્ષ્યાશઠનાદિષુ

સદ્ધર્માન્તર્દ્ધિતો ઽન્યે ઽન્યે નાપૂર્વાપ્રતિલમ્ભતઃ ।
ભૂસંચારેણ હાન્યા ચ ત્યજ્યતે ધ્યાનજં શુભમ્

તથારૂપ્યાપ્તમાર્યન્તુ ફલાપ્ત્યક્ષવિહાનિભિઃ ।
અસંવરો દમપ્રાપ્તિર્જીવિતોત્સર્જના દિભિઃ

ચિત્તવેગાદિવિચ્છેદૈરવિજ્ઞપ્તિસ્તુ મધ્યમા ।
કામાપ્તં કુશલં નામ ત્રિભિર્મૂલચ્છિદાદિભિઃ

પ્રતિપક્ષોદયાત્ક્લિષ્ટં ત્રિધાત્વાપ્તં વિહીયતે ।
સર્વે કામેષુ રૂપે દ્વાવેકો ઽરૂપિષુ લાભતઃ

યદિષ્ટફલદં કર્મ કુશલં તદુદાહૃતમ્ ।
વિપર્યયેણાકુશલમવ્યાકૃતમતો ઽન્યથા

કામાપ્તં પ્રથમં પુણ્યમપુણ્યમશુભાત્મકમ્ ।
ઊર્ધ્વભૂમિકમાનેજ્યં વિપાકં પ્રત્યનેજનાત્

સુખવેદ્યં શુભં કર્મ ધ્યાનાદર્વાક્તુરીયકાત્ ।
ઉપેક્ષાવેદ્યમન્યત્ર દુઃખવેદ્યન્તુ પાપકમ્

અધો ઽપિ મધ્યમં કર્મ ધ્યાનેનાન્ત્યેપિ નિર્વૃતેઃ ।
યુગપત્ત્રિવિપાકેષ્ટેર્ધ્યાનાન્તરવિપાકતઃ

પુનશ્ચતુર્વિધં કર્મ દૃષ્ટવેદ્યાદિભેદતઃ ।
જન્મનસ્ત્રિભિરાક્ષેપો દૃષ્ટધર્માહ્વયાદૃતે

ચતુર્ણામપિ ચાક્ષેપઃ સર્વત્ર નરકાદૃતે ।
ન તત્રેષ્ટફલાભાવાચ્છુભં યસ્માદ્વિપચ્યતે

નોત્પદ્યવેદ્યકૃત્તત્ર યદ્વિરક્તઃ પૃથગ્જનઃ ।
સ્થિરો નાપરકૃચ્ચાર્યશ્ચલો ઽપિ ભવમૂલયોઃ