અભિધર્મદીપ · શ્લોક 181-200

યદાર્ત્રરૌદ્રચિત્તેન કર્માભીક્ષ્ણં નિષેવ્યતે ।
સત્ક્ષેત્રે ક્રિયતે યચ્ચ ફલં તસ્ય નિયમ્યતે

ક્ષેત્રાશયવિશેષાચ્ચ ફલં સદ્યો વિપચ્યતે ।
નિરોધવ્યુત્થિતાદૌ ચ સદ્યઃ કાલફલક્રિયા

તદ્ભૂમ્યપુનરુત્પત્તેઃ વિપાકનિયતં ચ યત્ ।
તચ્ચ દૃષ્ટફલં વિદ્યાત્ કર્માદઃ પરિપૂરકમ્

કુશલસ્યાવિચારસ્ય ચૈતસિક્યેવ વેદના ।
વિપાકઃ કાયિકી ત્વિષ્ટા દુઃખવેદ્યસ્ય કર્મણઃ

સપાકમશુભં કૃષ્ણં સપાકં રૂપજં સિતમ્ ।
શુભાશુભં દ્વિધા કામે નિર્મલં તત્પ્રહાણકૃત્

ચસસ્રો દૃક્પથા દૃષ્ટૌ ચેતનાભાવનાપથાત્ ।
આનન્તર્યપથાઃ કામે કર્મૈતત્કૃષ્ણનાશકૃત્

નવમે ચેતના યા તુ સા કૃષ્ણાકૃષ્ણયાઘાતિની ।
અન્તાનન્તર્યમાર્ગસ્થા ધ્યાને ધ્યાને સિતસ્ય તુ

કાયાદ્યકુશલં કર્મ સર્વં દુશ્ચરિતં મતમ્ ।
અભિધ્યાદીન્યપિ ત્રીણિ મનોદુશ્ચરિતત્રયમ્

શુભં તત્સાનભિધ્યાદિ પ્રોક્તં સુચરિતત્રયમ્ ।
દ્વયંમૌલમદઃ કર્મ માર્ગા દશ શુભાશુભાઃ

કારિતાઃ ષડવિજ્ઞપ્તિર્દ્વ્યાત્મૈકસ્તે ઽપિ ષટ્ કૃતાઃ ।
શુભાઃ સપ્ત દ્વિધા જ્ઞેયા એકધૈતે સમાહિતાઃ

યા સામન્તેષ્વવિજ્ઞપ્તિઃ પૃષ્ઠેષુ તુ વિપર્યયઃ ।
પ્રયોગસ્તુ ત્રિમૂલોત્થઃ અભિધ્યાદ્યાસ્ત્રિમૂલજાઃ

કુશલાઃ પ્રયોગપૃષ્ઠાશ્ચ કુશલત્રયમૂલજાઃ ।
દ્વેષેણ વધપારુષ્યવ્યાપત્તીનાં સમાપનમ્

સ્તેયસ્યાન્યાઙ્ગનાયાતેરભિધ્યાયાશ્ચ લોભતઃ ।
મિથ્યાદૃશસ્તુ મોહેન તદન્યેષાં ત્રિભિર્મતમ્

ચતુર્ણામપ્યધિષ્ઠાનં જ્ઞેયમેષાં યથાક્રમમ્ ।
પ્રાણિનશ્ચાથ ભોગાશ્ચ નામરૂપં ચ નામ ચ

પ્રાણાતિપાતો ધીપૂર્વમભ્રાન્ત્યા પરમારણમ્ ।
અત્યક્તાન્યધનાદાનમદત્તાદાનમુચ્યતે

પરસ્ત્રીગમનં કામમિથ્યાચારો વિકલ્પવાન્ ।
અર્થજ્ઞાયાન્યથાવાદો દ્રોહબુદ્ધ્યા મૃષાવચઃ

દૃષ્ટયા શ્રુત્યાદિભિશ્ચાક્ષૈર્મનસા યચ્ચ ગૃહ્યતે ।
દૃષ્ટં શ્રુતં મતં જ્ઞાતમિત્યુક્તં તદ્યથાક્રમમ્

પૈશુન્યં ભેદકૃદ્વાક્યં પારુષ્યં તુ યદપ્રિયમ્ ।
ક્લિષ્ટં સંભિન્નલાપિત્વમન્યે ગીતકથાદિવત્

પરસ્વાસત્સ્પૃહાભિધ્યા વ્યાપાદઃ સત્ત્વગોચરઃ ।
વિદ્વેષાનાનન્તદૃષ્ટિસ્તુ મિથ્યાદૃષ્ટિરહેતુકા

ચેતના ન ક્રિયામાર્ગસ્તૈસ્તુ સત્તા પ્રવર્તતે ।
યુગપદ્યાવદષ્ટાભિરશુભૈશ્ચેતનૈઃ સહ