Yogasūtra with Bhāṣya (with commentary) · Chapter 1
atha..yoga-anuśāsanam.....
atha..+..iti..+....ayam..adhikāra-arthaḥ...
yoga-anuśāsanam..śāstram..adhikṛtam..veditavyam...[adhi-kṛ,..vid1]
yogaḥ..samādhiḥ...
sa..ca..sārva-bhaumaś..cittasya..dharmaḥ...
kṣiptam..mūḍham..vikṣiptam..ekāgram..niruddham..iti..citta-bhūmi1P.....
tatra..vikṣipta7..cetasi..vikṣepa-upasarjanī-bhūtaḥ..samādhir..na..yoga-pakṣa7..(vartate...[upasarjana]
yas..tu+..ekāgra7..cetasi..sad-bhūtam..artham..(pradyotayati..(kṣiṇoti..ca;..kleśān..karma-bandhanāni..(ślathayati;..nirodham..abhimukham..(karoti...sa..samprajñāta1..yoga..iti+..(ākhyāyate...[pra-dyut,..kṣi2,..ślath,..kṛ1,..ā-khyā]
sa..ca..vitarka-anugata1..vicāra-anugata..ānanda-anugata1..+asmitā-anugata..iti..+..upariṣṭād..(nivedayiṣyāmaḥ...[anu-gam,..asmitānugata,..ni-vid]
sarva-vṛtti-nirodha7..tu+..asamprajñātaḥ..samādhiḥ...
tasya..lakṣaṇa-abhidhitsā3..+..idam..sūtram..(pravavṛte...[lakṣaṇa-abhidhitsā,..pra-vṛt]
yogaś..citta-vṛtti-nirodhaḥ.
sarvaśabdānugrahaṇāt..samprajñāta1..+api..yoga..iti+..ākhyāyate...[ā-khyā]
cittam..hi..prakhyāpravṛttisthitiśīlatvāt..triguṇam...
prakhyārūpam..hi..cittasattvam..rajastamas3ḍu..saṃsṛṣṭam..aiśvaryaviṣayapriyam..bhavati...
tad..eva..tamasā..+..anuviddham..adharmājñānāvairāgyānaiśvarya-upagam..bhavati...[anu-vyadh]
tad..eva..prakṣīṇamohāvaraṇam..sarvataḥ..pradyotamānam..anuviddham..rajas-mātrā3..dharmajñānavairāgyaiśvarya-upagam..bhavati...[pra-kṣi,..pra-dyut,..anu-vyadh]
tad..eva..rajas-leśamalāpetam..svarūpapratiṣṭham..sattvapuruṣānyatākhyātimātram..dharmameghadhyāna-upagam..bhavati...[prati-sthā]
tat..param..prasaṃkhyānam..ity..ācakṣate..dhyāyinaḥ...[ā-cakṣ]
citiśaktir..apariṇāminī+..apratisaṃkramā..darśitaviṣayā..śuddhā..ca..+..anantā..ca..sattvaguṇātmikā..ca..+..iyam..ataḥ+..viparītā..vivekakhyātir..iti...[pariṇāma,..pari-nam,..vipari-i]
atas..tasyām..viraktam..cittam..tām..api..khyātim..niruṇaddhi...[vi-rañj,..ni-rudh]
tadavastham..saṃskāra-upagam..bhavati.
sa..nirbījaḥ..samādhiḥ.
na..tatra..kiṃcit..samprajñāyata..iti+..asamprajñātaḥ...
dvividhaḥ..sa..yogaś..cittavṛttinirodha..iti.
tadavastha7..cetasi..viṣayābhāvād..buddhibodhātman1..puruṣaḥ..kiṃsvabhāva..iti..
tadā..draṣṭṛ6..svarūpa7..+avasthānam..
svarūpapratiṣṭhā..tadānīm..citiśaktir..yathā..kaivalya7...
vyutthānacitta7..tu..sati..tathāpi..bhavantī..na..tathā.
katham..tarhi,..darśitaviṣayatvāt..
vṛttisārūpyam..itaratra....
vyutthāna7..yāś..cittavṛtt1P..tadaviśiṣṭavṛttiḥ..puruṣaḥ...[vi-śiṣ]
tathā..ca..sūtram..--.."ekam..eva..darśanam..khyātir..eva..darśanam"..iti...
cittam..ayaskāntamaṇikalpam..samnidhimātra-upakāri..dṛśyatvena..svam..bhavati..puruṣasya..svāminaḥ...
tasmāt+..cittavṛttibodha7..puruṣasya..+..anādiḥ..sambandhaḥ+..hetuḥ...
tāḥ..punaḥ+..niroddhavyā..bahutva7..sati..cittasya..
vṛtti1P..pañcatayī1P..kliṣṭākliṣṭāḥ..: [ni-rudh]
kleśahetukāḥ..karmāśaya-racaya7..kṣetrībhūtāḥ..kliṣṭāḥ...[kṣetra]..
khyātiviṣayā..guṇādhikāravirodhin1PF..+..akliṣṭāḥ...
kliṣṭapravāhapatitā..api+..akliṣṭāḥ.
kliṣṭacchidra7P+..api+....akliṣṭā..bhavanti...
akliṣṭ-cchida7P..kliṣṭā..iti.
tathājātīyakāḥ..saṃskārā..vṛttibhir..eva..kriyante...
saṃskāraiś..ca..vṛtt1P..iti...
evam..vṛttisaṃskāracakram..aniśam..āvartate...[ā-vṛt]
tad..evambhūtam..cittam..avasitādhikāram..ātmakalpena..vyavatiṣṭhate..pralayam..vā..gacchatīti...[ava-so,..vyava-sthā]
tāḥ..kliṣṭāś..ca..+..akliṣṭāś..ca..pañcadhā..vṛtti1P...
pramāṇaviparyayavikalpanidrāsmṛti1P.
pratyakṣānumānāgamāḥ..pramāṇāni.
indriyapraṇālikā3..cittasya..bāhyavastūparāgāt..tadviṣayā..sāmānyaviśeṣātmanaḥ..+..arthasya..viśeṣāvadhāraṇapradhānā..vṛttiḥ..pratyakṣam..pramāṇam...
phalam..aviśiṣṭaḥ..pauruṣeyaś..cittavṛttibodhaḥ...[vi-śiṣ]
pratisaṃvedī..puruṣa..iti+..upariṣṭād..upapādayiṣyāmaḥ...[pratisaṃveda,..upa-pad]
anumeyasya..tulyajātīya7P..anuvṛtta1..bhinnajātīya5P..vyāvṛttaḥ..sambandha1..yas..tadviṣayā..sāmānyāvadhāraṇapradhānā..vṛttir..anumānam...[anu-vṛt,..vyā-vṛt]
yathā..deśāntaraprāpti5..gatimat+..candratārakam..caitravat,..vindhyaś..ca..+..aprāptir..agatiḥ...
āpta3..dṛṣṭaḥ..+..anumitaḥ+..vā..+..arthaḥ..paratra..svabodhasaṃkrānti4..śabda3..+..upadiśyate,..śabdāt..tadarthaviṣayā..vṛttiḥ..śrotṛ6..āgamaḥ...
yasya..+..aśraddheyārthaḥ..vaktṛ1..na..dṛṣṭānumitārthaḥ..sa..āgamaḥ..plavate...[śrad-dhā,..plu]
mūlavaktṛ7..tu..dṛṣṭānumitārtha7..nirviplavaḥ..syāt...[vi-plu..]
viparyaya1..mithyājñānam..atadrūpapratiṣṭham...
sa..kasmād..na..pramāṇam...
yataḥ..pramāṇa3..bādhyate...
bhūtārthaviṣayatvāt..pramāṇasya...
tatra..pramāṇa3..bādhanam..apramāṇasya..dṛṣṭam...
sā..+..iyam..pañcaparvan1..[parva1F?]..bhavaty..avidyā,..avidyāsmitārāgadveṣābhiniveśāḥ..kleśā..iti...
eta..eva..svasaṃjñābhis..tamas..+..mohaḥ..+..mahāmohas..tāmisraḥ..+..andhatāmisra..iti...
ete..cittamalaprasaṅga3..abhidhāsyante...[abhi-dhā]
śabdajñānānupātī..vastuśūnyo..vikalpaḥ...[anupāta]
sa..na..pramāṇa-upārohī...[upāroha]
na..viparyaya-upārohī...[upāroha]..
vastuśūnyatva7..api..śabdajñānamāhātmyanibandhana1..vyavahāraḥ..dṛśyate...[dṛś]
tadyathā..--caitanyam..puruṣasya..svarūpam..iti.
yadā..citir..eva..puruṣas..tadā..kim..atra..kena..vyapadiśyate.[vyapa-diś]
bhavati..ca..vyapadeśa7..vṛttiḥ.
yathā..caitrasya..gaur..iti.
tathā..pratiṣiddhavastudharma1..niṣkriyaḥ..puruṣah,..tiṣṭhati..bāṇaḥ..sthāsyati..sthita..iti...[prati-sidh]
gatinivṛtti7..dhātu-arthamātram..gamyate...[gam]....
tathā..anutpattidharmā..puruṣa..iti,..utpattidharmasya..+..abhāvamātram..avagamyate..na..puruṣānvayī..dharmaḥ...[ava-gam,..anvaya]
tasmād..vikalpita1..sa..dharmas..tena..ca..+..asti..vyavahāra..iti...[vi-klp]
abhāvapratyayālambanā..vṛttir..nidrā...
sā..ca..samprabodha7..pratyavamarśāt..pratyayaviśeṣaḥ...
katham,..sukham..aham..asvāpsam...[svap]
prasannam..me..manas+..prajñām..me..viśāradīkaroti...
duhkham..aham..asvāpsam..styānam..me..manas+..bhramaty..anavasthitam...
gāḍham..mūḍhaḥ..+..aham..asvāpsam...[svap]
gurūṇi..me..gātrāṇi...
klāntam..me..cittam...[klam]
alasam..muṣitam..iva..tiṣṭhatīti...[sthā]
sa..khalu+..ayam..prabuddhasya..pratyavamarśa1..na..syād..asati..pratyayānubhava7..tadāśritāḥ..smṛti1P..ca..tadviṣayā..na..syuḥ...[pra-budh,..ā-śri]
tasmāt..pratyayaviśeṣa1....nidrā.
sā..ca..samādhi7..itarapratyayavad..niroddhavyā..+..iti...[ni-rudh]
anubhūtaviṣayāsampramoṣaḥ..smṛtiḥ...[anu-bhū]
kim..pratyayasya..cittam..smarati+..āhosvid..viṣayasya..+..iti...[smṛ]
grāhya-uparaktaḥ..pratyaya1..grāhyagrahaṇa-ubhayākāranirbhāsas..tajjātīyakam..saṃskāram..ārabhate...[ā-rabh]
sa..saṃskāraḥ..svavyañjakāñjanas..tadākārām..eva..grāhyagrahaṇa-ubhayātmikām..smṛtim..janayati...[jan]
tatra..grahaṇākārapūrvā..buddhiḥ.
grāhyākārapūrvā..smṛtiḥ.
sā..ca..dvayī..--..bhāvitasmartavyā..ca..+..abhāvitasmartavyā..ca...
svapna7..bhāvitasmartavyā...
jāgratsamayā7..tu+..abhāvitasmartavyā..+..iti...
sarvāḥ..smṛti1P..pramāṇaviparyayavikalpanidrāsmṛtīnām..anubhavāt..prabhavanti...[pra-bhū]
sarvāś..caitā..vṛtti1P..sukhaduhkhamohātmikāḥ.
sukhaduhkhamohāś..ca..kleśa7P..vyākhyeyāḥ...[vyā-khyā]
sukhānuśayī..rāgaḥ...[anuśaya]
duhkhānuśayī..dveṣaḥ...[anuśaya]
mohaḥ..punar..avidyā..+..iti.
etāḥ..sarvā..vṛtt1P..niroddhavyāḥ...[ni-rudh]........
āsām..nirodha7..samprajñātā..vā..samādhir..bhavaty..asamprajñāta1..vā..+..iti...[bhū]..
atha..+..āsām..nirodha7..ka..upāya..iti,....
abhyāsavairāgyābhyām..tannirodhaḥ....
cittanadī..nāma..+..ubhayatovāhinī..vahati..kalyāṇāya..vahati..pāpāya..ca...
yā..tu..kaivalyaprāgbhārā..vivekaviṣayanimnā..sā..kalyāṇavahā.
saṃsāraprāgbhāra..+..avivekaviṣayanimnā..pāpavahā.
tatra..vairāgya3..viṣayasrotas1..khilī-kriyate...[khila]
vivekadarśanābhyāsa3..vivekasrotas1..udghāṭyata..iti+..ubhayādhīnaś..cittavṛttinirodhaḥ...[ut-han]..
tatra..sthiti7..yatnaḥ..+..abhyāsaḥ...
cittasya..+..avṛttikasya..praśāntavāhitā..sthitiḥ...[pra-śam]
tadarthaḥ..prayatna1..vīryam..utsāhaḥ.
tat..sampipādayiṣā3..tat..sādhanānuṣṭhānam..abhyāsaḥ...[sam-pad]
sa..tu..dīrghakālanairantaryasatkārāsevita1..dṛḍhabhūmiḥ...[nirantara]
dīrghakālāsevita1..nirantarāsevitaḥ..satkārāsevitaḥ.
tapasā..brahmacarya3..vidyā3..śraddhā3..ca..sampāditaḥ..satkāravān..dṛḍhabhūmir..bhavati...[sam-pad]
vyutthānasaṃskāra3..drāk+..iti+..eva..+..anabhibhūtaviṣaya..ity..arthaḥ.
dṛṣṭānuśravikaviṣayavitṛṣṇasya..vaśīkārasaṃjñā..vairāgyam.
strī1P..+..annapānam..aiśvaryam..iti..dṛṣṭaviṣaya7..vitṛṣṇasya..svargavaidehyaprakṛtilayatvaprāpti7..ānuśravikaviṣaya7..vitṛṣṇasya..divyādivyaviṣayasamprayoga7..+api..cittasya..viṣayadoṣadarśinaḥ..prasaṃkhyānabalād..anābhogātmikā..heya-upādeyaśūnyā..vaśīkārasaṃjñā..vairāgyam...
tat..param..puruṣakhyāti5..guṇavaitṛṣṇyam.
dṛṣṭānuśravikaviṣayadoṣadarśin1..viraktaḥ..puruṣadarśanābhyāsāt..tat..+..śhuddhipravivekāpyāyitabuddhir..guṇa5P+..vyaktāvyaktadharmaka5P..virakta..iti...[vi-rañj,..ā-pyai]
tad..dvayam..vairāgyam.
tatra..yad..uttaram..tat+..jñānaprasādamātram.
yasya..+..udaya7..sati..yogin1..pratyuditakhyātir..evam..manyate..--..prāptam..prāpaṇīyam,..kṣīṇāḥ..kṣetavyāḥ..kleśāh,..chinnaḥ..śliṣṭaparvan1..bhavasaṃkramah,..yasya..+..avicchedāt+..janitvā..ṃriyate..mṛtvā..ca..jāyata..iti...
jñānasya..+..eva..parā..kāṣṭhā..vairāgyam.
etasya..+..eva..hi..na..+..antarīyakam..kaivalyam..iti.
atha..+..upāyadvaya3..niruddhacittavṛtti5..katham..ucyate..samprajñātaḥ..samādhir..iti..
vitarkavicārānandāsmitārūpānugamāt..samprajñātaḥ...
vitarkaś..cittasya..+..ālambana7..sthūla..ābhogaḥ.
sūkṣma1..vicāraḥ.
ānanda1..hlādaḥ.
ekātmikā..saṃvid..asmitā.
tatra..prathamaś..catuṣṭayānugataḥ..samādhiḥ..savitarkaḥ...[anu-gam]
dvitīya1..vitarkavikalaḥ..savicāraḥ.
tṛtīya1..vicāravikalaḥ..sānandaḥ.
caturthas..tadvikalaḥ..+..asmitāmātra..iti...
sarva..ete..sālambanāḥ..samādhayaḥ.
atha..+..asamprajñātaḥ..samādhiḥ..kimupāyaḥ..kiṃsvabhāvo..vā..+..iti..
virāmapratyayābhyāsapūrvaḥ..saṃskāraśeṣa1..anyaḥ...
sarvavṛttipratyastamaya7..saṃskāraśeṣa1..nirodhaś..cittasya..samādhir..asamprajñātaḥ.
tasya..param..vairāgyam..upāyaḥ.
sālambana1..hy..abhyāsas..tatsādhanāya..na..kalpata..iti..virāmapratyaya1..nirvastuka..ālambanīkriyate...[klp,..ālambana]
sa..ca..+..arthaśūnyaḥ.
tadabhyāsapūrvakam..hi..cittam..nirālambanam..abhāvaprāptam..iva..bhavatīty..eṣa..nirbījaḥ..samādhir..asamprajñātaḥ.
sa..khalu+..ayam..dvividhaḥ..--..upāyapratyaya1..bhavapratyayaś..ca.
tatra..+..upāyapratyaya1..yoginām..bhavati..
bhavapratyaya1..videhaprakṛtilayānām..
videhānām..devānām..bhavapratyayaḥ.
te..hi..svasaṃskāramātra-upayoga3..citta3..kaivalyapadam..iva..+..anubhavantaḥ..svasaṃskāravipākam..tathājātīyakam..ativāhayanti...[ati-vah]
tathā..prakṛtilayāḥ..sādhikāra7..cetasi..prakṛtilīne..kaivalyapadam..iva..+..anubhavanti,..yāvan..na..punar..āvartate..+adhikāravaśāc..cittam..iti...[ā-vṛt]
śraddhāvīryasmṛtisamādhiprajñāpūrvaka..itareṣām.
upāyapratyaya1..yoginām..bhavati.
śraddhā..cetasaḥ..samprasādaḥ.
sā..hi..jananīva..kalyāṇī..yoginam..pāti...
tasya..hi..śraddadhānasya..vivekārthino..vīryam..upajāyate...[śrad-dhā]
samupajātavīryasya..smṛtir..upatiṣṭhate...[upa-sthā]
smṛti-upasthāna7..ca..cittam..anākulam..samādhīyate...[samā-dhā]
samāhitacittasya..prajñāviveka..upāvartate...[samā-dhā,..upā-vṛt]
yena..yathārtham..vastu..jānāti...[jñā]
tadabhyāsāt..tattadviṣayāc..ca..vairāgyād..asamprajñātaḥ..samādhir..bhavati.
te..khalu..nava..yogino..mṛdumadhyādhimātra-upāyā..bhavanti.
tadyathā..--..mṛdūpāyo..madhya-upāya1..adhimātra-upāya..iti...
tatra..mṛdūpāyas..trividhaḥ..--..mṛdusaṃvega1..madhyasaṃvegas..tīvrasaṃvega..iti.
tathā..madhya-upāyas..tathā..+..adhimātra-upāya..iti...
tatra..+..adhimātra-upāyānām..
tīvrasaṃvegānām..āsannaḥ...[ā-sad]
samādhilābhaḥ..samādhiphalam..ca..bhavatīti.
mṛdumadhyādhimātratvāt..tataḥ..+..api..viśeṣaḥ.
mṛdutīvra1..madhyatīvra1..adhikātratīvra..iti...
tataḥ..+..api..viśeṣaḥ.
tadviśeṣād..api..mṛdutīvrasaṃvegasya..+..āsannaḥ...tataḥ+..madhyatīvrasaṃvegasya..+..āsannatarah,..tasmād..adhimātratīvrasaṃvegasya..+..adhimātra-upāyasya..+..apy..āsannatamaḥ..samādhilābhaḥ..samādhiphalam..ca..+..iti...[ā-sad]
kim..etasmād..eva..+..āsannatamaḥ..samādhir..bhavati.
atha..+..asya..lābha7..bhavati+..anyaḥ..+..api..kaścid..upāyo..na..vā..+..iti..
īśvara-praṇidhānād..vā..
praṇidhānād..bhaktiviśeṣād..āvarjita..īśvaras..tam..anugṛhṇāty..abhidhyānamātreṇa...[ā-vṛj,..anu-grah]
tadabhidhyānamātrād..api..yogina..āsannatamaḥ..samādhilābhaḥ..samādhiphalam..ca..bhavatīti.
atha..pradhānapuruṣavyatiriktaḥ..kaḥ..+..ayam..īśvara1..nāma..+..iti..
kleśakarmavipākāśayair..aparāmṛṣṭaḥ..puruṣaviśesa..īśvaraḥ..[vyati-ric,..parā-mṛś]
avidyādayaḥ..kleśāḥ.
kuśalākuśalāni..karmāṇi.
tadanuguṇā..vāsanā..āśayāḥ.
te..ca..manasi..vartamānāḥ..puruṣa7..vyapadiśyante,..sa..hi..tatphalasya..bhoktṛ1..iti...[vṛt]
yathā..jayaḥ..parājaya1..vā..yoddhṛṣu..vartamānaḥ..svāmini..vyapadiśyate.
yo..hy..anena..bhoga3..aparāmṛṣṭaḥ..sa..puruṣaviśeṣa..īśvaraḥ...
kaivalyam..prāptās..tarhi..santi..ca..bahu1P..kevalinaḥ.
te..hi..trīṇi..bandhanāni..chid-tvā..kaivalyam..prāptā..īśvarasya..ca..tatsambandha1..na..bhūta1..na..bhāvī.
yathā..muktasya..pūrvā..bandhakoṭiḥ..prajñāyate..na..+..evam..īśvarasya.
yathā..vā..prakṛtilīnasya..+..uttarā..bandhakoṭiḥ..sambhāvyate..naivam..īśravasya.
sa..tu..sadā..+..eva..muktaḥ..sadā..+..eva..+..īśvara..iti...
yo..+asau..prakṛṣṭasattva-upādānād..īśvarasya..śāśvatika..utkarṣaḥ..sa..kim..sanimitta..āhosvin..nirnimitta..iti.
tasya..śāstram..nimittam.
śāstram..punaḥ..kimnimittam,..prakṛṣṭasattvanimittam.
etayoḥ..śāstra-utkarṣayor..īśvarasattva7..vartamānayor..anādiḥ..sambandhaḥ.
etasmād..etad..bhavati..sadā..+..eva..īśvaraḥ..sadā..+..eva..mukta..iti...
tac..ca..tasya..+..aiśvaryam..sāmyātiśayavinirmuktam.
na..tāvad..aiśvaryāntara3..tad..atiśayyate...[ati-śī,..atiśaya]
yad..eva..+..atiśayi..syāt..tad..eva..tat..syāt...[atiśaya]
tasmād..yatra..kāṣṭhāprāptir..aiśvaryasya..sa..īśvara..iti.
na..ca..tat..samānam..aiśvaryam..asti.
kasmāt,..dvayos..tulyayor..ekasmin..yugapatkāmita7..artha7..navam..idam..astu..purāṇam..idam..astu+..ity..ekasya..siddhi7..itarasya..prākāmyavighātād..ūnatvam..prasaktam...[pra-sañj]
dvayoś..ca..tulyayor..yugapatkāmitārthaprāptir..nāsti.
arthasya..viruddhatvāt.
tasmād..yasya..sāmyātiśayair..vinirmuktam..aiśvaryam..sa..eva..+īśvaraḥ...
sa..ca..puruṣaviśeṣa..iti.
kiṃca..
tatra..niratiśayam..sarvajñabījam....
yad..idam..atītānāgatapratyutpannapratyekasamuccayātīndriyagrahaṇam..alpam..bahu+..iti..sarvajñabījam..etad..vivardhamānam..yatra..niratiśayam..sa..sarvajñaḥ.
asti..kāṣṭhāprāptiḥ..sarvajñabījasya..sātiśayatvāt..parimāṇavad..iti.
yatra..kāṣṭhāprāptir..jñānasya..sa..sarvajñaḥ.
sa..ca..puruṣaviśeṣa..iti.
sāmānyamātra-upasaṃhāra7..ca..kṛta-upakṣayam..anumānam..na..viśeṣapratipatti7..samartham..iti...
tasya..saṃjñādiviśeṣapratipattir..āgamataḥ..paryanveṣyā...[paryanu-iṣ]
tasya..+..ātmānugrahābhāva7..api..bhūtānugrahaḥ..prayojanam.
jñānadharma-upadeśa3..kalpapralayamahāpralaya7P..saṃsāriṇaḥ..puruṣān..uddhariṣyāmīti...[upadeśa,..ud-dhṛ]
tathā..ca..+..uktam..--..ādividvān..nirmāṇacittam..adhiṣṭhāya..kāruṇyād..bhagavān..para-ṛṣir..āsuri4..jijñāsamānāya..tantram..pra-uvāca..+..iti...[pra-vac]
sa..eṣaḥ..
pūrva6P..api..guruḥ..kāla3..anavacchedāt..
pūrva1P..hi..guru1P..kāla3..avacchidyante...[ava-chid]
yatra..+..avacchedārtha3..kāla1..na..+..upāvartate..sa..eṣa..pūrva6P..api..guruḥ...[upā-vṛt]
yathāsya..sargasya..+..ādi7..prakarṣagati3..siddhas..tathā..+..atikrāntasargādi7P..api..pratyetavyaḥ...[ati-kram,..prati-i]
tasya..vācakaḥ..praṇavaḥ.
vācya..īśvaraḥ..praṇavasya.
kim..asya..saṃketakṛtam..vācyavācakatvam..atha..pradīpaprakāśavad..avasthitam..iti...[ava-sthā]
sthita1..+asya..vācyasya..vācaka3..saha..sambandhaḥ.
saṃketas..tu+..īśravasya..sthitam..evārtham..abhinayati...[abhi-nī]
yatha..+..avasthitaḥ..pitṛ-putrayoḥ..sambandhaḥ..saṃkata3..avadyotyate,..ayam..asya..pitṛ1,..ayam..asya..putra..iti...[ava-dyut]
sargāntara7P..api..vācyavācakaśaktiapekṣas..tathaiva..saṃketaḥ..kriyate.
sampratipattinityatā3..nityaḥ..śabdārthasambandha..ity..āgaminaḥ..pratijānate...[prati-jñā]
vijñātavācyavācakatvasya..yoginaḥ..
tajjapas..tadarthabhāvanam.
praṇavasya..japaḥ..praṇavābhidheyasya..ca..+..īśvarasya..bhāvanam...[abhi-dhā]
tad..asya..yoginaḥ..praṇavam..japataḥ..praṇavārtham..ca..bhāvayataś..cittam..ekāgram..sampadyate.
tathā..ca..+..uktam.."svādhyāyād..yogam..āsīta..yogāt..svādhyāyam..óāsateú;..svādhyāyayogasampatti3..paramātman1..prakāśate"..iti...
kiṃca..+..asya..bhavati..
tataḥ..pratyakcetanādhigama1..apy..antarāyābhāvaś..ca.. [prati-añc]
ye..tāvad..antarāyā..vyādhiprabhṛti1P..te..tāvad..īśvarapraṇidhānān..na..bhavanti.
svarūpadarśanam..api+..asya..bhavati.
yathā..+..eva..+..īśvaraḥ..puruṣaḥ..śuddhaḥ..prasannaḥ..kevala1..anupasargas..tathāyam..api..buddhi6..pratisaṃvedin1..yaḥ..puruṣas..tam..adhigacchati...[pratisaṃveda,..adhi-gam]
atha..ke..+antarāyā..ye..cittasya..vikṣepāḥ.
ke..punas..te..kiyanto..vā..+..iti..
vyādhistyānasaṃśayapramādālasyāviratibhrāntidarśanālabdhabhūmikatvānavasthitatvāni..cittavikṣepās..te..+antarāyāḥ..
navāntarāyāś..cittasya..vikṣepāḥ.
saha..+..ete..cittavṛttibhir..bhavanti.
eteṣām..abhāva7..na..bhavanti..pūrva-uktāś..cittavṛttayaḥ.
vyādhir..dhāturasakaraṇavaiṣamyam.
styānam..akarmaṇyatā..cittasya.
saṃśaya..ubhayakoṭispṛgvijñānam..syād..idam..evam..naivam..syād..iti...[spṛś]
pramādaḥ..samādhisādhanānām..abhāvanam.
ālasyam..kāyasya..cittasya..ca..gurutvād..apravṛttiḥ.
aviratiś..cittasya..viṣayasamprayogātman1..gardhaḥ.
bhrāntidarśanam..viparyayajñānam.
alabdhabhūmikatvam..samādhibhūmi6..alābhaḥ.
anavasthitatvam..yal..labdhāyām..bhūmi7..cittasyāpratiṣṭhā.
samādhipratilambha7..hi..sati..tadavasthitam..syād..iti.
ete..cittavikṣepā..nava..yogamalā..yogapratipakṣā..yogāntarāyā..iti+..abhidhīyante...[abhi-dhā]
duhkhadaurmanasyāṅgamejayatvaśvāsapraśvāsā..vikṣepasahabhū1P...
duhkham..ādhyātmikam..ādhibhautikam..ādhidaivikam..ca...[adhyātman,..adhibhūta,..adhidaiva]
yenābhihatāḥ..prāṇinas..tadapaghātāya..prayatante..tad..duhkham.(?)..
daurmanasyam..icchāvighātāc..cetasaḥ..kṣobhaḥ...
yad..aṅgāni+..ejayati..kampayati..tad..aṅgamejayatvam.
prāṇa1..yad..bāhyam..vāyum..ācāmati..sa..śvāsaḥ.
yat..kauṣṭhyam..vāyum..nihsārayati..sa..praśvāsaḥ...[koṣṭhā]
ete..vikṣepasahabhū1P..vikṣiptacittasya..+..ete..bhavanti...[sahabhū]
samāhitacittasya..+..ete..na..bhavanti...[samā-dhā]
atha..+..ete..vikṣepāḥ..samādhipratipakṣās..tābhyām..eva..+..abhyāsavairāgyābhyām..niroddhavyāḥ...[ni-rudh]
tatra..+..abhyāsasya..viṣayam..upasaṃharann..idam..āha..
tatpratiṣedhārtham..ekatattvābhyāsaḥ..
vikṣepapratiṣedhārtham..ekatattvāvalambanam..cittam..abhyaset...[abhi-as]
yasya..tu..pratyarthaniyatam..pratyayamātram..kṣaṇikam..ca..cittam..tasya..sarvam..eva..cittam..ekāgram..nāsty..eva..vikṣiptam.
yadi..punar..idam..sarvataḥ..pratyāhṛtya..+..ekasminn..artha7..samādhīyate..tadā..bhavaty..ekāgram..iti+..ataḥ+..na..pratyarthaniyatam...[samā-dhā]
yo..+api..sadṛśapratyayapravāha3..cittam..ekāgram..manyate..tasya..+..ekāgratā..yadi..pravāhacittasya..dharmas..tadā..+..ekam..nāsti..pravāhacittam..kṣaṇikatvāt...
atha..pravāhāṃśasya..+..eva..pratyayasya..dharmah,..sa..sarvaḥ..sadṛśapratyayapravāhin1..vā..visadṛśapratyayapravāhin1..vā..pratyarthaniyatatvād..ekāgra..eva..+..iti..vikṣiptacittānupapattiḥ...[pravāha]
tasmād..ekam..anekārtham..avasthitam..cittam..iti...[ava-sthā]
yadi..ca..citta3..eka3..ananvitāḥ..svabhāvabhinnāḥ..pratyayā..jāyerann..atha..katham..anyapratyayadṛṣṭasya..+..anyaḥ..smartṛ1..bhavet.
anyapratyaya-upacitasya..ca..karma-āśayasya..+..anyaḥ..ópratyayaú..upabhoktṛ1..bhavet...
kathaṃcit..samādhīyamānam..api+..etad..gomayapāyasīyanyāyam..ākṣipati...[ā-kṣip]
kiṃca..svātmānubhavāpahnavaś..cittasyānyatva7..prāpnoti...[pra-āp]
katham,..yad..aham..adrākṣam..tat..spṛśāmi..yac..cāsprākṣam..tat..paśyāmīty..aham..iti..pratyayaḥ..sarvasya..pratyayasya..bheda7..sati..pratyayiny..abheda3..+..upasthitaḥ...
ekapratyayaviṣaya1..ayam..abhedātman1..aham..iti..pratyayaḥ..katham..atyantabhinna7P..citta7P..vartamānaḥ..sāmānyam..ekam..pratyayinam..āśrayet...[ā-śri]
svānubhavagrāhyaś..cāyam..abhedātman1..aham..iti..pratyayaḥ.
na..ca..pratyakṣasya..māhātmyam..pramāṇāntara7..abhibhūyate...[abhi-bhū]
pramāṇāntaram..ca..pratyakṣabala3..eva..vyavahāram..labhate.
tasmād..ekam..anekārtham..avasthitam..ca..cittam.
yasya..cittasyāvasthitasya..+..idam..śāstra3..parikarma..nirdiśyate...tat..katham..
maitrīkaruṇāmudita.upekṣāṇām..sukhaduhkhapuṇyāpuṇyaviṣayāṇām..bhāvanātaś..cittaprasādanam..
tatra..sarvaprāṇin7P..sukhasambhogāpanna7P..maitrīm..bhāvayet.
duhkhita7P..karuṇām.
puṇyātmaka7P..muditām.
apuṇyaśīla7P..upekṣām.
evam..asya..bhāvayataḥ..śukla1..dharma..upajāyate.
tataś..ca..cittam..prasīdati...[pra-sad]
prasannam..ekāgram..sthitipadam..labhate.
pracchardanavidhāraṇābhyām..vā..prāṇasya.
kauṣṭhyasya..vāyu6..nāsikāpuṭābhyām..prayatnaviśeṣād..vamanam..pracchardanam,..vidhāraṇam..prāṇāyāmas..tābhyām..vā..manasaḥ..sthitim..sampādayet.
viṣayavatī..vā..pravṛttir..utpannā..manasaḥ..sthitinibandhanī...[nibandhana]
nāsikāgra7..dhārayato..+asya..yā..divyagandhasaṃvit..sā..gandhapravṛttiḥ.
jihvāgra7..rasasaṃvit.
tāluni..rūpasaṃvit.
jihvāmadhya7..sparśasaṃvit.
jihvāmūla7..śabdasaṃvid..iti+..etā..vṛtti1P..utpannāś..cittam..sthiti7..nibadhnanti,..saṃśayam..vidhamanti,..samādhiprajñāyām..ca..dvārībhavantīti...[ni-bandh,..vi-dham,..dvāra]..
etena..candrādityagrahamaṇipradīparaśmi-ādiṣu..pravṛttir..utpannā..viṣayavaty..eva..veditavyā...yady..api..hi..tattat-śāstrānumānācārya-upadeśair..avagatam..arthatattvam..sadbhūtam..eva..bhavati...
eteṣām..yathābhūtārthapratipādanasāmarthyāt,..tathāpi..yāvad..ekadeśa1..+api..kaścit+..na..svakaraṇasaṃvedya1..bhavati..tāvat..sarvam..parokṣam..ivāpavargādiṣu..sūkṣma7P..arth7P..na..dṛḍhām..buddhim..utpādayati...[ut-pad]..
tasmāc..+śāstrānumānācārya-upadeśa-upodbalanārtham..evāvaśyam..kaścid..arthaviśeṣaḥ..pratyakṣīkartavyaḥ...
tatra..tadupadiṣṭārtha-ekadeśapratyakṣatva7..sati..sarvam..sūkṣmaviṣayam..api..āpavargāc..chraddhīyate...[śrad-dhā]
etadartham..eva..+..idam..cittaparikarma..nirdiśyate.
aniyatāsu..vṛttiṣu..tadviṣayāyām..vaśīkārasaṃjñāyām..upajātāyām..samartham..syāt..tasya..tasyārthasya..pratyakṣīkaraṇāya..+..iti...[pratyakṣa]
tathā..ca..sati..śraddhāvīryasmṛtisamādhi1P..asyāpratibandha3..bhaviṣyantīti.
viśokā..vā..jyotiṣmatī.
pravṛttir..utpannā..manasaḥ..sthitinibandhanīti+..anuvartate...[nibandhana,..anu-vṛt]
hṛdayapuṇḍarīka7..dhārayato..yā..buddhisaṃvit,..buddhisattvam..hi..bhāsvaram..ākāśakalpam,..tatra..sthitivaiśāradyāt..pravṛttiḥ..sūrya-indugrahamaṇiprabhārūpākār3..vikalpate...[vi-klp]
tathāsmitāyām..samāpannam..cittam..nistaraṅgamahodadhikalpam..śāntam..anantam..asmitāmātram..bhavati...[udadhi]
yatra..idam..uktam..--.."tam..aṇumātram..ātmānam..anuvidyāsmīti+..evam..tāvat..samprajānīte"..iti...[anu-vid,..sampra-jñā]
eṣā..dvayī..viśokā..viṣayavatī,..asmitāmātrā..ca..pravṛttir..jyotiṣmatīti+..ucyate.
yayā..yoginaś..cittam..sthitipadam..labhata..iti.
vītarāgaviṣayam..vā..cittam.
vītarāgacittālambana-uparaktam..vā..yoginaś..cittam..sthitipadam..labhata..iti...[upa-rañj]
svapnanidrājñānālambanam..vā.
svapnajñānālambanam..vā..nidrājñānālambanam..vā..tadākāram..yoginaś..cittam..sthitipadam..labhata..iti.
yathābhimatadhyānād..vā.
yad..evābhimatam..tad..eva..dhyāyet.
tatra..labdhasthitikam..anyatrāpi..sthitipadam..labhata..iti.
sūkṣma7..niviśamānasya..paramāṇu-antam..sthitipadam..labhata..iti.
sthūla7..niviśamānasya..paramamahattvāntam..sthitipadam..cittasya.
evam..tām..ubhayīm..koṭim..anudhāvato..yo..+syāpratīghātaḥ..sa..para1..vaśīkāraḥ.
tadvaśīkārāt..paripūrṇam..yoginaś..cittam..na..punar..abhyāsakṛtam..parikarma..+..apekṣata..iti...
atha..labdhasthitikasya..cetasaḥ..kiṃsvarūpā..kiṃviṣayā..vā..samāpattir..iti,..tad..ucyate..--...
kṣīṇavṛtter..abhijātasya..+..iva..maṇi6..grahītṛgrahaṇagrāhya7P..tatsthatadañjanatā..samāpattiḥ...
kṣīṇavṛtt16..iti..pratyastamitapratyayasya..+..iti..+..arthaḥ...
abhijātasya..+..iva..maṇi6..iti..dṛṣṭānta-upādānam.
yathā..sphaṭika..upāśrayabhedāt..tattadrūpa-uparakta..upāśrayarūpākāra3..nirbhāsata..tathā..grāhyālambana-uparaktam..cittam..grāhyasamāpannam..grāhyasvarūpākāra3..nirbhāsate...[uparakta]
bhūtasūkṣma-uparaktam..bhūtasūkṣmasamāpannam..bhūtasūkṣmasvarūpābhāsam..bhavati...
tathā..sthūlālambana-uparaktam..sthūlarūpasamāpannam..sthūlarūpābhāsam..bhavati...
tathā..viśvabheda-uparaktam..viśvabhedasamāpannam..viśvarūpābhāsam..bhavati...
tathā..grahaṇa7P..apīndriya7P..api..draṣṭavyam...[dṛś]
grahaṇālambana-uparaktam..grahaṇasamāpannam..grahaṇasvarūpākāra3..nirbhāsate...
tathā..grahītṛpuruṣālambana-uparaktam..grahītṛpuruṣasamāpannam..grahītṛpuruṣasvarūpākāra3..nirbhāsate...
tathā..muktapuruṣālambana-uparaktam..muktapuruṣasamāpannam..muktapuruṣasvarūpākāra3..nirbhāsata..iti...
tad..evam..abhijātam..aṇikalpasya..cetaso..grahītṛgrahaṇagrāhya7P..puruṣa-indriyabhūta7P..yā..tatsthatadañjanatā..teṣu..sthitasya..tadākārāpattiḥ..sā..samāpattir..ity..ucyate...
tatra..śabdārthajñānavikalpaiḥ..saṃkīrṇā..savitarkā..samāpattiḥ...[sam-kṛ]
tadyathā..gaur..iti..śabda1..gaur..ity..artha1..gaur..iti..jñānam..ity..avibhāga3..vibhaktānām..api..grahaṇam..dṛṣṭam...
vibhajyamānāś..cānye..śabdadharmā..anye..+arthadharmā..anye..vijñānadharmā..iti+..eteṣām..vibhaktaḥ..panthāḥ...[path]
tatra..samāpannasya..yogino..yo..gavādyarthaḥ..[gauh]..samādhiprajñāyām..samārūḍhaḥ..sa..cet..+..śabdārthajñānavikalpānuviddha..upāvartate..sā..saṃkīrṇā..samāpattiḥ..savitarkā..+..ity..ucyate...[anu-vyadh,..upā-vṛt,..sam-kṛ]
yadā..punaḥ..śabdasaṃketasmṛtipariśuddh17..śrutānumānajñānavikalpaśūnyāyām..samādhiprajñāyām..svarūpamātra3..avasthitaḥ..+..arthas..tatsvarūpākāramātratā3..eva..+..avacchidyate...[ava-chid]
sā..ca..nirvitarkā..samāpattiḥ.....
tatparam..pratyakṣam.
tac..ca..śrutānumānayor..bījam...[śruti]
tataḥ..śrutānumāna1ḍu..prabhavataḥ...[śruti,..pra-bhū]
na..ca..śrutānumānajñānasahabhūtam..taddarśanam...[śruti]
tasmād..asaṃkīrṇam..prammāṇāntara3..yogino..nirvitarkasamādhijam..darśanam..iti...
nirvitarkāyāḥ..samāpatti6..asyāḥ..sūtra3..lakṣaṇam..dyotyate..--...
smṛtipariśuddhai7..svarūpaśūnyā..+..iva..+..arthamātranirbhāsā..nirvitarkā.
yā..śabdasaṃketaśrutānumānajñānavikalpasmṛtipariśuddhi7..grāhyasvarūpa.uparaktā..prajñā..svam..iva..prajñāsvarūpam..grahaṇātmakam..tyaj-tvā..padārthamātrasvarūpā..grāhyasvarūpāpannā..+..iva..bhavati..sā..tadā..nirvitarkā..samāpattiḥ...[śruti]
tathā..ca..vyākyātam..tasyā..ekabuddhi-upakrama1..hy..arthātman1..aṇupracayaviśeṣātman1..gavādir..ghaṭādir..vā..lokaḥ.
sa..ca..saṃsthānaviśeṣa1..bhūtasūkṣmāṇām..sādhāraṇa1..dharma..ātmabhūtaḥ..phala3..vyakta3..anumitaḥ..svavyañjakāñjanaḥ..prādurbhavati...
dharmāntarasya..kapālādi6..udaya7..ca..tirobhavati.
sa..eṣa..dharma1..avayavīti+..ucyate...[avayavin]
yo..+asāv..ekaś..ca..mahat1..ca..+..aṇīyas1..ca..sparśavat1..ca..kriyādharmakaś..ca..+..anityaś..ca..tenāvayavinā..vyavahārāḥ..kriyante...
yasya..punar..avastukaḥ..sa..pracayaviśeṣaḥ.
sūkṣmam..ca..kāraṇam..anupalabhyam..avikalpasya..tasyāvayavi-abhāvād..[avayavin]..atadrūpapratiṣṭham..mithyājñānam..iti..prāya3..sarvam..eva..prāptam..mithyājñānam..iti...[upalabh]
tadā..ca..samyagjñānam..api..kim..syād..viṣayābhāvāt.
yad..yad..upalabhyate..tat..tad..avayavitva3..āmnātam.
tasmād..asty..avayavin1..yo..mahattvādivyavahārāpannaḥ..samāpatti6..nirvitarkāyā..viṣayin1..bhavati...[viṣaya]
..etayaiva..savicārā..nirvicārā..ca..sūkṣmaviṣayā..vyākhyātā.
tatra..bhūtasūkṣmaka7P..abhivyaktadharmaka7P..deśakālanimittānubhavāvacchinna7P..yā..samāpattiḥ..sā..savicārā..+..ity..ucyate...[ava-chid]
tatrāpi+..ekabuddhinirgrāhyam..eva..+..uditadharmaviśiṣṭam..bhūtasūkṣmālambanībhūtam..samādhiprajñāyām..upatiṣṭhate...[vi-śiṣ,..ālambana,..upa-sthā]
yā..punaḥ..sarvathā..sarvataḥ..śānta-uditāvyapadeśyadharmānavacchinna7p..sarvadharmānupātin7P..sarvadharmātmaka7P..samāpattiḥ..sā..nirvicārā..+..ity..ucyate...[anupātin]
evaṃsvarūpam..hi..tadbhūtasūkṣmam..etenaiva..svarūpa3..ālambanībhūtam..eva..samādhiprajñāsvarūpam..uparañjayati...[ālambana]
prajñā..ca..svarūpaśūnyā..+..iva..+..arthamātrā..yadā..bhavati..tadā..nirvicārā..+..ity..ucyate...
tatra..mahadvastuviṣayā..savitarkā..nirvitarkā..ca,..sūkṣmavastuviṣayā..savicārā..nirvicārā..ca.
evam..ubhayor..etayā..+..eva..nirvitarkayā..vikalpahānir..vyākhyātā..+..iti.
sūkṣmaviṣayatvam..ca..+..aliṅgaparyavasānam.
pārthivasya..+..aṇu6..gandhatanmātram..sūkṣma1..viṣayaḥ.
āpyasya..rasatanmātram.
taijasasya..rūpatanmātram.
vāyuvīyasya..sparśatanmātram.
ākāśasya..śabdatanmātram..iti.
teṣām..ahaṃkāraḥ.
asyāpi..liṅgamātram..sūkṣma1..viṣayaḥ.
liṅgamātrasyāpy..aliṅgam..sūkṣma1..viṣayaḥ.
na..cāliṅgāt..param..sūkṣmam..asti.
nanu+..asti..puruṣaḥ..sūkṣma..iti...satyam.
yathā..liṅgāt..paramaliṅgasya..saukṣmyam..na..ca..+..evam..puruṣasya.
kiṃtu,..liṅgasyānvayikāraṇam..puruṣa1..na..bhavati,..hetus..tu..bhavatīti.
ataḥ..pradhāna7..saukṣmyam..niratiśayam..vyākhyātam.
tā..eva..sabījaḥ..samādhiḥ.
tāś..catasṛ1..samāpatti1P..bahirvastubījā..iti..samādhir..api..sabījaḥ.
tatra..sthūla7..artha7..savitarka1..nirvitarkah,..sūkṣma7..arth7..savicāra1..nirvicāra..iti..caturdhā..+..upasaṃkhyātaḥ..samādhir..iti...[upasam-khyā]
nirvicāravaiśāradya7..adhyātmaprasādaḥ...
aśuddhi-āvaraṇamalāpetasya..prakāśātmano..buddhisattvasya..rajastamas-bhyām..anabhibhūtaḥ..svacchaḥ..sthitipravāha1..vaiśāradyam...
yadā..nirvicārasya..samādhi6..vaiśāradyam..idam..jāyate..tadā..yogino..bhavaty..adhyātmaprasāda1..bhūtārthaviṣayaḥ..kramānanurodhin1..sphuṭaḥ..prajñālokaḥ...[anurodha]
tathā..ca..+..uktam..--.."prajñāprasādam..āruhya..aśocyaḥ..śocato..[śuc]..janān../..bhūmiṣṭhān..iva..śailasthaḥ..sarvān..prājña1..anupaśyati"...
ṛtambharā..tatra..prajñā.
tasmin..samāhitacittasya..yā..prajñā..jāyate..tasyā..ṛtambharā..+..iti..saṃjñā..bhavati...[samā-dhā,..jan]
anvarthā..ca..sā,..satyam..eva..bibharti..na..ca..tatra..viparyāsajñānagandha1..apy..astīti...[bhṛ]
tathā..ca..+..uktam..--.."āgama3..anumāna3..dhyānābhyāsarasa3..ca../..tridhā..prakalpayan..prajñām..labhate..yogam..uttamam"..iti...[pra-klp]
sā..punaḥ..
śrutānumānaprajñābhyām..anyaviṣayā..viśeṣārthatvāt.. [śruti]
śrutam..āgamavijñānam..tatsāmānyaviṣayam.
na..hi+..āgama3..śakya1..viśeṣa1..abhidhātum,..kasmāt,..na..hi..viśeṣa3..kṛtasaṃketaḥ..śabda..iti...[abhi-dhā]
tathānumānam..sāmānyaviṣayam..eva.
yatra..prāptis..tatra..gatir..yatrāprāptis..tatra..na..bhavati..gatir..iti+..uktam.
anumāna3..ca..sāmānya3..upasaṃhāraḥ.
tasmāt..+..śrutānumānaviṣaya1..na..viśeṣaḥ..kaścid..astīti...
na..cāsya..sūkṣmavyavahitaviprakṛṣṭasya..vastuno..lokapratyakṣa3..grahaṇam..asti...[vyava-dhā]
na..cāsya..viśeṣasya..+..apramāṇakasya..+..abhāva1..+astīti..samādhiprajñānirgrāhya..eva..sa..viśeṣa1..bhavati..bhūtasūkṣmagata1..vā..puruṣagata1..vā.
..tasmāt..+..śrutānumānaprajñābhyām..anyaviṣayā..sā..prajñā..viśeṣārthatvād..iti...
samādhiprajñāpratilambha7..yoginaḥ..prajñākṛtaḥ..saṃskāra1..nava1..nava1..jāyate..--.....
tajjaḥ..saṃskāra1..anyasaṃskārapratibandhin1...
samādhiprajñāprabhavaḥ..saṃskāra1..vyutthānasaṃskārāśayam..bādhate.
vyutthānasaṃskārābhibhavāt..tatprabhavāḥ..pratyayā..na..bhavanti.
pratyayanirodha7..samādhir..upatiṣṭhate...[upa-sthā]
tataḥ..samādhijā..prajñā,..tataḥ..prajñākṛtāḥ..saṃskārā..iti..nava1..navaḥ..saṃskārāśaya1..jāyate...
tataś..ca..prajñā,..tataś..ca..saṃskārā..iti.
katham..asau..saṃskārātiśayaś..cittam..sādhikāram..na..kariṣyatīti.
na..te..prajñākṛtāḥ..saṃskārāḥ..kleśakṣayahetutvāc..cittam..adhikāraviśiṣṭam..kurvanti.
cittam..hi..te..svakāryād..avasādayanti...[ava-sad]
khyātiparyavasānam..hi..cittaceṣṭitam..iti.
tasyāpi..nirodha7..sarvanirodhāt+..nirbījaḥ..samādhiḥ.
sa..na..kevalam..samādhiprajñāvirodhin1..prajñākṛtānām..api..saṃskārāṇām..pratibandhin1..bhavati...[virodha,..pratibandha]
kasmāt,..nirodhajaḥ..saṃskāraḥ..samādhijān..saṃskārān..bādhata..iti.
nirodhasthitikālakramānubhava3..nirodhacittakṛtasaṃskārāstitvam..anumeyam...[anu-mā]
vyutthānanirodhasamādhiprabhavaiḥ..saha..kaivalyabhāgīyaiḥ..saṃskāraiś..cittam..svasyām..prakṛti7..avasthitāyām..pravilīyate...[pravi-lī]
tasmāt..te..saṃskārāś..cittasyādhikāravirodhino..na..sthitihetu1P..bhavantīti...[virodha,..hetu]..
yasmād..avasitādhikāram..[ava-so]..saha..kaivalyabhāgīyaiḥ..saṃskāraiś..cittam..nivartate..[ni-vṛt],..tasmin..nivṛtta7..puruṣaḥ..svarūpamātrapratiṣṭha1..ataḥ..śuddhaḥ..kevala1..mukta..iti+..ucyata..iti...
Original text: Yogasūtra with Bhāṣya · Edition: Anandasrama Sanskrit Series ; 47 (1978) [original ed. 1904] · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0