ગ્રંથ પાઠ

યોગસૂત્ર (ટીકા સહિત) · અધ્યાય 1

1.1-1-

અથ..યોગ-અનુશાસનમ્.....

1.1-1-

અથ..+..ઇતિ..+....અયમ્..અધિકાર-અર્થઃ...

1.1-2-

યોગ-અનુશાસનમ્..શાસ્ત્રમ્..અધિકૃતમ્..વેદિતવ્યમ્...[અધિ-કૃ,..વિદ્1]

1.1-2-

યોગઃ..સમાધિઃ...

1.1-2-

સ..ચ..સાર્વ-ભૌમશ્..ચિત્તસ્ય..ધર્મઃ...

1.1-3-

ક્ષિપ્તમ્..મૂઢમ્..વિક્ષિપ્તમ્..એકાગ્રમ્..નિરુદ્ધમ્..ઇતિ..ચિત્ત-ભૂમિ1પ્.....

1.1-3-

તત્ર..વિક્ષિપ્ત7..ચેતસિ..વિક્ષેપ-ઉપસર્જની-ભૂતઃ..સમાધિર્..ન..યોગ-પક્ષ7..(વર્તતે...[ઉપસર્જન]

1.1-3-4-

યસ્..તુ+..એકાગ્ર7..ચેતસિ..સદ્-ભૂતમ્..અર્થમ્..(પ્રદ્યોતયતિ..(ક્ષિણોતિ..ચ;..ક્લેશાન્..કર્મ-બન્ધનાનિ..(શ્લથયતિ;..નિરોધમ્..અભિમુખમ્..(કરોતિ...સ..સમ્પ્રજ્ઞાત1..યોગ..ઇતિ+..(આખ્યાયતે...[પ્ર-દ્યુત્,..ક્ષિ2,..શ્લથ્,..કૃ1,..આ-ખ્યા]

1.1-4-

સ..ચ..વિતર્ક-અનુગત1..વિચાર-અનુગત..આનન્દ-અનુગત1..+અસ્મિતા-અનુગત..ઇતિ..+..ઉપરિષ્ટાદ્..(નિવેદયિષ્યામઃ...[અનુ-ગમ્,..અસ્મિતાનુગત,..નિ-વિદ્]

1.1-4-

સર્વ-વૃત્તિ-નિરોધ7..તુ+..અસમ્પ્રજ્ઞાતઃ..સમાધિઃ...

1.2-4-

તસ્ય..લક્ષણ-અભિધિત્સા3..+..ઇદમ્..સૂત્રમ્..(પ્રવવૃતે...[લક્ષણ-અભિધિત્સા,..પ્ર-વૃત્]

1.2-4-

યોગશ્..ચિત્ત-વૃત્તિ-નિરોધઃ.

1.2-4-

સર્વશબ્દાનુગ્રહણાત્..સમ્પ્રજ્ઞાત1..+અપિ..યોગ..ઇતિ+..આખ્યાયતે...[આ-ખ્યા]

1.2-4-

ચિત્તમ્..હિ..પ્રખ્યાપ્રવૃત્તિસ્થિતિશીલત્વાત્..ત્રિગુણમ્...

1.2-4-5-

પ્રખ્યારૂપમ્..હિ..ચિત્તસત્ત્વમ્..રજસ્તમસ્3ડુ..સંસૃષ્ટમ્..ઐશ્વર્યવિષયપ્રિયમ્..ભવતિ...

1.2-5-

તદ્..એવ..તમસા..+..અનુવિદ્ધમ્..અધર્માજ્ઞાનાવૈરાગ્યાનૈશ્વર્ય-ઉપગમ્..ભવતિ...[અનુ-વ્યધ્]

1.2-5-

તદ્..એવ..પ્રક્ષીણમોહાવરણમ્..સર્વતઃ..પ્રદ્યોતમાનમ્..અનુવિદ્ધમ્..રજસ્-માત્રા3..ધર્મજ્ઞાનવૈરાગ્યૈશ્વર્ય-ઉપગમ્..ભવતિ...[પ્ર-ક્ષિ,..પ્ર-દ્યુત્,..અનુ-વ્યધ્]

1.2-5-

તદ્..એવ..રજસ્-લેશમલાપેતમ્..સ્વરૂપપ્રતિષ્ઠમ્..સત્ત્વપુરુષાન્યતાખ્યાતિમાત્રમ્..ધર્મમેઘધ્યાન-ઉપગમ્..ભવતિ...[પ્રતિ-સ્થા]

1.2-5-6-

તત્..પરમ્..પ્રસંખ્યાનમ્..ઇત્ય્..આચક્ષતે..ધ્યાયિનઃ...[આ-ચક્ષ્]

1.2-6-

ચિતિશક્તિર્..અપરિણામિની+..અપ્રતિસંક્રમા..દર્શિતવિષયા..શુદ્ધા..ચ..+..અનન્તા..ચ..સત્ત્વગુણાત્મિકા..ચ..+..ઇયમ્..અતઃ+..વિપરીતા..વિવેકખ્યાતિર્..ઇતિ...[પરિણામ,..પરિ-નમ્,..વિપરિ-ઇ]

1.2-6-

અતસ્..તસ્યામ્..વિરક્તમ્..ચિત્તમ્..તામ્..અપિ..ખ્યાતિમ્..નિરુણદ્ધિ...[વિ-રઞ્જ્,..નિ-રુધ્]

1.2-6-

તદવસ્થમ્..સંસ્કાર-ઉપગમ્..ભવતિ.

1.2-6-

સ..નિર્બીજઃ..સમાધિઃ.

1.2-6-

ન..તત્ર..કિંચિત્..સમ્પ્રજ્ઞાયત..ઇતિ+..અસમ્પ્રજ્ઞાતઃ...

1.2-6-

દ્વિવિધઃ..સ..યોગશ્..ચિત્તવૃત્તિનિરોધ..ઇતિ.

1.3-7-

તદવસ્થ7..ચેતસિ..વિષયાભાવાદ્..બુદ્ધિબોધાત્મન્1..પુરુષઃ..કિંસ્વભાવ..ઇતિ..

1.3-7-

તદા..દ્રષ્ટૃ6..સ્વરૂપ7..+અવસ્થાનમ્..

1.3-7-

સ્વરૂપપ્રતિષ્ઠા..તદાનીમ્..ચિતિશક્તિર્..યથા..કૈવલ્ય7...

1.3-7-

વ્યુત્થાનચિત્ત7..તુ..સતિ..તથાપિ..ભવન્તી..ન..તથા.

1.4-7-

કથમ્..તર્હિ,..દર્શિતવિષયત્વાત્..

1.4-7-

વૃત્તિસારૂપ્યમ્..ઇતરત્ર....

1.4-8-

વ્યુત્થાન7..યાશ્..ચિત્તવૃત્ત્1પ્..તદવિશિષ્ટવૃત્તિઃ..પુરુષઃ...[વિ-શિષ્]

1.4-8-

તથા..ચ..સૂત્રમ્..--.."એકમ્..એવ..દર્શનમ્..ખ્યાતિર્..એવ..દર્શનમ્"..ઇતિ...

1.4-4-9-

ચિત્તમ્..અયસ્કાન્તમણિકલ્પમ્..સમ્નિધિમાત્ર-ઉપકારિ..દૃશ્યત્વેન..સ્વમ્..ભવતિ..પુરુષસ્ય..સ્વામિનઃ...

1.4-9-

તસ્માત્+..ચિત્તવૃત્તિબોધ7..પુરુષસ્ય..+..અનાદિઃ..સમ્બન્ધઃ+..હેતુઃ...

1.5-9-

તાઃ..પુનઃ+..નિરોદ્ધવ્યા..બહુત્વ7..સતિ..ચિત્તસ્ય..

1.5-9-

વૃત્તિ1પ્..પઞ્ચતયી1પ્..ક્લિષ્ટાક્લિષ્ટાઃ..: [નિ-રુધ્]

1.5-9-

ક્લેશહેતુકાઃ..કર્માશય-રચય7..ક્ષેત્રીભૂતાઃ..ક્લિષ્ટાઃ...[ક્ષેત્ર]..

1.5-9-

ખ્યાતિવિષયા..ગુણાધિકારવિરોધિન્1પ્f..+..અક્લિષ્ટાઃ...

1.5-10-

ક્લિષ્ટપ્રવાહપતિતા..અપિ+..અક્લિષ્ટાઃ.

1.5-10-

ક્લિષ્ટચ્છિદ્ર7પ્+..અપિ+....અક્લિષ્ટા..ભવન્તિ...

1.5-10-

અક્લિષ્ટ્-ચ્છિદ7પ્..ક્લિષ્ટા..ઇતિ.

1.5-10-

તથાજાતીયકાઃ..સંસ્કારા..વૃત્તિભિર્..એવ..ક્રિયન્તે...

1.5-10-

સંસ્કારૈશ્..ચ..વૃત્ત્1પ્..ઇતિ...

1.5-10-

એવમ્..વૃત્તિસંસ્કારચક્રમ્..અનિશમ્..આવર્તતે...[આ-વૃત્]

1.5-10-

તદ્..એવમ્ભૂતમ્..ચિત્તમ્..અવસિતાધિકારમ્..આત્મકલ્પેન..વ્યવતિષ્ઠતે..પ્રલયમ્..વા..ગચ્છતીતિ...[અવ-સો,..વ્યવ-સ્થા]

1.5-10-

તાઃ..ક્લિષ્ટાશ્..ચ..+..અક્લિષ્ટાશ્..ચ..પઞ્ચધા..વૃત્તિ1પ્...

1.6-10-

પ્રમાણવિપર્યયવિકલ્પનિદ્રાસ્મૃતિ1પ્.

1.7-10-

પ્રત્યક્ષાનુમાનાગમાઃ..પ્રમાણાનિ.

1.7-11-

ઇન્દ્રિયપ્રણાલિકા3..ચિત્તસ્ય..બાહ્યવસ્તૂપરાગાત્..તદ્વિષયા..સામાન્યવિશેષાત્મનઃ..+..અર્થસ્ય..વિશેષાવધારણપ્રધાના..વૃત્તિઃ..પ્રત્યક્ષમ્..પ્રમાણમ્...

1.7-11-

ફલમ્..અવિશિષ્ટઃ..પૌરુષેયશ્..ચિત્તવૃત્તિબોધઃ...[વિ-શિષ્]

1.7-11-

પ્રતિસંવેદી..પુરુષ..ઇતિ+..ઉપરિષ્ટાદ્..ઉપપાદયિષ્યામઃ...[પ્રતિસંવેદ,..ઉપ-પદ્]

1.7-11-

અનુમેયસ્ય..તુલ્યજાતીય7પ્..અનુવૃત્ત1..ભિન્નજાતીય5પ્..વ્યાવૃત્તઃ..સમ્બન્ધ1..યસ્..તદ્વિષયા..સામાન્યાવધારણપ્રધાના..વૃત્તિર્..અનુમાનમ્...[અનુ-વૃત્,..વ્યા-વૃત્]

1.7-12-

યથા..દેશાન્તરપ્રાપ્તિ5..ગતિમત્+..ચન્દ્રતારકમ્..ચૈત્રવત્,..વિન્ધ્યશ્..ચ..+..અપ્રાપ્તિર્..અગતિઃ...

1.7-12-

આપ્ત3..દૃષ્ટઃ..+..અનુમિતઃ+..વા..+..અર્થઃ..પરત્ર..સ્વબોધસંક્રાન્તિ4..શબ્દ3..+..ઉપદિશ્યતે,..શબ્દાત્..તદર્થવિષયા..વૃત્તિઃ..શ્રોતૃ6..આગમઃ...

1.7-12-

યસ્ય..+..અશ્રદ્ધેયાર્થઃ..વક્તૃ1..ન..દૃષ્ટાનુમિતાર્થઃ..સ..આગમઃ..પ્લવતે...[શ્રદ્-ધા,..પ્લુ]

1.7-12-

મૂલવક્તૃ7..તુ..દૃષ્ટાનુમિતાર્થ7..નિર્વિપ્લવઃ..સ્યાત્...[વિ-પ્લુ..]

1.8-12-

વિપર્યય1..મિથ્યાજ્ઞાનમ્..અતદ્રૂપપ્રતિષ્ઠમ્...

1.8-13-

સ..કસ્માદ્..ન..પ્રમાણમ્...

1.8-13-

યતઃ..પ્રમાણ3..બાધ્યતે...

1.8-13-

ભૂતાર્થવિષયત્વાત્..પ્રમાણસ્ય...

1.8-13-

તત્ર..પ્રમાણ3..બાધનમ્..અપ્રમાણસ્ય..દૃષ્ટમ્...

1.8-13-

સા..+..ઇયમ્..પઞ્ચપર્વન્1..[પર્વ1f?]..ભવત્ય્..અવિદ્યા,..અવિદ્યાસ્મિતારાગદ્વેષાભિનિવેશાઃ..ક્લેશા..ઇતિ...

1.8-13-

એત..એવ..સ્વસંજ્ઞાભિસ્..તમસ્..+..મોહઃ..+..મહામોહસ્..તામિસ્રઃ..+..અન્ધતામિસ્ર..ઇતિ...

1.8-13-

એતે..ચિત્તમલપ્રસઙ્ગ3..અભિધાસ્યન્તે...[અભિ-ધા]

1.9-13-

શબ્દજ્ઞાનાનુપાતી..વસ્તુશૂન્યો..વિકલ્પઃ...[અનુપાત]

1.9-13-

સ..ન..પ્રમાણ-ઉપારોહી...[ઉપારોહ]

1.9-13-

ન..વિપર્યય-ઉપારોહી...[ઉપારોહ]..

1.9-13-14-

વસ્તુશૂન્યત્વ7..અપિ..શબ્દજ્ઞાનમાહાત્મ્યનિબન્ધન1..વ્યવહારઃ..દૃશ્યતે...[દૃશ્]

1.9-14-

તદ્યથા..--ચૈતન્યમ્..પુરુષસ્ય..સ્વરૂપમ્..ઇતિ.

1.9-14-

યદા..ચિતિર્..એવ..પુરુષસ્..તદા..કિમ્..અત્ર..કેન..વ્યપદિશ્યતે.[વ્યપ-દિશ્]

1.9-14-

ભવતિ..ચ..વ્યપદેશ7..વૃત્તિઃ.

1.9-14-

યથા..ચૈત્રસ્ય..ગૌર્..ઇતિ.

1.9-14-

તથા..પ્રતિષિદ્ધવસ્તુધર્મ1..નિષ્ક્રિયઃ..પુરુષહ્,..તિષ્ઠતિ..બાણઃ..સ્થાસ્યતિ..સ્થિત..ઇતિ...[પ્રતિ-સિધ્]

1.9-14-

ગતિનિવૃત્તિ7..ધાતુ-અર્થમાત્રમ્..ગમ્યતે...[ગમ્]....

1.9-14-

તથા..અનુત્પત્તિધર્મા..પુરુષ..ઇતિ,..ઉત્પત્તિધર્મસ્ય..+..અભાવમાત્રમ્..અવગમ્યતે..ન..પુરુષાન્વયી..ધર્મઃ...[અવ-ગમ્,..અન્વય]

1.9-14-

તસ્માદ્..વિકલ્પિત1..સ..ધર્મસ્..તેન..ચ..+..અસ્તિ..વ્યવહાર..ઇતિ...[વિ-ક્લ્પ્]

1.10-15-

અભાવપ્રત્યયાલમ્બના..વૃત્તિર્..નિદ્રા...

1.10-15-

સા..ચ..સમ્પ્રબોધ7..પ્રત્યવમર્શાત્..પ્રત્યયવિશેષઃ...

1.10-15-

કથમ્,..સુખમ્..અહમ્..અસ્વાપ્સમ્...[સ્વપ્]

1.10-15-

પ્રસન્નમ્..મે..મનસ્+..પ્રજ્ઞામ્..મે..વિશારદીકરોતિ...

1.10-15-

દુહ્ખમ્..અહમ્..અસ્વાપ્સમ્..સ્ત્યાનમ્..મે..મનસ્+..ભ્રમત્ય્..અનવસ્થિતમ્...

1.10-15-

ગાઢમ્..મૂઢઃ..+..અહમ્..અસ્વાપ્સમ્...[સ્વપ્]

1.10-15-

ગુરૂણિ..મે..ગાત્રાણિ...

1.10-15-

ક્લાન્તમ્..મે..ચિત્તમ્...[ક્લમ્]

1.10-15-

અલસમ્..મુષિતમ્..ઇવ..તિષ્ઠતીતિ...[સ્થા]

1.10-15-

સ..ખલુ+..અયમ્..પ્રબુદ્ધસ્ય..પ્રત્યવમર્શ1..ન..સ્યાદ્..અસતિ..પ્રત્યયાનુભવ7..તદાશ્રિતાઃ..સ્મૃતિ1પ્..ચ..તદ્વિષયા..ન..સ્યુઃ...[પ્ર-બુધ્,..આ-શ્રિ]

1.10-15-

તસ્માત્..પ્રત્યયવિશેષ1....નિદ્રા.

1.10-15-

સા..ચ..સમાધિ7..ઇતરપ્રત્યયવદ્..નિરોદ્ધવ્યા..+..ઇતિ...[નિ-રુધ્]

1.11-16-

અનુભૂતવિષયાસમ્પ્રમોષઃ..સ્મૃતિઃ...[અનુ-ભૂ]

1.11-16-

કિમ્..પ્રત્યયસ્ય..ચિત્તમ્..સ્મરતિ+..આહોસ્વિદ્..વિષયસ્ય..+..ઇતિ...[સ્મૃ]

1.11-16-

ગ્રાહ્ય-ઉપરક્તઃ..પ્રત્યય1..ગ્રાહ્યગ્રહણ-ઉભયાકારનિર્ભાસસ્..તજ્જાતીયકમ્..સંસ્કારમ્..આરભતે...[આ-રભ્]

1.11-16-

સ..સંસ્કારઃ..સ્વવ્યઞ્જકાઞ્જનસ્..તદાકારામ્..એવ..ગ્રાહ્યગ્રહણ-ઉભયાત્મિકામ્..સ્મૃતિમ્..જનયતિ...[જન્]

1.11-16-

તત્ર..ગ્રહણાકારપૂર્વા..બુદ્ધિઃ.

1.11-16-

ગ્રાહ્યાકારપૂર્વા..સ્મૃતિઃ.

1.11-16-

સા..ચ..દ્વયી..--..ભાવિતસ્મર્તવ્યા..ચ..+..અભાવિતસ્મર્તવ્યા..ચ...

1.11-17-

સ્વપ્ન7..ભાવિતસ્મર્તવ્યા...

1.11-17-

જાગ્રત્સમયા7..તુ+..અભાવિતસ્મર્તવ્યા..+..ઇતિ...

1.11-17-

સર્વાઃ..સ્મૃતિ1પ્..પ્રમાણવિપર્યયવિકલ્પનિદ્રાસ્મૃતીનામ્..અનુભવાત્..પ્રભવન્તિ...[પ્ર-ભૂ]

1.11-17-

સર્વાશ્..ચૈતા..વૃત્તિ1પ્..સુખદુહ્ખમોહાત્મિકાઃ.

1.11-17-

સુખદુહ્ખમોહાશ્..ચ..ક્લેશ7પ્..વ્યાખ્યેયાઃ...[વ્યા-ખ્યા]

1.11-17-

સુખાનુશયી..રાગઃ...[અનુશય]

1.11-17-

દુહ્ખાનુશયી..દ્વેષઃ...[અનુશય]

1.11-17-

મોહઃ..પુનર્..અવિદ્યા..+..ઇતિ.

1.11-17-

એતાઃ..સર્વા..વૃત્ત્1પ્..નિરોદ્ધવ્યાઃ...[નિ-રુધ્]........

1.11-17-

આસામ્..નિરોધ7..સમ્પ્રજ્ઞાતા..વા..સમાધિર્..ભવત્ય્..અસમ્પ્રજ્ઞાત1..વા..+..ઇતિ...[ભૂ]..

1.12-17-

અથ..+..આસામ્..નિરોધ7..ક..ઉપાય..ઇતિ,....

1.12-17-

અભ્યાસવૈરાગ્યાભ્યામ્..તન્નિરોધઃ....

1.12-17-

ચિત્તનદી..નામ..+..ઉભયતોવાહિની..વહતિ..કલ્યાણાય..વહતિ..પાપાય..ચ...

1.12-17-

યા..તુ..કૈવલ્યપ્રાગ્ભારા..વિવેકવિષયનિમ્ના..સા..કલ્યાણવહા.

1.12-17-

સંસારપ્રાગ્ભાર..+..અવિવેકવિષયનિમ્ના..પાપવહા.

1.12-17-

તત્ર..વૈરાગ્ય3..વિષયસ્રોતસ્1..ખિલી-ક્રિયતે...[ખિલ]

1.12-17-

વિવેકદર્શનાભ્યાસ3..વિવેકસ્રોતસ્1..ઉદ્ઘાટ્યત..ઇતિ+..ઉભયાધીનશ્..ચિત્તવૃત્તિનિરોધઃ...[ઉત્-હન્]..

1.13-17-

તત્ર..સ્થિતિ7..યત્નઃ..+..અભ્યાસઃ...

1.13-17-

ચિત્તસ્ય..+..અવૃત્તિકસ્ય..પ્રશાન્તવાહિતા..સ્થિતિઃ...[પ્ર-શમ્]

1.13-18-

તદર્થઃ..પ્રયત્ન1..વીર્યમ્..ઉત્સાહઃ.

1.13-18-

તત્..સમ્પિપાદયિષા3..તત્..સાધનાનુષ્ઠાનમ્..અભ્યાસઃ...[સમ્-પદ્]

1.14-18-

સ..તુ..દીર્ઘકાલનૈરન્તર્યસત્કારાસેવિત1..દૃઢભૂમિઃ...[નિરન્તર]

1.14-18-

દીર્ઘકાલાસેવિત1..નિરન્તરાસેવિતઃ..સત્કારાસેવિતઃ.

1.14-18-

તપસા..બ્રહ્મચર્ય3..વિદ્યા3..શ્રદ્ધા3..ચ..સમ્પાદિતઃ..સત્કારવાન્..દૃઢભૂમિર્..ભવતિ...[સમ્-પદ્]

1.14-18-

વ્યુત્થાનસંસ્કાર3..દ્રાક્+..ઇતિ+..એવ..+..અનભિભૂતવિષય..ઇત્ય્..અર્થઃ.

1.15-18-

દૃષ્ટાનુશ્રવિકવિષયવિતૃષ્ણસ્ય..વશીકારસંજ્ઞા..વૈરાગ્યમ્.

1.15-19-

સ્ત્રી1પ્..+..અન્નપાનમ્..ઐશ્વર્યમ્..ઇતિ..દૃષ્ટવિષય7..વિતૃષ્ણસ્ય..સ્વર્ગવૈદેહ્યપ્રકૃતિલયત્વપ્રાપ્તિ7..આનુશ્રવિકવિષય7..વિતૃષ્ણસ્ય..દિવ્યાદિવ્યવિષયસમ્પ્રયોગ7..+અપિ..ચિત્તસ્ય..વિષયદોષદર્શિનઃ..પ્રસંખ્યાનબલાદ્..અનાભોગાત્મિકા..હેય-ઉપાદેયશૂન્યા..વશીકારસંજ્ઞા..વૈરાગ્યમ્...

1.16-19-

તત્..પરમ્..પુરુષખ્યાતિ5..ગુણવૈતૃષ્ણ્યમ્.

1.16-19-20-

દૃષ્ટાનુશ્રવિકવિષયદોષદર્શિન્1..વિરક્તઃ..પુરુષદર્શનાભ્યાસાત્..તત્..+..શ્હુદ્ધિપ્રવિવેકાપ્યાયિતબુદ્ધિર્..ગુણ5પ્+..વ્યક્તાવ્યક્તધર્મક5પ્..વિરક્ત..ઇતિ...[વિ-રઞ્જ્,..આ-પ્યૈ]

1.16-20-

તદ્..દ્વયમ્..વૈરાગ્યમ્.

1.16-20-

તત્ર..યદ્..ઉત્તરમ્..તત્+..જ્ઞાનપ્રસાદમાત્રમ્.

1.16-20-

યસ્ય..+..ઉદય7..સતિ..યોગિન્1..પ્રત્યુદિતખ્યાતિર્..એવમ્..મન્યતે..--..પ્રાપ્તમ્..પ્રાપણીયમ્,..ક્ષીણાઃ..ક્ષેતવ્યાઃ..ક્લેશાહ્,..છિન્નઃ..શ્લિષ્ટપર્વન્1..ભવસંક્રમહ્,..યસ્ય..+..અવિચ્છેદાત્+..જનિત્વા..ંરિયતે..મૃત્વા..ચ..જાયત..ઇતિ...

1.16-20-

જ્ઞાનસ્ય..+..એવ..પરા..કાષ્ઠા..વૈરાગ્યમ્.

1.16-20-

એતસ્ય..+..એવ..હિ..ન..+..અન્તરીયકમ્..કૈવલ્યમ્..ઇતિ.

1.17-20-

અથ..+..ઉપાયદ્વય3..નિરુદ્ધચિત્તવૃત્તિ5..કથમ્..ઉચ્યતે..સમ્પ્રજ્ઞાતઃ..સમાધિર્..ઇતિ..

1.17-20-

વિતર્કવિચારાનન્દાસ્મિતારૂપાનુગમાત્..સમ્પ્રજ્ઞાતઃ...

1.17-21-

વિતર્કશ્..ચિત્તસ્ય..+..આલમ્બન7..સ્થૂલ..આભોગઃ.

1.17-21-

સૂક્ષ્મ1..વિચારઃ.

1.17-21-

આનન્દ1..હ્લાદઃ.

1.17-21-

એકાત્મિકા..સંવિદ્..અસ્મિતા.

1.17-21-

તત્ર..પ્રથમશ્..ચતુષ્ટયાનુગતઃ..સમાધિઃ..સવિતર્કઃ...[અનુ-ગમ્]

1.17-21-

દ્વિતીય1..વિતર્કવિકલઃ..સવિચારઃ.

1.17-21-

તૃતીય1..વિચારવિકલઃ..સાનન્દઃ.

1.17-21-

ચતુર્થસ્..તદ્વિકલઃ..+..અસ્મિતામાત્ર..ઇતિ...

1.17-21-

સર્વ..એતે..સાલમ્બનાઃ..સમાધયઃ.

1.18-21-

અથ..+..અસમ્પ્રજ્ઞાતઃ..સમાધિઃ..કિમુપાયઃ..કિંસ્વભાવો..વા..+..ઇતિ..

1.18-21-

વિરામપ્રત્યયાભ્યાસપૂર્વઃ..સંસ્કારશેષ1..અન્યઃ...

1.18-21-

સર્વવૃત્તિપ્રત્યસ્તમય7..સંસ્કારશેષ1..નિરોધશ્..ચિત્તસ્ય..સમાધિર્..અસમ્પ્રજ્ઞાતઃ.

1.18-21-

તસ્ય..પરમ્..વૈરાગ્યમ્..ઉપાયઃ.

1.18-21-22-

સાલમ્બન1..હ્ય્..અભ્યાસસ્..તત્સાધનાય..ન..કલ્પત..ઇતિ..વિરામપ્રત્યય1..નિર્વસ્તુક..આલમ્બનીક્રિયતે...[ક્લ્પ્,..આલમ્બન]

1.18-22-

સ..ચ..+..અર્થશૂન્યઃ.

1.18-22-

તદભ્યાસપૂર્વકમ્..હિ..ચિત્તમ્..નિરાલમ્બનમ્..અભાવપ્રાપ્તમ્..ઇવ..ભવતીત્ય્..એષ..નિર્બીજઃ..સમાધિર્..અસમ્પ્રજ્ઞાતઃ.

1.19-22-

સ..ખલુ+..અયમ્..દ્વિવિધઃ..--..ઉપાયપ્રત્યય1..ભવપ્રત્યયશ્..ચ.

1.19-22-

તત્ર..+..ઉપાયપ્રત્યય1..યોગિનામ્..ભવતિ..

1.19-22-

ભવપ્રત્યય1..વિદેહપ્રકૃતિલયાનામ્..

1.19-22-

વિદેહાનામ્..દેવાનામ્..ભવપ્રત્યયઃ.

1.19-22-23-

તે..હિ..સ્વસંસ્કારમાત્ર-ઉપયોગ3..ચિત્ત3..કૈવલ્યપદમ્..ઇવ..+..અનુભવન્તઃ..સ્વસંસ્કારવિપાકમ્..તથાજાતીયકમ્..અતિવાહયન્તિ...[અતિ-વહ્]

1.19-23-

તથા..પ્રકૃતિલયાઃ..સાધિકાર7..ચેતસિ..પ્રકૃતિલીને..કૈવલ્યપદમ્..ઇવ..+..અનુભવન્તિ,..યાવન્..ન..પુનર્..આવર્તતે..+અધિકારવશાચ્..ચિત્તમ્..ઇતિ...[આ-વૃત્]

1.20-23-

શ્રદ્ધાવીર્યસ્મૃતિસમાધિપ્રજ્ઞાપૂર્વક..ઇતરેષામ્.

1.20-23-

ઉપાયપ્રત્યય1..યોગિનામ્..ભવતિ.

1.20-23-

શ્રદ્ધા..ચેતસઃ..સમ્પ્રસાદઃ.

1.20-24-

સા..હિ..જનનીવ..કલ્યાણી..યોગિનમ્..પાતિ...

1.20-24-

તસ્ય..હિ..શ્રદ્દધાનસ્ય..વિવેકાર્થિનો..વીર્યમ્..ઉપજાયતે...[શ્રદ્-ધા]

1.20-24-

સમુપજાતવીર્યસ્ય..સ્મૃતિર્..ઉપતિષ્ઠતે...[ઉપ-સ્થા]

1.20-24-

સ્મૃતિ-ઉપસ્થાન7..ચ..ચિત્તમ્..અનાકુલમ્..સમાધીયતે...[સમા-ધા]

1.20-24-

સમાહિતચિત્તસ્ય..પ્રજ્ઞાવિવેક..ઉપાવર્તતે...[સમા-ધા,..ઉપા-વૃત્]

1.20-24-

યેન..યથાર્થમ્..વસ્તુ..જાનાતિ...[જ્ઞા]

1.20-24-

તદભ્યાસાત્..તત્તદ્વિષયાચ્..ચ..વૈરાગ્યાદ્..અસમ્પ્રજ્ઞાતઃ..સમાધિર્..ભવતિ.

1.21-24-

તે..ખલુ..નવ..યોગિનો..મૃદુમધ્યાધિમાત્ર-ઉપાયા..ભવન્તિ.

1.21-24-

તદ્યથા..--..મૃદૂપાયો..મધ્ય-ઉપાય1..અધિમાત્ર-ઉપાય..ઇતિ...

1.21-24-

તત્ર..મૃદૂપાયસ્..ત્રિવિધઃ..--..મૃદુસંવેગ1..મધ્યસંવેગસ્..તીવ્રસંવેગ..ઇતિ.

1.21-24-

તથા..મધ્ય-ઉપાયસ્..તથા..+..અધિમાત્ર-ઉપાય..ઇતિ...

1.21-24-

તત્ર..+..અધિમાત્ર-ઉપાયાનામ્..

1.21-24-

તીવ્રસંવેગાનામ્..આસન્નઃ...[આ-સદ્]

1.21-24-

સમાધિલાભઃ..સમાધિફલમ્..ચ..ભવતીતિ.

1.22-25-

મૃદુમધ્યાધિમાત્રત્વાત્..તતઃ..+..અપિ..વિશેષઃ.

1.22-25-

મૃદુતીવ્ર1..મધ્યતીવ્ર1..અધિકાત્રતીવ્ર..ઇતિ...

1.22-25-

તતઃ..+..અપિ..વિશેષઃ.

1.22-25-

તદ્વિશેષાદ્..અપિ..મૃદુતીવ્રસંવેગસ્ય..+..આસન્નઃ...તતઃ+..મધ્યતીવ્રસંવેગસ્ય..+..આસન્નતરહ્,..તસ્માદ્..અધિમાત્રતીવ્રસંવેગસ્ય..+..અધિમાત્ર-ઉપાયસ્ય..+..અપ્ય્..આસન્નતમઃ..સમાધિલાભઃ..સમાધિફલમ્..ચ..+..ઇતિ...[આ-સદ્]

1.23-25-

કિમ્..એતસ્માદ્..એવ..+..આસન્નતમઃ..સમાધિર્..ભવતિ.

1.23-25-

અથ..+..અસ્ય..લાભ7..ભવતિ+..અન્યઃ..+..અપિ..કશ્ચિદ્..ઉપાયો..ન..વા..+..ઇતિ..

1.23-25-

ઈશ્વર-પ્રણિધાનાદ્..વા..

1.23-25-

પ્રણિધાનાદ્..ભક્તિવિશેષાદ્..આવર્જિત..ઈશ્વરસ્..તમ્..અનુગૃહ્ણાત્ય્..અભિધ્યાનમાત્રેણ...[આ-વૃજ્,..અનુ-ગ્રહ્]

1.23-25-

તદભિધ્યાનમાત્રાદ્..અપિ..યોગિન..આસન્નતમઃ..સમાધિલાભઃ..સમાધિફલમ્..ચ..ભવતીતિ.

1.24-25-

અથ..પ્રધાનપુરુષવ્યતિરિક્તઃ..કઃ..+..અયમ્..ઈશ્વર1..નામ..+..ઇતિ..

1.24-25-

ક્લેશકર્મવિપાકાશયૈર્..અપરામૃષ્ટઃ..પુરુષવિશેસ..ઈશ્વરઃ..[વ્યતિ-રિચ્,..પરા-મૃશ્]

1.24-26-

અવિદ્યાદયઃ..ક્લેશાઃ.

1.24-26-

કુશલાકુશલાનિ..કર્માણિ.

1.24-26-

તદનુગુણા..વાસના..આશયાઃ.

1.24-26-

તે..ચ..મનસિ..વર્તમાનાઃ..પુરુષ7..વ્યપદિશ્યન્તે,..સ..હિ..તત્ફલસ્ય..ભોક્તૃ1..ઇતિ...[વૃત્]

1.24-26-

યથા..જયઃ..પરાજય1..વા..યોદ્ધૃષુ..વર્તમાનઃ..સ્વામિનિ..વ્યપદિશ્યતે.

1.24-26-

યો..હ્ય્..અનેન..ભોગ3..અપરામૃષ્ટઃ..સ..પુરુષવિશેષ..ઈશ્વરઃ...

1.24-26-

કૈવલ્યમ્..પ્રાપ્તાસ્..તર્હિ..સન્તિ..ચ..બહુ1પ્..કેવલિનઃ.

1.24-26-

તે..હિ..ત્રીણિ..બન્ધનાનિ..છિદ્-ત્વા..કૈવલ્યમ્..પ્રાપ્તા..ઈશ્વરસ્ય..ચ..તત્સમ્બન્ધ1..ન..ભૂત1..ન..ભાવી.

1.24-26-

યથા..મુક્તસ્ય..પૂર્વા..બન્ધકોટિઃ..પ્રજ્ઞાયતે..ન..+..એવમ્..ઈશ્વરસ્ય.

1.24-26-

યથા..વા..પ્રકૃતિલીનસ્ય..+..ઉત્તરા..બન્ધકોટિઃ..સમ્ભાવ્યતે..નૈવમ્..ઈશ્રવસ્ય.

1.24-26-

સ..તુ..સદા..+..એવ..મુક્તઃ..સદા..+..એવ..+..ઈશ્વર..ઇતિ...

1.24-27-

યો..+અસૌ..પ્રકૃષ્ટસત્ત્વ-ઉપાદાનાદ્..ઈશ્વરસ્ય..શાશ્વતિક..ઉત્કર્ષઃ..સ..કિમ્..સનિમિત્ત..આહોસ્વિન્..નિર્નિમિત્ત..ઇતિ.

1.24-27-

તસ્ય..શાસ્ત્રમ્..નિમિત્તમ્.

1.24-27-

શાસ્ત્રમ્..પુનઃ..કિમ્નિમિત્તમ્,..પ્રકૃષ્ટસત્ત્વનિમિત્તમ્.

1.24-28-

એતયોઃ..શાસ્ત્ર-ઉત્કર્ષયોર્..ઈશ્વરસત્ત્વ7..વર્તમાનયોર્..અનાદિઃ..સમ્બન્ધઃ.

1.24-28-

એતસ્માદ્..એતદ્..ભવતિ..સદા..+..એવ..ઈશ્વરઃ..સદા..+..એવ..મુક્ત..ઇતિ...

1.24-28-

તચ્..ચ..તસ્ય..+..ઐશ્વર્યમ્..સામ્યાતિશયવિનિર્મુક્તમ્.

1.24-28-

ન..તાવદ્..ઐશ્વર્યાન્તર3..તદ્..અતિશય્યતે...[અતિ-શી,..અતિશય]

1.24-28-

યદ્..એવ..+..અતિશયિ..સ્યાત્..તદ્..એવ..તત્..સ્યાત્...[અતિશય]

1.24-28-

તસ્માદ્..યત્ર..કાષ્ઠાપ્રાપ્તિર્..ઐશ્વર્યસ્ય..સ..ઈશ્વર..ઇતિ.

1.24-29-

ન..ચ..તત્..સમાનમ્..ઐશ્વર્યમ્..અસ્તિ.

1.24-29-

કસ્માત્,..દ્વયોસ્..તુલ્યયોર્..એકસ્મિન્..યુગપત્કામિત7..અર્થ7..નવમ્..ઇદમ્..અસ્તુ..પુરાણમ્..ઇદમ્..અસ્તુ+..ઇત્ય્..એકસ્ય..સિદ્ધિ7..ઇતરસ્ય..પ્રાકામ્યવિઘાતાદ્..ઊનત્વમ્..પ્રસક્તમ્...[પ્ર-સઞ્જ્]

1.24-29-

દ્વયોશ્..ચ..તુલ્યયોર્..યુગપત્કામિતાર્થપ્રાપ્તિર્..નાસ્તિ.

1.24-29-

અર્થસ્ય..વિરુદ્ધત્વાત્.

1.24-29-

તસ્માદ્..યસ્ય..સામ્યાતિશયૈર્..વિનિર્મુક્તમ્..ઐશ્વર્યમ્..સ..એવ..+ઈશ્વરઃ...

1.24-29-

સ..ચ..પુરુષવિશેષ..ઇતિ.

1.25-29-

કિંચ..

1.25-29-

તત્ર..નિરતિશયમ્..સર્વજ્ઞબીજમ્....

1.25-29-

યદ્..ઇદમ્..અતીતાનાગતપ્રત્યુત્પન્નપ્રત્યેકસમુચ્ચયાતીન્દ્રિયગ્રહણમ્..અલ્પમ્..બહુ+..ઇતિ..સર્વજ્ઞબીજમ્..એતદ્..વિવર્ધમાનમ્..યત્ર..નિરતિશયમ્..સ..સર્વજ્ઞઃ.

1.25-29-

અસ્તિ..કાષ્ઠાપ્રાપ્તિઃ..સર્વજ્ઞબીજસ્ય..સાતિશયત્વાત્..પરિમાણવદ્..ઇતિ.

1.25-30-

યત્ર..કાષ્ઠાપ્રાપ્તિર્..જ્ઞાનસ્ય..સ..સર્વજ્ઞઃ.

1.25-30-

સ..ચ..પુરુષવિશેષ..ઇતિ.

1.25-30-

સામાન્યમાત્ર-ઉપસંહાર7..ચ..કૃત-ઉપક્ષયમ્..અનુમાનમ્..ન..વિશેષપ્રતિપત્તિ7..સમર્થમ્..ઇતિ...

1.25-30-

તસ્ય..સંજ્ઞાદિવિશેષપ્રતિપત્તિર્..આગમતઃ..પર્યન્વેષ્યા...[પર્યનુ-ઇષ્]

1.25-30-

તસ્ય..+..આત્માનુગ્રહાભાવ7..અપિ..ભૂતાનુગ્રહઃ..પ્રયોજનમ્.

1.25-31-

જ્ઞાનધર્મ-ઉપદેશ3..કલ્પપ્રલયમહાપ્રલય7પ્..સંસારિણઃ..પુરુષાન્..ઉદ્ધરિષ્યામીતિ...[ઉપદેશ,..ઉદ્-ધૃ]

1.25-31-

તથા..ચ..+..ઉક્તમ્..--..આદિવિદ્વાન્..નિર્માણચિત્તમ્..અધિષ્ઠાય..કારુણ્યાદ્..ભગવાન્..પર-ઋષિર્..આસુરિ4..જિજ્ઞાસમાનાય..તન્ત્રમ્..પ્ર-ઉવાચ..+..ઇતિ...[પ્ર-વચ્]

1.26-31-

સ..એષઃ..

1.26-31-

પૂર્વ6પ્..અપિ..ગુરુઃ..કાલ3..અનવચ્છેદાત્..

1.26-31-

પૂર્વ1પ્..હિ..ગુરુ1પ્..કાલ3..અવચ્છિદ્યન્તે...[અવ-છિદ્]

1.26-31-

યત્ર..+..અવચ્છેદાર્થ3..કાલ1..ન..+..ઉપાવર્તતે..સ..એષ..પૂર્વ6પ્..અપિ..ગુરુઃ...[ઉપા-વૃત્]

1.26-31-

યથાસ્ય..સર્ગસ્ય..+..આદિ7..પ્રકર્ષગતિ3..સિદ્ધસ્..તથા..+..અતિક્રાન્તસર્ગાદિ7પ્..અપિ..પ્રત્યેતવ્યઃ...[અતિ-ક્રમ્,..પ્રતિ-ઇ]

1.27-32-

તસ્ય..વાચકઃ..પ્રણવઃ.

1.27-32-

વાચ્ય..ઈશ્વરઃ..પ્રણવસ્ય.

1.27-32-

કિમ્..અસ્ય..સંકેતકૃતમ્..વાચ્યવાચકત્વમ્..અથ..પ્રદીપપ્રકાશવદ્..અવસ્થિતમ્..ઇતિ...[અવ-સ્થા]

1.27-32-

સ્થિત1..+અસ્ય..વાચ્યસ્ય..વાચક3..સહ..સમ્બન્ધઃ.

1.27-32-

સંકેતસ્..તુ+..ઈશ્રવસ્ય..સ્થિતમ્..એવાર્થમ્..અભિનયતિ...[અભિ-ની]

1.27-32-

યથ..+..અવસ્થિતઃ..પિતૃ-પુત્રયોઃ..સમ્બન્ધઃ..સંકત3..અવદ્યોત્યતે,..અયમ્..અસ્ય..પિતૃ1,..અયમ્..અસ્ય..પુત્ર..ઇતિ...[અવ-દ્યુત્]

1.27-32-

સર્ગાન્તર7પ્..અપિ..વાચ્યવાચકશક્તિઅપેક્ષસ્..તથૈવ..સંકેતઃ..ક્રિયતે.

1.27-32-

સમ્પ્રતિપત્તિનિત્યતા3..નિત્યઃ..શબ્દાર્થસમ્બન્ધ..ઇત્ય્..આગમિનઃ..પ્રતિજાનતે...[પ્રતિ-જ્ઞા]

1.28-33-

વિજ્ઞાતવાચ્યવાચકત્વસ્ય..યોગિનઃ..

1.28-33-

તજ્જપસ્..તદર્થભાવનમ્.

1.28-33-

પ્રણવસ્ય..જપઃ..પ્રણવાભિધેયસ્ય..ચ..+..ઈશ્વરસ્ય..ભાવનમ્...[અભિ-ધા]

1.28-33-

તદ્..અસ્ય..યોગિનઃ..પ્રણવમ્..જપતઃ..પ્રણવાર્થમ્..ચ..ભાવયતશ્..ચિત્તમ્..એકાગ્રમ્..સમ્પદ્યતે.

1.28-33-

તથા..ચ..+..ઉક્તમ્.."સ્વાધ્યાયાદ્..યોગમ્..આસીત..યોગાત્..સ્વાધ્યાયમ્..óઆસતેú;..સ્વાધ્યાયયોગસમ્પત્તિ3..પરમાત્મન્1..પ્રકાશતે"..ઇતિ...

1.29-33-

કિંચ..+..અસ્ય..ભવતિ..

1.29-33-

તતઃ..પ્રત્યક્ચેતનાધિગમ1..અપ્ય્..અન્તરાયાભાવશ્..ચ.. [પ્રતિ-અઞ્ચ્]

1.29-33-

યે..તાવદ્..અન્તરાયા..વ્યાધિપ્રભૃતિ1પ્..તે..તાવદ્..ઈશ્વરપ્રણિધાનાન્..ન..ભવન્તિ.

1.29-33-

સ્વરૂપદર્શનમ્..અપિ+..અસ્ય..ભવતિ.

1.29-33-

યથા..+..એવ..+..ઈશ્વરઃ..પુરુષઃ..શુદ્ધઃ..પ્રસન્નઃ..કેવલ1..અનુપસર્ગસ્..તથાયમ્..અપિ..બુદ્ધિ6..પ્રતિસંવેદિન્1..યઃ..પુરુષસ્..તમ્..અધિગચ્છતિ...[પ્રતિસંવેદ,..અધિ-ગમ્]

1.30-34-

અથ..કે..+અન્તરાયા..યે..ચિત્તસ્ય..વિક્ષેપાઃ.

1.30-34-

કે..પુનસ્..તે..કિયન્તો..વા..+..ઇતિ..

1.30-34-

વ્યાધિસ્ત્યાનસંશયપ્રમાદાલસ્યાવિરતિભ્રાન્તિદર્શનાલબ્ધભૂમિકત્વાનવસ્થિતત્વાનિ..ચિત્તવિક્ષેપાસ્..તે..+અન્તરાયાઃ..

1.30-34-

નવાન્તરાયાશ્..ચિત્તસ્ય..વિક્ષેપાઃ.

1.30-34-

સહ..+..એતે..ચિત્તવૃત્તિભિર્..ભવન્તિ.

1.30-34-

એતેષામ્..અભાવ7..ન..ભવન્તિ..પૂર્વ-ઉક્તાશ્..ચિત્તવૃત્તયઃ.

1.30-34-

વ્યાધિર્..ધાતુરસકરણવૈષમ્યમ્.

1.30-34-

સ્ત્યાનમ્..અકર્મણ્યતા..ચિત્તસ્ય.

1.30-34-

સંશય..ઉભયકોટિસ્પૃગ્વિજ્ઞાનમ્..સ્યાદ્..ઇદમ્..એવમ્..નૈવમ્..સ્યાદ્..ઇતિ...[સ્પૃશ્]

1.30-34-

પ્રમાદઃ..સમાધિસાધનાનામ્..અભાવનમ્.

1.30-34-

આલસ્યમ્..કાયસ્ય..ચિત્તસ્ય..ચ..ગુરુત્વાદ્..અપ્રવૃત્તિઃ.

1.30-34-

અવિરતિશ્..ચિત્તસ્ય..વિષયસમ્પ્રયોગાત્મન્1..ગર્ધઃ.

1.30-34-

ભ્રાન્તિદર્શનમ્..વિપર્યયજ્ઞાનમ્.

1.30-34-

અલબ્ધભૂમિકત્વમ્..સમાધિભૂમિ6..અલાભઃ.

1.30-34-

અનવસ્થિતત્વમ્..યલ્..લબ્ધાયામ્..ભૂમિ7..ચિત્તસ્યાપ્રતિષ્ઠા.

1.30-34-

સમાધિપ્રતિલમ્ભ7..હિ..સતિ..તદવસ્થિતમ્..સ્યાદ્..ઇતિ.

1.30-34-

એતે..ચિત્તવિક્ષેપા..નવ..યોગમલા..યોગપ્રતિપક્ષા..યોગાન્તરાયા..ઇતિ+..અભિધીયન્તે...[અભિ-ધા]

1.31-35-

દુહ્ખદૌર્મનસ્યાઙ્ગમેજયત્વશ્વાસપ્રશ્વાસા..વિક્ષેપસહભૂ1પ્...

1.31-35-

દુહ્ખમ્..આધ્યાત્મિકમ્..આધિભૌતિકમ્..આધિદૈવિકમ્..ચ...[અધ્યાત્મન્,..અધિભૂત,..અધિદૈવ]

1.31-35-

યેનાભિહતાઃ..પ્રાણિનસ્..તદપઘાતાય..પ્રયતન્તે..તદ્..દુહ્ખમ્.(?)..

1.31-35-

દૌર્મનસ્યમ્..ઇચ્છાવિઘાતાચ્..ચેતસઃ..ક્ષોભઃ...

1.31-35-

યદ્..અઙ્ગાનિ+..એજયતિ..કમ્પયતિ..તદ્..અઙ્ગમેજયત્વમ્.

1.31-35-

પ્રાણ1..યદ્..બાહ્યમ્..વાયુમ્..આચામતિ..સ..શ્વાસઃ.

1.31-35-

યત્..કૌષ્ઠ્યમ્..વાયુમ્..નિહ્સારયતિ..સ..પ્રશ્વાસઃ...[કોષ્ઠા]

1.31-35-

એતે..વિક્ષેપસહભૂ1પ્..વિક્ષિપ્તચિત્તસ્ય..+..એતે..ભવન્તિ...[સહભૂ]

1.31-35-

સમાહિતચિત્તસ્ય..+..એતે..ન..ભવન્તિ...[સમા-ધા]

1.32-35-

અથ..+..એતે..વિક્ષેપાઃ..સમાધિપ્રતિપક્ષાસ્..તાભ્યામ્..એવ..+..અભ્યાસવૈરાગ્યાભ્યામ્..નિરોદ્ધવ્યાઃ...[નિ-રુધ્]

1.32-35-

તત્ર..+..અભ્યાસસ્ય..વિષયમ્..ઉપસંહરન્ન્..ઇદમ્..આહ..

1.32-35-

તત્પ્રતિષેધાર્થમ્..એકતત્ત્વાભ્યાસઃ..

1.32-36-

વિક્ષેપપ્રતિષેધાર્થમ્..એકતત્ત્વાવલમ્બનમ્..ચિત્તમ્..અભ્યસેત્...[અભિ-અસ્]

1.32-36-

યસ્ય..તુ..પ્રત્યર્થનિયતમ્..પ્રત્યયમાત્રમ્..ક્ષણિકમ્..ચ..ચિત્તમ્..તસ્ય..સર્વમ્..એવ..ચિત્તમ્..એકાગ્રમ્..નાસ્ત્ય્..એવ..વિક્ષિપ્તમ્.

1.32-36-

યદિ..પુનર્..ઇદમ્..સર્વતઃ..પ્રત્યાહૃત્ય..+..એકસ્મિન્ન્..અર્થ7..સમાધીયતે..તદા..ભવત્ય્..એકાગ્રમ્..ઇતિ+..અતઃ+..ન..પ્રત્યર્થનિયતમ્...[સમા-ધા]

1.32-36-

યો..+અપિ..સદૃશપ્રત્યયપ્રવાહ3..ચિત્તમ્..એકાગ્રમ્..મન્યતે..તસ્ય..+..એકાગ્રતા..યદિ..પ્રવાહચિત્તસ્ય..ધર્મસ્..તદા..+..એકમ્..નાસ્તિ..પ્રવાહચિત્તમ્..ક્ષણિકત્વાત્...

1.32-36-

અથ..પ્રવાહાંશસ્ય..+..એવ..પ્રત્યયસ્ય..ધર્મહ્,..સ..સર્વઃ..સદૃશપ્રત્યયપ્રવાહિન્1..વા..વિસદૃશપ્રત્યયપ્રવાહિન્1..વા..પ્રત્યર્થનિયતત્વાદ્..એકાગ્ર..એવ..+..ઇતિ..વિક્ષિપ્તચિત્તાનુપપત્તિઃ...[પ્રવાહ]

1.32-36-

તસ્માદ્..એકમ્..અનેકાર્થમ્..અવસ્થિતમ્..ચિત્તમ્..ઇતિ...[અવ-સ્થા]

1.32-37-

યદિ..ચ..ચિત્ત3..એક3..અનન્વિતાઃ..સ્વભાવભિન્નાઃ..પ્રત્યયા..જાયેરન્ન્..અથ..કથમ્..અન્યપ્રત્યયદૃષ્ટસ્ય..+..અન્યઃ..સ્મર્તૃ1..ભવેત્.

1.32-37-

અન્યપ્રત્યય-ઉપચિતસ્ય..ચ..કર્મ-આશયસ્ય..+..અન્યઃ..óપ્રત્યયú..ઉપભોક્તૃ1..ભવેત્...

1.32-37-

કથંચિત્..સમાધીયમાનમ્..અપિ+..એતદ્..ગોમયપાયસીયન્યાયમ્..આક્ષિપતિ...[આ-ક્ષિપ્]

1.32-37-

કિંચ..સ્વાત્માનુભવાપહ્નવશ્..ચિત્તસ્યાન્યત્વ7..પ્રાપ્નોતિ...[પ્ર-આપ્]

1.32-37-38-

કથમ્,..યદ્..અહમ્..અદ્રાક્ષમ્..તત્..સ્પૃશામિ..યચ્..ચાસ્પ્રાક્ષમ્..તત્..પશ્યામીત્ય્..અહમ્..ઇતિ..પ્રત્યયઃ..સર્વસ્ય..પ્રત્યયસ્ય..ભેદ7..સતિ..પ્રત્યયિન્ય્..અભેદ3..+..ઉપસ્થિતઃ...

1.32-38-

એકપ્રત્યયવિષય1..અયમ્..અભેદાત્મન્1..અહમ્..ઇતિ..પ્રત્યયઃ..કથમ્..અત્યન્તભિન્ન7પ્..ચિત્ત7પ્..વર્તમાનઃ..સામાન્યમ્..એકમ્..પ્રત્યયિનમ્..આશ્રયેત્...[આ-શ્રિ]

1.32-38-

સ્વાનુભવગ્રાહ્યશ્..ચાયમ્..અભેદાત્મન્1..અહમ્..ઇતિ..પ્રત્યયઃ.

1.32-38-

ન..ચ..પ્રત્યક્ષસ્ય..માહાત્મ્યમ્..પ્રમાણાન્તર7..અભિભૂયતે...[અભિ-ભૂ]

1.32-38-

પ્રમાણાન્તરમ્..ચ..પ્રત્યક્ષબલ3..એવ..વ્યવહારમ્..લભતે.

1.32-38-

તસ્માદ્..એકમ્..અનેકાર્થમ્..અવસ્થિતમ્..ચ..ચિત્તમ્.

1.33-38-

યસ્ય..ચિત્તસ્યાવસ્થિતસ્ય..+..ઇદમ્..શાસ્ત્ર3..પરિકર્મ..નિર્દિશ્યતે...તત્..કથમ્..

1.33-38-

મૈત્રીકરુણામુદિત.ઉપેક્ષાણામ્..સુખદુહ્ખપુણ્યાપુણ્યવિષયાણામ્..ભાવનાતશ્..ચિત્તપ્રસાદનમ્..

1.33-38-

તત્ર..સર્વપ્રાણિન્7પ્..સુખસમ્ભોગાપન્ન7પ્..મૈત્રીમ્..ભાવયેત્.

1.33-38-

દુહ્ખિત7પ્..કરુણામ્.

1.33-38-

પુણ્યાત્મક7પ્..મુદિતામ્.

1.33-38-

અપુણ્યશીલ7પ્..ઉપેક્ષામ્.

1.33-39-

એવમ્..અસ્ય..ભાવયતઃ..શુક્લ1..ધર્મ..ઉપજાયતે.

1.33-39-

તતશ્..ચ..ચિત્તમ્..પ્રસીદતિ...[પ્ર-સદ્]

1.33-39-

પ્રસન્નમ્..એકાગ્રમ્..સ્થિતિપદમ્..લભતે.

1.34-39-

પ્રચ્છર્દનવિધારણાભ્યામ્..વા..પ્રાણસ્ય.

1.34-39-

કૌષ્ઠ્યસ્ય..વાયુ6..નાસિકાપુટાભ્યામ્..પ્રયત્નવિશેષાદ્..વમનમ્..પ્રચ્છર્દનમ્,..વિધારણમ્..પ્રાણાયામસ્..તાભ્યામ્..વા..મનસઃ..સ્થિતિમ્..સમ્પાદયેત્.

1.35-39-

વિષયવતી..વા..પ્રવૃત્તિર્..ઉત્પન્ના..મનસઃ..સ્થિતિનિબન્ધની...[નિબન્ધન]

1.35-39-

નાસિકાગ્ર7..ધારયતો..+અસ્ય..યા..દિવ્યગન્ધસંવિત્..સા..ગન્ધપ્રવૃત્તિઃ.

1.35-39-

જિહ્વાગ્ર7..રસસંવિત્.

1.35-39-

તાલુનિ..રૂપસંવિત્.

1.35-39-

જિહ્વામધ્ય7..સ્પર્શસંવિત્.

1.35-39-40-

જિહ્વામૂલ7..શબ્દસંવિદ્..ઇતિ+..એતા..વૃત્તિ1પ્..ઉત્પન્નાશ્..ચિત્તમ્..સ્થિતિ7..નિબધ્નન્તિ,..સંશયમ્..વિધમન્તિ,..સમાધિપ્રજ્ઞાયામ્..ચ..દ્વારીભવન્તીતિ...[નિ-બન્ધ્,..વિ-ધમ્,..દ્વાર]..

1.35-40-

એતેન..ચન્દ્રાદિત્યગ્રહમણિપ્રદીપરશ્મિ-આદિષુ..પ્રવૃત્તિર્..ઉત્પન્ના..વિષયવત્ય્..એવ..વેદિતવ્યા...યદ્ય્..અપિ..હિ..તત્તત્-શાસ્ત્રાનુમાનાચાર્ય-ઉપદેશૈર્..અવગતમ્..અર્થતત્ત્વમ્..સદ્ભૂતમ્..એવ..ભવતિ...

1.35-40-

એતેષામ્..યથાભૂતાર્થપ્રતિપાદનસામર્થ્યાત્,..તથાપિ..યાવદ્..એકદેશ1..+અપિ..કશ્ચિત્+..ન..સ્વકરણસંવેદ્ય1..ભવતિ..તાવત્..સર્વમ્..પરોક્ષમ્..ઇવાપવર્ગાદિષુ..સૂક્ષ્મ7પ્..અર્થ્7પ્..ન..દૃઢામ્..બુદ્ધિમ્..ઉત્પાદયતિ...[ઉત્-પદ્]..

1.35-40-

તસ્માચ્..+શાસ્ત્રાનુમાનાચાર્ય-ઉપદેશ-ઉપોદ્બલનાર્થમ્..એવાવશ્યમ્..કશ્ચિદ્..અર્થવિશેષઃ..પ્રત્યક્ષીકર્તવ્યઃ...

1.35-40-

તત્ર..તદુપદિષ્ટાર્થ-એકદેશપ્રત્યક્ષત્વ7..સતિ..સર્વમ્..સૂક્ષ્મવિષયમ્..અપિ..આપવર્ગાચ્..છ્રદ્ધીયતે...[શ્રદ્-ધા]

1.35-40-

એતદર્થમ્..એવ..+..ઇદમ્..ચિત્તપરિકર્મ..નિર્દિશ્યતે.

1.35-40-

અનિયતાસુ..વૃત્તિષુ..તદ્વિષયાયામ્..વશીકારસંજ્ઞાયામ્..ઉપજાતાયામ્..સમર્થમ્..સ્યાત્..તસ્ય..તસ્યાર્થસ્ય..પ્રત્યક્ષીકરણાય..+..ઇતિ...[પ્રત્યક્ષ]

1.35-40-

તથા..ચ..સતિ..શ્રદ્ધાવીર્યસ્મૃતિસમાધિ1પ્..અસ્યાપ્રતિબન્ધ3..ભવિષ્યન્તીતિ.

1.36-40-

વિશોકા..વા..જ્યોતિષ્મતી.

1.36-40-

પ્રવૃત્તિર્..ઉત્પન્ના..મનસઃ..સ્થિતિનિબન્ધનીતિ+..અનુવર્તતે...[નિબન્ધન,..અનુ-વૃત્]

1.36-40-41-

હૃદયપુણ્ડરીક7..ધારયતો..યા..બુદ્ધિસંવિત્,..બુદ્ધિસત્ત્વમ્..હિ..ભાસ્વરમ્..આકાશકલ્પમ્,..તત્ર..સ્થિતિવૈશારદ્યાત્..પ્રવૃત્તિઃ..સૂર્ય-ઇન્દુગ્રહમણિપ્રભારૂપાકાર્3..વિકલ્પતે...[વિ-ક્લ્પ્]

1.36-41-

તથાસ્મિતાયામ્..સમાપન્નમ્..ચિત્તમ્..નિસ્તરઙ્ગમહોદધિકલ્પમ્..શાન્તમ્..અનન્તમ્..અસ્મિતામાત્રમ્..ભવતિ...[ઉદધિ]

1.36-41-

યત્ર..ઇદમ્..ઉક્તમ્..--.."તમ્..અણુમાત્રમ્..આત્માનમ્..અનુવિદ્યાસ્મીતિ+..એવમ્..તાવત્..સમ્પ્રજાનીતે"..ઇતિ...[અનુ-વિદ્,..સમ્પ્ર-જ્ઞા]

1.36-41-

એષા..દ્વયી..વિશોકા..વિષયવતી,..અસ્મિતામાત્રા..ચ..પ્રવૃત્તિર્..જ્યોતિષ્મતીતિ+..ઉચ્યતે.

1.36-41-

યયા..યોગિનશ્..ચિત્તમ્..સ્થિતિપદમ્..લભત..ઇતિ.

1.37-41-

વીતરાગવિષયમ્..વા..ચિત્તમ્.

1.37-41-

વીતરાગચિત્તાલમ્બન-ઉપરક્તમ્..વા..યોગિનશ્..ચિત્તમ્..સ્થિતિપદમ્..લભત..ઇતિ...[ઉપ-રઞ્જ્]

1.38-41-

સ્વપ્નનિદ્રાજ્ઞાનાલમ્બનમ્..વા.

1.38-41-

સ્વપ્નજ્ઞાનાલમ્બનમ્..વા..નિદ્રાજ્ઞાનાલમ્બનમ્..વા..તદાકારમ્..યોગિનશ્..ચિત્તમ્..સ્થિતિપદમ્..લભત..ઇતિ.

1.39-42-

યથાભિમતધ્યાનાદ્..વા.

1.39-42-

યદ્..એવાભિમતમ્..તદ્..એવ..ધ્યાયેત્.

1.39-42-

તત્ર..લબ્ધસ્થિતિકમ્..અન્યત્રાપિ..સ્થિતિપદમ્..લભત..ઇતિ.

1.40-42-

સૂક્ષ્મ7..નિવિશમાનસ્ય..પરમાણુ-અન્તમ્..સ્થિતિપદમ્..લભત..ઇતિ.

1.40-42-

સ્થૂલ7..નિવિશમાનસ્ય..પરમમહત્ત્વાન્તમ્..સ્થિતિપદમ્..ચિત્તસ્ય.

1.40-42-

એવમ્..તામ્..ઉભયીમ્..કોટિમ્..અનુધાવતો..યો..+સ્યાપ્રતીઘાતઃ..સ..પર1..વશીકારઃ.

1.40-42-

તદ્વશીકારાત્..પરિપૂર્ણમ્..યોગિનશ્..ચિત્તમ્..ન..પુનર્..અભ્યાસકૃતમ્..પરિકર્મ..+..અપેક્ષત..ઇતિ...

1.41-42-

અથ..લબ્ધસ્થિતિકસ્ય..ચેતસઃ..કિંસ્વરૂપા..કિંવિષયા..વા..સમાપત્તિર્..ઇતિ,..તદ્..ઉચ્યતે..--...

1.41-43-

ક્ષીણવૃત્તેર્..અભિજાતસ્ય..+..ઇવ..મણિ6..ગ્રહીતૃગ્રહણગ્રાહ્ય7પ્..તત્સ્થતદઞ્જનતા..સમાપત્તિઃ...

1.41-43-

ક્ષીણવૃત્ત્16..ઇતિ..પ્રત્યસ્તમિતપ્રત્યયસ્ય..+..ઇતિ..+..અર્થઃ...

1.41-43-

અભિજાતસ્ય..+..ઇવ..મણિ6..ઇતિ..દૃષ્ટાન્ત-ઉપાદાનમ્.

1.41-43-

યથા..સ્ફટિક..ઉપાશ્રયભેદાત્..તત્તદ્રૂપ-ઉપરક્ત..ઉપાશ્રયરૂપાકાર3..નિર્ભાસત..તથા..ગ્રાહ્યાલમ્બન-ઉપરક્તમ્..ચિત્તમ્..ગ્રાહ્યસમાપન્નમ્..ગ્રાહ્યસ્વરૂપાકાર3..નિર્ભાસતે...[ઉપરક્ત]

1.41-43-

ભૂતસૂક્ષ્મ-ઉપરક્તમ્..ભૂતસૂક્ષ્મસમાપન્નમ્..ભૂતસૂક્ષ્મસ્વરૂપાભાસમ્..ભવતિ...

1.41-43-

તથા..સ્થૂલાલમ્બન-ઉપરક્તમ્..સ્થૂલરૂપસમાપન્નમ્..સ્થૂલરૂપાભાસમ્..ભવતિ...

1.41-43-

તથા..વિશ્વભેદ-ઉપરક્તમ્..વિશ્વભેદસમાપન્નમ્..વિશ્વરૂપાભાસમ્..ભવતિ...

1.41-43-

તથા..ગ્રહણ7પ્..અપીન્દ્રિય7પ્..અપિ..દ્રષ્ટવ્યમ્...[દૃશ્]

1.41-43-

ગ્રહણાલમ્બન-ઉપરક્તમ્..ગ્રહણસમાપન્નમ્..ગ્રહણસ્વરૂપાકાર3..નિર્ભાસતે...

1.41-43-44-

તથા..ગ્રહીતૃપુરુષાલમ્બન-ઉપરક્તમ્..ગ્રહીતૃપુરુષસમાપન્નમ્..ગ્રહીતૃપુરુષસ્વરૂપાકાર3..નિર્ભાસતે...

1.41-44-

તથા..મુક્તપુરુષાલમ્બન-ઉપરક્તમ્..મુક્તપુરુષસમાપન્નમ્..મુક્તપુરુષસ્વરૂપાકાર3..નિર્ભાસત..ઇતિ...

1.41-44-

તદ્..એવમ્..અભિજાતમ્..અણિકલ્પસ્ય..ચેતસો..ગ્રહીતૃગ્રહણગ્રાહ્ય7પ્..પુરુષ-ઇન્દ્રિયભૂત7પ્..યા..તત્સ્થતદઞ્જનતા..તેષુ..સ્થિતસ્ય..તદાકારાપત્તિઃ..સા..સમાપત્તિર્..ઇત્ય્..ઉચ્યતે...

1.42-44-

તત્ર..શબ્દાર્થજ્ઞાનવિકલ્પૈઃ..સંકીર્ણા..સવિતર્કા..સમાપત્તિઃ...[સમ્-કૃ]

1.42-44-

તદ્યથા..ગૌર્..ઇતિ..શબ્દ1..ગૌર્..ઇત્ય્..અર્થ1..ગૌર્..ઇતિ..જ્ઞાનમ્..ઇત્ય્..અવિભાગ3..વિભક્તાનામ્..અપિ..ગ્રહણમ્..દૃષ્ટમ્...

1.42-44-45-

વિભજ્યમાનાશ્..ચાન્યે..શબ્દધર્મા..અન્યે..+અર્થધર્મા..અન્યે..વિજ્ઞાનધર્મા..ઇતિ+..એતેષામ્..વિભક્તઃ..પન્થાઃ...[પથ્]

1.42-45-

તત્ર..સમાપન્નસ્ય..યોગિનો..યો..ગવાદ્યર્થઃ..[ગૌહ્]..સમાધિપ્રજ્ઞાયામ્..સમારૂઢઃ..સ..ચેત્..+..શબ્દાર્થજ્ઞાનવિકલ્પાનુવિદ્ધ..ઉપાવર્તતે..સા..સંકીર્ણા..સમાપત્તિઃ..સવિતર્કા..+..ઇત્ય્..ઉચ્યતે...[અનુ-વ્યધ્,..ઉપા-વૃત્,..સમ્-કૃ]

1.43-45-

યદા..પુનઃ..શબ્દસંકેતસ્મૃતિપરિશુદ્ધ્17..શ્રુતાનુમાનજ્ઞાનવિકલ્પશૂન્યાયામ્..સમાધિપ્રજ્ઞાયામ્..સ્વરૂપમાત્ર3..અવસ્થિતઃ..+..અર્થસ્..તત્સ્વરૂપાકારમાત્રતા3..એવ..+..અવચ્છિદ્યતે...[અવ-છિદ્]

1.43-45-

સા..ચ..નિર્વિતર્કા..સમાપત્તિઃ.....

1.43-45-

તત્પરમ્..પ્રત્યક્ષમ્.

1.43-45-

તચ્..ચ..શ્રુતાનુમાનયોર્..બીજમ્...[શ્રુતિ]

1.43-45-

તતઃ..શ્રુતાનુમાન1ડુ..પ્રભવતઃ...[શ્રુતિ,..પ્ર-ભૂ]

1.43-45-

ન..ચ..શ્રુતાનુમાનજ્ઞાનસહભૂતમ્..તદ્દર્શનમ્...[શ્રુતિ]

1.43-45-

તસ્માદ્..અસંકીર્ણમ્..પ્રમ્માણાન્તર3..યોગિનો..નિર્વિતર્કસમાધિજમ્..દર્શનમ્..ઇતિ...

1.43-46-

નિર્વિતર્કાયાઃ..સમાપત્તિ6..અસ્યાઃ..સૂત્ર3..લક્ષણમ્..દ્યોત્યતે..--...

1.43-46-

સ્મૃતિપરિશુદ્ધૈ7..સ્વરૂપશૂન્યા..+..ઇવ..+..અર્થમાત્રનિર્ભાસા..નિર્વિતર્કા.

1.43-46-

યા..શબ્દસંકેતશ્રુતાનુમાનજ્ઞાનવિકલ્પસ્મૃતિપરિશુદ્ધિ7..ગ્રાહ્યસ્વરૂપ.ઉપરક્તા..પ્રજ્ઞા..સ્વમ્..ઇવ..પ્રજ્ઞાસ્વરૂપમ્..ગ્રહણાત્મકમ્..ત્યજ્-ત્વા..પદાર્થમાત્રસ્વરૂપા..ગ્રાહ્યસ્વરૂપાપન્ના..+..ઇવ..ભવતિ..સા..તદા..નિર્વિતર્કા..સમાપત્તિઃ...[શ્રુતિ]

1.43-46-

તથા..ચ..વ્યાક્યાતમ્..તસ્યા..એકબુદ્ધિ-ઉપક્રમ1..હ્ય્..અર્થાત્મન્1..અણુપ્રચયવિશેષાત્મન્1..ગવાદિર્..ઘટાદિર્..વા..લોકઃ.

1.43-46-47-

સ..ચ..સંસ્થાનવિશેષ1..ભૂતસૂક્ષ્માણામ્..સાધારણ1..ધર્મ..આત્મભૂતઃ..ફલ3..વ્યક્ત3..અનુમિતઃ..સ્વવ્યઞ્જકાઞ્જનઃ..પ્રાદુર્ભવતિ...

1.43-47-

ધર્માન્તરસ્ય..કપાલાદિ6..ઉદય7..ચ..તિરોભવતિ.

1.43-47-

સ..એષ..ધર્મ1..અવયવીતિ+..ઉચ્યતે...[અવયવિન્]

1.43-47-

યો..+અસાવ્..એકશ્..ચ..મહત્1..ચ..+..અણીયસ્1..ચ..સ્પર્શવત્1..ચ..ક્રિયાધર્મકશ્..ચ..+..અનિત્યશ્..ચ..તેનાવયવિના..વ્યવહારાઃ..ક્રિયન્તે...

1.43-47-

યસ્ય..પુનર્..અવસ્તુકઃ..સ..પ્રચયવિશેષઃ.

1.43-48-

સૂક્ષ્મમ્..ચ..કારણમ્..અનુપલભ્યમ્..અવિકલ્પસ્ય..તસ્યાવયવિ-અભાવાદ્..[અવયવિન્]..અતદ્રૂપપ્રતિષ્ઠમ્..મિથ્યાજ્ઞાનમ્..ઇતિ..પ્રાય3..સર્વમ્..એવ..પ્રાપ્તમ્..મિથ્યાજ્ઞાનમ્..ઇતિ...[ઉપલભ્]

1.43-48-

તદા..ચ..સમ્યગ્જ્ઞાનમ્..અપિ..કિમ્..સ્યાદ્..વિષયાભાવાત્.

1.43-48-

યદ્..યદ્..ઉપલભ્યતે..તત્..તદ્..અવયવિત્વ3..આમ્નાતમ્.

1.43-48-

તસ્માદ્..અસ્ત્ય્..અવયવિન્1..યો..મહત્ત્વાદિવ્યવહારાપન્નઃ..સમાપત્તિ6..નિર્વિતર્કાયા..વિષયિન્1..ભવતિ...[વિષય]

1.44-48-

..એતયૈવ..સવિચારા..નિર્વિચારા..ચ..સૂક્ષ્મવિષયા..વ્યાખ્યાતા.

1.44-48-49-

તત્ર..ભૂતસૂક્ષ્મક7પ્..અભિવ્યક્તધર્મક7પ્..દેશકાલનિમિત્તાનુભવાવચ્છિન્ન7પ્..યા..સમાપત્તિઃ..સા..સવિચારા..+..ઇત્ય્..ઉચ્યતે...[અવ-છિદ્]

1.44-49-

તત્રાપિ+..એકબુદ્ધિનિર્ગ્રાહ્યમ્..એવ..+..ઉદિતધર્મવિશિષ્ટમ્..ભૂતસૂક્ષ્માલમ્બનીભૂતમ્..સમાધિપ્રજ્ઞાયામ્..ઉપતિષ્ઠતે...[વિ-શિષ્,..આલમ્બન,..ઉપ-સ્થા]

1.44-49-

યા..પુનઃ..સર્વથા..સર્વતઃ..શાન્ત-ઉદિતાવ્યપદેશ્યધર્માનવચ્છિન્ન7પ્..સર્વધર્માનુપાતિન્7પ્..સર્વધર્માત્મક7પ્..સમાપત્તિઃ..સા..નિર્વિચારા..+..ઇત્ય્..ઉચ્યતે...[અનુપાતિન્]

1.44-49-

એવંસ્વરૂપમ્..હિ..તદ્ભૂતસૂક્ષ્મમ્..એતેનૈવ..સ્વરૂપ3..આલમ્બનીભૂતમ્..એવ..સમાધિપ્રજ્ઞાસ્વરૂપમ્..ઉપરઞ્જયતિ...[આલમ્બન]

1.44-49-

પ્રજ્ઞા..ચ..સ્વરૂપશૂન્યા..+..ઇવ..+..અર્થમાત્રા..યદા..ભવતિ..તદા..નિર્વિચારા..+..ઇત્ય્..ઉચ્યતે...

1.44-49-

તત્ર..મહદ્વસ્તુવિષયા..સવિતર્કા..નિર્વિતર્કા..ચ,..સૂક્ષ્મવસ્તુવિષયા..સવિચારા..નિર્વિચારા..ચ.

1.44-49-

એવમ્..ઉભયોર્..એતયા..+..એવ..નિર્વિતર્કયા..વિકલ્પહાનિર્..વ્યાખ્યાતા..+..ઇતિ.

1.45-50-

સૂક્ષ્મવિષયત્વમ્..ચ..+..અલિઙ્ગપર્યવસાનમ્.

1.45-50-

પાર્થિવસ્ય..+..અણુ6..ગન્ધતન્માત્રમ્..સૂક્ષ્મ1..વિષયઃ.

1.45-50-

આપ્યસ્ય..રસતન્માત્રમ્.

1.45-50-

તૈજસસ્ય..રૂપતન્માત્રમ્.

1.45-50-

વાયુવીયસ્ય..સ્પર્શતન્માત્રમ્.

1.45-50-

આકાશસ્ય..શબ્દતન્માત્રમ્..ઇતિ.

1.45-50-

તેષામ્..અહંકારઃ.

1.45-50-

અસ્યાપિ..લિઙ્ગમાત્રમ્..સૂક્ષ્મ1..વિષયઃ.

1.45-50-

લિઙ્ગમાત્રસ્યાપ્ય્..અલિઙ્ગમ્..સૂક્ષ્મ1..વિષયઃ.

1.45-50-

ન..ચાલિઙ્ગાત્..પરમ્..સૂક્ષ્મમ્..અસ્તિ.

1.45-50-

નનુ+..અસ્તિ..પુરુષઃ..સૂક્ષ્મ..ઇતિ...સત્યમ્.

1.45-50-

યથા..લિઙ્ગાત્..પરમલિઙ્ગસ્ય..સૌક્ષ્મ્યમ્..ન..ચ..+..એવમ્..પુરુષસ્ય.

1.45-50-

કિંતુ,..લિઙ્ગસ્યાન્વયિકારણમ્..પુરુષ1..ન..ભવતિ,..હેતુસ્..તુ..ભવતીતિ.

1.45-50-

અતઃ..પ્રધાન7..સૌક્ષ્મ્યમ્..નિરતિશયમ્..વ્યાખ્યાતમ્.

1.46-50-

તા..એવ..સબીજઃ..સમાધિઃ.

1.46-50-

તાશ્..ચતસૃ1..સમાપત્તિ1પ્..બહિર્વસ્તુબીજા..ઇતિ..સમાધિર્..અપિ..સબીજઃ.

1.46-50-

તત્ર..સ્થૂલ7..અર્થ7..સવિતર્ક1..નિર્વિતર્કહ્,..સૂક્ષ્મ7..અર્થ્7..સવિચાર1..નિર્વિચાર..ઇતિ..ચતુર્ધા..+..ઉપસંખ્યાતઃ..સમાધિર્..ઇતિ...[ઉપસમ્-ખ્યા]

1.47-51-

નિર્વિચારવૈશારદ્ય7..અધ્યાત્મપ્રસાદઃ...

1.47-51-

અશુદ્ધિ-આવરણમલાપેતસ્ય..પ્રકાશાત્મનો..બુદ્ધિસત્ત્વસ્ય..રજસ્તમસ્-ભ્યામ્..અનભિભૂતઃ..સ્વચ્છઃ..સ્થિતિપ્રવાહ1..વૈશારદ્યમ્...

1.47-51-

યદા..નિર્વિચારસ્ય..સમાધિ6..વૈશારદ્યમ્..ઇદમ્..જાયતે..તદા..યોગિનો..ભવત્ય્..અધ્યાત્મપ્રસાદ1..ભૂતાર્થવિષયઃ..ક્રમાનનુરોધિન્1..સ્ફુટઃ..પ્રજ્ઞાલોકઃ...[અનુરોધ]

1.47-51-

તથા..ચ..+..ઉક્તમ્..--.."પ્રજ્ઞાપ્રસાદમ્..આરુહ્ય..અશોચ્યઃ..શોચતો..[શુચ્]..જનાન્..।..ભૂમિષ્ઠાન્..ઇવ..શૈલસ્થઃ..સર્વાન્..પ્રાજ્ઞ1..અનુપશ્યતિ"...

1.48-51-

ઋતમ્ભરા..તત્ર..પ્રજ્ઞા.

1.48-51-

તસ્મિન્..સમાહિતચિત્તસ્ય..યા..પ્રજ્ઞા..જાયતે..તસ્યા..ઋતમ્ભરા..+..ઇતિ..સંજ્ઞા..ભવતિ...[સમા-ધા,..જન્]

1.48-51-

અન્વર્થા..ચ..સા,..સત્યમ્..એવ..બિભર્તિ..ન..ચ..તત્ર..વિપર્યાસજ્ઞાનગન્ધ1..અપ્ય્..અસ્તીતિ...[ભૃ]

1.48-51-

તથા..ચ..+..ઉક્તમ્..--.."આગમ3..અનુમાન3..ધ્યાનાભ્યાસરસ3..ચ..।..ત્રિધા..પ્રકલ્પયન્..પ્રજ્ઞામ્..લભતે..યોગમ્..ઉત્તમમ્"..ઇતિ...[પ્ર-ક્લ્પ્]

1.49-52-

સા..પુનઃ..

1.49-52-

શ્રુતાનુમાનપ્રજ્ઞાભ્યામ્..અન્યવિષયા..વિશેષાર્થત્વાત્.. [શ્રુતિ]

1.49-52-

શ્રુતમ્..આગમવિજ્ઞાનમ્..તત્સામાન્યવિષયમ્.

1.49-52-

ન..હિ+..આગમ3..શક્ય1..વિશેષ1..અભિધાતુમ્,..કસ્માત્,..ન..હિ..વિશેષ3..કૃતસંકેતઃ..શબ્દ..ઇતિ...[અભિ-ધા]

1.49-52-

તથાનુમાનમ્..સામાન્યવિષયમ્..એવ.

1.49-52-

યત્ર..પ્રાપ્તિસ્..તત્ર..ગતિર્..યત્રાપ્રાપ્તિસ્..તત્ર..ન..ભવતિ..ગતિર્..ઇતિ+..ઉક્તમ્.

1.49-52-

અનુમાન3..ચ..સામાન્ય3..ઉપસંહારઃ.

1.49-52-

તસ્માત્..+..શ્રુતાનુમાનવિષય1..ન..વિશેષઃ..કશ્ચિદ્..અસ્તીતિ...

1.49-52-

ન..ચાસ્ય..સૂક્ષ્મવ્યવહિતવિપ્રકૃષ્ટસ્ય..વસ્તુનો..લોકપ્રત્યક્ષ3..ગ્રહણમ્..અસ્તિ...[વ્યવ-ધા]

1.49-53-

ન..ચાસ્ય..વિશેષસ્ય..+..અપ્રમાણકસ્ય..+..અભાવ1..+અસ્તીતિ..સમાધિપ્રજ્ઞાનિર્ગ્રાહ્ય..એવ..સ..વિશેષ1..ભવતિ..ભૂતસૂક્ષ્મગત1..વા..પુરુષગત1..વા.

1.49-53-

..તસ્માત્..+..શ્રુતાનુમાનપ્રજ્ઞાભ્યામ્..અન્યવિષયા..સા..પ્રજ્ઞા..વિશેષાર્થત્વાદ્..ઇતિ...

1.50-53-

સમાધિપ્રજ્ઞાપ્રતિલમ્ભ7..યોગિનઃ..પ્રજ્ઞાકૃતઃ..સંસ્કાર1..નવ1..નવ1..જાયતે..--.....

1.50-53-

તજ્જઃ..સંસ્કાર1..અન્યસંસ્કારપ્રતિબન્ધિન્1...

1.50-53-

સમાધિપ્રજ્ઞાપ્રભવઃ..સંસ્કાર1..વ્યુત્થાનસંસ્કારાશયમ્..બાધતે.

1.50-53-

વ્યુત્થાનસંસ્કારાભિભવાત્..તત્પ્રભવાઃ..પ્રત્યયા..ન..ભવન્તિ.

1.50-53-

પ્રત્યયનિરોધ7..સમાધિર્..ઉપતિષ્ઠતે...[ઉપ-સ્થા]

1.50-53-

તતઃ..સમાધિજા..પ્રજ્ઞા,..તતઃ..પ્રજ્ઞાકૃતાઃ..સંસ્કારા..ઇતિ..નવ1..નવઃ..સંસ્કારાશય1..જાયતે...

1.50-53-54-

તતશ્..ચ..પ્રજ્ઞા,..તતશ્..ચ..સંસ્કારા..ઇતિ.

1.50-54-

કથમ્..અસૌ..સંસ્કારાતિશયશ્..ચિત્તમ્..સાધિકારમ્..ન..કરિષ્યતીતિ.

1.50-54-

ન..તે..પ્રજ્ઞાકૃતાઃ..સંસ્કારાઃ..ક્લેશક્ષયહેતુત્વાચ્..ચિત્તમ્..અધિકારવિશિષ્ટમ્..કુર્વન્તિ.

1.50-54-

ચિત્તમ્..હિ..તે..સ્વકાર્યાદ્..અવસાદયન્તિ...[અવ-સદ્]

1.50-54-

ખ્યાતિપર્યવસાનમ્..હિ..ચિત્તચેષ્ટિતમ્..ઇતિ.

1.51-54-

તસ્યાપિ..નિરોધ7..સર્વનિરોધાત્+..નિર્બીજઃ..સમાધિઃ.

1.end-55-

સ..ન..કેવલમ્..સમાધિપ્રજ્ઞાવિરોધિન્1..પ્રજ્ઞાકૃતાનામ્..અપિ..સંસ્કારાણામ્..પ્રતિબન્ધિન્1..ભવતિ...[વિરોધ,..પ્રતિબન્ધ]

1.end-55-

કસ્માત્,..નિરોધજઃ..સંસ્કારઃ..સમાધિજાન્..સંસ્કારાન્..બાધત..ઇતિ.

1.end-55-

નિરોધસ્થિતિકાલક્રમાનુભવ3..નિરોધચિત્તકૃતસંસ્કારાસ્તિત્વમ્..અનુમેયમ્...[અનુ-મા]

1.end-55-

વ્યુત્થાનનિરોધસમાધિપ્રભવૈઃ..સહ..કૈવલ્યભાગીયૈઃ..સંસ્કારૈશ્..ચિત્તમ્..સ્વસ્યામ્..પ્રકૃતિ7..અવસ્થિતાયામ્..પ્રવિલીયતે...[પ્રવિ-લી]

1.end-55-

તસ્માત્..તે..સંસ્કારાશ્..ચિત્તસ્યાધિકારવિરોધિનો..ન..સ્થિતિહેતુ1પ્..ભવન્તીતિ...[વિરોધ,..હેતુ]..

1.end-56-

યસ્માદ્..અવસિતાધિકારમ્..[અવ-સો]..સહ..કૈવલ્યભાગીયૈઃ..સંસ્કારૈશ્..ચિત્તમ્..નિવર્તતે..[નિ-વૃત્],..તસ્મિન્..નિવૃત્ત7..પુરુષઃ..સ્વરૂપમાત્રપ્રતિષ્ઠ1..અતઃ..શુદ્ધઃ..કેવલ1..મુક્ત..ઇતિ+..ઉચ્યત..ઇતિ...

મૂળ પાઠ: Yogasūtra with Bhāṣya · Edition: Anandasrama Sanskrit Series ; 47 (1978) [original ed. 1904] · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0