Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Verses 6.9-2

6.9-2.9

navamaḥ sargaḥ

6.9-2.1

śrīrāma uvāca /
ākārajātamuditaṃ śuddhaṃ hariharādyapi /
avidyaivetyahaṃ śrutvā brahmanbhramamivāgataḥ

6.9-2.2

śrīvasiṣṭha uvāca /
saṃvedyenāparāmṛṣṭaṃ śāntaṃ sarvātmakaṃ ca yat /
tatsaccidābhāsamayamastīha kalanojjhitam

6.9-2.3

samudeti svatastasmātkalā kalanarūpiṇī /
jalādāvartalekheva sphurajjalatayoditā

6.9-2.4

sūkṣmā madhyā tathā sthūlā ceti sā kalpyate tridhā /
paścānmanastayā tena jñātaiva vapuṣā punaḥ

6.9-2.5

tiṣṭhatyetāsvavasthāsu bhedataḥ kalpyate tridhā /
sattvaṃ rajastama iti eṣaiva prakṛtiḥ smṛtā

6.9-2.6

avidyāṃ prakṛtiṃ viddhi guṇatritayadharmiṇīm /
eṣaiva saṃsṛtirjantorasyāḥ pāraṃ paraṃ padam

6.9-2.7

atra te ye trayaḥ proktā guṇāste'pi tridhā smṛtāḥ /
sattvaṃ rajastama iti pratyekaṃ bhidyate guṇaḥ

6.9-2.8

navadhaivaṃ vibhakteyamavidyā guṇabhedataḥ /
yāvatkiṃcididaṃ dṛśyamanayaiva tadāśritam

6.9-2.9

ṛṣayo munayaḥ siddhā nāgā vidyādharāḥ surāḥ /
iti bhāgamavidyāyāḥ sāttvikaṃ viddhi rāghava

6.9-2.10

sāttvikasyāsya bhāgasya nāgavidyādharāstamaḥ /
rajastu munayaḥ siddhāḥ sattvaṃ devā harādayaḥ

6.9-2.11

sattvajātau devayonāvavidyā prākṛtairguṇaiḥ /
nirmalaṃ padamāyātāḥ sattvaṃ hariharādayaḥ

6.9-2.12

sāttvikaḥ prākṛto bhāgo rāma tajjño hi yo bhavet /
na samutpadyate bhūyastenāsau mukta ucyate/

6.9-2.13

tena rudrādayo hyete sattvabhāgā mahāmate /
tiṣṭhanti muktāḥ puruṣā yāvaddehaṃ jagatsthitau

6.9-2.14

yāvaddehaṃ mahātmāno jīvanmuktā vyavasthitāḥ /
videhamuktā dehānte sthāsyanti parameśvare

6.9-2.12

bhāga eṣa tvavidyāyā evaṃ vidyātvamāgataḥ /
bījaṃ phalatvamāyāti phalamāyāti bījatām

6.9-2.16

udetyavidyā vidyāyāḥ salilādiva budbudaḥ /
vidyāyāṃ līyate'vidyā payasīva hi budbudaḥ

6.9-2.17

payastaraṅgayordvitvabhāvanādeva bhinnatā /
vidyāvidyādṛśorbhedabhāvanādeva bhinnatā

6.9-2.18

payastaraṅgayoraikyaṃ yathaiva paramārthataḥ /
nāvidyātvaṃ na vidyātvamiha kiṃcana vidyate

6.9-2.19

vidyāvidyādṛśau tyaktvā yadastīha tadasti hi /
pratiyogivyavacchedavaśādetadraghūdvaha

6.9-2.20

vidyāvidyādṛśau na staḥ śeṣe baddhapado bhava /
nāvidyāsti na vidyāsti kṛtaṃ kalpanayānayā

6.9-2.21

kiṃcidasti nakiṃcidyaccitsaṃviditi tatsthitam /
tadevāviditābhāsaṃ sadavidyetyudāhṛtam

6.9-2.22

viditaṃ sattadevedamavidyākṣayasaṃjñitam /
vidyābhāvādavidyākhyāmithyaivodeti kalpanā

6.9-2.23

mithaḥ svānte tayorantaśchāyātapanayoriva /
avidyāyāṃ vilīnāyāṃ kṣīṇe dve eva kalpane

6.9-2.24

ete rāghava līyete avāpyaṃ pariśiṣyate /
avidyāsaṃkṣayātkṣīṇo vidyāpakṣo'pi rāghava

6.9-2.25

yacchiṣṭaṃ tanna kiṃcidvā kiṃcidvāpīdamātatam /
tatraivaṃ dṛśyate sarvaṃ na kiṃcana ca dṛśyate

6.9-2.26

vaṭaśca vaṭadhānāyāmiva puṣpaphalādimān /
sarvaśaktirhi kiṃcittvaṃ sarvaśaktisamudgakam

6.9-2.27

nabhaso'pyadhikaṃ śūnyaṃ naca śūnyaṃ cidātmakam /
sūryakānte yathā vahniryathā kṣīre ghṛtaṃ tathā

6.9-2.28

tatredaṃ saṃsthitaṃ sarvaṃ deśakālakramodaye /
yathā sphuliṅgā analādyathā bhāso divākarāt

6.9-2.29

tasmāttathemā niryānti sphurantyāḥ saṃvidaścitaḥ /
yathāmbhodhistaraṅgāṇāṃ yathāmalamaṇistviṣām

6.9-2.30

kośo nityamanantānāṃ tathā tatsaṃvidāṃ tviṣām /
sabāhyābhyantare sarvaṃ vastunyastyeva vastusat

6.9-2.31

sarvadaivāvināśātma kumbhānāṃ gaganaṃ yathā /
yathā maṇerayaḥspande ayaskāntasya kartṛtā

6.9-2.32

akartureva hi tathā kartṛtā tasya kathyate /
maṇisaṃnidhimātreṇa yathāyaḥ spandate jaḍama /
tatsattayā tathaivāyaṃ dehaścetatyacidvapuḥ

6.9-2.33

tatra sthitaṃ jagadidaṃ jagadekabīje
cinnāmni saṃviditakalpitakalpanena /
lolormijālamiva vāriṇi citrarūpaṃ
khādapyarūpavati yatra na kiṃcidasti

6.9-2.9

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye devadūtokte mokṣopāyeṣu nirvāṇaprakaraṇe pū० vidyānirākaraṇaṃ nāma navamaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc