Yoga Vasistha · Verses 6.8-2

aṣṭamaḥ sargaḥ

śrīvasiṣṭha uvāca /
saṃsāravanakhaṇḍe'smiṃścitparvatataṭe sthitā /
kīdṛśī sṛṣṭyavidyākhyā latā vikasitā kadā

bṛhatparvataparvāḍhyā brahmāṇḍatvaksamāvṛtā /
dehayaṣṭiriyaṃ yasyāstrilokī lokakāsinī

sukhaṃ duḥkhaṃ bhavo bhāvo jñānamajñānameva ca /
atraitānyuruvṛttāni mūlāni ca phalāni ca

sukhādavidyodetyuccaistadevānte prayacchati /
duḥkhādavidyodetyuccaistadevaiṣā phalatyalam

bhavādavidyodetyeṣā tameva phalati sphuṭam /
bhāvātsattāmavāpnoti tameva phalati kṣaṇam

ajñānādvṛddhimāyāti tadeva syātphalaṃ sphuṭam /
jñānenāyāti saṃvittistāmevānte prayacchati

nānāvidhollāsavatī vāsanā modaśālinī /
ghanapravālataralā tanurasyā vijṛmbhate

divasavyūhakusumā yāminīlolaṣaṭpadā //
ajasraṃ spandamānaiṣā prapatadbhūtapallavā

āgatyāgatya patati vivekakariṇīṃ kvacit /
vidhūyate dhūtarajāḥ prasaktiṃ punareti ca

jāyamānapravālāḍhyā saṃjātāṅkuradanturā /
sarvartukusumopetā samagrarasaśālinī

janmaparvāhinīrandhrā vināśacchidracañcurā /
bhogābhogarasāpūrṇā vicāraikaghuṇakṣatā

vikasantyaḥ pratidinaṃ candrārkāvalayo'bhitaḥ /
vyomni vātavilolāni puṣpāṇyasyāḥ kila grahāḥ

asyāḥ prasphuritākārāḥ korakatvamupāgatāḥ /
pūritākāśakośāyāstārakā raghunandana

candrārkadahanālokā yasyāstatkausumaṃ rajaḥ /
aneneyaṃ hi gaurāṅgī strīva cetāṃsi karṣati

manomātaṅgavidhutā saṃkalpakalakokilā /
indriyavyālasaṃbādhā tṛṣṇātvaguparañjitā

nīlākāśatamālāṅgasaṃśrayeṇonnatiṃ gatā /
rodasījānusustambhā bhuvanodyānabhūṣitā

adhobrahmāṇḍakhaṇḍeṣu svālavālena jālitā /
vidhṛtāśeṣajaladhijalakṣīrādisecanā

trayīvilolabhramarā ramaṇīpuṣpapuñjikā /
citspandavātacalitā kriyāvipulaputtikā

kukarmājagaravyāptā svargaśrīpuṣpamaṇḍapā /
jīvajīvananīrandhrā nānāmodamadapradā

nānopaśamavaicitryanānākusumabhāsinī /
nānāphalāvalīvyāptā nānāvarṣavikāsinī

nānālavālavalayā nānāvihagadhāriṇī /
nānāparāgaparuṣā nānābhūdharajālikā

nānākalākuḍmalinī nānāvanagaṇotthitā /
nānāgiritaṭārūḍhā nānādalanirantarā

jātā ca jāyamānā ca mriyamāṇā tathā mṛtā /
ardhacchinnā tathā'cchinnā nityamacchedinī tathā

atītā vartamānā ca satyevāsatyavatsadā /
nityamatyantataruṇī nityaṃ śoṣamupeyuṣī

mahāviṣalataiṣā hi saṃsāraviṣamūrcchanām /
dadāti rabhasāśliṣṭā parāmṛṣṭā vinaśyati

sphīte'ntargalitā tasya ajñe'ntaḥ saṃsthitānvitā /
ito jalamitaḥ śailā ito nāgāḥ surā itaḥ

itaḥ pṛthvītvamāyātā tatheto dyutayā sthitā /
itaścandrārkatāṃ prāptā tathetastārakākṛtiḥ

itastama itasteja itaḥ khamita urvarā /
itaḥ śāstramito vedā ito dvayavivarjitā

kvacitkhagatayoḍḍīnā kvaciddevatayotthitā /
kvacitsthāṇutayā rūḍhā kvacitpavanatāṃ gatā

kvacinnarakasaṃlīnā kvacitsvargavilāsinī /
kvacitsurapadaṃ prāptā kvacitkṛmitayā sthitā

kvacidviṣṇuḥ kvacidbrahmā kvacidrudraḥ kvacidraviḥ /
kvacidagniḥ kvacidvāyuḥ kvaciccandraḥ kvacidyamaḥ

yatkiṃcanāṅga bhuvaneṣu mahāmahimnā-
vyāptaṃ jarattṛṇalavatvamupāgataṃ vā /
dṛśyaṃ sphurannanu harādyapi tāmavidyāṃ
viddhi kṣayāya tadatītatayātmalābhaḥ

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mokṣopāyeṣu nirvāṇaprakaraṇe pū० avidyālatāvilāsopadeśo nāmāṣṭamaḥ sargaḥ