Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Chapter 6.194

6.194.194

caturnavatyadhikaśatatamaḥ sargaḥ

6.194.1

śrīrāma uvāca /
sarvātmasarvabhāveṣu yena yena yadā yadā /
yathā bhāti svayaṃbodhastathānubhavati svayam

6.194.2

svabhāva eva tiṣṭhanti sargāḥ saṃmilitā api /
atrāpi svīkṛtā eva nānāratnāṃśavo yathā

6.194.3

atra dṛṣṭamadṛṣṭaṃ ca mitho viśati gacchati /
jagadraśmighanaṃ ratnaṃ nānāratnaghanaṃ yathā

6.194.4

dīpānāmiva sargāṇāṃ bahūnāṃ jvalatāṃ param /
keṣāṃcidastyanubhavo mithaḥ keṣāṃcideva no

6.194.5

apsvapsviva raso'mbhodhāvāvartaramaṇāvanau /
sarge'sti pratyaṇuṃ tasminnāpi sargāstathā kramaḥ

6.194.6

sarvatra sarvato nityaṃ ciddhanasyāmbuvedanam /
saṃkhyātuṃ kena śakyante sargādhāraparamparāḥ

6.194.7

yathāvayavitā bhinnā naivāvayavinaḥ kvacit /
śabdabhedādṛte bhinnā na tathā sargatā pare

6.194.8

ekasyānantarūpasya kāraṇābhāvataḥ svayam /
nodeti na ca yātyastaṃ jagadādiḥ svabhāvataḥ

6.194.9

tapantī jñaptireveyamakhaṇḍajñeyatāmimām /
karotyakartṛrūpaiva samālokamivārkabhāḥ

6.194.10

vaitṛṣṇyātsarvabhāvānāṃ samāptyaivākṣayaṃ svayam /
saṃpadyate samādhānaṃ yattannirvāṇamucyate

6.194.11

na buddhyā buddhyate bodho bodhābuddherna bodhyate /
na buddhyate vā tenāpi bodhyo bodhaḥ kathaṃ bhavet

6.194.12

prabuddha eva suptābhaḥ svayaṃbodho vibudhyate /
deśakālādyabhāve'pi madhyāhne'rkātapo yathā

6.194.13

sarvakarmavitṛṣṇānāṃ śāntecchānāṃ prabodhataḥ /
satāmanicchatāmeva nirvāṇaṃ saṃpravartate

6.194.14

prabuddhabodho dhyānasthaḥ svabhāve kevale sthitaḥ /
na kiṃcidapi gṛhṇāti na kiṃcidapi cojjhati

6.194.15

yo yathāsthita evāste paśyandīpa ivākriyaḥ /
amanomānamanano manomananavānapi

6.194.16

vyutthāne viśvarūpākhyamanyatra brahmasaṃjñitam /
sargāsargātma cinmātraṃ satyaṃ sarvatra bhāsate

6.194.17

abhinnabodhasadrūpasvarūpānubhave sthitaḥ /
vyutthitaḥ sanniruddhaśca yaḥ paśyati sa śāmyati

6.194.18

jagatpadārthasārthānāṃ bodhamātraikaniṣṭhatām /
vinā nāstyaparā sattā vyomnaḥ śūnyetarā yathā

6.194.19

śiṣyate sphītabodhānāṃ kevalānantabodhatā /
sāpi svapariṇāmena pareṇāyātyavācyatām

6.194.20

tadviśrāntau parā sattā śiṣyate vā na śiṣyate /
yā kāpyatyantaśāntānāṃ na vāggocarameti sā

6.194.21

yā samasya parākāṣṭhā saiva bodhasya sanmayī /
sargastanmaya evātaḥ sakalaṃ śāntamavyayam

6.194.22

nirvāṇāya vitṛṣṇāya svacchaśītalasaṃvide /
spṛhayanti sadā sattāṃ brahmaviṣṇuharā api

6.194.23

sarvārthātmaiva sarvatra sarvadā sarvathoditam /
cetanaṃ śuddhamevāsti nāśo nāsyopapadyate

6.194.24

atyantataptaḥ saṃsāro nirvāṇamatiśītalam /
atiśītalamevāsti taptastveva na vidyate

6.194.25

saṃcetanti śilāntasthā yathālaṃ śālabhañjikāḥ /
anutkīrṇāstathā brahma cetatīdamakhaṇḍitam

6.194.26

yathā cetati saumyāmbukośasthaṃ vīcimaṇḍalam /
tathā cetati kośasya mahāciccetyamavyayam

6.194.27

avibhakto vibhāgasthairiva śāntairanantakaiḥ /
paramārthāmbarābhogaistvabodhātmatvamantharaiḥ

6.194.28

yairyairyathāsva ātmāntarbhāvitaścetitaściram /
bhogamokṣaprabhedeṣu teṣāṃ teṣāṃ tathoditaḥ

6.194.29

mṛte vāpyamṛte bandhau svapne svapnavibodhinaḥ /
na yathodeti satyākhyā tathā dṛśyeṣu tadvidaḥ

6.194.30

yadidaṃ kila dṛśyādi tacchāntamakhilaṃ śivam /
bhāvite'vagate'ṣyantīrati bhrānteḥ ka udbhavaḥ

6.194.31

sarvathā dehasaṃkhyeṣu vaitṛṣṇyamupajāyate /
samyagbodhe sati svapna ivāpi svārthakādiṣu

6.194.32

vaitṛṣṇāvṛdhete bodho vodhādvaitṛṣṇyavardhanam /
paraspareṇa prakaṭe ete kuḍyaprakāśavat

6.194.33

yena bodhena vaitṛṣṇyaṃ dhanadārasutādi vā /
svanūnamapi saṃpannaṃ jāḍyaṃ tatsaṃsthitaṃ tathā

6.194.34

etāvadeva bodhasya bodhatvaṃ yadvitṛṣṇatā /
pāṇḍityaṃ nāma tanmaurkhya yatra nāsti vitṛṣṇatā

6.194.35

na tu vaitṛṣṇyavodhāḍhyau na parasparavardhitau /
asatyāveva tau nāma naṣṭau citrahutāśavat

6.194.36

paramā bodhavaitṛṣṇyasaṃpattirmokṣa ucyate /
tatrānante pade śānte vasatā ca naśocyate

6.194.37

gataṃ gamyaṃ kṛtaṃ kāyaṃ dṛṣṭaṃ dṛśyamaśeṣataḥ /
yāvatsarve śivaṃ śāntamekamādyamanāmayam

6.194.38

ātmārāmasya śāntasya vaitṛṣṇyasyānahakṛteḥ /
asaṃkalpaiva bhavati sthitiḥ svasyeva nirmalā

6.194.39

sahasrebhyaḥ sahasrebhyaḥ kaścidutthāya vīryavān /
bhinatti vāsanājālaṃ pañjaraṃ kesarī yathā

6.194.40

prāptajyotirbodhaśuddhiḥ paramantaḥprakāśavān /
nīhāraḥ śaradīvāśu svayamevopaśāmyati

6.194.41

jñātajñeyastvasaṃkalpaḥ saṃkalpātiśayāśayaḥ /
avāsano vyavahṛtau vātavatspandate na vā

6.194.42

āsīddhīrānmanaskārairbhrāntimātraikaniścayāt /
yaḥ sarvatra khavadbhāvastadavāsanamāsitam

6.194.43

nirvāsane bhāva udārasattve
brahmākhilaṃ dṛśyamiti prabuddhe /
sthiraikanirvāṇamatāvananto
mokṣābhidhānaḥ praśamo'bhyudeti

6.194.194

ityārṣe śrīvatsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmī० de० mo० nirvā- u० rāmaviśrānayupagamo nāma caturnavatyadhikaśatatamaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc