Yoga Vasistha · Chapter 6.134

catustriṃśādhikaśatatamaḥ sargaḥ

vipaściduvāca /
etasminnantare vyomnaḥ sa patanpuruṣo mayā /
sthamitākhilabhūpīṭhaḥ śavarūpo vilokitaḥ

sa yāvadudarābhikhyo dehabhāgo'sya yena bhūḥ /
saptadvīpāpi pihitā'mātuḥ śailopamo mahān

vahninoktamanantaṃ tattadbhujoruśiraśca me /
lokālokātparaṃ pāraṃ prāptaṃ hyaviṣaye nṛṇām

vyomavāsicaye devīmatha stuvati sādaram /
vyomnaḥ prakaṭatāmāgācchuṣkā nu bhavati svayam

pretavṛndairanugatā mātṛmaṇḍalalālitā /
kumbhāṇḍayakṣavetālajālatārakitāmbarā

śirāladīrghadordaṇḍavanīkṛtanabhastalā /
kirantī kīrṇadigdāhairdṛṣṭipātairdivākarān

sphurannānāyudhākārakacajjhaṇajhaṇadhvani /
śatakhaṇḍaṃ khagānīkaṃ kurvāṇā vyomakoṭare

dehajvālekṣaṇoṣmāḍhyaiḥ śarīrāvayavaistviṣaḥ /
dīrghaveṇuvanākārāḥ kirantī koṭiyojanāḥ

dantakāntīnduvidyotadugdhasnapitadiṅmukhā /
kṛśātidīrghavistīrṇaśarīrāpūritāmbarā

nirālambāspadā sāṃdhyā vitatevābhramālikā /
pretāsanasamārūḍhā surūḍhā parame pade

sphurantī prajvaladrūpā saṃdhyā jaladharāruṇā /
dadhānā gaganāmbhodhau vāḍavajvalanaśriyam

śavaiḥ śavāṅgairmusalaiḥ prāsatomaramudgaraiḥ /
vṛsikolūkhalahalaiḥ kirantī cañcalā srajaḥ

prajāṃ kaṭakaṭāṭopairvahantī gaganāṅgaṇe /
dṛṣadāṃ ghargharārāvaiḥ prāvṛṅgiririvācale

devā ūcurayaṃ devi upahārīkṛto'mbike /
sārdhaṃ svaparivāreṇa śīghramāhriyatāmiti

vadatyevaṃ surānīke taṃ śavaṃ prāṇavāyunā /
devī pravavṛte raktasāramākraṣṭumañjasā

prāṇenākṛṣyamāṇaṃ tadraktaṃ bhagavatīmukhe /
aviśatsāṃdhyameghaugha iva merorguhāntaram

tāvadraktaṃ tayā pītaṃ prāṇākṛṣṭaṃ nabhaḥsthayā /
yāvacchuṣkā satī tṛptā pīnā sā caṃḍikā sthitā

tato babhūva sā raktaparipīnaśarīriṇī /
raktā varṣābhramāleva taḍittaralalocanā

lambodarā bhagavatī viṣamāhivibhūṣaṇā /
raktāsavamadakṣībā samastāyudhadhāriṇī

vyomni nartanamārebhe svaśarīrārdhapūrite /
paryantagirimālāgrasthitāmaranirīkṣitā

tataḥ piśācakumbhāṇḍarūpikādimahāgaṇāḥ /
śavamāvārayāṃcakrurmahācalamivā'mbudāḥ

śavaśailo gṛhīto'sau kumbhāṇḍaiḥ kaṭibhāgataḥ /
udarādrūpikāvṛndairyakṣaiḥ kuñjaravikṣataiḥ

bhujorukandharādyāste tasyānye'vayavā yataḥ /
brahmāṇḍasya paraṃ pāraṃ prāptāḥ paramavistṛtāḥ

tatastairbhūtasaṃghātaiḥ sthitā dūre digantare /
na prāptā vai hi tatraiva kālena kalitāḥ svayam

nṛtyantyāṃ caṇḍikāyāṃ khe bhūtavṛnde śavākule /
deveṣvadriṣu tiṣṭhatsu babhūva bhuvanaṃ tadā

piṇḍāhāryāmadurgandhiguṇṭhīkṛtakakubgaṇam /
raktagarbhābhranirvyūhaiḥ khādirajvalanojjvalam

māṃsacarvaṇasaṃrambhaprodyacchavaśavasvanam /
latāsthikhaṇḍanoḍḍīnabṛhatkaṭakaṭāravam

bhūtasaṃghaṭṭaviśleṣavaśādbhīṣaṇaniḥsvanam /
himavadvindhyaśailādripramāṇāsthyacalāvṛtam

devīmukhānalajvālāpakvamāṃsāktabhūtalam /
raktasīkaranīhārasindūritakakubgaṇam

sarvataḥ prekṣakairdevaiḥ saprākāradigantaram /
rudhiraikārṇavībhūtasaptadvīpavasundharam

atyantāntarhitāśeṣasamastācalamaṇḍalam /
raktaprabhābhrasaṃbhāravastrāvṛtadigaṅganam

vṛttālolabhujabhrāntaheticchannanabhastalam /
dūrasmṛtipathaprāptapurapattanamaṇḍalam

atyantāsaṃbhavadrūpasarvasthāvarajaṃgamam /
saṃpannānantakumbhāṇḍarūpikādyekasaṃgamam

nṛttalokakarākārakhagāvalanajālakaiḥ /
mānasūtrairiva vidheranyadracayato jagat

bhūmerārkagataṃ nītaiḥ piśācairāntratantubhiḥ /
mimānamiva dikkuñjaistiryagūrdhvamadho jagat

jagadālokya tattādṛgudaktopaplavāplutam /
bhūtapūrvamahīpīṭhasthitiraktārṇavīkṛtam

dvīpasaptakaparyante lokālokādrimūrdhani /
tadaṅgakairanākrānte sthitāḥ khinnatarāḥ surāḥ

śrīrāma uvāca /
brahmāṇḍādapi nirgatya yasya te'vayavā gatāḥ /
lokālokācalastena brahmanna sthagitaḥ katham

śrīvasiṣṭha uvāca /
dvīpasaptakamadhye'sminrāma tasyodaraṃ sthitam /
śiraḥkhurabhujādyaṅgaṃ brahmāṇḍātparataḥ sthitam

pārśvābhyāmūrumadhyācca kaṭipārśvadvayāttathā /
śiroṃsadbayamadhyābhyāṃ lokālokaḥ sa lakṣyate

tatropaviṣṭāste devā lakṣyante śrṛṅgamūrdhasu /
suśuddhakāntayastāpādajalā jaladā iva

prasāritāṅgakamadho vakraṃ tatpatitaṃ śavam /
saṃbhakṣayati bhūtaughe pranṛtyantīṣu mātṛṣu

vahatsvasṛkpravāheṣu medogandhe vijṛmbhite /
duḥkhitāścintayāmāsuḥ pratyekamamarā idam

hā kaṣṭaṃ kva gatā pṛthvī kva gatā jalarāśayaḥ /
kva gatā janasaṃghātāḥ kva gatā dharaṇīdharāḥ

tādṛkcandanamandārakadambavanamaṇḍitaḥ /
maṇḍapaḥ puṣparāśīnāṃ kaṣṭaṃ kva malayo gataḥ

uccāvadātā vipulā himavadbhūmayo'pi tāḥ /
nītāḥ śauklyaruṣevāśu rudhireṇātmapaṅkatām

krauñcadvīpatale krauñce yo'bhūtkalpadrumo mahān /
brahmalokalasacchākhaḥ so'pi cūrṇatvamāgataḥ

hā kṣīrārṇava pārijātakamalācandrāmṛtānāṃ pate
hā dadhyarṇava nāvanītaśikhariprodbhūtavelāvana /
hā madhvarṇava nālikeragirike yogeśvarīsevita
kvedānīṃ samupaiṣyatha kva vanitā digdarpaṇatvaṃ gatāḥ

hā kalpadrumakāñcanāmalalatāniḥsaṃdhibandhācala
krauñcadvīpaviriñcahaṃsanalinīnīrandhradigjālaka /
yātaḥ kveha kadambakānanadarīviśrāntavidyādharī-
krīḍākovidanāgarāmaragṛha tvaṃ puṣkaradvīpaka

svādūdodagratāpāvalakusumamahīpāvanānāṃ vanānāṃ
gomedhadvīpakalpadrumakanakalatāsundarīṇāṃ darīṇām /
śākadvīpācalānāmamarataruvanairdaṃśitānāṃ sitānāṃ
smṛtyaivodeti puṇyaṃ surapadasukhadaṃ mānavānāṃ navānāṃ
mandānilāvalitapallavavālavallī-
saṃtānabhāsitasamastadigantarāṇi /
dhvastāni tāni sakalāni vanāni kaṣṭa-
māśvāsameṣyati kathaṃ janatā na jāne

kadā nu tānīkṣurasābdhitīre
vanāni khaṇḍācalabhūmikāsu /
drakṣyema bhūyo guḍamodakāni
tathā kumārāṇyapi śarkarāyāḥ

kadambakalpadrumaśītaleṣu
tālītamālīsavanācalasya /
kadā nu taccandanasundarīṇāṃ
paśyema nṛttaṃ kanakālayeṣu

gatāni kaṣṭaṃ smaraṇīyarūpatāṃ
jambūdrumasyāgraphalāni tānyapi /
yeṣāṃ nadīṃ dvīpasamudramekhalā
vahatyasau jambumatī rasāmbubhiḥ

śilīndhranīrandhramahīdhrarandhra-
kṣībāmarastrīkṛtagītanṛtyam /
saṃsmṛtya saṃsmṛtya surodatīraṃ
prāgabjamurvīva hṛdāvadīrye

paśyāsṛgambhasi navārṇavamūrdhni bhāsā
sauvarṇaparvataśatāgraśikhāḥ kacanti /
saṃdhyāruṇā udayanāstamayāvanīnāṃ
stokoditendukalikā iva diṅmukheṣu

tādṛksāgaravārirāśivalayā dvīpāntarālaṃkṛtā
proccādrīndraniviṣṭavāridaghaṭānīlotpalānāṃ sthalī /
srotojaṅgalakānanogranagaragrāmāgrahārāmbarā
no jāne tarupallavāṅkuravatī kaṣṭaṃ kva yātā mahī

ityārṣe śrīvā० vālmī० de० mo० ni० u० avi० vi० śavopākhyāne devaparidevanavarṇanaṃ nāma catustriṃśadadhikaśatatamaḥ sargaḥ