Yoga Vasistha · Chapter 6.126

ṣaḍviṃśādhikaśatatamaḥ sargaḥ

śrīrāma uvāca /
anantaraṃ muniśreṣṭha kurvantaḥ kiṃ vipaścitaḥ /
āsaṃsteṣu diganteṣu sadvīpābdhivanādriṣu

śrīvasiṣṭha uvāca /
śrṛṇu kiṃvṛttameteṣāṃ tāta tatra vipaścitām /
tālītamālamālāḍhyadvīpādrivanacāriṇām

krauñcadvīpagirereko vipaścitpaścime taṭe /
kaṭenādritaṭe piṣṭaḥ kariṇā kamalaṃ yathā

dvitīyo nabhasā nīto rakṣasā vikṣatāṅgakaḥ /
nikṣipto vāḍave vahnau tatra bhasmatvamāgataḥ

tṛtīyastraidaśaṃ deśaṃ nīto vidyādhareṇa vai /
gato'praṇāmakupitaśakraśāpena bhasmatām

caturthaścaturaṃ gacchankuśadvīpagirestaṭe /
durvāreṇa nadīkacche makareṇāṣṭadhā kṛtaḥ

iti te pañcatāṃ prāptā diṅmukheṣvākulāśayāḥ /
kṣaye caturṣu catvāro bhūpālā lokapālavat

atha teṣāṃ dadarśāsau vyomnyeva vyomarūpiṇām /
saṃvitprāktanasaṃskārādvyomātmāvanimaṇḍalam

saptadvīpābdhivalayaṃ purapattanabhūṣaṇam /
suraśailaśiraḥpīṭhaṃ brahmalokaśiromaṇim

candrārkabimbanayanaṃ tārāmuktākalāpakam /
vilolameghavasanaṃ nānāvanatanūruham

dehānvipaścitāṃ saṃviddadarśa caturo'pi sā /
prāgvatkalpaparāvṛttau dyaurdigantānivātatān

ātivāhikasaṃvitteste'vyomni vyomatātmakāḥ /
ādhibhautikadehatvabhāvāndadṛśuragrataḥ

asyātmakatve'vidyeyaṃ kiyatī syāditīkṣitum /
catvāro'pi pravṛttāste saṃskāravaśataḥ puraḥ

dṛśyadarśanayorurvīmaṇḍalānubhavākṛteḥ /
niṣṭhāṃ draṣṭumavidyāyā bhremurdvīpāntarāṇi te

dvīpasaptakamullaṅghya samahārṇavasaptakam /
vipaścitpaścimaḥ prāpa ghanabhūmau janārdanam

tasmādanupamaṃ jñānaṃ samāsādya digantare /
tasminneva samādhāne so'tiṣṭhadvarṣapañcakam

tato dehaṃ parityajya citte sattāmupāgate /
sa tatprāṇa ivākāśaṃ paraṃ nirvāṇamāyayau

pūrvaḥ parvaṇi śītāṃśubimbapārśve sthitaṃ vapuḥ /
cintayaṃściramunnaṣṭadehaścandrapure sthitaḥ

dakṣiṇaḥ śālmalidvīpe rājyamutsannaśātravaḥ /
karotyadyāpi na sato vismṛtānyaviniścayaḥ

uttarastaralāsphālakallole saptamāmbudhau /
sahasramekaṃ varṣāṇāmuvāsa makarodare

makarodaramāṃsāśī mṛte makaranāyake /
makarodarato'bdheśca nirgato makaro yathā

tato'śītisahasrāṇi yojanānāṃ ghanāvanim /
himakalpajalāmbhodherullaṅghya sughanodarīm

prāpto daśasahasrāṇi yojanānāṃ mahāmahīm /
sauvarṇīṃ surasaṃcārasaraṇiṃ mṛtavānasau

tasyāṃ bhūmau ca madhye ca vipaścinnākitāmagāt /
uttamāmagnimadhyasthaṃ kṣaṇātkāṣṭhamivāgnitām

pradhānadevo bhūtvāsau lokālokagiriṃ gataḥ /
asya bhūmaṇḍalatarorālavālamiva sthitam

sa pañcāśatsahasrāṇi yojanānāṃ samunnataḥ /
ālokalokācārāḍhyo bhāga eko'sya netaraḥ

lokālokaśiraḥprāptaṃ tārakāmārgasaṃsthitam /
adhaḥsthitā apaśyaṃstamuccanakṣatraśaṅkayā

tasmātpradeśāttatpāre tamastasya mahāgireḥ /
caturdikkaṃ mahākhātaṃ nabhaḥ śūnyamanantakam

tato bhūgolako'yaṃ hi samāpto vartulākṛtiḥ /
nabhaḥśūnyaṃ mahākhātaṃ tatastimirapūritam

tatrālikajjalatamālanabhontarāla-
nīlaṃ tamo na ca mahī na ca jaṃgamādi /
nālambanaṃ na ca manāgapi vastujātaṃ
kiṃcitkadācidapi saṃbhavatīti viddhi

ityārṣe śrīvā० vā० de० mo० nirvā० u० avi० vipa० vipaścijjanmāntarācaraṇaṃ nāma ṣaḍaviṃśādhikaśatatamaḥ sargaḥ