Yoga Vasistha · Verses 6.110-2

daśādhikaśatatamaḥ sargaḥ

śrīvasiṣṭha uvāca /
tataḥ samudite sūrye vitamasyambare sthite /
samudgakādiva jaganmaṇau tasminvinirgate

vikasatyaruṇopānte cakṣuṣīvāmbujākare /
ācāreṣviva lokeṣu prasṛteṣvarkaraśmiṣu

daṃpatī tau samutthāya kṛtasaṃdhyākramau sthitau /
patrāsane mṛdusnigdhe kāntau kāñcanakandare

athotthāyātra cūḍālā ratnakumbhaṃ puraḥsthitam /
kāntā saṃkalpayāmāsa pūrṇaṃ saptābdhivāribhiḥ

tena maṅgalakumbhena taṃ pūrvābhimukhaṃ sthitam /
bhāryā bhartāramekānte svarājye'bhiṣiṣeca sā

saṃkalpopagate haime svabhiṣiktaṃ svaviṣṭare /
sthitaṃ provāca tanvī sā cūḍālā devarūpiṇī

kevala maunamutsṛjya tejaḥ śāntamidaṃ prabho /
aṣṭānāṃ lokapālānāṃ tejastvaṃ bhartumarhasi

cūḍālayeti saṃprokto vane rājā śikhidhvajaḥ /
vadannevaṃ karomīti mahārājatvamāyayau

atha pratīhārapade tiṣṭhantīmāha māninīm /
adya devīpade rājñīṃ tvāṃ karomyabhiṣekinīm

ityuktvā sarasi snāpya mahādevīpade tathā /
abhiṣiktāṃ nṛpaḥ kṛtvā sa tāmāha nijāṃ priyām

priye kamalapatrākṣi kṣaṇātsaṃkalpasaṃbhavam /
mahāvibhavamuddāmaṃ sainyamāhartumarhasi

iti kāntavacaḥ śrutvā cūḍālā varavarṇinī /
sainyaṃ saṃkalpayāmāsa prāvṛḍghanamivodbhaṭam

sainyaṃ dadṛśatustattau vājivāraṇasaṃkulam /
patākāpūritākāśaṃ nīrandhrīkṛtakānanam

tūryāravadhvanacchailaguhāgahanakoṭaram /
mauliratnamahoddyotavicūrṇitatamaḥpaṭam

tatra gandhadvipavare kṛtapārthivamaṇḍale /
rakṣite hṛṣṭasāmantairārūḍhau nṛpadaṃpatī

tataḥ śikhidhvajo rājā mahiṣyā samamiṣṭayā /
padātirathasaṃbādhaṃ karṣannativṛlo balam

cacālācalacālinyā senayā sa tato vanāt /
bhindanniva rasāśailaṃ vātyayevāśu bhaumayā

tasmānmahendraśailendrāccalitaḥ sa mahīpatiḥ /
pathi paśyangirīndeśānnadīrgrāmānsajaṅgalān

darśayansvapriyāyāstamātmavṛttāntasaṃcayam /
prāgalpenaiva kālena svāṃ purīṃ svargaśobhanām

tatra te tasya sāmantāstadāgamanamādṛtāḥ /
vividurjayaśabdena nirjagmuścoditāśayāḥ

ekatāṃ saṃprayātena tāratūryaninādinā /
baladvayena tenāsau viveśa nagaraṃ nṛpaḥ

lājapuṣpāñjalivrātairāvṛṣṭaḥ paurayoṣitām /
vaṇiṅmārgamasau paśyanparaṃparamanuttamam

patākādhvajasaṃbādhaṃ muktājālamanoramam /
nṛtyageyaparastrīkaṃ svabhūmāvacalaṃ sthitam

praviśyātha gṛhaṃ taistaiḥ saṃyutaṃ nṛpamaṅgalaiḥ /
samyaksaṃmānayāmāsa praṇataṃ prakṛtivrajam

purotsavaṃ bhṛśaṃ kṛtvā dinasaptakamuttamam /
akarodrājakāryāṇi svāni svāntaḥpure nṛpaḥ

daśavarṣasahasrāṇi rājyaṃ kṛtvā mahītale /
sahacūḍālayā rāma virato dehadhāraṇāt

dehamutsṛjya nirvāṇamasneha iva dīpakaḥ /
apunarjanmane rāma jagāmeti mahāmatiḥ

daśavarṣasahasrāṇi samadṛṣṭitayā tayā /
rājyaṃ tayā''ramayyāpi nirvāṇaṃ padamāptavān

vigatabhayaviṣādo mānamātsaryamuktaḥ
prakṛtasahajakarmā bhuktanīrāgabuddhiḥ /
iti samasamadṛṣṭirmṛtyumāryo'tha jitvā
daśaśiśirasahasrāṇyekarājyaṃ cakāra

bhuktvā bhogānanekānbhuvi sakalamahīpālacūḍā-
maṇitve
sthitvā vai dīrghakālaṃ paramamṛtapadaṃ prāptavānsattvaśeṣaḥ /
evaṃ rāmāgataṃ tvaṃ prakṛtamanusarankāryajātaṃ viśoka-
stiṣṭhottiṣṭha svayaṃ vā prasabhamanubhavanbhogamokṣādi-
lakṣmīḥ

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de०mo० nirvāṇaprakaraṇe pū० cū० śikhidhvajanirvāṇaṃ nāma daśottaraśatatamaḥ sargaḥ