Yoga Vasistha · Chapter 5.59
ekonaṣaṣṭitamaḥ sargaḥ
śrīvasiṣṭha uvāca /
ityuktvā bhagavānenaṃ suraghuṃ raghunandana /
yayau svameva ruciraṃ māṇḍavyo maunamaṇḍalam
gate varamunau rājā gatvaikāntamaninditam /
dhiyā saṃcintayāmāsa ko nāmāhamiti svayam
nāhaṃ merurna me merurjagannāhaṃ na me jagat /
nāhaṃ śailā na me śailā dharā nāhaṃ na me dharā
kirātamaṇḍalaṃ nedaṃ mama nāhaṃ ca maṇḍalam /
nijasaṃketamātreṇa kevalaṃ deśa eva me
tyakto mayaiṣa saṃketo nāhaṃ deśo na vaiṣa me /
idānīṃ nagaraṃ śiṣṭameṣa evātra niścayaḥ
patākāvanapaṅktyāḍhyā bhṛtyopavanasaṃkulā /
gajāśvasāmantayutā purī nāhaṃ na me purī
vyarthasaṃketasaṃbandhaṃ saṃketavigame kṣatam /
bhogavṛndaṃ kalatraṃ ca nāhaṃ naitanmamākhilam
evaṃ sabhṛtyaṃ sabalaṃ savāhanapurāntaram /
nāhaṃ rājyaṃ na me rājyaṃ saṃketo hyayamākulaḥ
dehamātramahaṃ manye hastapādādisaṃyutam /
tadidaṃ tāvadāśvantaralamālokayāmyaham
tadatra tāvanmāṃsāsthi nāhametadacetanam /
na caitanmama saṃśleṣametyabjasya yathā jalam
māṃsaṃ jaḍaṃ na tadahaṃ naivāhaṃ raktamapyalam /
jaḍānyasthīni naivāhaṃ na caitāni mama kvacit
karmendriyāṇi naivāhaṃ na ca karmendriyāṇi me /
jaḍaṃ yatkila dehe'smiṃstadahaṃ naiva cetanaḥ
nāhaṃ bhogā na me bhogā na me buddhīndriyāṇi ca /
jaḍānyasatsvarūpāṇi na ca buddhīndriyāṇyaham
mūlaṃ saṃsṛtidoṣasya mano nāhaṃ jaḍaṃ hi tat /
atha buddhirahaṃkāra iti dṛṣṭirmanomayī
manobuddhīndriyādyanto bhūtakośaścaladvapuḥ /
nāhamevaṃ śarīrādi śiṣṭamālokayāmyaham
śeṣastu cetano jīvaḥ sa ceccetyena cetati /
anyena bodhyamāno'sau nātmatattvavapurbhavet
evaṃ tyajāmi saṃvedyaṃ cetyaṃ nāhaṃ hi tatkila /
śeṣo vikalparahito viśuddhacidahaṃsthitaḥ
citrameṣo'smi labdhātmā jātaḥ kālena kāryavān /
eṣa so'hamanantātmā nānto'sya paramātmanaḥ
brahmaṇīndre yame vāyau sarvabhūtagaṇe tathā /
sa eṣa bhagavānātmā tanturmuktāsviva sthitaḥ
cicchaktiramalā saiṣā cetyāmayavivarjitā /
bharitāśeṣadikkuñjā bhairavākāradhāriṇī
sarvabhāvagatā sūkṣmā bhāvābhāvavivarjitā /
ābrahmabhuvanāntaḥsthā sarvaśaktisamudgikā
sarvasaundaryasubhagā sarvaprākāśyadīpikā /
sarvasaṃsāramuktānāṃ tanturātatarūpiṇī
sarvākāravikārāḍhyā sarvākāravivarjitā /
sarvabhūtaughatāṃ yātā sarvadā sarvatāṃ gatā
caturdaśavidhānyeṣā bhūtāni bhuvanodare /
etanmayīyaṃ kalanā jāgatī vedanātmikā
mithyāvabhāsamātraṃ tu sukhaduḥkhadaśāgatiḥ /
nānākāramayābhāsaḥ sarvamātmaiva citparā
so'yamātmā mama vyāpī seyaṃ yadavabodhanam /
seyamākalitāṅgābhā karoti nṛpavibhramam
asyā eva prasādena mano deharathe sthitam /
saṃsārajālalīlāsu yāti valgati nṛtyati
idaṃ manaḥśarīrādi na kiṃcidapi vastutaḥ /
naṣṭe na kiṃcidapyasminparinaśyati pelave
jagajjālamayaṃ nṛttamidaṃ cittanaṭaistatam /
etayaivaikayā buddhyā dṛśyate dīpalekhayā
kaṣṭaṃ mudhaiva me cintā nigrahānugrahasthitau /
babhūva dehaniṣṭheha na kiṃcidapi dehakam
aho tvahaṃ prabuddho'smi gataṃ durdarśanaṃ mama /
dṛṣṭaṃ draṣṭavyamakhilaṃ prāptaṃ prāpyamidaṃ mayā
sarvaṃ kiṃcididaṃ dṛśyaṃ dṛśyate yajjagadgatam /
cinniṣpandāṃśamātrāṃśānnānyatkiṃcana śāśvatam
kva tau kīdṛgvidhau vāpi kiṃniṣṭhau vā kimātmakau /
nigrahānugrahau loke harṣāmarṣakramau tathā
kiṃ sukhaṃ kiṃ nu vā duḥkhaṃ sarvaṃ brahmedamātatam /
ahamāsaṃ mudhā mūḍho diṣṭyā mūḍho'smyahaṃ sthitaḥ
kimasminnevamāloke śocyate kiṃ vimuhyate /
kiṃ prekṣyate kiṃ kriyate sthīyate vātha gamyate
kiṃcidevamidaṃ nāma cidākāśe virājate /
namo namaste nistattva diṣṭyā dṛṣṭo'si sundara
aho nu saṃprabuddho'smi samyagjñātamalaṃ mayā /
namo mahyamanantāya samyagjñānodayāya ca
vigatarañjananirviṣayasthiti-
rgatabhavabhramarañjitavarjite /
sthirasuṣuptakalābhigatastataḥ
samasamaṃ nivasāmyahamātmani
ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mokṣopāyeṣūpaśamaprakaraṇe surahavṛ० suraghuviśrāntirnāmaikonaṣaṣṭitamaḥ sargaḥ
Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0