Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Chapter 5.2

5.2.2

dvitīyaḥ sargaḥ

5.2.1

śrīvālmīkiruvāca /
te sametya gṛhaṃ gatvā rājaputrāḥ śaśitviṣaḥ /
cakruḥ sarvamaśeṣeṇa svasadmasu dinakramam

5.2.2

vasiṣṭho rāghavaścaiva rājāno munayo dvijāḥ /
iti cakruḥ svakāryāṇi tathā svagṛhavīthiṣu

5.2.3

sasnuḥ kamalakahlārakumudotpalahāriṣu /
jalāśayeṣu cakrāhvahaṃsasārasarājiṣu

5.2.4

gobhūtilahiraṇyāni śayanānyāsanāni ca /
dadurdānāni viprebhyo bhājanānyaṃśukāni ca

5.2.5

hemaratnavicitreṣu sveṣu cāmarasadmasu /
ānarcuracyuteśānahutāśārkādikānsurān

5.2.6

putrapautrasuhṛdbhṛtyabandhumitragaṇaiḥ saha /
tata āsvādayāmāsurbhojanānyucitāni vai

5.2.7

etasminsamaye cāsminnagare divaso'bhavat /
tanuraṣṭāṅgaśeṣatvāddṛṣṭo na ca manoharaḥ

5.2.8

sāyantanadināntaṃ te tatkālocitaceṣṭayā /
anayannaṃśubhiḥ sārdhaṃ yāvadastaṃ yayau raviḥ

5.2.9

saṃdhyāṃ vavandire suṣṭu jepuścaivāghamarṣaṇam /
peṭhuḥ stotrāṇi puṇyāni jagurgāthā manoharāḥ

5.2.10

tataścābhyuditā śyāmā kāminīśokahāriṇī /
kṣīrodādiva māhendrī candrāvaśyāyadāyinī

5.2.11

śanairāstīrṇapuṣpeṣu kīrṇakarpūramuṣṭiṣu /
dīrghendubimbaramyeṣu tasthustalpeṣu rāghavāḥ

5.2.12

atha rāmādṛte'nyeṣāṃ tatra tadvyavahāriṇī /
vyatīyāya śanaiḥ śyāmā muhūrta iva śobhanā

5.2.13

tasthau rāmastu tāmeva vāsiṣṭhīṃ vacanāvalīm /
cintayanmadhurodārāṃ kariṇīṃ kalabho yathā

5.2.14

kimidaṃ nāma saṃsārabhramaṇaṃ kimime janāḥ /
bhūtāni ca vicitrāṇi kimāyānti prayānti kiṃ

5.2.15

manasaḥ kīdṛśaṃ rūpaṃ kathaṃ caitatpraśāmyati /
māyeyaṃ sā kimutthā syātkathaṃ caiva nivartate

5.2.16

nivṛttayānayā kaḥ syādguṇo doṣo'tha vā bhavet /
kathamātmani caivāyaṃ tate saṃkoca āgataḥ

5.2.17

kimuktaṃ syādbhagavatā muninā manasaḥ kṣaye /
kiṃ cendriyajaye proktaṃ kimuktamathavātmani

5.2.18

jīvaścittaṃ mano māyetyevamādibhirātataiḥ /
rūpairātmaiva saṃsāraṃ tanotīmamasanmayam

5.2.19

ebhirevaṃ manomātratantubaddhaiḥ kṣayaṃ gataiḥ /
duḥkhopaśāntiretāni sucikitsyāni naḥ katham

5.2.20

bhogābhramālāvalayāṃ dhībalākāmimāṃ katham /
pṛthakkaromi payaso dhārāṃ haṃsa ivāmbhasaḥ

5.2.21

bhogāstyaktuṃ na śakyante tattyāgena vinā vayam /
prabhavāmo na vipadāmaho saṃkaṭamāgatam

5.2.22

manomātramidaṃ prāpyaṃ tathaivedaṃ prayojanam /
saṃpannaṃ no giriguru maurkhyādyakṣaḥ śiśoriva

5.2.23

paramāṃ śāntimāgatya gatasaṃsārasaṃbhramā /
bāleva labdhadayitā kaṃcitprāpsyati no matiḥ

5.2.24

kadopaśāntasaṃrambhaṃ vigatāśeṣakautukam /
apāpamātmaviśrāntaṃ mama syātpāvanaṃ manaḥ

5.2.25

kalākalāpasaṃpūrṇācchaśāṅkādapi śītale /
pade surūḍhaṃ viśramya bhramiṣyāmi kadā jagat

5.2.26

kalanāpelavaṃ rūpamutsṛjyālīnamātmani /
kadaiṣyati manaḥ śāntimambhasīva taraṅgakaḥ

5.2.27

tṛṣṇātaraṅgākulitamāśāmakaramālinam /
kadā saṃsārajaladhiṃ tīrtvā syāmahamajvaraḥ

5.2.28

kadopaśamaśuddhāsu padavīṣu vicakṣaṇāḥ /
mumukṣūṇāṃ nivatsyāmo niḥśokaṃ samadarśanāḥ

5.2.29

saṃtāpitasamastāṅgaḥ sarvadhātubhayaṃkaraḥ /
saṃsṛtijvara ādīrghaḥ kadā nāśamupaiṣyati

5.2.30

nirvātadīpalekheva kadā cittaṃ gatavyatham /
śamameṣyati he buddhe suprakāśaghanāntaram

5.2.31

kadendriyāṇi duḥkhebhyaḥ saṃtariṣyanti helayā /
durīhādagdhadehāni garutmanta ivārṇavān

5.2.32

ayaṃ so'haṃ rudanmūḍha iti vyarthāhito bhramaḥ /
śaradīvāsito meghaḥ kadā nāśamupaiṣyati

5.2.33

mandāravanalekhāsu yā matiḥ sā tṛṇāyate /
yāce tatpadamātmīyaṃ saṃprāpsyāmaḥ kadā vayam

5.2.34

vītarāgajanaproktā nirmalā jñānadṛṣṭayaḥ /
kaccitpadaṃ tvayi manaḥ kariṣyantīti me vada

5.2.35

hā tāta mātaḥ putreti girāmāsāmahaṃ punaḥ /
bhājanaṃ citta mābhūvaṃ bhojanaṃ duḥkhabhoginām

5.2.36

he buddhe bhagini bhrāturarthitāṃ pūrayāśu me /
āvayorduḥkhamokṣāya vicāraya munergiraḥ

5.2.37

tvāṃ pādapatitaḥ prītyā yāce sati sute mate /
tena bhavye bhavocchedabhūtaye susthirā bhava

5.2.38

vasiṣṭhamuninā proktā viraktāḥ prathamaṃ giraḥ /
tato mumukṣorācāra utpattīnāṃ kramastataḥ

5.2.39

tataḥ sthitiprakaraṇaṃ samaṃ dṛṣṭāntasundaram /
vijñānagarbhasulabhaṃ yathāvatsmara he mate

5.2.40

kṛtamatiṃ śataśo vicāritaṃ yadyadi tadupaiti na mānasasya buddhiḥ /
bhavati tadaphalaṃ śaraddhanābhaṃ satatamato matireva kāryasāraḥ

5.2.2

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mokṣopāyeṣūpaśamaprakaraṇe upadeśānuvarṇanaṃ nāma dvitīyaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc