Yoga Vasistha · Chapter 4.25

pañcaviṃśaḥ sargaḥ

śrīvasiṣṭha uvāca /
asminviharato loke lokārāmasya dhīmataḥ /
śreyase tiṣṭhato yatnamuttamārthābhidhāyinaḥ

dāmavyālakaṭanyāyo mā te bhavatu rāghava /
bhīmabhāsadṛḍhasthityā tvaṃ viśoko bhaveti ca

śrīrāma uvāca /
dāmavyālakaṭanyāyo mā te bhūdityudāhṛtam /
brahman kimetadbhavatā bhavatāpāpahāriṇā

bhīmabhāsadṛḍhasthityā tvaṃ viśoko bhaveti ca /
prabho kimuktaṃ bhavatā bhavatāpāpahāriṇā

udārayaitayā śuddhaṃ saṃprabodhaya māṃ girā /
ghanastāpāpahāriṇyā prāvṛṣīva kalāpinam

śrīvasiṣṭha uvāca /
dāmavyālakaṭanyāyaṃ bhīmabhāsadṛḍhasthitim /
śrṛṇu rāghava tacchrutvā yadiṣṭaṃ tatsamācara

āsītpātālakuhare sarvāścaryamanorame /
śambaro nāma daityendro māyāmaṇimahārṇavaḥ

ākāśanagarodyānaracitāsuramandiraḥ /
kutrimottamacandrārkabhūṣitātmīyamaṇḍalaḥ

śilāśakalasaṃbhūtapadmādyairamarācalaḥ /
anantavibhavārambhaparipūritadānavaḥ

gṛharatnāṅganāgeyajitāmaravadhūdhvaniḥ /
candrabimbakalāpūrṇakrīḍopavanapādapaḥ

phullanīlotpalavyūhakarālaramaṇālayaḥ /
ratnahaṃsadhvanāhūtahemāmburuhasārasaḥ

hemapādapaśākhāgrakṛtāmbhoruhakuḍmalaḥ /
karañjajālaprapatanmandārakusumākaraḥ

tarkuyantramayānantadaityanirjitavāsavaḥ /
himaśītānalajvālānirmitodyānamaṇḍapaḥ

sarvatra kusumodyānajitānandananandanaḥ /
māyāsarvahṛtavyālamalayācalacandanaḥ

hemaśrīlokalāvaṇyanirjitāntaḥpurāṅganaḥ /
nānākusumasaṃbhārajānudaghnagṛhāṅgaṇaḥ

krīḍārthamṛnmayeśānajitacakragadādharaḥ /
ajasroḍḍīnaratnaughatārāḍhyakhapurāntaraḥ

niśīthākhilapātālaśatacandranabhastalaḥ /
svaśālabhañjikālokagītagītiraṇotkaṭaḥ

māyairāvaṇanāgendravidrutāmaravāraṇaḥ /
trailokyavibhavotkarṣapūritāntaḥpurāntaraḥ

sarvasaṃpattisubhagaḥ sarvaiśvaryanamaskṛtaḥ /
samastadaityasāmantavanditogrānuśāsanaḥ

mahābhujavanacchāyāviśrāntāsuramaṇḍalaḥ /
sarvabuddhigaṇādhāraratnamaṇḍalamaṇḍitaḥ

tasyotsāditadevasya kaṭhinoḍḍāmarākṛteḥ /
babhūva vipulaṃ sainyamāsuraṃ suranāśanam

tasminmāyābale supte deśāntaragate tathā /
tatsainyaṃ tarasā jaghnuśchidraṃ prāpya kilāmarāḥ

atha śambaradaityena muṇḍikrodhadrumādayaḥ /
rakṣārthamatha sāmantāḥ svasenāsu niyojitāḥ

tānapyantaramāsādya jaghnurdevā bhayānakāḥ /
vyomāntaragatāḥ śyenāḥ kalaviṅkānivākulān

senāpatīnpunaścānyāṃścakārāsurasattamaḥ /
capalānudbhaṭārāvāṃstaraṅgāniva sāgaraḥ

devāstānapu tasyāśu jaghnustena sa kopavān /
jagāmāmaranāśāya paripūrṇe triviṣṭapam

tasmāttanmāyayābhītāḥ surāste'ntardhimāyayuḥ /
merukānanakuñjeṣu mṛgā gaurīhareriva

krandatkṣudrāmaragaṇaṃ vāṣpaklinnāpsaromukham /
śūnyaṃ dadarśa sa svargaṃ kalpakṣīṇajagatsamam

viharankupitastatra labdhamāhṛtya sundaram /
lokapālapurīṃ dagdhvā jagāmātmīyamālayam

evaṃ dṛḍhatarībhūte dveṣe dānavadevayoḥ /
devāḥ svargaṃ parityajya dikṣu jagmuradarśanam

atha śambaradaityena ye ye senādhināyakāḥ /
kriyante yatnatastāṃstu jaghnuryatnaparāḥ surāḥ

yāvadudbegamāyātaḥ śambaraḥ kopavānbhṛśam /
tārṇo'timātramanala iva jajvāla socchvasan

trailokyamapi cānviṣyanna devām̐llabdhavānatha /
pareṇāpi prayatnena nidhānamiva duṣkṛtī

sasarja māyayā ghorānasurāṃstrīnmahābalān /
balarakṣārthamuditānkālānmūrtimiva sthitān

nirvṛttā māyayā bhīmā balapādapavāhinaḥ /
udaguste mahāmāyāḥ pakṣakṣubdhā ivādrayaḥ

dāmo vyālaḥ kaṭaśceti nāmabhiḥ parilāñchitāḥ /
yathāprāptaikakartāraścetanāmātradharmiṇaḥ

abhāvātkarmaṇāṃ te ca prāktanā naca vāsanāḥ /
nirvikalpakacinmātraparispandaikadharmakāḥ

karmajīvakalāṃ tanvīmasārāṃ ca manobhidām /
apuṣṭāṃ kṛtrimāmantaścodayodayamāgatāḥ

te hyandhapāramparyeṇa kākatālīyavadbhaṭāḥ /
prakṛtāmanuvartante kriyāmujjhitavāsanāḥ

ardhasuptā yathā bālāḥ svāṅgai riṅganti kevalam /
vāsanātmābhimānābhyāṃ hīnāste tadvadeva hi

nābhipātaṃ na cāpātaṃ na viduste palāyanam /
na jīvitaṃ na maraṇaṃ na raṇaṃ na jayājayau

kevalaṃ sainikānagre dṛṣṭānāhananodyatān /
abhijagmuḥ parānājau prahāradalitādrayaḥ

śambaraścintayāmāsa parituṣṭamanāḥ param /
vijeṣyate hi me senā māyāsurasurakṣitā

atibalāsuradordrumapālitā
mama camūḥ sthiratāmalameṣyati /
amaravāraṇadantavighaṭṭane-
ṣvamaraparvatahemaśilā yathā

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mo० sthitiprakaraṇe dāmavyālakaṭotpattivarṇanaṃ nāma pañcaviṃśaḥ sargaḥ