Scripture Library

Yoga Vasistha · Chapter 3.82

3.82.82

dvyaśītitamaḥ sargaḥ

3.82.1

śrīvasiṣṭha uvāca /
iti rājamukhācchutvā karkaṭī vanamarkaṭī /
avabuddhapadāntaṃ svaṃ jahau matsaracāpalam

3.82.2

antaḥśītalatāmetya viśrāntimapatāpatām /
prāptā prāvṛṇmayūrīva sajyotsneva kumudvatī

3.82.3

tathā rājagirā tasyā ānanda udabhūdbhṛśam /
garbhe'ntaḥ khe balākāyā raveṇeva payomucaḥ

3.82.4

rākṣasyuvāca /
aho bata pavitreyaṃ bhavatorbhāti śemuṣī /
anastamitasāreṇa prabodhārkeṇa bhāsitā

3.82.5

śītā samarasā śuddhā jyotsneva śaśimaṇḍalāt /
vivekakaṇikāṃ śrutvā bhavato hṛdayādiyam

3.82.6

vivekino jagatpūjyāḥ sevyā manye bhavādṛśāḥ /
satsaṅgātsavikāsāsmi candreṇeva kumudvatī

3.82.7

saurabhaṃ kusumāsaṅgādeva satsaṅgamācchubham /
vartate hyarkasaṃparkādvikāso'mburuhāmiva

3.82.8

mahatāmeva saṃparkātpunarduḥkhaṃ na bādhate /
ko hi dīpaśikhāhastastamasā paribhūyate

3.82.9

mayemau jaṅgalaprāptau bhavantau bhūmibhāskarau /
pūjanīyāvataḥ śīghramīhitaṃ kathyatāṃ śubham

3.82.3.82.10

rājovāca /
asmin janapade rakṣaḥkulakānanamañjari /
janasya bādhate'tyantaṃ sadā hṛdayaśūlanam

3.82.11

yataḥ sarvaiva janatā taptā dṛḍhaviṣūcikā /
maṇḍale nanu tenāhaṃ nirgato rātricaryayā

3.82.12

śūlādi hṛdaye nṛṇāṃ na śāmyati yadauṣadhaiḥ /
tato'haṃ tvadvidhaproktamantrārthena vinirgataḥ

3.82.13

tvādṛśasya ca lokasya mugdhalokābhighātinaḥ /
nigrahārthaṃ pravṛttirme sā ca saṃpattimetyalam

3.82.14

etāvadeva ca śubhe tvayāṅgīkriyatāṃ vacaḥ /
bhūyo bhavatyā prāṇā hi hiṃsanīyā na kasyacit

3.82.15

rākṣasyuvāca /
bāḍhamevaṃ karomyadyaprabhṛtyavitathaṃ prabho /
satyameva na kiṃciddhi hiṃsanīyaṃ mayādhunā

3.82.16

rājovāca /
yadyevaṃ phullapadmākṣi paradehaikabhojane /
kiṃ syāccharīravṛttyai te sthitāyā matsamīhite

3.82.17

rākṣasyuvāca /
ṣaḍbhirmāsairgirau rājanprabuddhāyāḥ samādhitaḥ /
jātā bhojanasaṃkalpādbhojaneccheyamadya me

3.82.18

idānīṃ śikharaṃ gatvā tadeva dhyānaniścalā /
yāvadicchaṃ sukhenāse sajīvā śālabhañjikā

3.82.19

āmṛtīṃ dhāraṇāṃ baddhvā dhārayāmi śarīrakam /
yathecchamatha kālena tyakṣyāmīti matirmama

3.82.3.82.20

āśarīraparityāgamidānīṃ na mayā nṛpa /
hiṃsanīyāḥ paraprāṇāstenedaṃ madvacaḥ śṛṇu

3.82.21

himavānnāma śailo'sti śaraccandrāṃśunirmalaḥ /
ya uttarāśāhṛdaye spṛṣṭapūrvāparārṇavaḥ

3.82.22

tatrāhaṃ nivasāmyagre hemaśṛṅgadarīgṛhe /
āyasī meghalekheva karkaṭīnāma rākṣasī

3.82.23

tapasopārjito brahmā janatāmāraṇecchayā /
viṣūcikā prāṇaharā syāṃ sūcyātmeti bho mayā

3.82.24

tasmātsaṃprāptavarayā bahūnvarṣagaṇānmayā /
bhuktā viṣūcikātvena janatā jīvabādhanaiḥ

3.82.25

tvayā na guṇino hiṃsyā iti me brahmaṇā tataḥ /
niyamārthaṃ mahāmantrastadāyattāsmi saṃsthitā

3.82.26

so'yaṃ pragṛhyatāṃ tena sarvaṃ hṛdayaśūlanam /
śamameṣyati loke'smātkā kathā matkṛte bhrame

3.82.27

vitataivāsmi hiṃsāyāṃ yatpurā hiṃsitaṃ mayā /
janasya hṛdayaṃ tena nāḍyo vaidhuryamāgatāḥ

3.82.28

hiṃsitvā raktamāṃsāni saṃtyaktā ye mahājanāḥ /
tebhyo vidhuranāḍībhyo ye jātāste'pi tādṛśāḥ

3.82.29

rājanviṣūcikāmantraḥ so'yaṃ saṃpanna eva te /
nahi sattvavatāmasti duḥsādhyamiha kiṃcana

3.82.3.82.30

ato durnāḍikośeṣu śūlānāṃ pariśāntaye /
mantro yo brahmaṇā prokto rājañśīghraṃ gṛhāṇa tam

3.82.31

āgaccha nikaṭaṃ nadyā gacchāmastatra bhūmipa /
svācāntābhyāṃ saṃyatābhyāṃ bhavadbhyāṃ sumatā dade

3.82.32

śrīvasiṣṭha uvāca /
iti tasyāṃ tadā rātryāṃ rākṣasīmantribhūbhṛtaḥ /
jagmuste saritastīraṃ mithaḥ saṃjātasauhṛdāḥ

3.82.33

anvayavyatirekeṇa rākṣasyāḥ sauhṛdaṃ tadā /
jñātvā sthitau tau svācāntāvubhāvantenivāsinau

3.82.34

tayā brahmopadiṣṭo'sau tatastābhyāṃ yathākramam /
snehādviṣūcikāmantraḥ pradatto japasiddhidaḥ

3.82.35

tataḥ saṃjātasauhārdau tau visṛjya niśācarī /
yadā gantuṃ pravṛttāsau tadā rājābravīdvacaḥ

3.82.36

rājovāca /
gurustvaṃ nau mahādehe vayasyā ca sunirvṛtā /
nimantrayāvahe yatnādgrāsāya tava sundari

3.82.37

na cāsmatpraṇayaṃ prītā vitathīkartumarhasi /
sauhārdaṃ sujanānāṃ hi darśanādeva vardhate

3.82.38

laghusaubhāgyasaṃyuktaṃ kṛtvākāraṃ manoramam /
āgacchāsmadgṛhaṃ bhadre tatra tiṣṭha yathāsukham

3.82.39

rākṣasyuvāca /
mugdhastrīrūpadhāriṇyai dātuṃ śakto'si bhojanam /
saṃtarpayasi māṃ kena rākṣasākāradhāriṇīm

3.82.3.82.40

rakṣonnameva saṃtuṣṭyai na sāmānyajanāśanam /
pūrvasiddhasvabhāvo'yamādehaṃ na nivartate

3.82.41

rājovāca /
hemasragdāmavalitā dināni katicidgṛhe /
mama strīrūpiṇī tiṣṭha yāvadicchamanindite

3.82.42

tato duṣkṛtinaścaurānvadhyāñchatasahasraśaḥ /
maṇḍalebhyaḥ samānīya dade tubhyaṃ subhojanam

3.82.43

kāntārūpaṃ parityajya gṛhītvā rākṣasaṃ vapuḥ /
ādāya vadhyāñchataśaḥ puruṣāṃstānsusaṃcitān

3.82.44

nayasva himavacchṛṃṅgaṃ tatra bhuṅkṣva yathāsukham /
mahāśanānāmekānte bhojanaṃ hi sukhāyate

3.82.45

tṛptā nidrāṃ manākkṛtvā bhava bhūyaḥ samādhibhāk /
samādhiviratā bhūyo'pyāgatya punaranyadā

3.82.46

neṣyasyanyānvadhyajanān hiṃsā naiṣāṃ ca dharmataḥ /
svadharmeṇa ca hitvaiva mahākaruṇayā samā

3.82.47

tvaṃ sameṣyasi cāvaśyaṃ māṃ samādhivirāgiṇī /
asatāmapi saṃrūḍhaṃ sauhārdaṃ na nivartate

3.82.48

rākṣasyuvāca /
yuktamuktaṃ tvayā rājankaromyevamahaṃ sakhe /
sauhārdena pravṛttasya ko vākyaṃ nābhinandati

3.82.49

śrīvasiṣṭha uvāca /
ityuktvā rākṣasī tatra saṃpannā suvilāsinī /
hārakeyūrakaṭakapaṭṭasragdāmadhāriṇī

3.82.3.82.50

rājannāgaccha gacchāma ityuktvā bhūpamantriṇau /
agre gantuṃ pravṛttau tau rātrāvanusasāra sā

3.82.51

atha te pārthivagṛhaṃ prāpya tāṃ rajanīṃ mithaḥ /
kathayaikagṛhe ramye kṣapayāmāsurādṛtāḥ

3.82.52

prabhāte'ntaḥpure tasthau purandhrījanalīlayā /
rākṣasī mantrirājānau svavyāpārau babhūvatuḥ

3.82.53

tato divasaṣaṭkena saṃcitāni mahībhṛtā /
nṛpaḥ parapurebhyo'pi svamaṇḍalagaṇāttathā

3.82.54

trīṇi vadhyasahasrāṇi tāni tasyai tadā dadau /
sā babhūva niśā kāle saivogrā kṛṣṇarākṣasī

3.82.55

tāni vadhyasahasrāṇi jagrāha bhujamaṇḍale /
dhārānikarajālāni meghamāleva koṭare

3.82.56

yayau rājānamāpṛcchya tadeva himavacchiraḥ /
daridrā labdhahemeva graheṣūgraśarīriṇī

3.82.57

tatra tṛptā bhṛśaṃ bhuktvā sukhaṃ suptvā dinatrayam /
āsītprabodhasusvasthā sā samādhimatiḥ punaḥ

3.82.58

pañcabhirvā caturbhirvā varṣaiḥ sā saṃprabudhyate /
tattato maṇḍalaṃ yāti tena rājasabhājane

3.82.59

tatra viśrambhagarbhābhiḥ kathābhiḥ kaṃcideva sā /
sthitvā kālaṃ gṛhītvā tānvadhyānsvāspadametyatha

3.82.3.82.60

jīvanmuktatayaivameva vipine sādyāpi rakṣoṅganā
tasminneva girau sthitā vicalitadhyānaikatānāśayā /
tasminrājani śāntimāgatavati tyaktaiṣaṇenātmanā
tadrāṣṭrādhipasauhṛdaiḥ svakavalānāsvādayantī ciraṃ

3.82.82

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe mokṣopāye utpattiprakaraṇe karka० rākṣasīsauhārdaṃ nāma dvayaśītitamaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0