Yoga Vasistha · Chapter 1.25

pañcaviṃśaḥ sargaḥ

śrīrāma uvāca
atraiva durvilāsānāṃ cūḍamaṇirihāparaḥ /
karotyattīti loke'smindaivaṃ kālaśca kathyate

kriyāmātrādṛte yasya svaparispandarūpiṇaḥ /
nānyadālakṣyate rūpaṃ na karma na samīhitam

teneyamakhilā bhūtasaṃtatiḥ paripelavā /
tāpena himamāleva nītā vidhuratāṃ bhṛśam

yadidaṃ dṛśyate kiṃcijjagadābhogi maṇḍalam /
tattasya nartanāgāramihāsāvatinṛtyati

tṛtīyaṃ ca kṛtānteti nāma bibhratsudāruṇam /
kāpālikavapurmattaṃ daivaṃ jagati nṛtyati

nṛtyato hi kṛtāntasya nitāntamiva rāgiṇaḥ /
nityaṃ niyatikāntāyāṃ mune paramakāmitā

śeṣaḥ śaśikalāśubhro gaṅgāvāhaśca tau tridhā /
upavīte avīte ca ubhau saṃsāravakṣasi

candrārkamaṇḍale hemakaṭakau karamūlayoḥ /
līlāsarasijaṃ haste brahmanbrahmāṇḍakarṇikā

tārābinducitaṃ lolapuṣkarāvartapallavam /
ekārṇavapayodhau tamekamambaramambaram

evaṃrūpasya tasyāgre niyatirnityakāminī /
anastamitasaṃrambhamārambhaiḥ parinṛtyati

tasyā nartanalolāyā jaganmaṇḍapakoṭare /
aruddhaspandarūpāyā āgamāpāyacañcure

cārubhūṣaṇamaṅgeṣu devalokāntarāvalī /
āpātālaṃ nabholambaṃ kabarīmaṇḍalaṃ bṛhat

narakālī ca mañjīramālā kalakalojjvalā /
protā duṣkṛtasūtreṇa pātālacaraṇe sthitā

kastūrikātilakakaṃ kriyāsaṃkhyopakalpitam /
citritaṃ citraguptena yame vadanapaṭṭake

kālāsyaṃ samupādāya kalpānteṣu kilākulā /
nṛtyatyeṣā punardevī sphuṭacchailaghanāravam

paścātprālambavibhrāntakaumārabhṛtabarhibhiḥ /
netratrayavṛhadrandhrabhūribhāṅkārabhīṣaṇaiḥ

lambalolajaṭācandravikīrṇaharamūrdhabhiḥ /
uccaraccārumandāragaurīkabaracāmaraiḥ

uttāṇḍavācalākārabhairavodaratumbakaiḥ /
raṇatsaśatarandhrendradehabhikṣākapālakaiḥ

śuṣkaśārīrakhaṭvāṅgabharairāpūritāmbaram /
bhīṣayatyātmanātmānaṃ sarvasaṃhārakāriṇī

viśvarūpaśiraścakracārupuṣkaramālayā /
tāṇḍaveṣu vivalgantyā mahākalpeṣu rājate

pramattapuṣkarāvartaḍamaroḍḍāmarāravaiḥ /
tasyāḥ kila palāyante kalpānte tumburādayaḥ

nṛtyato'ntaḥ kṛtāntasya candramaṇḍalabhāsinaḥ /
tārakācandrikācāruvyomapicchāvacūlinaḥ

ekasmiñchravaṇe dīptā himavānasthimudrikā /
apare ca mahāmeruḥ kāntā kāñcanakarṇikā

atraiva kuṇḍale lole candrārkau gaṇḍamaṇḍale /
lokālokācalaśreṇī sarvataḥ kaṭimekhalā

itaścetaśca gacchantī vidyudvalayakarṇikā /
anilāndolitā bhāti nīradāṃśukapaṭṭikā

musalaiḥ paṭṭiśaiḥ prāsaiḥ śūlaistomaramudgaraiḥ /
tīkṣṇaiḥ kṣīṇajagadvāntakṛtāntairiva saṃbhṛtaiḥ

saṃsārabandhanādīrghe pāśe kālakaracyute /
śeṣabhogamahāsūtraprote mālāsya śobhate

jīvollasanmakarikāratnatejobhirujjvalā /
saptābdhikaṅkaṇaśreṇī bhujayorasya bhūṣaṇam

vyavahāramahāvartā sukhaduḥkhaparamparā /
rajaḥpūrṇatamaḥśyāmā romālī tasya rājate

evaṃprāyaḥ sa kalpānte kṛtāntastāṇḍavodbhavām /
upasaṃhṛtya nṛtyehāṃ sṛṣṭvā saha maheśvaram

punarlāsyamayīṃ nṛtyalīlāṃ sargasvarūpiṇīm /
tanotīmāṃ jarāśokaduḥkhābhibhavabhūṣitām

bhūyaḥ karoti bhuvanāni vanāntarāṇi
lokāntarāṇi janajālakakalpanāṃ ca /
ācāracārukalanāmacalāṃ calāṃ ca
paṅkādyathārbhakajano racanāmakhinnaḥ

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye vairāgyaprakaraṇe kṛtāntavilasitaṃ nāma pañcaviṃśatitamaḥ sargaḥ