Vṛttaratnākara · Chapter 3
iti śrīmadbhaṭṭarāmeśvarasūnunārāyaṇabhaṭṭaviracitāyāṃ vṛttaratnākaravyākhyāyāṃ
mātrāvṛttādhikāro nāma dvitīyo 'dhyāyaḥ //
tṛtīyo 'dhyāyaḥ
guḥ śtrīḥ
gau strī
mo nārī
ro mṛgī
mgau cetkanyā
mgau giti paṅktiḥ
tyau stastanumadhyā
śaśivadanā nyau
vidyullekhā mo maḥ
tsā cedvasumatī
msau gaḥ syānmadalekhāḥ
bhau giti citrapadā gaḥ
mo mo go go vidyunmālā
māṇavakaṃ bhāttalagā
mnau gau haṃsarutametat
rjau samānikā galau ca
pramāṇikā jarau lagau
vitānamābhyāṃ yadanyat
rāmnasāviha halamukhī
bhujagaśiśubhṛtāṃ nau maḥ
msā jgau śuddhavirāḍidaṃ matam
mnau jgau ceti paṇavanāmakam
rjau ragau mayūrasāriṇī syāt
bhmau sagayuktau rukmavatīyam
mattā jñeyā mabhasagayuktā
narajagaurbhavenmanoramā
tjau jo guruṇeyamupasthitā
syādindravajrā yadi tau jagau gaḥ
upendravajrā jatajāstato gau
pādau yadīyāvupajātayastāḥ
smaranti jātiṣvidameva nāma me
najajalagairgaditā sumukhī
dodhakavṛttamidaṃ bhabhabhādgau
śālinyuktā mtau tagau go 'bdhilokaiḥ
vātormīyaṃ kathitā mbhau tagau gaḥ
vāṇarasaiḥ syādbhatanagagaiḥ śrīḥ
mbhau nlau gaḥ syād bhramaravilasitam
rānnarāviha rathoddhatā lagau
svāgateti ranabhādguruyugmam
nanaralagururacitā vṛntā
nanaramagurubhiśca bhadrikā
śyenikā rajau ralau gururpadā
mauktikamālā yadi bhatanādgau
upasthitamidaṃ jsau tādgakārau
candravartma nigadanti ranabhasaiḥ
jatau tu vaṃśasthamudīritaṃ jarau
syādindravaṃśā tatajai rasaṃyutaiḥ
iha toṭakamambudhisaiḥ prathitam
drutavilambitamāha nabhau bharau
minuśaraviratirnau myau puṭo 'yam
pramuditavadanā bhavennau ca rau
nayasahitau nyau kusumavacitrā
rasairjasajasā jaloddhatagatiḥ
caturjagaṇaṃ vada mauktikadāma
bhujaṅgaprayātaṃ bhavedyaiścatubhiḥ
raiścaturbhiryutā sragviṇī sammatā
bhuvi bhavennabhajaraiḥ priyaṃvadā
tyau tyau maṇimālā cchinnā guhavaktraiḥ
dhīrairabhāṇi lalitā tabhaujarau
pramitākṣarā sajasasairuditā
nanabharasahitā mahitojjvalā
pañcāśvaiśchinnā vaiśyadevī mamau yau
abdhyaṣṭābhirjaladharamālā mbhau smau
iha navamālikā najabhayaiḥ syāt
svaraśaraviratirnanau rau prabhā
bhavati najāvatha mālatī jarau
jabhau jarau vadati pañcāmaram
abhinavatāmarasaṃ najajādyaḥ
turagarasayatirnau tatau gaḥ kṣamā
mnau jrau gastridaśayatiḥ praharṣiṇīam
caturgrahairatirucirā jabhasjagāḥ
vedai randhrairmtau yasagā mattamayūram
( upasthitamidaṃ jsau tsau sagurukaṃ cet )
sajasā jagau bhavati mañjubhāṣiṇī
nanatatagurubhiścandrikāśvartubhiḥ
mtau nsau gāvakṣagrahaviratisambādhā
nanarasalaghugaiḥ svarairaparājitā
nanabhanalaghugaiḥ praharaṇakalitā
uktā vasantatilakā tabhajā jagau gaḥ
siṃhonnateyamuditā munikāśyapena
uddharṣiṇīyamuditā munisaitavena
induvadanā bhajasanaiḥ saguruyugmaiḥ
dviḥsaptacchidalolā msau mbhau gau caraṇe cet
dvihatahayalaghuratha giti śaśikalā
sragiti bhavati rasanavakayatiriyam
vasuhayayatiriha maṇiguṇanikaraḥ
nanamayayayuteyaṃ mālinī bhogilokaiḥ
bhavati najau bhajau rasahitau prabhadrakam
sajanā nayau śaradaśayatiriyamelā
mrau myau yāntau bhavetāṃ saptāṣṭabhiścandralekhā
bhratrinagaiḥ svarātkhamṛṣabhagajavilasitam
najabhajaraiḥ sadā bhavati vāṇinī gayuktaiḥ
rasai rudraiśchinnā yamanasabhalā gaḥ śikhariṇī
jasau jasayalā vasugrahayatiśca pṛthvī guruḥ
diṅmuni vaṃśapatrapatitaṃ bharanabhanalagaiḥ
rasayugahayairnsau mrau slau gau yadā hariṇī tadā
mandākrāntā jaladhiṣaḍagairmbhaunatau tād guru cet
hayadaśabhirnajau bhajajalā guru narkuṭakam
muniguhakārṃavaiḥ kṛtayati vada kokilakam
syād bhūtartvaśvaiḥ kusumitalatāvellitā mtau nayau yau
sūryāśvairmasajastatāḥ saguravaḥ śārdūlavikrīḍitam
jñeyā saptāśvaṣaḍbhrmarabhanayayutā bhlo gaḥ suvadanā
trī rajau galau bhavedihedṛśena lakṣaṇena vṛttanāma
mrabhnairyānāṃ trayeṇa trimuniyatiyutā sragdharā kīrtiteyam
bhrau naranā ranāvatha gururdigarkaviramaṃ hi bhadrakamiti
yadiha najau bhajau bhjabhalagāstadaśvalalitaṃ harārkayatimam
matākrīḍā mau tnau nau nalgiti bhavati vasuśaradaśayatiyutā
bhūtamuninairyatiriha bhatanāḥ sbhau bhanayāśca yadi bhavati tanvī
krauñjapadā bhamau smau nananā ngāviṣaśaravasumuniviratiriha bhavet
vasvīśāśvacchedopetaṃ mamatanayuganarasalagairbhujaṅgavijṛmbhitam
mo nāḥ ṣaṭ sagagiti yadi navarasarasaśarayatiyutamapavāhākhyam
yadi ha nayugalaṃ tataḥ saptarephā stadā caṇḍavṛṣṭiprapāto bhaveddaṇḍakaḥ
praticaraṇavivṛddharephāḥ syurṇārṇavavyālajīmūtalīlākaroddāmaśaṅkhādayaḥ
pracitakasamabhidho dhīradhībhiḥ smṛtodaṇḍako nadvayāduttaraiḥ saptabhiryaiḥ
Original text: Vṛttaratnākara · Edition: Śrī Kedāra Nātha Śarmā: Vṛttaratnākara : with a commentary of Bhaṭṭa Nārāyaṇa Bhaṭṭ and notes etc. by Vaidya Nātha Śāstrī Varakale, edited with the Maṇimayī Hindī Commentary. -- 6th ed. Varanasi : Chaukhambha Sanskrit Sansthan , 1980. (The Kashi Sanskrit Series ; 55) · Data entry Masahiro Takano · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0