વૃત્તરત્નાકર · અધ્યાય 3

ઇતિ શ્રીમદ્ભટ્ટરામેશ્વરસૂનુનારાયણભટ્ટવિરચિતાયાં વૃત્તરત્નાકરવ્યાખ્યાયાં
માત્રાવૃત્તાધિકારો નામ દ્વિતીયો ઽધ્યાયઃ ॥
તૃતીયો ઽધ્યાયઃ
ગુઃ શ્ત્રીઃ

ગૌ સ્ત્રી

મો નારી

રો મૃગી

મ્ગૌ ચેત્કન્યા

મ્ગૌ ગિતિ પઙ્ક્તિઃ

ત્યૌ સ્તસ્તનુમધ્યા

શશિવદના ન્યૌ

વિદ્યુલ્લેખા મો મઃ

ત્સા ચેદ્વસુમતી

મ્સૌ ગઃ સ્યાન્મદલેખાઃ

ભૌ ગિતિ ચિત્રપદા ગઃ

મો મો ગો ગો વિદ્યુન્માલા

માણવકં ભાત્તલગા

મ્નૌ ગૌ હંસરુતમેતત્

ર્જૌ સમાનિકા ગલૌ ચ

પ્રમાણિકા જરૌ લગૌ

વિતાનમાભ્યાં યદન્યત્

રામ્નસાવિહ હલમુખી

ભુજગશિશુભૃતાં નૌ મઃ

મ્સા જ્ગૌ શુદ્ધવિરાડિદં મતમ્

મ્નૌ જ્ગૌ ચેતિ પણવનામકમ્

ર્જૌ રગૌ મયૂરસારિણી સ્યાત્

ભ્મૌ સગયુક્તૌ રુક્મવતીયમ્

મત્તા જ્ઞેયા મભસગયુક્તા

નરજગૌર્ભવેન્મનોરમા

ત્જૌ જો ગુરુણેયમુપસ્થિતા

સ્યાદિન્દ્રવજ્રા યદિ તૌ જગૌ ગઃ

ઉપેન્દ્રવજ્રા જતજાસ્તતો ગૌ

પાદૌ યદીયાવુપજાતયસ્તાઃ

સ્મરન્તિ જાતિષ્વિદમેવ નામ મે

નજજલગૈર્ગદિતા સુમુખી

દોધકવૃત્તમિદં ભભભાદ્ગૌ

શાલિન્યુક્તા મ્તૌ તગૌ ગો ઽબ્ધિલોકૈઃ

વાતોર્મીયં કથિતા મ્ભૌ તગૌ ગઃ

વાણરસૈઃ સ્યાદ્ભતનગગૈઃ શ્રીઃ

મ્ભૌ ન્લૌ ગઃ સ્યાદ્ ભ્રમરવિલસિતમ્

રાન્નરાવિહ રથોદ્ધતા લગૌ

સ્વાગતેતિ રનભાદ્ગુરુયુગ્મમ્

નનરલગુરુરચિતા વૃન્તા

નનરમગુરુભિશ્ચ ભદ્રિકા

શ્યેનિકા રજૌ રલૌ ગુરુર્પદા

મૌક્તિકમાલા યદિ ભતનાદ્ગૌ

ઉપસ્થિતમિદં જ્સૌ તાદ્ગકારૌ

ચન્દ્રવર્ત્મ નિગદન્તિ રનભસૈઃ

જતૌ તુ વંશસ્થમુદીરિતં જરૌ

સ્યાદિન્દ્રવંશા તતજૈ રસંયુતૈઃ

ઇહ તોટકમમ્બુધિસૈઃ પ્રથિતમ્

દ્રુતવિલમ્બિતમાહ નભૌ ભરૌ

મિનુશરવિરતિર્નૌ મ્યૌ પુટો ઽયમ્

પ્રમુદિતવદના ભવેન્નૌ ચ રૌ

નયસહિતૌ ન્યૌ કુસુમવચિત્રા

રસૈર્જસજસા જલોદ્ધતગતિઃ

ચતુર્જગણં વદ મૌક્તિકદામ

ભુજઙ્ગપ્રયાતં ભવેદ્યૈશ્ચતુભિઃ

રૈશ્ચતુર્ભિર્યુતા સ્રગ્વિણી સમ્મતા

ભુવિ ભવેન્નભજરૈઃ પ્રિયંવદા

ત્યૌ ત્યૌ મણિમાલા ચ્છિન્ના ગુહવક્ત્રૈઃ

ધીરૈરભાણિ લલિતા તભૌજરૌ

પ્રમિતાક્ષરા સજસસૈરુદિતા

નનભરસહિતા મહિતોજ્જ્વલા

પઞ્ચાશ્વૈશ્છિન્ના વૈશ્યદેવી મમૌ યૌ

અબ્ધ્યષ્ટાભિર્જલધરમાલા મ્ભૌ સ્મૌ

ઇહ નવમાલિકા નજભયૈઃ સ્યાત્

સ્વરશરવિરતિર્નનૌ રૌ પ્રભા

ભવતિ નજાવથ માલતી જરૌ

જભૌ જરૌ વદતિ પઞ્ચામરમ્

અભિનવતામરસં નજજાદ્યઃ

તુરગરસયતિર્નૌ તતૌ ગઃ ક્ષમા

મ્નૌ જ્રૌ ગસ્ત્રિદશયતિઃ પ્રહર્ષિણીઅમ્

ચતુર્ગ્રહૈરતિરુચિરા જભસ્જગાઃ

વેદૈ રન્ધ્રૈર્મ્તૌ યસગા મત્તમયૂરમ્

( ઉપસ્થિતમિદં જ્સૌ ત્સૌ સગુરુકં ચેત્ )

સજસા જગૌ ભવતિ મઞ્જુભાષિણી

નનતતગુરુભિશ્ચન્દ્રિકાશ્વર્તુભિઃ

મ્તૌ ન્સૌ ગાવક્ષગ્રહવિરતિસમ્બાધા

નનરસલઘુગૈઃ સ્વરૈરપરાજિતા

નનભનલઘુગૈઃ પ્રહરણકલિતા

ઉક્તા વસન્તતિલકા તભજા જગૌ ગઃ

સિંહોન્નતેયમુદિતા મુનિકાશ્યપેન

ઉદ્ધર્ષિણીયમુદિતા મુનિસૈતવેન

ઇન્દુવદના ભજસનૈઃ સગુરુયુગ્મૈઃ

દ્વિઃસપ્તચ્છિદલોલા મ્સૌ મ્ભૌ ગૌ ચરણે ચેત્

દ્વિહતહયલઘુરથ ગિતિ શશિકલા

સ્રગિતિ ભવતિ રસનવકયતિરિયમ્

વસુહયયતિરિહ મણિગુણનિકરઃ

નનમયયયુતેયં માલિની ભોગિલોકૈઃ

ભવતિ નજૌ ભજૌ રસહિતૌ પ્રભદ્રકમ્

સજના નયૌ શરદશયતિરિયમેલા

મ્રૌ મ્યૌ યાન્તૌ ભવેતાં સપ્તાષ્ટભિશ્ચન્દ્રલેખા

ભ્રત્રિનગૈઃ સ્વરાત્ખમૃષભગજવિલસિતમ્

નજભજરૈઃ સદા ભવતિ વાણિની ગયુક્તૈઃ

રસૈ રુદ્રૈશ્છિન્ના યમનસભલા ગઃ શિખરિણી

જસૌ જસયલા વસુગ્રહયતિશ્ચ પૃથ્વી ગુરુઃ

દિઙ્મુનિ વંશપત્રપતિતં ભરનભનલગૈઃ

રસયુગહયૈર્ન્સૌ મ્રૌ સ્લૌ ગૌ યદા હરિણી તદા

મન્દાક્રાન્તા જલધિષડગૈર્મ્ભૌનતૌ તાદ્ ગુરુ ચેત્

હયદશભિર્નજૌ ભજજલા ગુરુ નર્કુટકમ્

મુનિગુહકાર્ંઅવૈઃ કૃતયતિ વદ કોકિલકમ્

સ્યાદ્ ભૂતર્ત્વશ્વૈઃ કુસુમિતલતાવેલ્લિતા મ્તૌ નયૌ યૌ

સૂર્યાશ્વૈર્મસજસ્તતાઃ સગુરવઃ શાર્દૂલવિક્રીડિતમ્

જ્ઞેયા સપ્તાશ્વષડ્ભ્ર્મરભનયયુતા ભ્લો ગઃ સુવદના

ત્રી રજૌ ગલૌ ભવેદિહેદૃશેન લક્ષણેન વૃત્તનામ

મ્રભ્નૈર્યાનાં ત્રયેણ ત્રિમુનિયતિયુતા સ્રગ્ધરા કીર્તિતેયમ્

ભ્રૌ નરના રનાવથ ગુરુર્દિગર્કવિરમં હિ ભદ્રકમિતિ

યદિહ નજૌ ભજૌ ભ્જભલગાસ્તદશ્વલલિતં હરાર્કયતિમમ્

મતાક્રીડા મૌ ત્નૌ નૌ નલ્ગિતિ ભવતિ વસુશરદશયતિયુતા

ભૂતમુનિનૈર્યતિરિહ ભતનાઃ સ્ભૌ ભનયાશ્ચ યદિ ભવતિ તન્વી

ક્રૌઞ્જપદા ભમૌ સ્મૌ નનના ન્ગાવિષશરવસુમુનિવિરતિરિહ ભવેત્

વસ્વીશાશ્વચ્છેદોપેતં મમતનયુગનરસલગૈર્ભુજઙ્ગવિજૃમ્ભિતમ્

મો નાઃ ષટ્ સગગિતિ યદિ નવરસરસશરયતિયુતમપવાહાખ્યમ્

યદિ હ નયુગલં તતઃ સપ્તરેફા સ્તદા ચણ્ડવૃષ્ટિપ્રપાતો ભવેદ્દણ્ડકઃ

પ્રતિચરણવિવૃદ્ધરેફાઃ સ્યુર્ણાર્ણવવ્યાલજીમૂતલીલાકરોદ્દામશઙ્ખાદયઃ

પ્રચિતકસમભિધો ધીરધીભિઃ સ્મૃતોદણ્ડકો નદ્વયાદુત્તરૈઃ સપ્તભિર્યૈઃ