Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vivāhapaṭala · Verses 1-20

1

ajñātamadhyāntasamudbhavāya sarvātmane sarvagatāya tasmai/
praṇamya devāya manobhavāya khalīkṛtaṃ yena jagat samagram//

2

prajāpatir manmatha eva yasmāt kāmād vinā na prabhavaḥ prajānām/
mahatsu sūkṣmeṣu ca so 'sti devaḥ sarvātmakaḥ sarvagataś ca yasmāt//

3

yasmāt paran nāparam asti kiñcit saukṣmyān mahatvāc ca yataś ca nānyat/
tenedam ekena manobhavena vyāptaṃ jagac chāṛṅgabhṛteva sarvam//

4

agamyagāmī bhagavān prajeśaḥ śroṇīsahasrāṅkatanuś ca śakraḥ/
caturmukho yena kṛtaś ca śambhu samanmatho maṅgalam ādadhātu//

5

bhagavān api śārṅgarathāṅgadharo bhagavat(t)vam avāpa yataḥ/
bahavo 'sya bhagā iti tena kṛtaṃ bhagavān iti nāma jagat prathitam//

6

sītāviyogena bahuni duḥkhāny āptāni rāmeṇa salakṣmaṇena/
tānīha saṃsmṛtya kalau sahasrāṇy aṣṭau tathāṣṭau ca vivāhitāni//

7

durbhagās tanayavarjitāś ca yā niḥsvasanti vanitāḥ pativratā/
tāḥ kudaivavinipātayantritā nānyajanmajanitaiḥ suduskṛtaiḥ//

8

surabhikusumagandhais tarpayitvā dvijedrān śubhatithidivasarkṣe daivavitsaṃpradiṣṭe/
ubhayakulaviśuddhe jñātaśīle surūpe prathamavayasi dadyāt kanyakāṃ yauvanasthe//

9

puṣye divase 'thavā kṣaṇe vaivāhyeṣu ca bheṣu kārayet/
ghaṭakāramṛdā sulakṣaṇām indrāṇīṃ kuśalena śilpinā//

10

kusumbharaktāmbarabhūṣaṇojjvalāḥ sādhvyaḥ surūpāḥ subhagāḥ kulodbhavāḥ/
nadīṃ nayeyuḥ saro 'thavā taṭaṃ kanyām alaṅkṛtya sahendra jāyayā//

11

sūrpeṇadikṣu pramadā baliṃ tā datvā sakālīyakagandhadigdhām/
kusumbharaktāmbaraveṣṭitāṅgīṃ śacīsakāśaṃ pramadā nayeyuḥ//

12

dadhyodanena haviṣā madhunā ca kanyā saṃpūjya śakradayitāṃ ca salohastā [U. salohahastā]/
tūṣṇīṃ praṇamya śirasā gṛham eva yāyād devīṃ pragṛhya muditā niyataiś ca keśaiḥ//

13

gṛhe stitāṃ [U. sthitāṃ] tāṃ puruhūtapatnīṃ prāṅmadhyāstamayeṣu kanyā/
sraggandhadhūpaiḥ pratipūjaṇec [U. pratipūjayec] ca pāṇīgrahaṃ yāvad upāgateti//

14

ratnānīndukaraḥ srajaḥ śubhagatā harmyotpalāny āsavaḥ
tāṃbūlaṃ pravarāmbarāṇi ruciraṃ gītaṃ vibhūtyaś cayā/
yasmān na striyam antareṇa hi nṛṇāṃ sarvāṇy abhiprītaye
tasmād vacmi tadāptiyogyasamayo dharmārthakāmāya ca//
uktaṃ janmani yat tad eva bhavitā yady aṅganānāṃ phalam/
vyartho na tv ayam ādaraṃ pariṇaye tatkālalagnādigaḥ//

15

ajñātaṃ prathamaṃ pradhānam aparaṃ tadvyañjakaṃ yoṣitām/
udvāhe niyati nayaty atibalād velāsamāyuk phalaiḥ//

16

vātsyo varṣam anojam icchati tathā ebhyo janaś cottaraṃ
strīṇāṃ mānam [U. nāmam] ṛtuṃ vihāya munayo māṇḍavyaśiṣyā jaguḥ/
caitraṃ projjhya parāśāro kathayate durbhāgyadaṃ yoṣitāṃ
āṣāḍhādicatuṣṭayena śubhadaṃ kaiś cit pradiṣṭaṃ dvijaiḥ//

17

śreṣṭhaṃ pakṣam uṣanti śuklam asitasyādyaṃ tribhāgaṃ tathā/
riktāṃ projjhya tithiṃ tathā tv ayanayoḥ sandhiṃ ca śeṣāḥ śubhāḥ//

18

āgneyagrahavāsareṣu kalahaḥ prītis tu satsūttamān [U. satsūttamā]/
kaiścit stharyam uṣanti sauradivase cāndre samāpatnikam//

19

mṛgaśirasi maghāyāṃ hastamitrottarāsu svasananirṛtipūṣādhātṛdeveṣu coḍhā/
bahusutaśukha [U. sukha]dāsīvittasaubhāgyayuktā janayati paritoṣaṃ kanyakā bāndhavānām//

20

ārdrādye bhacatuṣṭaye vidhavatā sāgneyayāmye smṛtā/
śeṣeṣv akṣayadoṣaśokamaraṇaṃ vyādhyādyaniṣṭaṃ bahuḥ//

Original text: Vivāhapaṭala · Edition: of Deviprasada Lamsala, Vivahapatalam, Rastriya Abhilekhalayata, 2035 with reference to Utpala's commentary [marked by U.] · Data entry Mizue Sugita · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc