વિષ્વક્સેનસંહિતા · અધ્યાય 39

ઇતિ શ્રીપાઞ્ચરાત્રે વિષ્વક્સેનસંહિતાયાં પીઠચલનાદિનિમિત્ત- પ્રોક્ષણવિધિર્નામાષ્ટત્રિંશો ઽધ્યાયઃ ॥
એકોનચત્વારિંશો ઽધ્યાયઃ
વિષ્વક્સેનઃ---
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ પ્રાયશ્ચિત્તવિધિં પરમ્ ।
પૂજનાદિષુ સર્વાસુ ક્રિયાસુ મુનિસત્તમ

પ્રાતઃ સન્ધ્યાર્ચનાહીને મધ્યાહ્ને દ્વિગુણં ચરેત્ ।
પ્રાતર્મધ્યાહ્નયોર્હીને સાયાહ્ને ત્રિગુણં ચરેત્

એકાહમર્ચનાહીને ઉપવાસવ્રતં ચરેત્ ।
કલશૈર્નવભિઃ સ્નાપ્ય પૂર્વોક્તેન વિધાનતઃ

પુણ્યાહં વાચયેત્તત્ર ભોજ્યા વૈ બ્રાહ્મણાસ્ત્રયઃ ।
અર્ચયિત્વા યથાન્યાયં પૂર્વોક્તેન વિધાનતઃ

દ્વિતીયે દ્વિગુણં ચૈવ તૃતીયે ત્રિગુણં ચરેત્ ।
એવમેવ તુ કર્તવ્યં દ્વાદશાહાન્તમેવ ચ

પક્ષહીનં ભવેત્તસ્મિન્ સ્નાપયેદધમોત્તમમ્ ।
બ્રાહ્મણાન્ ભોજયેત્તત્ર વિપ્રાન્ દ્વાદશં પાયસૈઃ

માસહીનં ભવેત્તત્ર વાસ્તુહોમેન સંયુતમ્ ।
અધમોત્તમમાર્ગેણ સ્નપનં કારયેદ્ધરેઃ

પુણ્યાહં વાચયેત્તત્ર પૂજયેત્ પૂર્વવત્ ક્રમાત્ ।
બ્રાહ્મણાન્ ભોજયેત્તત્ર શિષ્ટાન્ પઞ્ચદશાધિકાન્

એતત્ ક્રમેણ કૃત્વા તુ ત્રિમાસાન્તં વિશેષતઃ ।
ત્રિમાસાદીનિ ષણ્માસાદર્વાક્ પૂજાવિલોપને

સંમાર્જ્યાન્તર્બહિર્ગેહં પ્રક્ષાલ્ય વિધિવત્તદા ।
ધૂપયિત્વાગરુધૂપેન પુણ્યાહં તત્ર કારયેત્

ઉત્તમોત્તમમાર્ગં વા હ્યેકાશીતિક્રમેણ વા ।
સ્નાપયેદ્દેવદેવેશં યથાવિત્તાનુસારતઃ(!)

બ્રાહ્મણાન્ ભોજપેત્તત્ર પૂર્વવદ્ધોમમાચરેત્ ।
મહાહવિર્નિવેદ્યાથ પૂજયેત્ પુરુષોત્તમમ્

તતઃ પરં ત્રિવર્ષાત્ પ્રાક્ સ્નપંન ચોત્તમોત્તમમ્ ।
સ્નાપયેન્મુનિશાર્દૂલ પૂર્વોક્તેન વિધાનતઃ

બ્રાહ્મણાન્ ભોજયેત્તત્ર યથાવિત્તાનુસારતઃ(!) ।
તદૂર્ધ્વં દ્વાદશાદર્વાક્ પ્રાયશ્ચિત્તં વિધીયતે

પ્રણવેન નિરીક્ષ્યાથ ગર્ભગેહં તુ સાધકઃ ।
પઞ્ચગવ્યં ક્રમાત્ કૃત્વા ગર્ભાગારં વિધોધયેત્

ઉત્તમોત્તમમાર્ગં વાપ્યથવા મધ્યમં તુ વા ।
સ્નાપયેદ્દેવદેવેશં યથાવિભવવિસ્તરમ્

બ્રાહ્મણાન્ ભોજયેત્તત્ર યથાવિત્તાનુસારતઃ(!) ।
શાન્તિહોમં ક્રામત્ કૃત્વા પૂર્વવત્ પૂજયેતદ્ધરિમ્

અત ઊર્ધ્વં મુનિશ્રેષ્ઠ પ્રાયશ્ચિતં વિધીયતે ।
જલસંપ્રોક્ષણં કુર્યાત્ પુણ્યાહોક્તિપુરઃસરમ્

બ્રાહ્મણાન્ ભોજયેત્તત્ર તેન શાન્તિર્ભવિષ્યતિ ।
પૂજાઙ્ગદ્રવ્યહીનં ચેત્ અર્ઘ્યાદિહવિરન્તકમ્

હીનૈર્દ્રવ્યૈસ્તુ દેવેશમર્ચયેદ્દ્વિગુણં પુનઃ ।
અષ્ટાક્ષરેણ મન્ત્રેણ દેવાગ્રે તુ શતં જપેત્

તદ્દોષપરિહારાર્થં પ્રાયશ્ચિત્તમિદં ભવેત્ ।
પ્રાયશ્ચિત્તં ક્રમાત્ કુર્યાત્ તદ્દ્રવ્યેણ દિને દિને

એતત્ સંક્ષેપતઃ પ્રોક્તં પૂજાલોપે તુ નારદ ।
આલયે પતિતે તત્ર બાલસ્થાનં તુ કારયેત્

દેવેશં વિધિવત્ સ્થાપ્ય પૂજયેત્તુ દિને દિને ।
આલયં પૂર્વવત્ કૃત્વા પ્રોક્ષણં કારયેત્તતઃ

ભિન્નાલયે તુ તત્સ્થાને શૈલં વા દારુ યોજયેત્ ।
ઇષ્ટકાસુધયાયુક્તં નવકર્માણિ કારયેત્

ચિત્રાભાસાલયે તત્ર ચિત્રકર્મ સમાચરેત્ ।
સ્નપનં તત્ર કુર્વીત મૂર્તિહોમં ચ કારયેત્

બ્રાહ્મણાન્ વિષ્ણુભક્તાશ્ચં ભોજનં કારયેત્તતઃ ।
મહાહવિર્નિવેદ્યાથ પૂજયેત્ પુરુષોત્તમમ્

દહને તુ પ્રવક્ષ્યામિ પ્રાયશ્ચિત્તવિધિક્રમમ્ ।
પ્રાસાદં મણ્ડપં વાથ પ્રાકારં ગોપુરં તથા

પ્રાસાદાભ્યન્તરં વાપિ પચનાલયમેવ વા ।
વિનોદમણ્ડપં ચૈવ યાગમણ્ડપમેવ વા

પુષ્પસ્થાને જલસ્થાને ચાન્યસ્મિન્નિતરેષુ ચ ।
પ્રમાદાદગ્નિદગ્ધં ચેત્ સમ્યગુત્પાદ્ય પૂર્વવત્

સ્નપનં તુ ત્રિરાત્રાત્ પ્રાક્ કારયેદધમોત્તમમ્ ।
બ્રાહ્મણાન્ ભોજયેત્તત્ર પુણ્યાહં ચૈવ કારયેત્

નારાયણોપનિષદં પઠેત્તન્ત્રોત્તરક્રમાત્(?) ।
અષ્ટાક્ષરેણ જુહુયાદાજ્યેન શતમાહુતીઃ

યદિ દગ્ધં વિમાનં ચેત્ કેવલં(-લા?)પ્રતિમા પુનઃ ।
દગ્ધસ્ય ચૈકદેશં ચેત્ સમ્યગુત્પાદ્ય પૂર્વવત્

સ્નપનં ચોત્તમં કુર્યાત્ અધમોત્તમમેવ વા ।
સ્નાપયેદ્દેવદેવેશં પૂજયેત્ પૂર્વવત્ ક્રમાત્

વિમાનં બહુદગ્ધં ચેત્ બાલસ્થાનં પ્રકલ્પયેત્ ।
નવગેહં ક્રમાત્ કૃત્વા શેષકર્માણિ કારયેત્

નારદઃ---
ઉક્તો મે ભવતા દોષઃ સ્થાનસ્ય તુ વિશેષતઃ ।
અત્યદ્ભુતાનાં સર્વેષાં દોષાન્મે બ્રૂહ્યશેષતઃ

આલયે દેવદેવસ્ય યે દોષાઃ પ્રભવન્તિ વૈ ।
હવિષાં ચૈવ યે દોષાઃ તથોપકરણેષુ ચ

વિષ્વક્સેનઃ---
સાધુ પૃષ્ટં ત્વયા દેવ વક્તવ્યં ચ મયાધુના ।
આલયે દેવદેવસ્ય યે દોષાસ્તાન્ બ્રવીમિ તે

વલ્મીકદર્શને ચૈવ તથા સર્પસ્ય દર્શને ।
અન્યેષાં ચૈવ જન્તૂનાં સવિષાણાં મુનીશ્વર

મધુપ્રલમ્બને ચૈવ બુદ્ધિપૂર્વાગ્નિપાતને ।
વૈદ્યુદશનિપાતે ચ ઉલ્કાપાતે તથૈવ ચ

પ્રમાદાત્ પ્રતિમા વાપિ દ્વિધા ચૈવ ભેવદ્યદિ ।
ઉલૂકવાસને ચૈવ વૃક્ષાણાં ચ સમુદ્ભવે

વિમાનસ્ય ચ ભેદે ચ સર્વેષાં ચ વિનાશકૃત્(?) ।
કેશકીટાદિપાતે ચ જલજાનાં નિપાતને

અન્યેષાં ચૈવ જન્તૂનાં વિનિપાતે હવિઃષુ ચ ।
ગર્ભાગારે તથા વિષ્ણોઃ ઉપહારે તથૈવ ચ

મણ્ડપે દેવદેવસ્ય પ્રથમાવરણે ઽથવા ।
દ્વિતીયે વા તૃતીયે વા બલિપીઠેષુ સર્વશઃ

અગ્નિસ્થાને જલસ્થાને પુષ્પસ્થાને તથૈવ ચ ।
આસ્થાનમણ્ડપે ચૈવ તથાલંકારમણ્ડપે

લીલાસ્થાનેષુ ચાન્યેષુ ગવાં સ્થાને તથૈવ ચ ।
શિથિલીનાં સમુદ્ભાવે દોષાન્ વક્ષ્યે મુનીશ્વર

વલ્મીકદર્શને વ્યાધિઃ મૃત્યુઃ સર્પસ્ય દર્શને ।
અનાવૃષ્ટિર્મધોશ્ચૈવ દુર્ભિક્ષમિતરેષ્વપિ

શિથિલી(શિલીન્ધ્ર?) દર્શને ચૈવ પ્રતિમાયાં હરેર્યદિ ।
રાજા મૃત્યુમવાપ્નોતિ રાજ્યભ્રંશમથાપિ વા

વ્યાધિં વા મહાદાપ્નોતિ શત્રુભિર્વા પરાભવમ્ ।
પુત્રદારવિયોગં વા લભતે નાત્ર સંશયઃ

ગ્રામાણાં નગરાણાં ચ દેશસ્ય ચ બલસ્ય ચ ।
વિનાશમાપ્નુયાત્ સમ્યક્ સદ્યો વા સ્યાદુપલ્પવઃ

પીઠે ગર્ભગૃહે ચૈવ ઉપહારે તથૈવ ચ ।
અમાત્યમન્ત્રિણાં દોષાઃ પ્રકૃતીનાં તથૈવ ચ

સ્થાનાન્તરેષુ સર્વત્ર શિથિલીનાં તુ દર્શને ।
રાષ્ટ્રે દોષા ભવિષ્યન્તિ દુભિક્ષવ્યાધિસંભવાઃ

શુનૈ(શ્વભિર્?)વા વાનરૈર્વાપિ ગૃધ્રૈશ્ચ કૃમિકીટકૈઃ ।
પિઙ્ગલૈર્વાયસૈશ્ચૈવ પક્ષિભિઃ કુક્કુટાદિભિઃ

તથાન્યૈસ્તાદૃશૈર્ભૂતૈઃ પ્રતિમા સ્પૃશ્યતે યદિ ।
સ્થાનનાશમવાપ્નોતિ ગ્રામસ્યાનર્થમેવ ચ

પ્રાયશ્ચિત્તં પ્રવક્ષ્યામિ વલ્મીકાદેશ્ચ દર્શને ।
તદપિ પ્રતિમાયાં ચેદ્યાત્રાં કૃત્વા યથાવિધિ

તદ્દેશં શોધયિત્વા તુ યાવત્સમ્યગ્ભવેદ્દૃઢમ્ ।
પૂર્વવત્ કલ્પયિત્વા તુ પુનઃસંસ્થાપયેત્ ક્રમાત્

જલસંપ્રોક્ષણં વાપિ કુર્યાન્મન્ત્રીં વિચક્ષણઃ ।
દૂષિતં ચેતરદ્બિમ્બં જન્તુભિઃ સ્પર્શને સતિ

માર્જયિત્વા કુશૈર્દર્ભૈઃ પુણ્યાહં તત્ર કારયેત્ ।
સ્નપનં કારયેત્ પશ્ચાત્ કર્માર્ચાયાં યથાવિધિ

જુહુયાત્ પઞ્ચમન્ત્રૈસ્તુ પ્રત્યેકં શતમાહુતીઃ ।
તતશ્ચ શિથિલીજાતે પીઠે ગર્ભગૃહેપિ વા

શોધયિત્વા તુ તં દેશં દૃઢીકૃત્ય પ્રયત્નતઃ ।
સ્નપનં વિધિવત્ કૃત્વા ચૈકાશીતિક્રમેણ તુ

શાન્તિહોમં તતઃ કૃત્વા પુણ્યાહેનૈવ શુદ્ધ્યતિ ।
વિમાને મધુનોત્પન્ને પ્રાકારે ઽભ્યન્તરે ઽપિ વા

પ્રક્ષાલ્ય પઞ્ચગવ્યેન બહિરન્તઃ સમન્તતઃ ।
સ્નપનં ચાપિ કૃત્વા તુ પુણ્યાહેનૈવ શુદ્ધ્યતિ

અનુક્તાનાં તુ સર્વેષાં પ્રાયશ્ચિતં વિધીયતે ।
ઉત્તમં મધ્યમં વાપિ અધમોત્તમમેવ વા

સ્નાપયેદ્દેવદેવેશં પૂજયેદ્વિધિપૂર્વકમ્ ।
શાન્તિહોમં તતઃ કૃત્વા પુણ્યાહેનૈવ શુદ્ધ્યતિ

નૃત્તગીતં ચ વાદ્યં ચ કારયેદ્દેવસન્નિધૌ ।
તદન્તે પૂજયિત્વા તુ જપેન્મૂર્તિં યથાક્રમમ્

બ્રાહ્મણાન ભોજયિત્વા તુ વૈષ્ણવાંશ્ચ વિશેષતઃ ।
અલંકારવિધિં કૃત્વા નૈવેદ્યં ચ મહાહવિઃ

નિત્યદીપવિનાશે તુ પ્રાયશ્ચિત્તં વિધીયતે ।
કપિલાજ્યં શરાવે તુ સ્થાપયિત્વાસ્ત્રમન્ત્રતઃ

દીપયિત્વા મુનિશ્રેષ્ઠ દીપમુદ્રાં પ્રદર્શયેત્ ।
નિત્યાગ્નૌ સમિદાજ્યેન ચરુણા હૂયતે પૃથક્

શતં વાપિ તદર્ધં વા તસ્યાર્ધં વાહુતીઃ ક્રમાત્ ।
કારયેન્મૂર્તિમન્ત્રેણ પ્રત્યેકં જુહુયાત્ ક્રમાત્

હવિરાદ્યેષ સર્વેષુ કેશકીટાદિપાતને ।
એવમેવ તુ કર્તવ્યં પ્રાયશ્ચિત્તં તુ નારદ

શુદ્ધસ્નાનં પુરા કૃત્વા તદ્બિમ્બં પરમેષ્ઠિના ।
અધમોત્તમમાર્ગેણ સ્નપનં કારયેત્ ક્રમાત્

પઞ્ચોપનિષદૈર્મન્ત્રૈઃ પ્રત્યેકં શતમાહુતીઃ ।
પુણ્યાહં વાચયિત્વા તુ તેન શાન્તિર્ભવિષ્યતિ

દેવેશં પૂજયેત્ પશ્ચાત્ પૂર્વોક્તેન વિધાનતઃ ।
આચાર્યં પૂજયેત્ પશ્ચાત્ યથા તુષ્ટો ભવિષ્યતિ

ઇહોપયુક્તદ્રવ્યાણિ આચાર્યાય નિવેદયેત્ ।
પ્રાયશ્ચિત્તં પ્રવક્ષ્યામિ મરણે દેવતાલયે

ચણ્ડાલપતિતાદીનાં મરણે વર્તિતે સતિ ।
ગર્ભાગારે ઽથવા ચાર્ધમણ્ડપે વા મુનીશ્વર

પ્રાસાદસ્થિતપીઠાગ્રે તથાભ્યન્તરમણ્ડપે ।
ખાત્વા ચૈવ ધનુર્માત્રં તં દેશમશિલા તુ ચેત્

સંપૂર્ય સૈકતૈર્મૃદ્ભિઃ ક્ષાલયિત્વા તુ વારિણા ।
આલયં પઞ્ચગવ્યેન બહિરન્તશ્ચ શોધયેત્

સમિદાજ્યેન ચરુણા પ્રત્યેકં તુ સહસ્રકમ્ ।
અષ્ટદિક્ષુ યથાન્યાયં જુહુયાન્મૂલમન્ત્રતઃ

બ્રાહ્મણાન્ ભોજયેત્ પશ્ચાત્ પ્રાસાદસ્ય સમન્તતઃ ।
પુણ્યાહં વાચયેત્તત્ર કારયેદધમોત્તમમ્

સ્નાપેયદ્વિધિવત્ સમ્યગ્યથાવિત્તાનુસારતઃ(!) ।
એતદર્ધં તુ શૂદ્રસ્ય મરણે કારયેદ્બુધઃ

તદર્ધં તુ દ્વિજાતીનાં મરણે દેવતાલયે ।
મણ્ડપે ગોપુરે તેષાં મરણે વર્તિતે સતિ

ભૂશુદ્ધિં પૂર્વવત્ કૃત્વા પુણ્યાહં ચૈવ કારયેત્ ।
હોમમેકં તુ કર્તવ્યમાલયસ્યોત્તરે બુધઃ

શિલામયં ચેત્તદ્ગેહં ગર્ભાગારાદિ નારદ ।
કપિલાગોમયં ગ્રાહ્યં મૂલમન્ત્રેણ મન્ત્રવિત્

ગર્ભાગારાદિ સર્વત્ર વાયુમન્ત્રેણ લેપયેત્ ।
સંપ્રોક્ષ્ય પઞ્ચગવ્યેન શેષ પૂર્વવદાચરેત્

ભૂગુપ્તે ચાગ્નિદગ્ધે ચ જલાવિષ્ટે નિરાસ્પદે ।
મન્ત્રેશં(-શે?)ચિરલુપ્તે ચ પુનઃ સ્થાપનમાચરેત્

તસ્માદૂર્ધ્વં તુ વિધિવત્ બિમ્બસ્થાપનમારભેત્ ।
અઙ્ગહીનસ્ય બેરસ્ય અઙ્ગહીનં (?)ભવેદ્યદિ

સુવર્ણેન તદઙ્ગં તુ કૃત્વા સન્ધાપયેદ્દઢમ્ ।
એવં કૃત્વા વિધાનેન પુનઃ સ્થાપનમારભેત્

જલવાસવિધાનેન પૂર્વવચ્છેષમાચરેત્ ।
અથવાત્ર મુનિશ્રેષ્ઠ જલસંપ્રોક્ષણ તુ વા

કારયેદ્દેવદેવસ્ય તેન શાન્તિર્ભવિષ્યતિ ।
સન્ત્યાજ્યં દારુજં બિમ્બં સન્ધેયં મૃણ્મયં ભવેત્

છિન્ને ભિન્ને તથા વક્ત્રે મૂલાર્ચાયાં પ્રમાદતઃ ।
કલ્પયિત્વા તુ દેવેશે બાલસ્થાનક્રમેણ તુ

યુક્ત્યા યુક્તિવિશેષેણ શિલ્પિભિઃ કારયેદ્દૃઢમ્ ।
કૃત્વા વર્ણૈરલંકારં પ્રતિષ્ઠાં પુનરારભેત્

સૌવર્ણપ્રતિમાયાં તુ છિન્ને ભિન્ને ચ વક્ત્રકે ।
દ્રાવયિત્વા સકૃત્ સિક્તં કૃત્વા સંસ્થાપયેત્ પુનઃ

તતસ્તુ બહુધા ભિન્નં તામ્રં ચાપ્સુ વિનિક્ષિપેત્ ।
એકધા ચ દ્વિધા ભિન્નં તામ્રેણૈવ તુ યોજયેત્

તત્સર્વં પૂર્વવત્ કૃત્વા બિમ્બં કુર્યાન્નવં શુભમ્ ।
તામ્રબિમ્બં તુ સંસ્થાપ્ય નિત્યં પૂજા પ્રવર્તતે

બિમ્બં સુલક્ષણોપેતં રાજતં સંભવેદ્યદિ ।
જલાધિવાસનાદીનિ તસ્મિન્ કાર્યાણિ સર્વશઃ

તામ્રબિમ્બગતાં શક્તિં રાજતે સ્થાપ્ય યત્નતઃ ।
તામ્રબિમ્બં પરિત્યજ્ય રાજતં સ્થાપયેત્ ક્રમાત્

તથૈવ રાજતં ત્યક્ત્વા સૌવર્ણં સ્થાપયેત્ ક્રમાત્ ।
કદાચિદપિ ન ત્યાજ્યં સૌવર્ણં ભૂતિમિચ્છતા

સ્વધર્મયુક્તજાતિભ્યો દુર્વૃત્તે ઽપિ તથા દ્વિજ ।
મુખ્ય એવ સદા વિપ્ર તથૈવોત્તમબેરકમ્

સૌવર્ણમેવ સર્વેષાં મુખ્યબિમ્બં પ્રશસ્યતે ।
સંસ્થાપ્ય સ્વસ્ય સ્થાને તુ પૂજયેત્તુ દિને દિને

બ્રહ્મસ્થાને સ્થિતં બિમ્બં કર્માર્ચાં ન તુ ચાલયેત્ ।
ચલનં તુ ભવેત્તસ્મિન્ રાજ્યસ્ય ચલનં ભવેત્

તત્સ્થાનં નિધનં યાતિ ગ્રામસ્ય નિધનં ભવેત્ ।
તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન ઉક્તકાલે તુ ચાલયેત્

અયને વિષુવે ચૈવ સંક્રાન્ત્યાં ગ્રહણે તથા ।
પ્રાતઃસન્ધ્યાર્ચન(-ને?) સ્નાનવેલાયાં મુનિસત્તમ

સ્નાનબિમ્બવિહીને તુ ચલનં તુ સમાચરેત્ ।
દ્વિતીયાવરણાદ્બાહ્યે કર્માર્ચાં ન તુ ચાલયેત્

પ્રમાદાદ્વાપિ મોહાદ્વા ચલનં ચેન્મુનીશ્વર ।
જલસંપ્રોક્ષણં કૃત્વા સુપુણ્યાહપુરઃસરમ્

અધમોત્તમમાર્ગેણ સ્નાપયેદ્બેરમુત્તમમ્ ।
એકબેરવિધાને તુ પ્રાયશ્ચિત્તં વિધીયતે

સ્નપનં સ્થાવરાર્ચાયાં કર્તવ્યં વિધિવત્ સદા ।
પ્રાસાદં તુ નવં કૃત્વા પઞ્ચગવ્યેન શોધયેત્

અધમોત્તમમાર્ગેણ સ્નાપયેત્ પુરુષોત્તમમ્ ।
એવમેવ તુ કર્તવ્યં ષઙ્વિંશદ્વત્સરાન્તકમ્

અત ઊર્ધ્વં પ્રવક્ષ્યામિ જલસંપ્રોક્ષણં ક્રમાત્ (?) ।
તસ્માત્તેનૈવ શુદ્ધિઃ સ્યાત્ સર્વશાન્તિર્ભવિષ્યતિ

અઙ્ગહીનં ભવેદ્બિમ્બં પુનરુત્પાદ્ય પૂર્વવત્ ।
સંસ્થાપ્ય વિધિવત્ પૂર્વં પુનઃ સ્થાપનમાચરેત્

નારદઃ---
સેનાપતે મહાપ્રાજ્ઞ સ્નપનસ્ય પ્રસીદ મે ।
અશાસ્ત્રીયે મહાદોષાન્ સર્વાન્ મે બ્રૂહ્યશેષતઃ

યૈર્દેષૈઃ સ્નપનોદ્ભૂતૈ રાજરાષ્ટ્રં વિનશ્યતિ ।
પશવશ્ચ પ્રજાશ્ચૈવ સસ્યાદિનિધનાનિ ચ

વિષ્વક્સેનઃ---
સ્નપનસ્ય પ્રવક્ષ્યામિ મહાદોષાન્ મુનીશ્વર ।
શલભૈર્ગન્ધદુષ્ટૈસ્તુ દુષ્ટાઃ સ્યુઃ સર્વમાનવાઃ

સાધિતે કલશે ભિન્ને તદ્દ્રવ્યૈઃ પૂરયેત્ પુનઃ ।
ઊનૈશ્ચ કલશૈરૂનવિભવાઃ સર્વમાનવાઃ

કૃમિકીટપતઙ્ગાદિદ્રવ્યેષુ પતને યદિ ।
તત્સર્વં વર્જયેન્નિત્યં વિષ્ણુયાગેષુ સર્વશઃ

વર્જિતૈસ્તુ સદા દ્રવ્યૈઃ દેવેશસ્યાર્ચનં યદિ ।
ષષ્ટિર્વર્ષસહસ્રાણિ નરકં પ્રતિપદ્યતે

કેશયુક્તં તુ યદ્દ્રવ્યં નિપાતે (નિપતેદ્?) વિષ્ણુમૂર્ધનિ ।
મૂર્ધાભિષિક્તં રાજાનં નાશયેન્નાત્ર સંશયઃ

અન્યેષ્વપિ ચ દુષ્ટેષુ પતિતેષુ મહામુને ।
એતદેવ ફલં પ્રાહ સ્વયં નારાયણઃ પ્રભુઃ

પર્યુષિતૈર્ન ચામ્ભાભિઃ કલશેષુ પ્રપૂરયેત્ ।
યદિ લોભેન ગૃહ્ણીયાત્ કાકયોનિશતં વ્રજેત્

પુરાણસર્પિષા દેવં સ્નાપયેદ્યદિ લોભતઃ ।
ગૃધ્રયોનિશતં ગચ્છેત્ તદન્તે સૂકરો ભવેત્

મહિષાજ્યેન દેવેશં સ્નાપયેદ્યદિ મોહતઃ ।
ગૃધ્રયોનિશતં ગચ્છેત્ તદન્તે કુક્કુટો ભવેત્

સ્નાપયિત્વાન્યથાજ્યેન કૃકલાસશતં વ્રજેત્ ।
દધિયુક્તં તુ યત્ ક્ષીરં સ્નાપયેદ્યદિ લોભતઃ

દરિદ્રો માનુષો લોકે જન્મશ્ચાજ(અજજન્મ?)શતં વ્રજેત્ ।
રસદ્રવ્યં ચ વન્યૈસ્તુ નિયુજ્યાન્માક્ષિકં નરઃ

યદિ તત્પૂજિતો વિપ્ર વૃષજન્મશતં વ્રજેત્ ।
કૃમિકીટપતઙ્ગાનાં દ્રવ્યેષુ પતિતે (પતનં?) યદિ

તત્સર્વં વર્જયેન્નિત્યં વિષ્ણુયાગેષુ સર્વશઃ ।
દૃશ્યતે સાધિતં ચૈવ તદ્દ્રવ્યં તુ પરિત્યજેત્

તાન્ સર્વાન્ન સ્પૃશેદ્યસ્તુ કલશે સાધિતે પુનઃ ।
તથા વૈ દૃશ્યતે ચાપિ તતો ઽન્યાનિ ચ વિન્યસેત્

શ્વાનકુક્કુટચણ્ડાલૈઃ સાધિતે(?)દૃશ્યતે પુનઃ ।
પરિત્યજ્ય તતો ઽન્યાંશ્ચ સાધયેત્ કલશાન્ પુનઃ

ઉદક્યાન્ત્યજૈર્વાપિ સાધિતે(?)દૃશ્યતે પુનઃ ।
પરિત્યજ્ય તતો વિદ્વાન્ પુનશ્ચાન્યં તુ વિન્યસેત્

દુષ્ટૈર્હિ વીક્ષિતં ચૈવ પાદસ્પૃષ્ટં ચ યદ્ભવેત્ ।
રાજાનં રાજમાત્રં ચ યજમાનમથાપિ વા

નાશયેત્ સપરીવારં સપશુદ્રવ્યસંચયમ્ ।
સામાત્યં સપુરં રાષ્ટ્રં દુષ્ટદ્રવ્યાભિષેચને

વ્યાધયશ્ચ ભવન્ત્યુગ્રા અનાવૃષ્ટિસ્તથૈવ ચ ।
ભૂતવેતાલરક્ષાંસિ પિશાચોરગદાનવાઃ

બાધન્તે હ્યનિશં હ્યેતે રાજાનં રાષ્ટ્રમેવ ચ ।
આઢકં વા તદર્ધં વા તન્ન્યૂનં પરિવર્જયેત્

સ્નેહદ્રવ્યાણિ સર્વાણિ સાધકો મન્ત્રવિત્તમઃ ।
વસ્ત્રસૂત્રવિહીને તુ તોરણાદિભિરેવ વા

નૃત્તગીતાદિભિર્વાપિ ગન્ધપુષ્પાદિભિસ્તથા ।
અલંકાર(-રૈઃ?)વિહીનં વા દેવદેવસ્ય શાઙ્ર્ગિણઃ

યસ્મિન્ રાષ્ટ્રે મુનિશ્રેષ્ઠ સ્નપનં સ્યાત્ કદાચન ।
તદ્રાષ્ટ્રં ચોરભૂયિષ્ઠં શત્રુભિશ્ચૈવ હન્યતે

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન યથાશાસ્ત્રં યથાક્રમમ્ ।
સ્નપનં કારયેદ્વિષ્ણોઃ ભૂતિમિચ્છન્ પરાં ગતિમ્

દોષાણાં ચ પ્રશમનં વ્યાધીનાં ચૈવ સર્વશઃ ।
ગ્રહાણાં શાન્તયે ચૈવ શત્રૂણાં ચ જયાય ચ

આયુરારોગ્યવૃદ્ધ્યર્થં પુત્રપૌત્રવિવૃદ્ધયે ।
કામાનાં ચૈવ સર્વેષાં વૃદ્ધયે સર્વવર્ણિનામ્

વિધિહીનં ક્રિયાહીનં દ્રવ્યહીનં તથૈવ ચ ।
માનહીનં તુ યદ્દ્રવ્યં પૂજાહીનં ચ યદ્ગુરોઃ

કાલાતીતં પ્રજાહીનં કર્તૃદેશેષુ સર્વશઃ ।
આભિચારં(રો?) ભવેત્ સદ્યો ગ્રામસ્ય નગરસ્ય ચ

એવં યથોક્તસ્નપનં કારયેદ્યસ્તુ માનવઃ ।
મુચ્યતે પાતકૈઃ સર્વેઃ પદ્મપત્રમિવામ્ભસા

ગોધ્નઃ પિતૃધ્નો માતૃધ્નો ભ્રૂણહા ગુરુતલ્યગઃ ।
સુરાપઃ સ્વર્ણહારી ચ પરદારાભિમર્શકઃ

એતે ચાન્યે ચ મુચ્યન્તે પાપેભ્યઃ સ્નપનેન વૈ ।
સ્નપને હ્યધિકં પુણ્યં વિદ્યતે મુનિસત્તમ

અશ્વમેધસહસ્રં તુ યત્કુર્યાત્ કાયશોધનમ્ ।
સ્નપનેન તુ તદ્વિષ્ણોઃ લભતે નાત્ર સંશયઃ

ધ્વજસ્થાને પ્રવક્ષ્યામિ પ્રાયશ્ચિતં તુ નારદ ।
અપ્રમાણપટં ચિત્રં વૈણવં દણ્ડમેવ વા

અનુક્તાધિકહીનં ચ પ્રયત્નેન વિવર્જયેત્ ।
વર્જિતેન કૃતં ચેત્તન્નિષ્ફલં સ્યાન્ન સંશયઃ

ધ્વજાધિવાસને કાલે કુમ્ભે ચાવાહ્ય વાહને ।
તત્કુમ્ભપતને ચૈવ ચલને ભેદને તથા

પ્રતિમાપરિકુમ્ભે ચ તદ્ગ્રામશ્ચ વિનશ્યતિ ।
સ્નપનં તત્ર કર્તવ્યં દેવેશસ્યાધમેત્તમમ્

શાન્તિહોમં તતઃ કૃત્વા ગ્રામદોષનિકૃન્તનમ્ ।
પુનરુત્પાદયેત્ કુમ્ભં સંસ્થાપ્ય વિધિપૂર્વકમ્

ધ્વજે લક્ષણહીને તુ ગરુડે વા વિશેષતઃ ।
કર્તૃભર્તૃવિનાશઃ સ્યાત્ તત્રસ્થો નરકં વ્રજેત્

ક્ષિપ્રં ત્યક્ત્વા ધ્વજં તત્ર આચાર્યેણ સમાહિતઃ ।
ધ્વજમુત્થાપયેત્ સદ્યઃ સર્વલક્ષણસંયુતમ્

પૂર્વોક્તવિધિના સમ્યક્ શેષં કર્મ સમારભેત્ ।
ગ્રામપ્રદક્ષિણે કાલે પતિતે વાતકોપિતે

દુર્ભિક્ષં વર્તતે તત્ર કર્તારો વ્યાધિપીડિતાઃ ।
તદ્દોષપરિહારાય સ્નપનં ચાધમોત્તમમ્

પુણ્યાહં વાચયેત્તત્ર બ્રાહ્મણાનાં ચ ભોજનમ્ ।
કારયેન્મુનિશાર્દૂલ શેષ પૂર્વવદાચરેત્

આચાર્યં પૂજયેત્ પશ્ચાત્ યથાશાસ્ત્રોક્તમાર્ગતઃ(-કમ્?) ।
પતનાદ્ભેદને ચૈવ ધ્વજં ત્યક્ત્વા તુ તત્ક્ષણાત્

સ્નપનં ચોત્તમં કૃત્વા દેવદેવસ્ય ચક્રિણઃ ।
વાસ્તુહોમં તતઃ કૃત્વા પુણ્યાહં વાચયેત્તતઃ

ઉત્પાદ્ય ચોદ્ધરેત્ સમ્યક્ ધ્વજં લક્ષણસંયુતમ્ ।
ગ્રામપ્રદક્ષિણે કાલે બલિહીનં ભવેદ્યદિ

સ ગ્રામો નિધનં યાતિ તત્રસ્થો નરકં વ્રજેત્ ।
તદ્દોષપરિહારાય પ્રાયશ્ચિત્તં વિધીયતે

સ્નાપયેદ્દેવદેવેશં પઞ્ચાશત્ કલશૈઃ(?) ક્રામત્ ।
પૂજયિત્વા તતો દેવં પુનર્ગ્રામં પરિભ્રમેત્

બલિદાનસમાયુક્તં પશ્ચાદુત્થાપયેત્ ખગમ્(-દ્ધ્વજમ્?) ।
કેવલં બલિદાનં તુ કારયેદ્દુન્દુભિર્યુતમ્

એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ વેલાદીનિ ન વીક્ષયેત્ ।
વિધિવદ્ધ્વજમુત્થાપ્ય શેષં પૂર્વવદાચરેત્

ધ્વજોત્થાપનકાલે તુ ચલને ગગને તતઃ ।
કર્તારો વ્યાધિમૃચ્છન્તિ નૈર્ધન્યમપિ સર્વશઃ

તદ્દોષપરિહારાય સ્નપનં ચાધમોત્તમમ્ ।
પુણ્યાહં વાચયિત્વા તુ તસ્ય દોષઃ પ્રશામ્યતિ

પતનાદ્ભૂપતિશ્ચૈવ તદ્ગ્રામં ચ વિનશ્યતિ ।
ધ્વજસ્ય પતને ચૈવ પ્રાયશ્ચિત્તં પ્રવક્ષ્યતે

સ્નપનં દેવદેવસ્ય વિધિના ચાધમોત્તમમ્ ।
પુણ્યાહં વાચયિત્વા તુ બ્રાહ્મણાનથ ભોજયેત્

સંસ્થાપ્ય વિધિવત્ પશ્ચાત્ પૂજયેદ્વિધિના તતઃ ।
પતનોદ્ભેદને ચૈવ પુનરુત્પાદયેદ્ધ્વજમ્

સ્થાપને નિપતેત્તત્ર તદ્રાષ્ટ્રં ચ વિનશ્યતિ ।
સ્નપનં ચોત્તમં કુર્યાત્ ઉત્સવં ચ વિધાનતઃ

શાન્તિં કૃત્વા વિધાનેન પુણ્યાહં વાચયેત્તતઃ ।
ચોરૈરપહૃતે ચૈવ તદ્રાષ્ટ્રં ચ વિનશ્યતિ

સ્નપનં ચોત્તમં કૃત્વા શાન્તિહોમપુરઃસરમ્ ।
બલિભ્રમણકાલે તુ નિત્યે વા ચોત્સવે તુ વા

દ્રવ્યસ્ય પતને ચૈવ ગન્ધપુષ્પાદિકસ્ય ચ ।
શાન્તિ કૃત્વા વિધાનેન પઞ્ચોપનિષદૈઃ ક્રમાત્

પુનરુત્પાદયેદ્દ્રવ્યં ગન્ધાદ્યં સકલં ક્રમાત્ ।
દ્રવ્યાભાવે તુ ચરુણા ચાક્ષતૈર્વા બલિં દદેત્

સંસ્પૃષ્ટે દુર્જનાદીનાં શૂદ્રાદ્યૈશ્ચાન્યજાતિભિઃ ।
શાન્તિહોમં તુ કૃત્વૈવ મઙ્ગલાનિ ચ દર્શયેત્

બલિભ્રમધકાલે તુ પ્રાયશ્ચિત્તં વિધીયતે ।
અનાલોચ્ય પ્રદાને તુ બિમ્બહીને તુ વા મુને

સબલિગ્રામરાજ્ઞોશ્ચ રોગવૃદ્ધિર્ભવિષ્યતિ ।
તદ્દોષપરિહારાય પ્રાયશ્ચિત્તં વિધીયતે

અધમોત્તમમાર્ગેણ સ્નાપયેદ્બલિકૌતુકમ્ ।
શાન્તિહોમં ક્રમાત્ કૃત્વા ભોજ્યા વૈ બ્રાહૃમણાસ્ત્રયઃ

બલિબિમ્બસ્ય પતને યાને વા ભૂગતે ઽપિ વા ।
તદ્ગ્રામં નિધનં યાતિ કર્તા ભર્તા તથૈવ ચ

આલયે તુ નયેદ્દેવં સ્નપનં ચાધમોત્તમમ્ ।
શાન્તિહોમં ચ કૃત્વા તુ મહાપૂજાપુરઃસરમ્

પુણ્યાહં વાચયેત્તત્ર બ્રાહ્મણાંશ્ચૈવ તોષયેત્ ।
ગ્રામે વા નગરે વાપિ શેષકર્મ સમાચરેત્

પતનેનાઙ્ગહીને ચ રાજારાષ્ટ્રં ચ નશ્યતિ ।
અન્નબિમ્બે ઽથવા પુષ્પે શક્તિમુદ્વાસયેત્ ક્રમાત્

કર્માર્ચાયાં ન્યસેચ્છક્તિં સ્નપનં ચોત્તમં ભવેત્ ।
શાન્તિહોમં ચતુર્દિક્ષુ કુર્યાત્ પઞ્ચમન્ત્રકૈઃ(?)

અન્યબિમ્બે સમાવાહ્ય શેષકર્મ સમાચરેત્ ।
સન્ધાનં પૂર્વવત્ કૃત્વા પૂર્વલક્ષણસંયુતમ્

સ્થાપિતં પૂર્વવત્ કૃત્વા અસ્મિન્ કાલાદિ નેષ્યતે ।
તચ્છક્તિં યોજયેદ્બિમ્બે શેષકર્મ સમાચરેત્

સ્થાનકે ચાસને ચૈવ શયને બલિબેરકે ।
પતને ચાઙ્ગહીને ચ પ્રાયશ્ચિત્તં તુ પૂર્વવત્

ઉત્સવારમ્ભદિવસે કલ્પિતે ઋત્વિજૈ(?)રપિ ।
તૈસ્તૈરેવ તુ કર્તવ્યાઃ ક્રિયાઃ સર્વાવસાનકમ્ (?)

મધ્યે તુ યોજયેદન્યાન્ મોહાત્તુ મુનિસત્તમ ।
તાઃ ક્રિયા નિષ્ફલાયાન્તિ તસ્માચ્છાન્તિં તુ કારયેત્

પ્રાયશ્ચિત્તં તુ કર્તવ્યં તસ્ય દોષાપુનત્તયે ।
પૂર્વેણ ઋત્વિજેનાપિ કુર્યાત્ કર્માવસાનકમ્

અધમોત્તમમાર્ગં વા પઞ્ચાશદ્વા (?) મુનીશ્વર ।
પઞ્ચવિંશતિભિર્વાપિ કલશૈઃ સ્નાપયેદ્ધરિમ્

પુણ્યાહં વાચયેત્તત્ર શાન્તિહોમં ચ કારયેત્ ।
વ્યાધિગ્રસ્તે મૃતે વાપિ શાસ્ત્રહીને ઽન્યદૂષિતે(?)

પ્રતિષ્ઠાકર્મણિ તથા ચોત્સવે પરમાર્થિનમ્ ।
યોજયેદન્યમેવં ચેદાચાર્યં તન્ત્રપારગમ્

યાગાગ્નૌ ચૈવ વિચ્છિન્ને ઉત્સવે વર્તિતે સતિ ।
તદ્રાષ્ટ્રં ચ વિનશ્યન્તિ(?) કર્તારો વ્યાધિપીડિતાઃ

તદ્દોષપરિહારાય સ્નપનં ચાધમોત્તમમ્ ।
સંપ્રાર્થ્ય દેવદેવેશં મહાહવિપુરઃસરમ્

મથિત્વાગ્નિં સમુત્પાદ્ય લૌકિકાગ્નિમથાપિ વા ।
વૈષ્ણવીકરણૈર્યુક્તં સુપુણ્યાહપુરઃસરમ્

એવં તુ કારયેદ્વિદ્વાંસ્તદ્દોષસ્ય નિકૃન્તનમ્ ।
યોગેશસ્યાર્ચનાહીને ચોત્સવે યાગમણ્ડપે

મધ્યે કુમ્ભગતે દેવે હ્યુત્સવે તુ વિશેષતઃ ।
નિષ્ફલઃ સ ચ યાગસ્તુ કર્તારો વ્યાધિપીડિતાઃ

તસ્માત્તત્ફલસિદ્ધ્યર્થં સ્નપનં ચાધમોત્તમમ્ ।
કારયેચ્છાન્તિહોમં તુ જુહુયાચ્છતમાહુતીઃ

પુણ્યાહં વાચયિત્વા તુ તસ્ય દોષઃ પ્રશામ્યતિ ।
યાગેશકુમ્ભે વિચલે પરિકુમ્ભે ઽથવા પુનઃ

ભેદને પતને વેદ્યાં પ્રાયશ્ચિત્તં તુ પૂર્વવત્ ।
અષ્ટમઙ્ગલહીને તુ પૂજાજીને તુ તત્ર ચ

મઙ્ગલં તુ વિનશ્યેત કર્તારો વ્યાધિપીડિતાઃ ।
મઙ્ગલાત્માનમભ્યર્ચ્ય દેવેશં વિધિપૂર્વકમ્

શાન્તિહોમં તતઃ કૃત્વા પુણ્યાહં વાચયેત્તતઃ ।
ઉત્સવે નિત્યપૂજાયાં વિલોપે હોમકર્મણિ

તત્રસ્થા નરકં યાન્તિ તસ્માદ્વૃદ્ધિર્ન જાયતે ।
તદ્દોષપરિહારાય પ્રાયશ્ચિત્તં તુ પૂર્વવત્

નિત્યપૂજાવસાને તુ હોમં કુર્યાત્તથોત્સવે ।
હોમાન્તે તુ બલિં કુર્યાદ્યથાવિધિપુરઃસરમ્(!)

નિત્યોત્સવસ્ય હીને વા બલિદાનસ્ય ચોભયોઃ ।
જુહુયાન્મૂલમન્ત્રેણ નિત્યાગ્નૌ શતમાહુતીઃ

એતદ્દ્વિકાલહીને તુ તદૂર્ધ્વં સ્નપનં તથા ।
હુત્વાષ્ટાક્ષરમન્ત્રેણ પશ્ચાન્નિત્યં સમાચરેત્

નિત્યોત્સવસ્ય હીનેન યદિ સ્યાત્તુ મહોત્સવઃ ।
સ્નાપયેત્ પઞ્ચગવ્યેન બલિબેરમનુત્તમમ્

સ્નપનં કારયેત્ પશ્ચાત્ પઞ્ચવિંશતિભિઃ ક્રમાત્ ।
અલંકારં ક્રમાત્ કૃત્વા પૂજયેદ્ધવિરન્તકમ્

નિત્યોત્સવવિધાનેન પ્રાસાદે બલિમાચરેત્ ।
પ્રાતર્મધ્યપ્રદોષેષુ બલિભ્રમણમાચરેત્

અથ મધ્યાહ્નહીને ચ કારયેદ્બલિકર્મણિ ।
એકકાલં ભવેત્તસ્મિન્ બલિકર્મ તુ ચેન્મુને

ઉત્સવો નિષ્ફલસ્તત્ર ગ્રામનાશો ભવેદ્ધ્રુવમ્ ।
તસ્માત્તત્ફલસિદ્ધ્યર્થં દ્વિકાલં બલિમાચરેત્

દ્વિકાલં તુ મુનિશ્રેષ્ઠ બલિદાનં તુ કારયેત્ ।
પૂર્વકાલબલિમધ્યકાલિકા (?) રાત્રિકાલબલિ સપ્રદક્ષિણમ્(?)

ભૂતરાક્ષસપિશાચપન્નગાનાં (?) નાશદ (-કા?) રણમિદં બલિભ્રમમ્(?) ।
યો મોહાદેકસન્ધ્યાયાં બલિં નિક્ષિપ્ય(?)નારદ

તદ્દોષપરિહારાય પ્રાયશ્ચિત્તં વિધીયતે ।
અધમોત્તમમાર્ગેણ સ્નપનં કારયેદ્ધરેઃ

બ્રાહ્મણાન્ ભોજયેત્ પશ્ચાત્ મહાહવિપુરઃસરમ્ ।
પુણ્યાહં વાચયેત્ પશ્ચાત્ પૂર્વવદ્ધોમમાચરેત્

તત્કાલોચિતે પશ્ચાત્ બલિદાનં સમાચરેત્ ।
અઙ્કુરાર્પણપાત્રં તુ નષ્ટં પતિતમેવ વા

અસ્પૃશ્યૈઃ સ્પર્શિતં વાતિ પુનરુત્પાદયેત્ ક્રમાત્ ।
શ્યામે રક્તે પ્રરૂઢે વા દણ્ડે(?) મૂષિકભક્ષિતે

જુહુયાત્ પઞ્ચમન્ત્રૈસ્તુ પ્રત્યેકં સમિદાદિભિઃ ।
અષ્ટોત્તરશતં હુત્વા વિષ્ણુમન્ત્રેણ મન્ત્રવિત્

ઉદ્દેશ્યદિવસે તીર્થમકૃતં ચેત્તુ નારદ ।
દૈવિકૈર્માનુષૈર્વિઘ્નૈઃ પુનરુત્સવમારભેત્

વ્યત્યાસો દિવસૈર્દ્રવ્યૈઃ બલિદાને કૃતે યદિ ।
જુહુયાન્મૂલમન્ત્રેણ સર્પિષા શતમાહુતીઃ

દિગ્દેવતાનાં તુ વ્યત્યાસો વર્તતે ચેન્મહોત્સવે ।
ક્રમેણ કારયેત્ પશ્ચાત્ પૂર્વવદ્ધોમપૂર્વકમ્

એકાહમેકકાલં વા બલિદાનં તુ ચોત્સવે ।
વિઘ્નિતં ચેત્ પ્રવક્ષ્યામિ પ્રાયશ્ચિત્તં તુ નારદ

જુહુયાન્મૂલમન્ત્રેણ તદ્દ્રવ્યેણ શતાહુતીઃ ।
દ્વિગુણં કારયેત્ પશ્ચાદ્વિઘ્નિતે હ્યેકકાલિકે

પૂર્વદ્રવ્યેણ પૂર્વં તુ પૂર્વરાત્રસ્ય પૂર્વવત્ ।
કૃત્વા તુ વિધિવત્ સર્વં પશ્ચાત્ પશ્ચાત્મકં(?)ક્રમાત્

વિઘ્નિતં ચેદહોરાત્રં કારયેદપરે ઽહનિ ।
કલ્પિયિત્વાતથા રાત્રિં (-ત્રૌ?)તદ્બલિં ચાપિ કારયેત્

પરિભ્રમં તુ દ્વિગુણં હોમં ચૈવ તુ કારયેત્ ।
એકાહાદધિકં ચૈવ વિઘ્નિતશ્ચેન્મહોત્સવઃ

અઙ્કુરાર્પણપૂર્વં તુ તત્સર્વં પુનરારભેત્ ।
તત્તીર્થં વિઘ્નિતં ચેત્તુ કુર્યાત્તદપરેહનિ

સ્નપનં વિધિવત્ કૃત્વા તત્ર હોમં તુ પૂર્વવત્ ।
કૃત્વૈવં વિધિવત્ સર્વં શેષં પૂર્વવદાચરેત્

પ્રતિષ્ઠાયાં પ્રવક્ષ્યામિ પ્રાયશ્ચિત્તં મુનીશ્વર ।
પ્રમાણરહિતં બિમ્બં વસ્ત્રાલંકારયોશ્ચ વા

આ(અ?)સ્થાને વામુહૂર્તે વા સ્થાપનં તુ ન કારયેત્ ।
સ્થાપનં ચેન્મહામોહાત્ કર્તા ભર્તા વિનશ્યતિ

તદ્દોષપરિહારાય પ્રાયશ્ચિત્તં વિધીયતે ।
યાત્રાં કૃત્વા વિધાનેન પુનઃ સ્થાપનમારભેત્

જલાધિવાસનાદૂર્ધ્વં સ્થાપનાત્ પ્રાઙ્મુનીશ્વર ।
વિઘ્નિતા ચેત્ક્રિયા મધ્યે પ્રાયશ્ચિત્તં વિધીયતે

બ્રાહ્મણાનામનુજ્ઞાં તુ લબ્ધ્વા પશ્ચાત્ પરેહનિ ।
પઞ્ચોપનિષદૈર્મન્ત્રૈઃ હુત્વાજ્યેન શતં શતમ્

સમાપ્ય વિધિવચ્છેષં સ્થાપયેત્ પુરુષોત્તમમ્ ।
તથૈવ કારયેત્ સર્વં રક્ષિતં ચેદ્દિનત્રયમ્

કલશં પૂર્ણકુમ્ભં વા મઙ્ગલાષ્ટકમેવ વા ।
અસ્પૃશ્યસ્પર્શિતં વાપિ ભિન્નં વા મન્ત્રસાદિતમ્

અન્યં પૂર્વવદુત્પાદ્ય સ્થાપયેત્ પૂર્વવત્ ક્રમાત્ ।
ઉદ્ધૃતં બ્રહ્મકુમ્ભં તુ દૂષિતં પતિતં તુ વા

કુમ્ભમન્યં તથા કૃત્વા સંસ્કૃત્ય વિધિવદ્બુધઃ ।
પઞ્ચોપનિષદૈર્મન્ત્રૈઃ પ્રણવેન તથૈવ ચ

આજ્યેન જુહુયાત્તત્ર પ્રત્યેકં શતમાહુતીઃ ।
કૃત્વા પુણ્યાહનિર્ઘોષં સ્થાપયેત્ પૂર્વવત્ ક્રમાત્

મન્ત્રહીનં ક્રિયાહીનં દ્રવ્યહીનં તથાલયમ્ ।
વ્યત્યાસઃ કાલહીનં ચ સ્ફાલિતં ચાદ્ભુતં તથા

એતેષાં ચાપ્યનુક્તાનાં પ્રાયશ્ચિત્તં વિધીયતે ।
જુહુયાન્મૂલમન્ત્રેણ ઘૃતેન શતમાહુતીઃ

આશૌચં વાથવા વ્યાધિર્મૃત્યુર્વા વિદ્યતે યદિ ।
આચાર્યસ્ય તુ તત્કાલે વક્ષ્યે સંસ્થાપનક્રમમ્

અદીક્ષિતં વા વિપ્રેન્દ્ર વૈષ્ણવં વેદપારગમ્ ।
સ્નાપ્યાલંકારિતં શુદ્ધં તેનૈવ સ્થાપયેદ્બુધઃ

પૌરુષેણ તુ સૂક્તેન પ્રણવેન તતઃ પરમ્ ।
તતસ્તુ મૂલમન્ત્રાભ્યાં મુહૂર્તે સ્થાપયેદ્બુધઃ

તતશ્ચાચાર્યમન્વીક્ષ્ય દશાહાત્ પ્રાક્ પ્રયત્નતઃ ।
તેનૈવ કારયેત્ સર્વં મન્ત્રન્યાસાદિ પૂર્વવત્

તતઃ પ્રભૃતિ દેવસ્ય ચતુર્થ્યા(?)સ્નાનમેવ ચ ।
આચાર્યં પૂજયેત્ પશ્ચાત્ પુષ્કલેન ધનેન ચ

આચાર્યદક્ષિણાહીને પ્રાયશ્ચિત્તેન પૂજયેત્ ।
દેવસ્ય સ્થાપનાદૂર્ધ્વં ચતુર્થે ઽહનિ નારદ

સ્નપનં ચાર્ચનં તસ્મિન્નકૃતં ચેત્તુ નારદ ।
તદૂર્ધ્વં દ્વાદશાહાદર્વાક્ પ્રાયશ્ચિત્તં વિધીયતે

સ્નપનં ચોત્તમં વા સ્યાદધમોત્તમમેવ વા ।
સ્નપનં કારયિત્વાદૌ બ્રાહ્મણાનાં ચ ભોજનમ્

પઞ્ચોપનિષદૈર્ભન્ત્રૈર્હુત્વાજ્યેન શતં શતમ્ ।
યથાવિત્તાનુસારેણ(!) સ્નપનં વાથ કારયેત્

યથાવિતં તુ દેવેશં પૂજયેત્તુ દિને દિને ।
પૂજાન્તે દક્ષિણાં દદ્યાદહન્યહનિ નારદ

સાધકાનાં હિતાર્થાય રાજરાષ્ટ્રહિતાય ચ ।
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન દક્ષિણાં દાપયેત્ સદા

દક્ષિણાહીનમેતચ્ચેત્ સર્વં નિષ્ફલમેવ ચ ।
આચાર્યદક્ષિણાહીને પ્રાયશ્ચિત્તં વિધીયતે

અધમોત્તમમાર્ગેણ દેવેશં સ્નાપયેત્તતઃ ।
બ્રાહ્મણાન્ ભોજયેત્ પશ્ચાત્ પુણ્યાહં વાચયેત્તતઃ

પૂર્વોક્તેન વિધાનેન પૂજયેત્ પુરુષોત્તમમ્ ।
આચાર્યં પૂજયેત્ પશ્ચાદ્યથાવિત્તાનુસારતઃ(!)

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન દક્ષિણાનમુત્તમમ્ ।
સ્રુક્સ્રુવં (-વૌ?) મણ્ડપે ચૈવ કુણ્ડમણ્ડલતોરણમ્

વેદિકાદિ મુનિશ્રેષ્ઠ કુર્યાચ્ચેદપ્રમાણતઃ ।
પ્રમાદાન્મૂલમન્ત્રેણ મૂલયુક્શતમાહુતીઃ

જુહુયાદ્વૈષ્ણવાગ્નો તુ આચાર્યો ઽનલમધ્યમે ।
પ્રત્યેકં સમિદાજ્યેન ચરુણાપિ મહામુને

વૈષ્ણવીકરણાત્તસ્મિંસ્તેન શાન્તિર્ભવિષ્યતિ ।
હરેરતિપ્રિયકરં તસ્માત્ કર્મ સમાચરેત્

બાલસ્થાનસ્ય વક્ષ્યામિ પ્રાયશ્ચિત્તં તુ નારદ ।
મૂલાગારાર્ચનાબિમ્બં બાલાગારે ન પૂજયેત્

બાલસ્થાનાર્ચનાબિમ્બં મૂલસ્થાને તુ પૂજયેત્ ।
પૂજયેદ્વર્જ્યબિમ્બં તુ યદિ લોભાચ્ચ મન્ત્રવિત્

તત્પૂજા નિષ્ફલં યાતિ કર્તા ભર્તા વિનશ્યતિ ।
યો મોહાદર્ચયેદ્બિમ્બં પ્રાયશ્ચિત્તં વિધીયતે

સ્નાપયેદર્ચનાબિમ્બમધમોત્તમમાર્ગતઃ ।
મધ્યમં વા મુનિશ્રેષ્ઠ તદ્દોષસ્ય નિકૃન્તનમ્

બ્રાહ્મણાન્ ભોજયેત્ પશ્ચાત્ વૈષ્ણવાન્ વેદપારગાન્ ।
શાન્તિહોમં ક્રમાત્ કૃત્વા પુણ્યાહં વાચયેત્તતઃ

મૂલાયામર્ચકઃ સમ્યક્ બાલસદ્મનિ પૂજયેત્ ।
બાલગેહાર્ચકસ્તસ્મિન્ મૂલસ્થાને ન પૂજયેત્

પૂજયેદ્યદિ સંમોહાત્ નિષ્ફલં સ્યાન્ન સંશયઃ ।
તદ્ગ્રામં નિધનં યાતિ ધર્મમાર્ગો વિનશ્યતિ

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન મૂલાગારે ન પૂજયેત્ ।
લોભાન્મોહાત્તુ દેવેશં પૂજયેદ્યદિ નારદ

તત્પૂજાફલસિદ્ધ્યર્થં પ્રાયશ્ચિત્તં વિધીયતે ।
જલસંપ્રોક્ષણં કૃત્વા સુપુણ્યાહપુરઃસરમ્

મૂલાધિવાસનં કૃત્વા મણ્ડપે ચાધિવાસનમ્ ।
અધમોત્તમમાર્ગં વા કારયેન્મુનિસત્તમ

બ્રાહ્મણાન્ ભોજયેત્ પશ્ચાત્ યથાવિત્તાનુસારતઃ (!) ।
પૂજયેદ્બાલગેહે તુ યાવન્મૂલપ્રવેશનમ્

એવં ચાપિ ન કૃત્વા તુ વર્તતે કાલલઙ્ઘનમ્ ।
સ્નપનં મૂર્તિહોમં ચ મણ્ડપે ચાધિવાસનમ્

કૃત્વા તુ વિધિવત્ સમ્યક્ સ્થાપયેદ્વિધિવત્ ક્રમાત્ ।
ઊર્ધ્વં તુ વત્સરાત્ કાલો ગતં ચેદ્વક્ષ્યતે ઽધુના

વિના જલાધિવાસં ચ સર્વં પૂર્વવદાચરેત્ ।
પ્રતિષ્ઠાયાઃ ક્રિયાઃ કૃત્વા ......પ્રાર્થયેદ્ધરિમ્

ચોરૈરપહૃતઃસ (-હૃતા ચેત્?) તુ પ્રતિમા તરુણાલયે ।
બિમ્બમન્યં સમુત્પાદ્ય લોહજં સુમનોહરમ્

જલાધિવાસનં કૃત્વા મણ્ડપે ચાધિવાસનમ્ ।
મૂર્તિહોમં તથા શાન્તિં સ્નપનં ચાધમોત્તમમ્

કૃત્વા પુણ્યાહઘોષં ચ સ્થાપયેદ્બાલસદ્મનિ ।
પૂર્વસંસ્કૃતબિમ્બં ચેજ્જલવાસં વિના ભવેત્

બાલસ્થાનં સમાપ્યૈવં તન્ત્રસંકરણં શૃણુ ।
વાસ્તુસાઙ્કર્યમેવં વૈ વક્ષ્યામિ ક્રમયોગતઃ

પઞ્ચરાત્રં તથા શૈવં વૈખાનસમિતિ ત્રિધા ।
તત્તચ્છાસ્ત્રોક્તમાર્ગેણ વાસ્તુસંગ્રહણાદયઃ

તથા તથૈવ કર્તવ્યાઃ પ્રાસાદપ્રતિમાદયઃ ।
કૃત્વા તુ વિધિવત્ સમ્યક્ સ્થાપનાદિક્રમેણ હિ

તેષાં વાસ્તૌ તુ સાંકર્યાદ્રાષ્ટ્રનાશો ધનક્ષયઃ ।
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન વર્જયેદ્વાસ્તુસંકરમ્

અત્ર કિઞ્ચિ (કશ્ચિ?) દ્વિશેષો ઽસ્તિ વક્ષ્યામિ શૃણુ સુવ્રત ।
કર્ષણાદિકૃતં પૂર્વં વૈખાનસવિધાનતઃ

પઞ્ચરાત્રેણ શાસ્ત્રેણ સ્થાપયેત્ પુરુષોત્તમમ્ ।
શૈવવૈખાનસાભ્યાં તુ વિધિના વાસ્તુસંગ્રહમ્

તદ્દેશે સ્થાપયેદ્દેવં સાત્ત્વતેન વિધાનતઃ ।
ગ્રામરાજાનુસારેણ બ્રાહ્મણાનામનુજ્ઞયા

વિદ્યતે યદિ વાઞ્છા ચેત્ પઞ્ચરાત્રેણ વાર્ચનમ્ ।
તચ્છાસ્ત્રેણોક્તમાર્ગેણ સ્થાપિતં પૂજિતં પુરા

શૈવવૈખાનસાભ્યાં ચ અર્ચયેન્ન કદાચન ।
વૈખાનસસ્ય શૈવસ્યાવૈદિકત્વાન્મુનીશ્વર

શૈવં વેખાનસં ચાપિ અસૌમ્યં તદુદાહૃતમ્ ।
સૌમ્યં તુ સાત્ત્વતં ચૈવ તસ્માત્સૌમ્યં વિશિષ્યતે

તત્ર સાત્ત્વતમાર્ગેણ પૂજયેત્ પુરુષોત્તમમ્ ।
શૈવવૈખાનસાભ્યાં તુ રોદ્રપૂજાગ્નિરોગકૃત્

સૌમ્યં તુ સાત્ત્વતં તન્ત્રં તચ્છાસ્ત્રવિધિમાચરેત્ ।
દૈવાદ્વા માનુષાદ્વાપિ લોભાન્મોહાત્ પ્રમાદતઃ

સ્થાપિતે રૌદ્રમાર્ગેણ પૂજ્યમાને દિને દિને ।
હિત્વા રૌદ્રવિધાનં તુ સર્વેષાં હિતકામ્યયા

ગ્રામવૃદ્ધિકરં પુણ્યં રાજભૂસુરવર્ધનમ્ ।
તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન હિત્વા રૌદ્રં તુ તત્ક્ષણાત્

સ્થાપયેત્ સાત્ત્વતેનાથ વિધિના પૂજયેદ્ધરિમ્ ।
તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન ન કુર્યાત્તન્ત્રસંકરમ્

સાત્ત્વંતં પઞ્ચરાત્રાખ્યં સાક્ષદ્વિષ્ણુમુખાચ્છ્રુતમ્ ।
અનુષ્ઠેયં દ્વિજશ્રેષ્ઠૈર્વૈષ્ણવૈર્વેદપારગૈઃ

પઞ્ચરાત્રં મહાજ્ઞાનં ધર્મકામાર્થમોક્ષદમ્ ।
શૈવં ચ શમ્ભુના પ્રોક્તં શુદ્ધં લૈઙ્ગમિતિ દ્વિધા

નાનુષ્ઠેયં દ્વિજશ્રેષ્ઠૈઃ પરાર્થે મુનિસત્તમ ।
આત્માર્થે મુનિ(દ્વિજ?)વર્યસ્તુ પૂજયેચ્છુદ્ધમુત્તમમ્

દિને દિને મુનિશ્રેષ્ઠ લૈઙ્ગિકં ન સ્મરેદ્બુધઃ ।
વૈખાનસહિતાર્થાય શાસ્ત્રં ભાર્ગવનિર્મિતમ્

નાનુષ્ઠેયં દ્વિજશ્રેષ્ઠૈરાત્મનોર્ઽથે પરસ્ય ચ ।
પ્રતિલોમહિતાર્થાય પૂજયેત્ પુરુષોત્તમમ્

સા પૂજા શૂદ્રવૃદ્ધ્યર્થા દ્વિજાનાં શક્તિહાનિકૃત્ ।
દિને દિને મુનિશ્રેષ્ઠ નાત્ર કાર્યા વિચારણા

તત્પૂજાવૈદિકત્વાચ્ચ નાનુષ્ઠેયા દ્વિજોત્તમૈઃ ।
નારદઃ---
વૈખાનસા ઇતિ પ્રોક્તાઃ કે તે ચાત્ર વિવક્ષિતાઃ

વાનપ્રસ્થા દ્વિધા કિં તે સૂતા વા કિં વિવક્ષિતાઃ ।
વિષ્વક્સેનઃ---
બ્રહ્મણ્યાં ક્ષત્રિયાજ્યાતાઃ સૂતા વૈખાનસાસ્તથા

સૂતકાશ્ચ રથકારાશ્ચ તથા પૌરાણિકા ઇતિ ।
પર્યાયવાચકાઃ શબ્દાઃ પ્રતિલોમેષુ પૂજિતાઃ

એતે વૈખાનસા પ્રોક્તાઃ ભાર્ગવાગમપૂજકાઃ ।
પ્રતિલોમહિતાર્થાય ભૃગુણા તન્ત્રમીરિતમ્

મન્વાદિધર્મશાસ્ત્રેષુ વાનપ્રસ્થાશ્રમઃ ક્રમાત્ ।
સંપ્રોક્તસ્તુ મુનિશ્રેષ્ઠ ઇતિ શાસ્ત્રસ્ય નિશ્ચયઃ

એતેષાં સંકરં તત્ર વર્જ્યમાહુર્મનીષિણઃ ।
તન્ત્રસંકરદોષેણ સર્વં નશ્યત્યસંશયઃ

રાજ્ઞા સર્વપ્રયત્નેન જગદ્રક્ષણકાંક્ષિણા ।
સંકરઃ પરિહર્તવ્યો રાજરાષ્ટ્રસુખાય ચ

યદ્દૈવત્યં કૃતં ક્ષેત્રં વિધિના કર્ષણાદિના ।
તદન્યદૈવતં વિપ્ર મનસાપિ ન કલ્પયેત્

યદિ વા સ્થાપ્યતે મોહાદ્દણ્ડ્યો વધ્યઃસ પાપભાક્ ।
સ કર્તા સંકરસ્યાપિ રાજ્ઞો રાષ્ટ્રસ્ય તસ્ય હિ

પઞ્ચરાત્રં તુ શૈવં વૈ વૈખાનસવિધાનકમ્ ।
તેષાં વાસ્ત્વાદિસાંકર્યાત્ કિઞ્ચિદેવ વિશેષકમ્

સાત્ત્વતં સર્વવૃદ્ધ્યર્થં શૈવં સર્વવિનાશકૃત્ ।
વૈખાનસમનર્થાર્થં તસ્માત્તત્પરિવર્જયેત્

અસ્થાનસ્થાપિતાઃ કેચિત્ સ્વસ્થાન [પરિ?]વર્જિતાઃ ।
દેવતાદ્વયકોપેન સર્વં નશ્યત્યસંશયઃ

સંકરો દ્વિવિધઃ પ્રોક્તઃ સર્વપ્રાણિવિનાશનઃ ।
જાતિસંકરણં ચૈવ તન્ત્રસંકરણં તથા

જાતિસંકરણેનૈવ જગચ્ચણ્ડાલતાં વ્રજેત્ ।
તન્ત્રસંકરણેનૈવ રાજારાષ્ટ્રં વિનશ્યતિ

રાષ્ટ્રં શરીરં રાજસ્તુ રાજા જીવઃ સ ઉચ્યતે ।
રાષ્ટ્રક્ષયે ક્ષયો રાજ્ઞઃ તસ્માદ્રક્ષ્યં દ્વયં બુધૈઃ

ચણ્ડાલત્વં ગતે લોકે વેદાઃ સર્વે તિરોહિતાઃ ।
તિરોહિતેષુ વેદેષુ યજ્ઞાદિક્રતવસ્તથા

એકવર્ણં જગત્સર્વં વસ્તુ નિશ્ચેષ્ટકં ભવેત્ (?) ।
જાતિસંકરદોષેણ દ્વિજાનાં મરણં ભવેત્

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન સાંકર્યં પરિવર્જયેત્ ।
દેવદેવાત્પરં નાન્યત્તદાયત્તા હિ સિદ્ધયઃ

ઇતિ ચિન્ત્યૈવ ભૂતાનાં વયં દેવમુપાસ્મહે ।
સર્વદેવમયો વિષ્ણુર્ભગવાન્ ભૂતભાવનઃ

સર્વપ્રાણિહિતાર્થાય નાન્યૈવૈકો ઽપિ દૃશ્યતે ।
બ્રહ્મા રુદ્રશ્ચ શક્રશ્ચ વસવો વરુણસ્તથા

યક્ષગન્ધર્વસિદ્ધશ્ચ ભૂતવેતાલરાક્ષસાઃ ।
શક્તયશ્ચ તથા ચાન્યાઃ સર્વાઃ વિષ્ણુવિભૂતયઃ

તાશ્ચ સર્વાઃ પ્રસીદન્તિ પુરા ચાર્થાર્થિનાં નૃણામ્ ।
પૂજ્યમાને તુ સતતં તત્તત્પૂજાવિધાનતઃ

સર્વપ્રાણિહિતાર્થાય મુનિભિઃ કરુણાત્મભિઃ ।
કૃતાનિ તત્તદ્યોગ્યાનિ શાસ્ત્રાણિ મુનિપુઙ્ગવ

વૈદિકં તાન્ત્રિકં ચૈવ તથા વૈદિકતાન્ત્રિકમ્ ।
ત્રિવિધં કર્મ સંપ્રોક્તં પઞ્ચરાત્રાર્ણવામૃતમ્ (?)

વૈદિકં બ્રાહ્મણાનાં તુ રાજ્ઞાં વૈદિકતાન્ત્રિકમ્ ।
તાન્ત્રિકં વૈશ્યશૂદ્રાણાં સર્વેષાં તાન્ત્રિકં તુ વા

ભાર્ગવેણોક્તધર્મેણ પ્રતિલોમાદિ કારયેત્ ।
અશ્રીકરમસૌમ્યં તદબ્રાહ્મણપરિગ્રહમ્

અવૈદિકત્વાત્તત્તન્ત્રં વૈખાનસમથાધમમ્ ।
સંકરઃ પરિહર્તવ્યો બ્રાહ્મણૈશ્ચ જગદ્ધિતૈઃ

વાસ્તૌ બિમ્બસ્ય પૂજાયાં પૂજકસ્ય ચ સંકરઃ ।
સર્વથા પરિહર્તવ્યો પ્રાયશ્ચિત્તૈઃ પૃથગ્વિધૌ(-ધૈઃ?)

નારદઃ---
પ્રાયશ્ચિત્તં સમાચક્ષ્વ બિમ્બસંકરણાદિષુ ।
યત્કૃત્વા સર્વદોષાશ્ચ નશ્યન્ત્યશુભહેતવઃ

વિષ્વક્સેનઃ---
ન તિથિર્ન ચ નક્ષત્રં કાલવેલા ન વિદ્યતે ।
સંકરં તયજ્યતે ક્ષિપ્રં સર્વપ્રાણિહિતાય વૈ

સદ્ય એવ તુ કર્તવ્યા સંકરસ્ય તુ નિષ્કૃતિઃ ।
નિષ્કૃત્યાહરહઃ(?)પશ્ચાત્ રાજરાષ્ટ્રસુવૃદ્ધિકૃત્

ગ્રામસ્ય નગરસ્યાપિ સર્વસંપત્સુખાવહમ્ ।
તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન ક્ષિપ્રં શાન્તિં સમાચરેત્

યત્તન્ત્રેણ સમારબ્ધં તત્તન્ત્રેણૈવ કારયેત્ ।
અન્યથા ચેન્મહાદોષો રાજરાષ્ટ્રવિનાશકૃત્

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન ન કુર્યાત્તન્ત્રસંકરમ્ ।
એકાહમર્ચનાહીને સ્વકલ્પોક્તવિધાનતઃ

એકાશીતિક્રમાત્ કૃત્વા સ્નપનં સાધકોત્તમઃ ।
શાન્તિહોમં ક્રમાત્ કૃત્વા સ્નપનં સાધકોત્તમઃ

શાન્તિહોમં ક્રમાત્ કૃત્વા વાસ્તુહોમં તથૈવ ચ ।
બ્રાહ્મણાન્ ભોજયેત્ પશ્ચાદષ્ટોત્તરશતં ક્રમાત્

તસ્યાર્ધં વા તદર્ધં વા યથાવિત્તાનુસારતઃ(!) ।
ચતુર્મૂર્તિવિધિં સ્મૃત્વા પઞ્ચમૂર્તિવિધિ ત્યજેત્(?)

પરિવારાણિ સર્વાણિ પૂર્વવત્ સ્થાપયેત્ ક્રમાત્ ।
તત્ત્વન્યાસં ક્રમાત્ કૃત્વા સૃષ્ટિન્યાસં તથૈવ ચ

મૂલમન્ત્રેણ મતિમાન્ મૂલમૂર્તિમનુસ્મરન્ ।
પૂજયેત્ સતતં પશ્ચાત્ પૂર્વોક્તેન વિધાનતઃ

મહાહવિર્નિવેદ્યાથ કારયેદ્ગુરુપૂજનમ્ ।
પૂજાલોપે ઽપિ ચેત્તત્ર પુનસ્તેનૈવ પૂજયેત્

તત્ર સાત્ત્વતમાર્ગેણ પૂજ્યમાને દિને દિને ।
તન્ત્રાન્તરેણ દેવેશં કદાચિન્ન તુ પૂજયેત્

પૂજયેદ્યદિ સંમોહાન્નિષ્ફલં સ્યાન્નં સંશયઃ ।
તત્પૂજાહરહઃ પશ્ચાત્તદ્ગ્રામસ્ય વિનાશકૃત્

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન પૂજયેત્તદ્દ્વિજોત્તમ ।
પૂર્વં કર્માર્ચનાદીનાં શુદ્ધસ્નાનં તુ કારયેત્

જલસંપ્રોક્ષણાદીનિ મૂલાર્ચાયાં નિયોજયેત્ ।
સ્નપનાદીનિ કર્માણિ કર્માર્ચાયાં નિયોજયેત્

ઉત્સવં કારયેત્તસ્મિન્ બલિહોમપુરઃસરમ્ ।
એકાહં વા ત્ર્યહં વાથ સપ્તાહં વા મુનીશ્વર

કારયેદુત્સવં તત્ર યથાશક્ત્યાનુરૂપતઃ (!) ।
એતત્ ક્રમેણ કર્તવ્યં દ્વાદશાબ્દાન્તમેવ ચ

એકાબ્દે રક્ષસાં સ્થાનં (વાસઃ?) તસ્માચ્છાન્તિં તુ કારેયત્ ।
દ્વ્યબ્દે ચ યક્ષવાસસ્તુ ત્ર્યબ્દે ભૂતસંકુલમ્

ચતુરબ્દે પિશાચાનાં પઞ્ચાબ્દે દાનવાલયમ્ ।
પઞ્ચવર્ષમતીતે તુ નિવાસો બ્રહ્મરક્ષસામ્

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન ક્ષિપ્રં શાન્તિં તુ કારયેત્ ।
દ્વાદશાબ્દાત્ પુરા કુર્યાત્ જલસંપ્રોક્ષણેન તુ

એવમેવ તુ કર્તવ્યં વિંશદ્વર્ષાન્તમેવ તુ ।
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ પ્રાયશ્ચિત્તં તુ નારદ

જલસંપ્રોક્ષણં કુર્યાજ્જલવાસપુરઃસરમ્ ।
બ્રાહ્મણાન્ ભોજયેત્ પશ્ચાન્મહાહવિપુરઃસરમ્

ષટ્ત્રિંશદ્વત્સરાદર્વાક્ તાવત્તેનૈવ કારયેત્ ।
ષટ્ત્રિંશદ્વત્સરાદૂર્ધ્વં પ્રાયશ્ચિત્તં વિધીયતે

પઞ્ચગવ્યં ક્રમાત્ કૃત્વા ગર્ભાગારં વિશોધયેત્ ।
પુણ્યાહં વાચયિત્વા તુ બ્રાહ્મણાનામનુજ્ઞયા

જલાધિવાસનાદીનિ પૂર્વોક્તેનૈવ કારયેત્ ।
ગોદાનં ભૂમિદાનં ચ હિરણ્યં વસ્ત્રમેવ ચ

સર્વદાનં તતઃ કુર્યાત્ બ્રાહ્મણેભ્યો યથાક્રમમ્ ।
એવં તદ્વર્ધયિત્વા તુ પઞ્ચાશદ્વત્સરાન્તકમ્

પઞ્ચાશદ્વત્સરાદૂર્ધ્વાં પ્રાયશ્ચિત્તં વિધીયતે ।
જલાધિવાસનાદીનિ પુનઃ સ્થાપનમારભેત્

બ્રાહ્મણાન્ ભોજયેત્તત્ર શેષં પૂર્વવદાચરેત્ ।
એતત્ ક્રમેણ કર્તવ્યં શતવર્ષાન્તમેવ ચ

સંવત્સરશતાદૂર્ધ્વં શૂન્યસ્થાનં ભવેદ્ધ્રુવમ્ ।
તદ્ગ્રામં નિધનં યાતિ તત્રસ્થા નરકં વ્રજેત્(?)

તદ્ગ્રામં નિધનં યાતિ તસ્માચ્છાન્તિં તુ કારયેત્ ।
શાન્તિં કૃત્વા વિધાનેન પઞ્ચરાત્રેણ પૂજયેત્

પૂજાલોપે ઽપિ ચેત્તસ્મિન્ પુનસ્તેનૈવ પૂજયેત્ ।
તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન ક્ષિપ્રં શાન્તિં સમાચરેત્