Language

ENहिગુ
Scripture Library

Viṣvaksenasaṃhitā · Chapter 13

13.1

iti śrīpāñcarātre viṣvaksenasaṃhitāyāṃ [mantrānukramaṇavidhirnāma] dvādaśo 'dhyāyaḥ ||
trayodaśo 'dhyāyaḥ
viṣvaksenaḥ---
mantrāṇāṃ praṇavādīnāṃ sarvavidyāvidhānakam (kān?) /
ṛṣichandādi(?)vakṣyāmi sarvameva yathātatham

13.2

antaryāmī muniśchando devīgāyatrameva ca /
paramātmāmaro varṇaḥ vedādyāsvasmitaṃ smṛtaḥ

13.3

viśvāmitramunirviṣṇuḥ devatā paramātmanaḥ /
paramātmaiva chandastu varṇastasya sitaḥ smṛtaḥ

13.4

jāmadagnyamuniśchando vāsudevaśca devatā /
anuṣṭub vāsudevasya sitavarṇa udāhṛtaḥ

13.5

chando 'nuṣṭup bharadvājo muniḥ saṃkarṣaṇo mataḥ /
saṃkarṣaṇasya vidyāyā rakto varṇa ihocyate

13.6

pradyumnasya muniśchando gautamaḥ paṅktireva ca /
pradyumno devatā varṇaḥ kanakābha iti smṛtaḥ

13.7

aniruddhasya vidyāyā muniśchando 'trireva ca /
triṣṭup devo 'niruddhastu nīlajīmūtavarṇakaḥ

13.8

vasiṣṭho matsyamantrasya chandastu jagatī smṛtā /
vāsudevastu devaḥ syāt nīlo varṇa ihocyate

13.9

kūrmasya kāśyapaṃ vidyānmuniṃ cchando virājate /
devo nārāyaṇaḥ śyāmaḥ vidyāyā varṇa ucyate

13.10

agastyo vārāhavidyāyā devīgāyatramucyate /
muniśchando 'maro viṣṇuḥ śyāmavarṇaṃ nigadyate

13.11

nārado nārasiṃhasya vidyāyāstu hariḥ(?) smṛtaḥ /
ṛṣiśchando nṛsiṃhastu devatā sitavarṇa[kaḥ?]

13.12

...mane maṃkaṇaṃ vidyāt ṛṣiśchando munistathā (?) /
mantre 'smin vāmanaṃ daivaṃ añjanaṃ varṇa ucyate

13.13

bhārgave bhārgavaṃ vidyāt...daivastu kathyate /
muniṃ tu bhārgavaṃ devaṃ pītābho varṇa ucyate

13.14

vālmīkīṃ rāmavidyāyāḥ nijhrcṛtṭagāyatramucyate /
muniśchandastu devastu paramātmā payonibhaḥ

13.15

bṛhaspatiḥ balaṃ(le?) vidyāt supratiṣṭhāmuniḥ smṛtaḥ /
chandastu vāyudevasya devaḥ kanakavarṇakaḥ

13.16

bhṛguḥ kṛṣṇasya vidyāyā muniśchandastu daivatam /
paramātmā pratiṣṭhā tu rajato varṇa ucyate

13.17

kalkiviṣṇostu munī yo yājñavalkyo muniḥsmṛtaḥ /
chando devaṃ tu gāyatraṃ viṣṇostābhrastu varṇakam

13.18

śātātapo muniḥ paṅktiśchandaḥ keśavadaivatam /
keśavasya tu vidyāyā rītikā varṇa ucyate

13.19

nārāyaṇasya mantrasya devīgāyatramucyate /
antaryāminaḥ svātmā varṇe marakato bhavet

13.20

mādhavasya tu saṃvarto mādhavo devatā smṛtaḥ /
muniśchandastu jagatī varṇaḥ sphaṭikasaṃnibhaḥ

13.21

govindasya munirvyāso virāṭchandaśca daivatam /
govinda eva varṇastu vajrasaṃnibha ucyate

13.22

muniḥ sanatkumāraḥ syādviṣṇumantrasya devatā /
viṣṇureva virāṭchandaḥ padmarāgastu varṇakaḥ

13.23

madhusūdanavidyāyā munirdakṣastu daivatam /
madhusūdanastvanuṣṭhupchando varṇaḥ pravālakaḥ

13.24

trivikramasya māṇikyaṃ(?) saṃvarto munirucyate /
chandastu bṛhatī varṇaṃ(?) devatā tu trivikramaḥ

13.25

parāśaro vāmanasya muniḥ triṣṭubiti smṛtam /
chandastu vāmano devo muktābho varṇa ucyate

13.26

śrīdharasya muniḥ kaṇvaḥ chandastūṣṇigijhrtī?ṭaṣyate /
devatā śrīdharastajjñaiḥ varṇo vaiḍūryasaṃnibhaḥ

13.27

aṅgirāstu hṛṣīkeśe muniśca jagatī smṛtā /
chandaḥ kaukiśi(?)nīlābho hṛṣīkeśastu daivatam

13.28

padmanābhasya tu muniḥ vaiśampāyana ucyate /
chandaḥ triṣṭubiti jñeyaṃ varṇo rājatasaṃnibhaḥ

13.29

śukaśca brahmavidyāyā bṛhatī munirucyate /
chando brahmādhidaivaṃ tu varṇa indusamaprabhaḥ

13.30

dāmodarasya vidyāyā mārkaṇḍeyo munirbhavet /
anuṣṭup padmasaṃkāśo varṇo dāmodaro 'maraḥ

13.31

viśvarūpasya varṇastu cyavano ravisaṃnibhaḥ /
tisṛgāyatrika(?)cchando vāsudevo 'maro muniḥ

13.32

yajñamūrteḥ pulastyaḥ syāt tisraḥ cchando 'dhidaivatam /
pītavarṇastu vidyāyā muniḥ saṃkarṣaṇaḥ smṛtaḥ

13.33

aitareyo munirvedamūrteśchando virāṭ smṛtam /
śātakumbhanibho varṇaḥ pradyumno 'mara ucyate

13.34

pippalādo munirmudrāvidyāyāśchanda ucyate /
pratiṣṭhā agnivarṇaḥ syādaniruddho 'dhidaivatam

13.35

ṛṣirdakṣo virāṭchandaḥ kamalā devatā smṛtā /
varṇo dīpanibhaḥ padmavidyāyā munisattama

13.36

kaṇvastu puṣṭividyāyāḥ chando gāyatramiṣyate /
devatā puṣṭiruktā syāt munirvarṇaḥ sitaḥ smṛtaḥ

13.37

medhāmantrasya saṃvartamuniḥ triṣṭubudīritam /
chando medhādhidevaṃ tu śaṅkhavarṇa ihocyate

13.38

maitreyastu sarasvatyā vidyāyā jagatī smṛtā /
chandaḥ sarasvatī daivaṃ varṇo gokṣīrasaṃnibhaḥ

13.39

kāśyapastu muniśchandaḥ triṣṭub durgaiva daivatam /
varṇastu śyāmalaḥproktaḥ vighneśasya tataḥ śṛṇu

13.40

gāṇakastu muniśchandaḥ triṣṭub gaṇapatiḥ smṛtaḥ /
devatā dhavalo varṇaḥ vidyāyā gaṇapatestathā

13.41

āditaḥ(tyaḥ?)syādṛṣiḥ nīlo varṇaḥ gāyatramucyate /
sadāviṣṇustathā daivaṃ chandastu parameṣṭhinaḥ

13.42

puruṣasya muniḥ sūtaḥ śveto varṇaśca daivatam /
vāsudevastathā chando gāyatramiti kathyate

13.43

ravirmuniḥ syādviśvasya taruṇārkanibhastathā /
saṃkarṣaṇastathā daivaṃ uṣṇik chando nigadyate

13.44

nivṛtte rājato varṇaḥ pradyumno 'mara ucyate /
munistathānumān chando gāyatramiti paṭhyate

13.45

mārtaṇḍaḥ sarvavidyāyā muniḥ nā(nī?)radavarṇakaḥ /
uṣṇik chando 'niruddhaśca devatetyabhibhāṣyate

13.46

yeṣāmanuktamantre 'smin ṛṣyādi munisattama /
teṣāṃ sāmānyato vidyāt ṛṣirāditya eva ca

13.47

gāyatrameva chandaḥ syāt sadāviṣṇuśca daivatam /
bījānāṃ bījavarṇaṃ ca chando daivatameva ca

13.48

muniṃ cājānatārcāyāṃ sā (cet?) kṛtāpyakṛtā bhavet /
tasmāt krameṇa vijñāya vidyādīn sādhakottamaḥ

13.49

yathoktamarcayennityaṃ labdhavidyaḥ śucirmune /
anyathārcati yo mohādagha(-ddhana?)nāśaṃ kulakṣayam

13.50

kurute nṛpanāśaṃ ca nātra kāryā vicāraṇā /
ataḥkleśena vijñāya mantrādīnarcayedbudhaḥ

13.51

vidyānāmatiguhyānāṃ sarvavratavivṛddhaye /
ataḥparaṃ pravakṣyāmi sūktasya puruṣasya ca

13.52

anuṣṭubasya sūktasya triṣṭubantasya(?)devatā /
chando munyādi saṃkṣepācchṛṇu nārada sattama

13.53

puruṣo yo jagadbījaṃ ṛṣirnārāyaṇaḥ smṛtaḥ /
uktaṃ hi samudāyasya pratyṛcaṃ śṛṇu nārada

13.54

prathamasya munirvāsudevo uṣṇik chanda ucyate /
paramātmāmaro varṇaṃ śuklamityabhidhīyate

13.55

saṃkarṣaṇo muniśchando 'nuṣṭup devo 'sya matsyakaḥ /
dvitīyasya muniśreṣṭha varṇo dhūmra udāhṛtaḥ

13.56

tṛtīyo devīgāyatraṃ chando varṇaḥsmṛtoruṇaḥ /
pradyumna ṛṣirityāhuḥ devatā kūrma ucyate

13.57

atiruddhasturīyasya muniśchando virāḍiti /
devatāsya tu vārāho nīlo varṇa udāhṛtaḥ

13.58

pañcamasya muniśchandaḥ uṣṇik keśava ucyate /
devatā narasiṃhastu varṇo gokṣīrasaṃnibhaḥ

13.59

nārāyaṇo ṛṣiśchando nicṛtgāyatra ucyate /
devatā māna(-dha?)vo vidyāt ṣaṣṭhasyaiva tu dhūmrakaḥ

13.60

saptamasya munirvarṇaḥ mādhavo 'sya sitaḥsmṛtaḥ /
rāmaṃ taddaivataṃ vidyāt uṣṇik chanda udāhṛtaḥ

13.61

govindaścāṣṭamasyaiva ṛṣiśchandoṣṇigeva(?) ca /
daivaṃ dāśarathī rāmo varṇaḥ kālāgnisaṃnibhaḥ

13.62

navamasya munirviṣṇa1ḥ balarāmo 'sya daivatam /
gāyatrīchandaso(?)varṇaḥ gokṣīrākṛtirucyate

13.63

madhusūdano muniḥsyāddevīgāyatra ucyate /
daśamasyādhidaivaṃ tat (tu?) kalkiragninibho bhavet

13.64

trivikramo muniśchando virāḍagninibho bhavet /
daivataṃ viśvarūpo 'yaṃ ekāntaṃ daśamasya tu

13.65

dvādaśasya muniṃ vidyāt vāmanaṃ vahnisaṃnibham /
virāṭ chando 'maro yajñamūrtistu paripaṭhyate

13.66

trayodaśasyoṣṇik chandaḥ śrīdharo munireva ca /
vaikuṇṭho daivataṃ varṇaḥ taptahāṭakasaṃnibhaḥ

13.67

caturdaśasya gāyatrī devīpūrvāñjanākṛtiḥ /
hṛṣīkeśo munirdevo mahāviṣṇuriti smṛtaḥ

13.68

pañcottaradaśasyaiva padmanābho muniḥ smṛtaḥ /
vedamūrtyadhidaivaṃ tu uṣṇikchando sitaḥ smṛtaḥ

13.69

ṣoḍaśasya ṛṣiścaiva dāmodara iti smṛtaḥ /
hayagrīvo maharṣiśca chando 'gnirdevasaṃnibhaḥ (?)

13.70

evaṃ puruṣasūktasya ṛṣyādi parikīrtitam /
ṛcāṃ ṛṣiṃ ca varṇaṃ ca daivataṃ chanda eva ca

13.71

ajñānādarcayenmohāt sukṛto 'pyakṛto bhavet /
tasmātsarvaprayatnena ṛṣyādīn jñāpayet kramāt

13.72

atharvaṇasya sūktasya sṛṣṭyādipratipādakam /
nārāyaṇa ṛṣiśchando devīgāyatrameva ca

13.73

paramātmāmarovarṇaḥ śukla ityabhidhīyate /
yeṣāmanuktamantre 'smin ṛṣyādi munisattama

13.74

teṣāṃ sāmānyato vidyāt ṛṣirnārāyaṇaḥ smṛtaḥ /
gāyatrameva chandaḥ syāt paramātmādhidaivatam

13.75

pīto varṇa ṛcāṃ caivametadguhyaṃ mayoditam /
ṛcāmevamunaktānāṃ ṛṣyādi parikīrtitam

Original text: Viṣvaksenasaṃhitā · Edition: Lakshmi Narasimha Bhatta, Tirupati 1972 (Kendriya Sanskrit Vidyapeetha Series, 17) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc