Viṣvaksenasaṃhitā · Chapter 1
om
viṣvaksenasaṃhitā
prathamo 'dhyāyaḥ
viṣvaksenaḥ---
athātaḥ saṃpravakṣyāmi bhūparīkṣāvidhiṃ param /
karṣayecchodhayedbhūmiṃ prāgudakpravaṇāṃ śubhām
asthikeśādirahitāṃ kapālāṅgaravarjitām /
sarīsṛpādyā vyāghrādyā ye cānye duṣṭajantavaḥ
yasyāṃ bhūmau pradṛśyante tāṃ bhūmiṃ varjayet sadā /
ārambhe śvaśṛgālaiśca saṃkīrṇā bandhunāśinī
purīṣabhūmiḥsarveṣāṃ karturduḥkhapradā sadā /
tuṣabhasmāsthikeśaiśca kāṣṭhaloṣṭakapālakaiḥ
krimikīṭapataṅgaiśca śarkaraiśca samanvitā /
aśubhāśrīkarī bhūmiḥ tasmādyatnāt parīkṣayet
evaṃ durlakṣaṇaiścānyairyuktāṃ yatnena varjayet /
brāhmaṇasya sitā bhūmiḥ raktā vai kṣatriyasya tu
pītavarṇā tu vaiśyasya kṛṣṇā śūdrasya kīrtitā /
brāhmaṇī ghṛtagandhā syāt kṣatriyā raktagandhinī
mūtragandhā tu yā veśyā śūdrā viṣṭhānugandhinī /
madhurā brāhmaṇī proktā kaṣāyā kṣatriyā smṛtā
ri(ti?)ktā vaiśyā tu kaṭukā śūdrā ceti prakīrtitā /
evaṃ parīkṣya yatnena varṇagandharasādibhiḥ
khātayedratnimātraṃ tu pāṃsumuddhṛtya pūrayet /
pāṃsurapyadhiko yatra sā bhūmiḥ sarvakāmadā
uttamā yatra vai pāṃsuḥ samo hyardhaphalapradā /
madhyā pāṃsuryatra nṛna sāriṣṭā phaladādhamā
tṛ(u?)ptāni sarvabījāni prarohanti hi yatra vai /
trirātrābhyantareṇaiva sā bhūmiścottamā matā
madhyamā pañcarātreṇa adhamā saptarātrikā /
yasyāṃ tu na prarohanti tāṃ prayatnena varjayet
sasyānāṃ phalakāle tu gavāṃ tṛptiṃ ca kārayet /
tatastu lokapālāṃstu pūjayet sādhakottamaḥ
annairapūpairlājaistu madhyarātre śacīpate /
evaṃ baliṃ prakurvīta pṛthagvā samayogataḥ
tatkṣetraṃ khātayetpaścāt caturaśraṃ samantataḥ /
puruṣadvayaṃ khanitvā tu tadardhaṃ vāpi khātayet
puruṣārdhapramāṇaṃ vā khaḍgamānapramāṇataḥ /
evaṃ kṣitiṃ khanitvā tu tanmadhye se ca(pūra?)yejjalam
tanmadhye tu vidhiṃ pūjya brahmabījena mantravit /
gandhapuṣpairalaṃkṛtya ghaṇṭāśabdasamanvitam
śaṅkhādighoṣasaṃyuktaṃ vīṇāveṇusamanvitam /
evaṃ vidhiṃ samabhyarcya adhivāsanamārabhet
tasya dakṣiṇapārśve tu paścime cottare 'pi vā /
vasvādīnāṃ tu tanmadhye maṇḍapaṃ kalpya sādhakaḥ
pūrṇakumbhaṃ nyasenmadhye pakvabimbaphalākṛtim /
droṇadvayena saṃpūrṇaṃ trisūtraiḥsamalaṃkṛtam
gandhatoyena saṃpūrya gandhapuṣpasamanvitam /
droṇāṣṭaśālīnāstīrya padmamaṣṭadalaṃ likhat
karṇikāyāṃ nyasetkumbhaṃ vastrayugmena veṣṭitam /
navaratnasamāyuktaṃ sauvarṇāyudhapañcayuk (?)
vāsudevasya mantreṇa sthāpayeddeśikottamḥ /
sarvāyudhasamāyuktaṃ sarvadevāvṛtaṃ tataḥ
hiraṇyaṃ sarvabhūtajñaṃ sarvabhūtahṛdi sthitam /
ātmānamantarātmānaṃ paramātmānamavyayam
nārāyaṇamaṇīyāṃsaṃ sṛṣṭisaṃhāravikramam (kāraṇam?) /
evaṃ hi puruṣaṃ viṣṇuṃ dhyāyet kumbhodamadhyame
evaṃ dhyātvā samabhyarcya gandhādyaiḥ sumanoramaiḥ /
pratyekaṃ droṇaśālyūrdhve vidyeśān parito nyaset
pūrvavaddravyasaṃyuktān ghaṭeṣvabhyarcya sādhakaḥ /
svaiḥ svairmantraiśca gandhādyairupacārairmanoharaiḥ
evaṃ saṃpūjya vidyeśān homasaṃskāra(karma sa?)mārabhet /
kumbhasya pūrvadigdeśe kuṇḍaṃ ca caturaśrakam
vṛttaṃ vā śilpinā kuryāt sthaṇḍile vā samācaret /
prāsādārambhakāle tu madhyarātre śacīpate
śaṅkhatūryādisaṃyuktaṃ svastisūktasamanvitam /
sarvavighnopaśamanaṃ pālāśaṃ gṛhya deśikaḥ
aṣṭottarasahasraṃ vā aṣṭottaraśataṃ tu vā /
nārasiṃhena mantreṇa madhyame juhuyāt sakṛt
odumbarasamidbhirvā[pyaṭaṣṭāviṃśatisaṃkhyayā /
pratyekaṃ mūlamantreṇa tathaivājyaṃ samācaret
caruṃ puruṣasūktena ṣoḍaśāhutimuttamām /
juhuyāt kuṇḍamadhye tu sarvasaṃpatsukhāvaham
evaṃ kṛtvā vidhānena pūrṇāhutimathācaret /
srucā mūlena mantrajño dvādaśākṣarasaṃjñayā
kuḍubaṃ vā tadardhaṃ vā tasyārdhaṃ vā śacīpate /
kapilājyamathājyaṃ vā saṃgṛhya juhuyāt kriyām(kramāt?)
paridhiprabhṛtīn dagdhvā dakṣiṇāmādadettataḥ /
dakṣiṇānte śacīnātha śaṅkhādyairghoṣayet kramāt
nṛttagītādisaṃyuktaṃ supuṇyāhapuraḥsaram /
vedādhyayanasaṃyuktamadhivāsanamācaret
evaṃ samāpya homāntaṃ pūrvarātre 'dhivāsayet /
prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ snātvācāryaḥ samāhitaḥ
pūrvavat pūjayet kumbhān prokṣayet kṣitimadhyame /
svaiḥ svairmantraistu matimān sīmāyāṃ sarvadikṣu ca
bhūtakrūrabaliṃ dadyāt aṣṭadikṣu samantataḥ /
digbandhaṃ kārayet paścāt astramantreṇa mantravit
kumbhodakādaśeṣaṃ tu kṣitimadhye nayet kramāt /
tato 'vaṭaṃ kramāt pūrya mṛdbhiḥ sikatasaṃyutam
kārayenamudgaraiḥsamyak vaiṣṇavairvedapāragaiḥ /
sūtraśaṅkūn khanitvā tu caitre māse śubhe dine
sūtreṇa sūtrayet paścācchilpinā kuśalena vai /
prāsādaṃ kārayet paścāt ācāryaḥ śilpibhiḥ saha
sādhako mantrayogyastu sthapatiḥkarmayogyataḥ (kaḥ?) /
yadidaṃ bhūmiśuddhyarthaṃ prokṣaṇaṃ paramaṃ śubham
evaṃ saṃkṣepataḥ proktaṃ prāsādārthaṃ śacīpate /
anenaiva vidhānena yaḥ kuryāt puṇyakarmabhāk
sarvapāpavinirmuktaḥ sa yāti paramāṃ gatim /
rāṣṭravṛddhikaraṃ puṇyamāyurārogyavardhanam
dhanadhānyāni vardhante rājarāṣṭrādi vardhate /
ācāryaṃ pūjayet paścāt vastrairābharaṇairapi
śilpinaṃ pūjayet tatra vastraiḥ kanakakuṇḍalaiḥ /
daivajñaṃ pūjayet paścāt navavastrāṅgulīyakaiḥ
sadasyān pūjayet paścāt mukhavāsanapūrvakam /
evaṃkrameṇa saṃpūjya vastrābharaṇasaṃyutam
tatastu kārayedgehaṃ śilpinā kuśalena tu /
sumuhūrte sulagne tu bālasthānamathārabhet
bālasthānaṃ purākalpya paścānmūlālayaṃ kramāt /
kārayettu viśeṣeṇa ratnanyāsasamanvitam
hastamātraṃ khanitvā tu brahmasthāne śacīpate /
sahasraṃ śataniṣkaṃ vā tasyārdhaṃ vārdhameva ca
vinyaset kṣitimadhye tu taptakāñcanamuttamam /
marakatādīni ratnāni saṃgṛhyāstreṇa sādhakaḥ
brahmādīśāvasānaṃ tu vinyaset svasvamantrataḥ /
madhyarātre suguptena yajamānena saṃyutaḥ
śaṅkhādighāṣasaṃyuktaṃ garbhādhānaṃ samācaret /
tāmreṇa phelakāṃ kṛtvāvaṭamācchādya pūrayet
śilābhiriṣṭakābhirvā tu pracchādyāvaṭaṃ kramāt /
gandhapuṣpādinābhyarcya ghaṇṭāśabdasamanvitam
brahmabījena tatsarvaṃ sādhayet sādhakottamaḥ /
paścāddevīṃ samabhyarcya śriyārthaṃ paramāṃ śubhām
vāsudevasya (vaṃ sva?) mantreṇa paścāt saṃpūjayet kramāt /
evaṃ saṃkṣepataḥ proktā bhūparīkṣā hyanuttamā
Original text: Viṣvaksenasaṃhitā · Edition: Lakshmi Narasimha Bhatta, Tirupati 1972 (Kendriya Sanskrit Vidyapeetha Series, 17) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0