Viṣṇusmṛti · Chapter 23

pakṣijagdhaṃ gavā ghrātam avadhūtam avakṣutam
dūṣitaṃ keśakīṭaiś ca mṛtprakṣepeṇa śudhyati //

yāvan nāpaity amedhyāktād gandho lepaś ca tatkṛtaḥ
tāvan mṛdvāri deyaṃ syāt sarvāsu dravyaśuddhiṣu //

ajāśvaṃ mukhato medhyaṃ na gaur na narajā malāḥ
panthānaś ca viśudhyanti somasūryāṃśumārutaiḥ //

rathyākardamatoyāni spṛṣṭāny antyaśvavāyasaiḥ
mārutenaiva śudhyanti pakveṣṭakacitāni ca //

prāṇinām atha sarveṣāṃ mṛdbhir adbhiś ca kārayet
atyantopahatānāṃ ca śaucaṃ nityam atandritam //

bhūmiṣṭham udakaṃ puṇyaṃ vaitṛṣṇyaṃ yatra gor bhavet
avyāptaṃ ced amedhyena tadvad eva śilāgatam //

mṛtapañcanakhāt kūpād atyantopahatāt tathā
apaḥ samuddharet sarvāḥ śeṣaṃ vastreṇa śodhayet //

vahniprajvālanaṃ kuryāt kūpe pakveṣṭakācite
pañcagavyaṃ nyaset paścān navatoyasamudbhave //

jalāśayeṣv athālpeṣu sthāvareṣu vasuṃdhare
kūpavat kathitā śuddhir mahatsu ca na dūṣaṇam //

trīṇi devāḥ pavitrāṇi brāhmaṇānām akalpayan
adṛṣṭam adbhir nirṇiktaṃ yac ca vācā praśasyate //

nityaṃ śuddhaḥ kāruhastaḥ paṇyaṃ yac ca prasāritam
brāhamaṇāntaritaṃ bhaikṣyam ākarāḥ sarva eva ca //

nityam āsyaṃ śuci strīṇāṃ śakuniḥ phalapātane
prasrave ca śucir vatsaḥ śvā mṛgagrahaṇe śuciḥ //

śvabhir hatasya yan māṃsaṃ śuci tat parikīrtitam
kravyādbhiś ca hatasyānyaiś caṇḍālādyaiś ca dasyubhiḥ //

ūrdhvaṃ nābher yāni khāni tāni medhyāni nirdiśet
yāny adhastāny amedhyāni dehāc caiva malāś cyutāḥ //

makṣikā vipruṣaś chāyā gaur gajāśvamarīcayaḥ
rajo bhūr vāyur agniś ca mārjāraś ca sadā śuciḥ //

nocchiṣṭaṃ kurvate mukhyā vipruṣo 'ṅge na yānti yāḥ
na śmaśrūṇi gatāny āsyaṃ na dantāntaraveṣṭitam //

spṛśanti bindavaḥ pādau ya ācāmayataḥ parān
bhaumikais te samā jñeyā na tair aprayato bhavet //

ucchiṣṭena tu saṃspṛṣṭo dravyahastaḥ kathaṃcana
anidhāyaiva tad dravyam ācāntaḥ śucitām iyāt //

mārjanopāñjanair veśma prokṣaṇenaiva pustakam
saṃmārjanenāñjanena sekenollekhanena ca //

dāhena ca bhuvaḥ śuddhir vāsenāpy atha vā gavām
gāvaḥ pavitramaṅgalyaṃ goṣu lokāḥ pratiṣṭhitāḥ //

gāvo vitanvate yjñaṃ gāvaḥ sarvāghasūdanāḥ
gomūtraṃ gomayaṃ sarpiḥ kṣīraṃ dadhi ca rocanā //

ṣaḍaṅgam etat paramaṃ maṅgalyaṃ paramaṃ gavām
śṛṅgodakaṃ gavāṃ puṇyaṃ sarvāghaviniṣūdanam //

gavām kaṇḍūyanaṃ caiva sarvakalmaṣanāśanam
gavāṃ grāsapradānena svargaloke mahīyate //

gavāṃ hi tīrthe vasatīha gaṅgā puṣṭis tathāsāṃ rajasi pravṛddhā
lakṣmīḥ karīṣe praṇatau ca dharmas tāsāṃ praṇāmaṃ satataṃ ca kuryāt //