Viṣṇupurāṇa (critical edition) · Chapter 5.23
gārgyaṃ goṣṭhyāṃ dvijaṃ śyālaḥ ṣaṇḍa ity uktavān dvija
yadūnāṃ saṃnidhau sarve jahasur yādavās tataḥ //
tataḥ kopasamāviṣṭo dakṣiṇāpatham etya saḥ
sutam icchaṃs tapas tepe yaducakrabhayāvaham //
ārādhayan mahādevaṃ so 'yaścūrṇam abhakṣayat
dadau varaṃ ca tuṣṭo 'smai varṣe dvādaśame haraḥ //
sabhājayām āsa ca taṃ yavaneśo hy anātmajaḥ
tadyoṣitsaṃgamāc cāsya putro 'bhūd alisaṃnibhaḥ //
taṃ kālayavanaṃ nāma rājye sve yavaneśvaraḥ
abhiṣicya vanaṃ yāto vajrāgrakaṭhinorasam //
sa tu vīryamadonmattaḥ pṛthivyāṃ balino nṛpān
papraccha nāradas tasmai kathayām āsa yādavān //
mlecchakoṭisahasrāṇāṃ sahasraiḥ so 'bhisaṃvṛtaḥ
gajāśvarathasaṃpannaiś cakāra paramodyamam //
prayayau cāvyavacchinnaṃ chinnayāno dine dine
yādavān prati sāmarṣo maitreya mathurāṃ purīm //
kṛṣṇo 'pi cintayām āsa kṣapitaṃ yādavaṃ balam
yavanena raṇe gamyaṃ māgadhasya bhaviṣyati //
māgadhena balaṃ kṣīṇaṃ sa kālayavano balī
hantā tad idam āyātaṃ yadūnāṃ vyasanaṃ dvidhā //
tasmād durgaṃ kariṣyāmi yadūnām aridurjayam
striyo 'pi yatra yudhyeyuḥ kiṃ punar vṛṣṇipuṃgavāḥ //
mayi matte pramatte vā supte pravasite tathā
yādavābhibhavaṃ duṣṭā mā kurvaṃs tv arayo 'dhikāḥ //
iti saṃcintya govindo yojanāni mahodadhim
yayāce dvādaśa purīṃ dvārakāṃ tatra nirmame //
mahodyānāṃ mahāvaprāṃ taḍāgaśataśobhitām
prākāragṛhasaṃbādhām indrasyevāmarāvatīm //
mathurāvāsino lokāṃs tatrānīya janārdanaḥ
āsanne kālayavane mathurāṃ ca svayaṃ yayau //
bahir āvasite sainye mathurāyā nirāyudhaḥ
nirjagāma sa govindo dadṛśe yavaneśvaram //
sa jñātvā vāsudevaṃ taṃ bāhupraharaṇo nṛpaḥ
anuyāto mahāyogi cetobhiḥ prāpyate na yaḥ //
tenānuyātaḥ kṛṣṇo 'pi praviveśa mahāguhām
yatra śete mahāvīryo mucukundo nareśvaraḥ //
so 'pi praviṣṭo yavano dṛṣṭvā śayyāgataṃ naram
pādena tāḍayām āsa matvā kṛṣṇaṃ sudurmatiḥ //
utthāya mucukundo 'pi dadarśa yavanaṃ nṛpaḥ //
dṛṣṭamātraś ca tenāsau jajvāla yavano 'gninā
tatkrodhajena maitreya bhasmībhūtaś ca tatkṣaṇāt //
sa hi devāsure yuddhe gato jitvā mahāsurān
nidrārtaḥ sumahat kālaṃ nidrāṃ vavre varaṃ surān //
proktaś ca devaiḥ saṃsuptaṃ yas tvām utthāpayiṣyati
dehajenāgninā sadyaḥ sa tu bhasmībhaviṣyati //
evaṃ dagdhvā sa taṃ pāpaṃ dṛṣṭvā ca madhusūdanam
kas tvam ity āha so 'py āha jāto 'haṃ śaśinaḥ kule
vasudevasya tanayo yador vaṃśasamudbhavaḥ //
mucukundo 'pi tatrāsau vṛddhagargavaco 'smarat //
saṃsmṛtya praṇipatyainaṃ sarvaṃ sarveśvaraṃ harim
prāha jñāto bhavān viṣṇor aṃśas tvaṃ parameśvara //
purā gargeṇa kathitam aṣṭāviṃśatime yuge
dvāparānte harer janma yador vaṃśe bhaviṣyati //
sa tvaṃ prāpto na saṃdeho martyānām upakārakṛt //
tathā hi sumahat tejo nālaṃ soḍhum ahaṃ tava
tathā hi sajalāmbhoda nādadhīrataraṃ tava
vākyaṃ namati caivorvī yuṣmatpādaprapīḍitā //
devāsuramahāyuddhe daityasainyamahābhaṭāḥ
na sehur mama tejas te tvattejo na sahāmy aham //
yaḥ saṃsmarati tasyaitat tejas tvāṃ śaraṇaṃ gataḥ //
saṃsārapatitasyaiko jantos tvaṃ śaraṇaṃ param
sa prasīda prapannārti hantar hara mamāśubham //
tvaṃ payonidhayaḥ śailāḥ saritas tvaṃ vanāni ca
medinī gaganaṃ vāyur āpo 'gnis tvaṃ tathā manaḥ //
buddhir avyākṛtaṃ prāṇāḥ prāṇeśas tvaṃ tathā pumān
puṃsaḥ parataraṃ yac ca vyāpy ajanmavikalpavat //
śabdādihīnam ajaram ameyaṃ kṣayavarjitam
avṛddhināśaṃ tad brahma tvam ādyantavivarjitam //
tvatto 'marāḥ sapitaro yakṣagandharvakiṃnarāḥ
siddhāś cāpsarasas tvatto manuṣyāḥ paśavaḥ khagāḥ //
sarīsṛpā mṛgāḥ sarve tvattaḥ sarve mahīruhāḥ //
sthūlā madhyās tathā sūkṣmāḥ sūkṣmāt sūkṣmatarāś ca ye //
yac ca bhūtaṃ bhaviṣyac ca kiṃcid atra carācaram //
amūrtaṃ mūrtam athavā sthūlaṃ sūkṣmataraṃ sthitam
tat sarvaṃ tvaṃ jagatkartar nāsti kiṃcit tvayā vinā //
mayā saṃsāracakre 'smin bhramatā bhagavan sadā
tāpatrayābhibhūtena na prāptā nirvṛtiḥ kvacit //
duḥkhāny eva sukhānīti mṛgatṛṣṇājalāśayā
mayā nātha gṛhītāni tāni tāpāya cābhavan //
rājyam urvī balaṃ kośo mitrapakṣas tathātmajāḥ
bhāryā bhṛtyajano ye ca śabdādyā viṣayāḥ prabho //
sukhabuddhyā mayā sarvaṃ gṛhītam idam avyaya
pariṇāme tad eveśa tāpātmakam abhūn mama //
devalokagatiṃ prāpto nātha devagaṇo 'pi hi
mattaḥ sāhāyyakāmo 'bhūc śāśvatī kutra nirvṛtiḥ //
tvām anārādhya jagatāṃ sarveṣāṃ prabhavāspadam
śāśvatī prāpyate kena parameśvara nirvṛtiḥ //
tvanmāyāmūḍhamanaso janmamṛtyujarādikam
avāpya tāpān paśyanti pretarājānanaṃ narāḥ //
tato nijakriyāsūti narakeṣv atidāruṇam
prāpnuvanti narā duḥkham asvarūpavidas tava //
aham atyantaviṣayī mohitas tava māyayā
mamatvagarvagartāntar bhramāmi parameśvara //
so 'haṃ tvāṃ śaraṇam apāram īśam īḍyaṃ saṃprāptaḥ paramapadaṃ yato na kiṃcit
saṃsāraśramaparitāpataptacetā nirvāṇe pariṇatadhāmni sābhilāṣaḥ //
Original text: Viṣṇupurāṇa · Edition: The Critical Edition of the Viṣṇupurāṇam, critically edited by M. M. Pathak. Vadodara : Oriental Institute 1997-1999 · Data entry Peter Schreiner · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0