Language

ENहिગુ
Scripture Library

Viṣṇupurāṇa (critical edition) · Chapter 5.23

5.23.1

gārgyaṃ goṣṭhyāṃ dvijaṃ śyālaḥ ṣaṇḍa ity uktavān dvija
yadūnāṃ saṃnidhau sarve jahasur yādavās tataḥ //

5.23.2

tataḥ kopasamāviṣṭo dakṣiṇāpatham etya saḥ
sutam icchaṃs tapas tepe yaducakrabhayāvaham //

5.23.3

ārādhayan mahādevaṃ so 'yaścūrṇam abhakṣayat
dadau varaṃ ca tuṣṭo 'smai varṣe dvādaśame haraḥ //

5.23.4

sabhājayām āsa ca taṃ yavaneśo hy anātmajaḥ
tadyoṣitsaṃgamāc cāsya putro 'bhūd alisaṃnibhaḥ //

5.23.5

taṃ kālayavanaṃ nāma rājye sve yavaneśvaraḥ
abhiṣicya vanaṃ yāto vajrāgrakaṭhinorasam //

5.23.6

sa tu vīryamadonmattaḥ pṛthivyāṃ balino nṛpān
papraccha nāradas tasmai kathayām āsa yādavān //

5.23.7

mlecchakoṭisahasrāṇāṃ sahasraiḥ so 'bhisaṃvṛtaḥ
gajāśvarathasaṃpannaiś cakāra paramodyamam //

5.23.8

prayayau cāvyavacchinnaṃ chinnayāno dine dine
yādavān prati sāmarṣo maitreya mathurāṃ purīm //

5.23.9

kṛṣṇo 'pi cintayām āsa kṣapitaṃ yādavaṃ balam
yavanena raṇe gamyaṃ māgadhasya bhaviṣyati //

5.23.10

māgadhena balaṃ kṣīṇaṃ sa kālayavano balī
hantā tad idam āyātaṃ yadūnāṃ vyasanaṃ dvidhā //

5.23.11

tasmād durgaṃ kariṣyāmi yadūnām aridurjayam
striyo 'pi yatra yudhyeyuḥ kiṃ punar vṛṣṇipuṃgavāḥ //

5.23.12

mayi matte pramatte vā supte pravasite tathā
yādavābhibhavaṃ duṣṭā mā kurvaṃs tv arayo 'dhikāḥ //

5.23.13

iti saṃcintya govindo yojanāni mahodadhim
yayāce dvādaśa purīṃ dvārakāṃ tatra nirmame //

5.23.14

mahodyānāṃ mahāvaprāṃ taḍāgaśataśobhitām
prākāragṛhasaṃbādhām indrasyevāmarāvatīm //

5.23.15

mathurāvāsino lokāṃs tatrānīya janārdanaḥ
āsanne kālayavane mathurāṃ ca svayaṃ yayau //

5.23.16

bahir āvasite sainye mathurāyā nirāyudhaḥ
nirjagāma sa govindo dadṛśe yavaneśvaram //

5.23.17

sa jñātvā vāsudevaṃ taṃ bāhupraharaṇo nṛpaḥ
anuyāto mahāyogi cetobhiḥ prāpyate na yaḥ //

5.23.18

tenānuyātaḥ kṛṣṇo 'pi praviveśa mahāguhām
yatra śete mahāvīryo mucukundo nareśvaraḥ //

5.23.19

so 'pi praviṣṭo yavano dṛṣṭvā śayyāgataṃ naram
pādena tāḍayām āsa matvā kṛṣṇaṃ sudurmatiḥ //

5.23.19*42

utthāya mucukundo 'pi dadarśa yavanaṃ nṛpaḥ //

5.23.20

dṛṣṭamātraś ca tenāsau jajvāla yavano 'gninā
tatkrodhajena maitreya bhasmībhūtaś ca tatkṣaṇāt //

5.23.21

sa hi devāsure yuddhe gato jitvā mahāsurān
nidrārtaḥ sumahat kālaṃ nidrāṃ vavre varaṃ surān //

5.23.22

proktaś ca devaiḥ saṃsuptaṃ yas tvām utthāpayiṣyati
dehajenāgninā sadyaḥ sa tu bhasmībhaviṣyati //

5.23.23

evaṃ dagdhvā sa taṃ pāpaṃ dṛṣṭvā ca madhusūdanam
kas tvam ity āha so 'py āha jāto 'haṃ śaśinaḥ kule
vasudevasya tanayo yador vaṃśasamudbhavaḥ //

5.23.24

mucukundo 'pi tatrāsau vṛddhagargavaco 'smarat //

5.23.25

saṃsmṛtya praṇipatyainaṃ sarvaṃ sarveśvaraṃ harim
prāha jñāto bhavān viṣṇor aṃśas tvaṃ parameśvara //

5.23.26

purā gargeṇa kathitam aṣṭāviṃśatime yuge
dvāparānte harer janma yador vaṃśe bhaviṣyati //

5.23.27

sa tvaṃ prāpto na saṃdeho martyānām upakārakṛt //

5.23.28

tathā hi sumahat tejo nālaṃ soḍhum ahaṃ tava
tathā hi sajalāmbhoda nādadhīrataraṃ tava
vākyaṃ namati caivorvī yuṣmatpādaprapīḍitā //

5.23.29

devāsuramahāyuddhe daityasainyamahābhaṭāḥ
na sehur mama tejas te tvattejo na sahāmy aham //

5.23.29*43

yaḥ saṃsmarati tasyaitat tejas tvāṃ śaraṇaṃ gataḥ //

5.23.30

saṃsārapatitasyaiko jantos tvaṃ śaraṇaṃ param
sa prasīda prapannārti hantar hara mamāśubham //

5.23.31

tvaṃ payonidhayaḥ śailāḥ saritas tvaṃ vanāni ca
medinī gaganaṃ vāyur āpo 'gnis tvaṃ tathā manaḥ //

5.23.32

buddhir avyākṛtaṃ prāṇāḥ prāṇeśas tvaṃ tathā pumān
puṃsaḥ parataraṃ yac ca vyāpy ajanmavikalpavat //

5.23.33

śabdādihīnam ajaram ameyaṃ kṣayavarjitam
avṛddhināśaṃ tad brahma tvam ādyantavivarjitam //

5.23.34

tvatto 'marāḥ sapitaro yakṣagandharvakiṃnarāḥ
siddhāś cāpsarasas tvatto manuṣyāḥ paśavaḥ khagāḥ //

5.23.35ab

sarīsṛpā mṛgāḥ sarve tvattaḥ sarve mahīruhāḥ //

5.23.35ab*44

sthūlā madhyās tathā sūkṣmāḥ sūkṣmāt sūkṣmatarāś ca ye //

5.23.35cd

yac ca bhūtaṃ bhaviṣyac ca kiṃcid atra carācaram //

5.23.36

amūrtaṃ mūrtam athavā sthūlaṃ sūkṣmataraṃ sthitam
tat sarvaṃ tvaṃ jagatkartar nāsti kiṃcit tvayā vinā //

5.23.37

mayā saṃsāracakre 'smin bhramatā bhagavan sadā
tāpatrayābhibhūtena na prāptā nirvṛtiḥ kvacit //

5.23.38

duḥkhāny eva sukhānīti mṛgatṛṣṇājalāśayā
mayā nātha gṛhītāni tāni tāpāya cābhavan //

5.23.39

rājyam urvī balaṃ kośo mitrapakṣas tathātmajāḥ
bhāryā bhṛtyajano ye ca śabdādyā viṣayāḥ prabho //

5.23.40

sukhabuddhyā mayā sarvaṃ gṛhītam idam avyaya
pariṇāme tad eveśa tāpātmakam abhūn mama //

5.23.41

devalokagatiṃ prāpto nātha devagaṇo 'pi hi
mattaḥ sāhāyyakāmo 'bhūc śāśvatī kutra nirvṛtiḥ //

5.23.42

tvām anārādhya jagatāṃ sarveṣāṃ prabhavāspadam
śāśvatī prāpyate kena parameśvara nirvṛtiḥ //

5.23.43

tvanmāyāmūḍhamanaso janmamṛtyujarādikam
avāpya tāpān paśyanti pretarājānanaṃ narāḥ //

5.23.44

tato nijakriyāsūti narakeṣv atidāruṇam
prāpnuvanti narā duḥkham asvarūpavidas tava //

5.23.45

aham atyantaviṣayī mohitas tava māyayā
mamatvagarvagartāntar bhramāmi parameśvara //

5.23.46

so 'haṃ tvāṃ śaraṇam apāram īśam īḍyaṃ saṃprāptaḥ paramapadaṃ yato na kiṃcit
saṃsāraśramaparitāpataptacetā nirvāṇe pariṇatadhāmni sābhilāṣaḥ //

Original text: Viṣṇupurāṇa · Edition: The Critical Edition of the Viṣṇupurāṇam, critically edited by M. M. Pathak. Vadodara : Oriental Institute 1997-1999 · Data entry Peter Schreiner · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc