Vishnudharmottara Purana · Chapter 3.341.345

3.341
// ṛṣaya ūcuḥ // //
varṇānāmāśramāṇāṃ ca proktā dharmāstvayānagha //
rahasyabhūtā ye dharmā ye ca svalpā mahāphalāḥ

yebhyaścābhyadhikaṃ nāsti sarveṣāṃ tu samāśraye //
tāndharmānkathayasvādya sarveṣāṃ vinatirdvija

//
// haṃsa uvāca // //
āśritya devadeveśaṃ jagadyoniṃ jagadgurum //
viṣṇuṃ jiṣṇuṃ hariṃ kṛṣṇaṃ kṛtā dharmā mahāphalāḥ

patanāttrāyate yasmāttasmātpātreti kīrtyate //
patatāṃ trāṇadastvekaḥ sa devo madhusūdanaḥ

smaraṇātkīrtanād dhyānānnamaskārātpradakṣiṇāt //
tathābhistuvanādyasya mucyate sarvakilbiṣaiḥ

kṛtvā devagṛhaṃ tasya devasya parameṣṭhinaḥ //
rājasūyāśvamedhānāṃ phalena sa tu yujyate

suraveśmāni yāvanti dvijendrāḥ paramāṇavaḥ //
tāvadvarṣasahasrāṇi svargaloke mahīyate

prāsāde mṛnmaye puṇyaṃ mayaitatkathitaṃ dvijāḥ //
tasmāddaśaguṇaṃ puṇyaṃ kṛtaṃ daṇḍamaye bhavet

tato daśaguṇaṃ puṇyaṃ tathā śailakṛte bhavet //
tato daśaguṇaṃ lohe tāmre śataguṇaṃ tataḥ

sahasraguṇitaṃ raupye tasmātphalamupāśnute //
tataḥ śatasahasraṃ ca sauvarṇe dvijasattamāḥ

anantaphalamāpnoti ratnacitre manohare //
pratimāṃ kārayitvā tu devadevasya cakriṇaḥ //
na durgatimavāpnoti viṣṇulokaṃ ca gacchati

devasya pratimāyāṃ tu yāvaṃtaḥ paramāṇavaḥ //
tāvadvarṣasahasrāṇi viṣṇuloke mahīyate

prāsādavattathā tasya phalasaṃpadudāhṛtā

uttarottarato divyairvinā pakveṣṭikī dvijāḥ //
yathoktavidhinā devaṃ pratiṣṭhāpya janārdanam

akṣayaṃ lokamāpnoti viṣṇoramitatejasaḥ //
ijyāvidhipuraskārakṛte tatra tathā bhuvam

tasyaivānucarellokastasyaivāpnoti cākṣayam //
karoti devaprāsādaṃ yāvadvāraṃ sudhāsitam

janmāntarāṇi tāvaṃti yaśasvī bhuvi jāyate //
citraṃ lakṣaṇasaṃyuktaṃ kārayitvā harergṛham

gandharvalokamāpnoti bahūnyabdagaṇāni tu ///
dattvā ca gītaṃ dharmajñā gandharvaiḥ saha modate

svayaṃ gītena saṃpūjya tasya cānucaro bhavet //
vādyaṃ dattvā tathā viprā śakralokamavāpnuyāt ///

svayaṃ vādyena saṃpūjya tasyaivānucaro bhaveta //
vādyānāmapi devasya tantrīvādyaṃ sadā priyam

tena saṃpūjya varadaṃ gāṇapatyamavāpnuyāt //
nṛtyaṃ dattvā tathāpnoti rudralokamasaṃśayam

svayaṃ nṛtyena saṃpūjya tasyaivānucaro bhavet //
prekṣaṇīyapradānena śakralokamavāpnuyāt/

abhyarcanāṃ kārayitvā brahmalokaṃ prapadyate //
toyenābhyukṣaṇaṃ kṛtvā devadevājire naraḥ

sarvapāpavinirmukto vāruṇaṃ lokamaśnute //
yastu sammārjanaṃ kuryāddevadevājire naraḥ

sapāpajaṃ malaṃ dehādapāmārjati satvaraḥ //
karoti paramāṇūnāṃ yāvatāmapamārjanam ///

tāvadvarṣāṇi nākasthastridaśaiḥ saha modate //
kṛtvopalepanaṃ viṣṇorgomayenālaye naraḥ

gavāṃ lokamavāpnoti yatrayatrābhijā yate //
kṛtvā ca vividhairgandhairgandharvaiḥ saha modate

bahūnyabdasahasrāṇi bhūmiśobhāṃ harergṛhe //
gandhodakena yaḥ kuryādviṣṇorabhyukṣaṇaṃ gṛhe

daśavarṣasahasrāṇi gandharvaiḥ saha modate //
dattvopakāraṃ kusumairgandharvatvamavāpnuyāt

puṣpatulyāni varṣāṇi divyābharaṇarūpavān //
kṛtvā śīrṇasya saṃskāraṃ tathā deveśaveśmani

dviguṇaṃ phalamāpnoti nātra kāryā vicāraṇā //
sāyaṃ prātastathā kṛtvā vāsudevasya kīrta nam

sarvapāpavinirmuktaḥ svargaloke mahīyate //
śayanādutthito yastu kīrttayenmadhusūdanam

kīrtanāttasya pāpāni nāśamāyāntyaśeṣataḥ ///
ahorātrasya śāntiśca tathā tena kṛtā bhavet

prabhavaścāpyanarthānāṃ nāsya syāttadaharniśam //
kīrtanāddevadevasya viṣṇoramitatejasaḥ //

yakṣarākṣasavetālabhūtapretavināyakāḥ //
ḍākinyo vidravanti sma ye tathā ye ca hiṃsakāḥ

sarvānarthaharaṃ tasya nāmasaṅkīrtanaṃ smṛtam //
devadevasya nāmāni bahūnīha vidurbudhāḥ

teṣāmanarthaśamanaṃ yadeveṣṭaṃ mahātmanaḥ //
ekaṃ nāma japedyastu devadevasya cakriṇaḥ

/
sa ca pāpavinirmuktaḥ svargaloke mahīyate //
hṛdi kṛtvā tathā kāmamabhīṣṭaṃ dvijapuṅgavāḥ

ekaṃ nāma japedyastu sa tānkāmānavāpnuyāt //
nāmasaṃkīrtanaṃ kṛtvā kṣutapraskhalanādiṣu

viyogaṃ śīghramāpnoti sarvānarthairasaṃśayam //
kṛtvā nāmasahasreṇa stutiṃ tasya mahātmanaḥ

viyogamāpnoti naraḥ sarvānarthairasaṃśayam //
sāmnā ṛbhiryajurbhiśca tathaivātharvaṇena tu

kṛtvābhiṣṭavanaṃ tasya divyairārṣaistathā stavaiḥ //
sarvānarthavinirmuktaḥ kāmānāpnoti śāśvatān

abhraṣṭalakṣaṇaiḥ kṛtvā svayaṃ svaracitākṣaraiḥ //
stavaṃ brāhmaṇaśārdūlāstasmātkāmānavāpnuyāt/ /

na vittadānanicayairbahubhirmadhusūdanaḥ //
tathā toṣamupāyāti yathā stotrairdvijottamāḥ

stutiḥ pavitrā maṅgalyā sarvapāpapraṇāśinī //
sarvānarthapraśamanī devadevasya kīrtitā

tatkathāśravaṇaṃ kṛtvā sarvānarthairvimucyate //
tatstotraśravaṇātpāpaṃ jahāti sakalaṃ tathā

yatra viṣṇukathā divyāḥ śrutayaśca susaṃhitāḥ //
tacchrotavyaṃ manuṣyeṇa paramaṃ padamicchatā

viṣṇorāyatane dattvā tatkathāpustakaṃ naraḥ //
brahmalokamavāpnoti bahavo vatsarāndvijāḥ

pustakām̐śca tathaivānyānyaḥ pradadyānnarastviha //
sārasvatamavāpnoti lokaṃ kālaṃ tathā bahu

tatkathāṃ śrāvayedyastu tadbhaktānmānavottamaḥ //
godānaphalamāpnoti sa narastena karmaṇā

śrāvake tu kṛtaṃ puṇyaṃ sa phalāṃśena yujyate//
sukṛtaṃ vācakaṃ kṛtvā devāgāre tathā naraḥ

vidyādānaphalaṃ prāpya brahmalokaṃ prapadyate //
viṣṇuṃ śaṅkhapradānena nirvāṇaṃ lokamaśnute

mānuṣyamāsādya tathā khyātaśabdaśca jāyate //
ghaṇṭāpradānena tathā mahadyaśa upāśnute

saubhāgyamathavāpnoti kiṅkiṇīḥ pradadanhareḥ //
kūṭāgāraṃ tathā dattvā nagarādhipatirbhavet

kīrtyā yuktastathā loke dhārmikaścāpi jāyate //
bahūnyabdasahasrāṇi nākaloke sa modate

/
patākāṃ ye prayacchanti kūṭāgāre manoharām //
santyajya sakalaṃ pāpaṃ vāyuloke vrajanti te

patākāṃ ca śubhāṃ dattvā tathā keśavaveśmani ///
vāyulokamavāpnoti bahūnyabdagaṇāni tu

dodhūyate yathā sā ca vāyunā keśavālaye //
tathātathā hi sakalaṃ dehātpāpaṃ vidhūyate

yathāyathā ca sā śobhāṃ karoti tridaśālaye //
tathātathā sa yaśasā mahatā bhuvi rājate

vitānakapradānena sarvapāpaiḥ pramucyate ///
parāṃ nirvṛtimāpnoti yatrayatrābhijāyate

dattvā tu devakarmārthaṃ navāṃ vedīṃ dṛḍhāṃ śubhām //
pārthivatvamavāpnoti vedirhi pṛthivī yataḥ

yaḥ kumbhaṃ devakarmārthaṃ naro dadyānnavaṃ śubham //
sa lokamāpnoti naro vāruṇaṃ gatakalmaṣaḥ

caturaḥ kalaśāndadyādyastu devagṛhe naraḥ //
catussamudravalayāṃ sa ca bhuṅkte vasundharām

dattvaikamapi viprendrāḥ kalaśaṃ susamāhitaḥ //
rājā bhavati dharmātmā bhūtale nātra saṃśayaḥ

vāridhānīṃ tathā dattvā vāruṇaṃ lokamaśnute //
kamaṇḍalupradānena godānaphalamāpnuyāt

uśīrakūrcakaṃ dattvā sarvapāpaiḥ pramucyate //
dattvā gopālakānviprāḥ sarvapāpānapohati

dattvā cāmarajaṃ kūrcaṃ śriyamāpnotyanuttamām //
āsanānāṃ pradānena sthānaṃ sarvatra vindati

pādapīṭhapradānena gatimāpnotyanuttamām //
godānaphalamāpnoti tathā pādyaprado naraḥ

lokeṣu dhvajabhūtaḥ syādviṣṇordattvā tathā dhvajam //
śakralokānavāpnoti bahūnabdagaṇānnaraḥ

narastvācamanīyasya dānādbhavati nirmalaḥ //
mukhalepapradānena paraṃ rūpamihāpnuyāt

darpaṇasya pradānena darpavānrūpavānbhavet //
darśayitvā tathā taṃ ca subhagastvabhijāyate

mātrāṃ tu paricaryārthe nivedya vidhivattathā //
sarvakāmasamṛddhasya yajñasya phalamaśnute

dhānyānāmatha sasyānāṃ bījānāmatha dhārmikaḥ //
suvarṇaraupyalohānāṃ rūpakāṇāṃ tathaiva ca

sahasraguṇamāpnoti phalamanyatra kīrttanāt //
rūpyado rūpamāpnoti viśeṣādbhuvi durlabham

naraḥ suvarṇadānena sarvānkāmānupāśnute //
naḍa dānena lokeṣu grāmaṇyamupagacchati

gavāṃ lokamavāpnoti dhenuṃ dattvā payasvinīm //
anaḍuhaḥ pradānena daśadhenuphalaṃ labhet

ajāvimahiṣoṣṭrāṇāṃ dānamaśvatarasya ca //
sahasraguṇitaṃ dānaṃ pūrvaṃ proktaṃ prakīrtitam

āraṇyamṛgajātīnāṃ tathā dānācca pakṣiṇām //
agniṣṭomamavāpnoti subhagaśca tathā bhavet

mṛdbhogadānāddevasya bhūmimāpnotyanuttamām //
dantakāṣṭhapradānena tathā saubhāgyamarhati

jihvā nirlekhanaṃ dattvā virogastvabhijāyate //
yuktaḥ pītapatākābhirnivedya garuḍadhvajam

keśavaṃ yo dvijaśreṣṭhāḥ śakraloke mahīyate //
yuktaṃ nīlapatākābhistālaṃ dattvā dvijottamāḥ

yasmāllokātparibhraṣṭo virāgastvabhijāyate //
yuktaṃ śvetapatākābhiragāraṃ yaḥ prayacchati

rājā bhavati lokesminbhuktvā lokānpracetasaḥ //
yuktaṃ raktapatākābhirdatvā ṛṣyamanuttamam

alakāṃ samavāpnoti tathā pāpakṣayaṃ naraḥ //
toraṇaṃ kārayedyastu devadevālaye naraḥ

lokeṣu tasya dvārāṇi bhavanti vivṛtāni tu //
śayanāsanadānena sthitiṃ vindati śāśvatīm

uttaracchadadānena sarvānkāmānavāpnuyāt //
devaveśmopabhogāni śilpabhāṇḍāni yo naraḥ

dadyādvā vādyabhāṇḍāni gaṇeśatvamavāpnuyāt //
devaśriteṣu yatkiñciddadyādbhaktisamanvitaḥ

tadevākṣayamāpnoti devadevaprasādataḥ //
dattvā dhānyāni bījāni sasyāni vividhāni ca

rūpakāṇi ca tānyeva prāpnotyayutaśaḥ punaḥ //
dattvā śākāni rasyāṇi viśokastvabhijāyate

dattvā ca vyaṃjanārthāya tathopakaraṇāni ca //
puṣpavṛkṣaṃ tato dattvā grāmasyādhipatirbhavet

phalavṛkṣaṃ tathā dattvā nagarādhipatirbhavet//
ārāmaṃ kārayitvā tu rājā vai pārthivo bhaveta

jalāśayaṃ tathā kṛtvā sarvapāpaiḥ pramucyate //
sapuṣpaissaphalairvṛkṣairyuktaṃ kṛtvā jalāśayaiḥ

udyānaiḥ padminīkhaṇḍairaiśvaryaiśca manoharaiḥ //
śvetadvīpamavāpnoti bahūnyabdagaṇāni tu

prīṇayeddevadeveśaṃ gavāṃ grāmeṇa yo naraḥ //
tasya prītaḥ sa bhagavānabhīṣṭaphalado bhavet

atīva dayitāstasya brāhmaṇā dvijasattamāḥ //
brahmaṇaiḥ pūjatairviṣṇuḥ svayaṃ bhavati pūjitaḥ

dīnāṃdhakṛpaṇānātha bahūnāmapi dānataḥ //
yaḥ prīṇāti jagannāthaṃ tasya devaḥ prasīdati

upavāsavrataiḥ snānaistīrthānusaraṇena ca//
āyatasthānasaṃsthānāṃ paśūnāṃ ca vivarjanāt

guruśuśrūṣayā kṣāntyā tathā vai śrāddhakarmaṇā //
āhāraniyamaistaistaiḥ parāpīḍairviśeṣataḥ

pūjayitvā jagannāthaṃ śvetadvīpamavāpnuyāt //
paraṃ padamavāpnoti prasanne madhusūdane

abhivādya jagannāthaṃ kṛtārthaśca tathā bhavet //
namaskārakriyā tasya sarvapāpapraṇāśinī

praṇāmaṃ pāpaśamanaṃ tathaiva parikīrtitam //
jānubhyāṃ caiva pāṇibhyāṃ śirasā ca vicakṣaṇaḥ

kṛtvā praṇāmaṃ devebhyaḥ sarvānkāmānavāpnuyāt //
paramāṇūni vartante lalāṭe puruṣasya ca

pārthivāni bhavaṃtīha namato madhusūdanam //
tāvantyabdāni viprendrāḥ svargaloke mahīyate

devārcādarśanādeva praṇamenmadhusūdanam //
sthānāpekṣā na kartavyā dṛṣṭvārcāṃ dvijasattamāḥ

devārcādṛṣṭipūtaṃ hi śuciḥ sarvaṃ prakīrtitam //
devārcādṛṣṭipūtena snānaṃ kṛtvā jalāśaye

sarvapāpavinirmuktaḥ kṣaṇādbhavati nirmalaḥ //
tīrthānāṃ tatra sarveṣāṃ sannidhānaṃ prakīrtitam

pādodakena vābhyukṣya tathā mūrddhānamātmanaḥ //
snāto bhavati dharmātmā nātra kāryā vicāraṇā

pādodakaṃ śāntikaramamaṅgalyavināśanam //
duṣṭaduḥsvapnaśamanaṃ sarvapāpavināśanam

dhanyaṃ pavitraṃ maṅgalyaṃ sarvapāpaharaṃ śivam //
śirasā mānavaśreṣṭhāḥ kālyapuṇyāya dhārayet

sarvā ṅgapraṇipātena sarvakāmayutāṃ naraḥ //
sarvānarthavinirmukto godānaphalamāpnuyāt

rukmamāṣakadānasya phalaṃ viprāḥ padepade //
puruṣastu samāpnoti yaḥ karoti pradakṣiṇām

dhyānaṃ tu devadevasya sarvabādhāvināśanam //
yāvatkālaṃ karotīha dhyānaṃ vai niścalaṃ naraḥ

tāvadvarṣasahasrāṇi svargaloke mahīyate //
nirāśīrnirmamo yastu viṣṇordhyānarato bhavet

tatpadaṃ samavāpnoti yatra gatvā na śocati //
yajñānāṃ tapasāṃ caiva dhyānameva paraṃ smṛtam

devāgre kārayedyastu ramyāmāpaṇavīthikām//
rājā bhavati lokeṣu vijitārirmahāyaśāḥ

nagaraṃ ca tathā kṛtvā sāmrājyamadhigacchati //
yānavāhanadānena sarvakālaṃ sukhī bhavet

śibikāṃ ye prayacchaṃti te prayāntyamarāvatīm //
aśvasthāḥ sūryalokasthā rājante divi sūryavat

karīndradānācchakrasya cirāllokāccyuto naraḥ //
rājā bhavati dharmātmā pṛthivyāṃ pṛthivī patiḥ

dāsaṃ dattvā sukhī loke svargabhraṣṭobhijāyate //
dāsīṃ dattvā tathā viprā nātra kāryā vicāraṇā

gaṇikāṃ ye prayacchaṃti nṛtyagītaviśāradām //
sarvaduḥkhavinirmuktāste prayāntyamarāvatīm

dundubhiṃ ye prayacchanti kīrtimanto bhavanti te //
rājā bhavati lokesmiñchatraṃ dattvā dvijottamāḥ

nāpnoti ripujaṃ duḥkhaṃ saṃgrāme ripujidbhavet //
tālavṛntapradānena nirvṛtiṃ prāpnuyātparām

tathācamanadānena śrīmānbhavati bhūtale //
mucyate ca tathā pāpaiḥ svargalokaṃ ca gacchati

upānatsaṃpradānena vimānamadhigacchati //
yatheṣṭaṃ tena lokeṣu vicaratyamaraprabhaḥ

yathādeśaṃ yathākālaṃ rājaliṅgaṃ surālaye //
dattvā bhavati rājaiva nātra kāryā vicāraṇā //

dhāraṇīyopayogyāni dattvātyantaṃ sukhī bhavet //
mālyādhāraṃ tathā dattvā dhūpādhāraṃ tathaiva ca

gandhādhāraṃ tathā pātraṃ kāmānāṃ pātratāṃ vrajet //
samudrajāni pātrāṇi dattvā vai taijasāni vā

pātraṃ bhavati kāmānāṃ vidyānāṃ ca dhanasya ca //
yatkiñciddevadevāya dadyādbhaktisamanvitaḥ

tadevākṣayyamāpnoti svarlokaṃ ca gacchati //
vismāpanīyaṃ yatkiñcitkṛtvātyantaṃ sukhī bhavet

snānaśāṭakadānena vahniṣṭomaphalaṃ labhet //
tailena snapanaṃ kṛtvā saubhāgyamadhigacchati

gaṃdhatailāni divyāni sugandhīni śucīni ca //
keśavāya naro dattvā gandharvaiḥ saha modate

ghṛtena snapanaṃ kṛtvā sarvapāpānvyapohati //
ghṛtaprasthena deveśaṃ pauṣapuṣyamitetaraḥ

snāpayitvāśvamedhasya phalaṃ prāpnotyasaṃśayam //
etadeva phalaṃ proktamuttarāyaṇavāsare

ghṛtaṃ pavitramatulaṃ ghṛtamannamanuttamam //
tena gavyena saṃsnāpya pratimāṃ vaiṣṇavīṃ naraḥ

sarvakāmasamṛddhasya yajñasya phalamaśnute //
gavāṃ lokamavāpnoti kṣīrodamatha vā punaḥ

rogārto mucyate rogādbaddho mucyeta bandhanāt //
bhayānmucyeta bhītaśca ghṛtena snapayeddharim

sarvānkāmānavāpnoti sarvānarthavivarjitaḥ //
madhunā snāpanaṃ kṛtvā saubhāgyamadhigacchati

loke mitrāṇyavāpnoti naraścekṣurasena ca //
dugdhena snapanaṃ jñeyamamaṃgalyavināśanam

kṣīreṇa snapanaṃ viprāḥ kṣīrāmbhodhipradaṃ tathā //
deyāni deve vādyāni dadhikṣīraghṛtānyatha

godhūmayavacūrṇaistu tatotsārya janārdanam //
rodhavarṇakasaṃkīrṇairvaraṃ rūpaṃ tathāpnuyāt

snapanaṃ māṣacūrṇena vahniṣṭomaphalapradam //
masūracūrṇa dānaṃ ca tathā saubhāgyavardhanam

masūramāṣacūrṇaṃ tu kuṃkumakṣodasaṃyutam //
nivedya devadevāya gandharvaiḥ saha modate

tadā kalaśadānena priyāmāpnotyanuttamām //
rodhrasnānapradānena varṇaṃ śubhamavāpnuyāta

kālīyakapradānena parāṃ nirvṛtimāpnuyāt //
dopūrakapradānena sarvānrogānvyapohati

tathā varṇakadānena sarvameva śubhaṃ vadeta //
tagarasnānadānena saubhāgyamadhigacchati

priyatvamāpnuyālloke priyaṅgusnānado naraḥ //
sadā bhavati siddhārthaḥ siddhārthasnānadastathā

sarvauṣadhipradānena vājimedhaphalaṃ labhet //
snānārthaṃ devadevasya yastu gandhānprayacchati

bhavanti vaśagāstasya nāryaḥ sarvatra sarvadā //
dattvā jātīphalaṃ mukhyaṃ sakalaṃ vindate śriyam

śamīpatrapradānena saubhāgyamadhigacchati //
tvakpradānāttathā loke bhavatīha balānvitaḥ

dattvā mṛgamadasnānaṃ sarvānkāmānavāpnuyāt //
ratnodakapradānena śriyamāpnotyanuttamām

bījodakapradānena kriyāsāphalyamāpnuyāta //
puṣpatoyapradānena śrīmānbhavati mānavaḥ //

phalatoyapradānena saphalāṃ vindate kriyām //
punnāmavāribhiryuktaṃ kalaśaṃ pūjitaṃ naraiḥ

sopavāso harerdattvā putramāpnotyasaṃśayam //
kṣīrapallavasaṃyuktānkalaśānsuvibhūṣitān

dattvaiva devadevāya vājapeyamavāpnuyāt //
jayakāraṃ naro yastu karoti dvijapuṅgavāḥ //

bandināṃ sa bhavatyeva sadā stavyo narottamāḥ //
tīrthodakāni puṇyāni svayamānīya mānavaḥ

devasya snapanaṃ dattvā sarvapāpaiḥ pramucyate //
arcitānkalaśānkṛtvā paribhrāmya tathaiva ca

yastyajetsalilaṃ tatra tasya puṣṭiḥ sadā bhavet //
tīrthatoyaṃ tathā dattvā devasyācamanaṃ punaḥ

svargalokamavāpnoti sarvapāpavivarjitaḥ //
utsādanamathābhyaṅgaṃ snānaṃ kṛtvā svayaṃ hareḥ

gāṇapatyamavāpnoti tathā loke sukhī bhavet //
niṣpuṃsanārthe devasya yastu vastraṃ prayacchati

candralokamavāpnoti sukhaṃ prāpnoti cottamam //
candanenānulipyainaṃ candralokamavāpnuyāt

śārīramānasairduḥkhaistathā caiva vimucyate //
kuṃkumenānulipyainaṃ sūryaloke mahīyate

saubhāgyamuttamaṃ loke tathā prāpnoti mānavaḥ //
karpūreṇānulipyainaṃ vāruṇaṃ lokamāpnuyāt //

śārīrairmānasairdukhaistathaiva ca vimucyate //
bhavanti vaśagāstasya tathaiva satataṃ striyaḥ

dattvā mṛgamadaṃ mukhyaṃ yaśasā bhuvi rājate //
dattvā jātīphalakṣodaṃ kriyāsāphalyamaśnute

ramyeṇāgurusāreṇa tvanulipya janārdanam //
saubhāgyamuttamaṃ loke balaṃ prāpnoti cottamam

tathā bakulaniryāsairvahniṣṭomaphalaṃ labhet //
bakulāgurumiśreṇa candanena sugandhinā

samālabhya jagannāthaṃ pauṇḍarīkaphalaṃ labhet //
ekīkṛtya tu sarvāṇi samālabhya janārdanam

aśvamedhasya mukhyasya phalaṃ prāpnotyasaṃśayam //
kāmagaḥ sarvalokeṣu vicaratyamaraprabhaḥ

yo'nulipyeta deveśaṃ kīrtitairanulepanaiḥ //
pārthivāni ca yāni syuḥ paramāṇūni tatra

tāvatyabdāni lokeṣu kāmacārī bhavatyasau //
na dātavyaṃ dvijaśreṣṭhāḥ atonyadupalepanam

anulepanamukhyaṃ ca candanaṃ parikīrtitam //
anulipya jagannāthaṃ tālavṛntena vījayet

vāyulokamavāpnoti puruṣastena karmaṇā //
keśasaugandhyajananaṃ dattvā mṛgamadaṃ naraḥ

sarvakāmasamṛddhasya yajñasya phalamaśnute //
yacchate yastu gandhāni gandhayuktikṛtāni tu

gandharvatvaṃ smṛtaṃ tasya saubhāgyaṃ ca tathottamam //
cāmarairvījayedyastu devadevaṃ janārdanam

tilaprasthapradānasya phalaṃ prāpnotyasaṃśayam //
ekavastrapradānena sarvānkāmānavāpnuyāt

kārpāsikaṃ vastrayugmaṃ yaḥ pradadyājanārdane //
yāvanti tasya tantūni hastamātramitāni tu

tāvadvarṣasahasrāṇi svargaloke mahīyate //
mahārghatā tathā tasya sādhuveśodbhavo yathā

sūkṣmatā ca tathā viprāstathā proktaṃ phalaṃ mahat //
svargabhraṣṭasya vakṣyāmi vastradasya phalānyataḥ

śuklakstrapradānena śriyamāpnotyanuttamām //
mahārajatadattena saubhāgyaṃ mahadaśnute

nīlaraktaṃ vinā raktaṃ śeṣai raktairdvijottamāḥ //
dattvā bhavati dharmātmā sarvavyādhivivarjitaḥ

nīlaraktaṃ tathā jīrṇaṃ vastramanyadhṛtaṃ tathā //
devadevāya yo dadyātsarvapāpairvimucyate

dukūlakapradānena vahniṣṭomaphalaṃ labhet //
kauśeyāni ca vastrāṇi sumṛdūni laghūni ca

yaḥ prayacchati devāya so'śvamedhaphalaṃ labhet //
salomāni ca vastrāṇi yaḥ prayacchati dharmavit

kṛtāni vāravāṇāni so'śvamedhaphalaṃ labhet //
rāṅka vā mṛgalomāśca kadalyaśca tathā śubhāḥ

yo dadyāddevadevāya sośvamedhaphalaṃ labhet //
nānābhaktivicitrāṇi cīnajāni navāni ca //

dattvā vāsāṃsi śubhrāṇi rājasūyaphalaṃ labhet //
dattvā nistriṃśakaṃ mukhyaṃ śatrubhirnābhibhūyate

dattvā tadvaddhanurmukhyamagnimedhaphalaṃ labhet //
yajñopavītadānena brahmadānaphalaṃ labhet

karṇapūrapradānena śrutiṃ vindati sarvataḥ //
dattvā pratisaraṃ mukhyaṃ na bhūtairabhibhūyate

kūrcaprasādhanaṃ dattvā sukhamatyaṃtamaśnute //
kaṅkatasya pradānena virogastvabhijāyate

rūpavāṃśca suveśaśca subhagassarvabhāgapi //
vastrapradānādbhavati sarvakāmasamanvitaḥ

vibhūṣaṇapradānena rājā bhavati bhūtale //
ramyāṇi ratnacitrāṇi sauvarṇāni dvijottamāḥ

dattvābharaṇajātāni rājasūyamavāpnuyāta //
pratirūpakaratnāni na deyāni kadācana

pādāṅgulīyadānena guhyakādhipatirbhavet //
pādābharaṇadānena sthānaṃ sarvatra vindati

śroṇīsūtrapradānena mahīṃ sāgaramekhalām //
praśāsti nihatāmitro nātra kāryā vicāraṇā

hastāṅgulīyadānena paraṃ saubhāgyamāpnuyāt //
tathaivāṅgada dānena rājā bhavati bhūtale

keyūradānādbhavati śatrupakṣakṣayaṅkaraḥ //
graiveyakāni dattvā ca sarvaśāstrārthavidbhavet

nāryaḥ suvaśagāstasya bhavanti dvijapuṅgavāḥ //
śriyamāpnoti paramāṃ rājasūyaṃ ca vindati

karṇābharaṇadānena bhavecchrutidharo naraḥ //
aśvamedhamavāpnoti saubhāgyaṃ caiva vindati

mūrdhābharaṇadānena rājasūyaphalaṃ labhet //
mukuṭasya pradānena mūrdhanyo bhūtale bhavet

catuḥsamudravalayāṃ praśāsti ca vasundharām //
anuktānyapi viprendrā vāsāṃsyābharaṇāni ca

dattvaiva devadevāya vahniṣṭomaphalaṃ labhet //
dānaṃ sumanasāṃ śreṣṭhaṃ tathaiva parikīrtitam

alakṣmyā śamanaṃ mukhyaṃ paraṃ lakṣmīvivarddhanam //
dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ maṅgalyaṃ buddhivarddhanam

svargadaṃ ca tathā proktaṃ vahniṣṭomaphalapradam //
puṣpālābhepi yo dadyādapi dūrvāṃkurāṇi ca

sopi puṇyamavāpnoti hemadānasya vai dvijāḥ //
puṣpālābhe'pi deyāni patrāṇyapi janārdane

patrālābhe jalaṃ dadyāttena puṇyamupāśnute //
patraṃ puṣpaṃ phalaṃ toyaṃ bhaktyā deyaṃ janārdane

tena lokānavāpnoti bhaktirevātra kāraṇam //
bhṛṅgarājasya bilvasya cakrapuṣpasya ca dvijāḥ

tathaiva bījapūrāṇi patrāṇi tu nivedayet //
eteṣāmapi caikasya patradānaṃ mahāphalam

patrāṇi tu sugandhīni pallavāni mṛdūni ca //
tena puṇyamavāpnoti puṣpadānasamudbhavam

ugragandhīnyagandhīni kusumāni na dāpayet //
anyāyatanajātāni kaṇṭakīni tathaiva ca

uktāni yāni dharmajñāścaityavṛkṣodbhavoni ca //
tathā śmaśānajātāni yāni cākālajāni ca //3.341.२ १० //
dānaṃ vivarjayedyatnātpuṣpāṇāmasugandhinām //
sugandhīni manojñāni kusumāni dvijottamāḥ

kṛtrimenopapādyāni gandhitāni sugandhinā //
dhūpena eva vāsena caṃdanādyaiśca lepanaiḥ

kaṇṭakīnyapi deyāni śuklāni surabhīṇi ca //
tathā raktāni deyāni jalajāni viśeṣataḥ

kuṅkumasya ca puṣpāṇi bandhujīvasya cāpyatha //
campakasya ca deyāni tathā bhūcampakasya ca

pītayūthikajānyeva māṣabanmālyajānyapi //
mañjaryaḥ sahakārasya tathā deyā janārdane

mallikākundakusumamatimuktakameva ca //
sarvāśca yūthikājātyo mallikājātya eva ca

yāśca kupyakajātāśca kadambakusumāni ca //
ketakīpāṭalaṃ puṣpaṃ bāṇapuṣpaṃ tathaiva ca

evamādīni deyāni gandhavanti śubhāni ca//
karavīrasya puṣpāṇi tathā dhattūrakasya ca

kṛṣṇakuñcaṭakaṃ nārkaṃ naiva deyaṃ janārdane //
sarvāsāṃ puṣpajātīnāṃ jātiḥ śreṣṭhā tathā smṛtā

jātīnāmapi sarvāsāṃ śuklājātiḥ praśasyate //
kecidvarṇaguṇā deyāḥ kecidgandhaguṇāstathā

anuktānyapi nāmāni tathā deyāni kānicit //
deśe deśe yathā kāle yāni puṣpāṇyanekaśaḥ

gandhavarṇopapannāni tathā deyāni nityaśaḥ //
sugandhipuṣpairyaḥ kuryātpūjāṃ madhuripornaraḥ

tasya prasādamāyāti devaścakragadādharaḥ //
dhanyāścorandhrimaṃjaryo dayitāstasya nityaśaḥ

purandhripuṣpaṃ yo dadyādekamapyatha paṇḍitaḥ ///
tilaprasthapradānasya phalaṃ prāpnotyasaṃśayam

purandhrimañjarīpuṣpasahasreṇārcayeddharim //
agniṣṭomamavāpnoti kulamuddharate tathā

karpūrapaṭavāsena purandhrimatha vāsitām //
mahārajataraktena tathā sūtre niveśitā

mālāpuṣpasahasreṇa yaḥ prayacchati bhaktitaḥ //
aśvamedhaphalaṃ tasya nātra kāryā vicāraṇā

śatena vājapeyasya phalamāpnotyasaṃśayam //
lakṣapūjāṃ tathā kṛtvā sarvānyajñānavāpnuyāt

nandanādyeṣu mukhyeṣu devodyāneṣu cāpyatha //
krīḍate devarāmābhirdevadundubhitaściram

dattvā nīlotpalayutaṃ kusumaṃ kuṅkumasya ca //
tulyaṃ phalamavāpnoti baṃdhujīvasya ca dvijāḥ

suvarṇayavadānasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ //
dattvā nīlotpalaṃ viṣṇornātra kāryā vicāraṇā //

nolotpalaśataṃ dattvā vahniṣṭomaphalaṃ labhet //
nīlotpalasahasreṇa puṇḍarīkamavāpnuyāt

lakṣapūjāṃ tathā kṛtvā rājasūyaphalaṃ labhet //
rūpyamāṣapradānena phalaṃ kuṃkumado labhet

kumudānāṃ śataṃ dattvā caṃdraloke mahīyate //
sahasraṃ ca tathā dattvā yatheṣṭāṃ gatimāpnuyāt

aśvamedhamavāpnoti lakṣapūjāvidhāyakaḥ //
svayaṃ cainaṃ tathā lakṣmīrbhajate nātra saṃśayaḥ

raktapadmapradānena rukmamāṣaprado bhavet //
latāṃ dattvā ca dharmātmā vahniṣṭomaphalaṃ labhet

sahasraṃ ca tathā dattvā sūryaloke mahīyate //
viṣṇulokamavāpnoti lakṣapūjāvidhāyakaḥ //

svayamenaṃ tathā lakṣmīrbhajate nātra saṃśayaḥ//
raktapadmaprado viṣṇostasya syāddviguṇaṃ phalam

nīlotpalasamaṃ dānaṃ campakasya prakīrtitam //
mallikāpuṣpajātīnāṃ yūthikāyāstathaiva ca

tathā kupyakajātīnāṃ phalasyārdhaṃ prakīrtitam //
jātīpuṣpapradānena gandharvaiḥ saha modate

jātīpuṣpāṣṭakaṃ dattvā vahniṣṭomaphalaṃ labheta//
jātīpuṣpasahasreṇa yatheṣṭāṅgatimāpnuyāt

śvetadvīpamavāpnoti lakṣapūjāvidhāyakaḥ //
jātīpuṣpayutāṃ mālāṃ karpūrapaṭavāsitām

nivedya devadevāya yatphalaṃ prāpnuyānnaraḥ //
śvetaiḥ puṣpaiḥ samabhyarcya sarvānkāmānavāpnuyāt

āścaryamāpnuyālloke pītairdevaṃ samarcayan //
śatrūṇāmabhicāreṣu tathā kṛṣṇa samarcayet

suvarṇapuṣpairabhyarcya rājasūyaphalaṃ labhet //
ratnairdevamathābhyarcya rājā bhavati bhūtale

kṛtvā puṣpagṛhaṃ viṣṇoḥ puṣpairvātha vitānakam //
phalena yogamāpnoti rājasūyāśvamedhayoḥ

kiṅkiṇījālasaṃyuktaṃ devarāmāgaṇojvalam //
vīṇāmurajagītāḍhyaṃ vimānamadhirohati

puṣpapradānaṃ maṅgalyamalakṣmīvipraṇāśanam //
lakṣmīvṛddhikaraṃ jñeyaṃ saumanasyavivarddhanam

saubhāgyajananaṃ caiva tejobalavivṛddhidam //
na ratnairna suvarṇena na ca vittena bhūriṇā

tathā prasādamāyāti yathā puṣpairjanārdanaḥ //
vāsantīmallikāpuṣpaṃ tathā ca vārṣike ca vā

kupyakaṃ yūthikā caiva tathā caivātimuktakam //
ketakīṃ campakaṃ caiva māṣavṛṇakameva ca

purandhramañjarīpuṣpaṃ cūtapuṣpaṃ tathaiva ca //
bandhujīvakapuṣpaṃ ca kusumaṃ kuṅkumasya ca

jātīpuṣpāṇi sarvāṇi kundapuṣpaṃ tathaiva ca //
pāṭalī ca tathā vṛttānnīlamindīvaraṃ tathā

kumudaṃ śvetaraktaṃ ca śvetaraktau tathā śubhau //
evamādīni puṣpāṇi dātavyāni sadā hareḥ

svayamāhṛtya yo dadyādāraṇyakusumāni ca //
sa rājyaṃ sphītamāpnoti loke nihatakaṇṭakam

patraṃ ramyaṃ phalaṃ ramyaṃ pallavaṃ vā dvijottamāḥ //
bhaktyā nivedya devāya phalasyānantyamaśnute

karpūrabodhitānīva paṭṭavāsāṃsi yo naraḥ //
dadāti devadevāya sośvamedhaphalaṃ labhet

paṭṭavāsāṃsi mukhyāni dattvā svargamupāśnute //
yaśaścāpnoti vipulaṃ nākapṛṣṭhe mahīyate

tathā saubhāgyamāpnoti paṭṭavāsaprado naraḥ //
yūpenābhyarcya deveśaṃ svargaloke mahīyate

dhūpānāmuttamaṃ dhūpaṃ guggulaṃ kṣaudrasarpimat//
dattvā guggulujaṃ dhūpaṃ nākapṛṣṭhe mahīyate

madhusarpiḥsamāyuktaṃ dvādaśāhātphalaṃ labhet //
dattvā candanasāreṇa saubhāgyaṃ paramāpnuyāt

tathaivāgurusāreṇa parāṃ siddhimavāpnuyāt //
dhūpānāmuttamaṃ tadvatsarvakāmaphalapradam //

dhūpaṃ turuṣkakaṃ dattvā vahniṣṭomaphalaṃ labhet //
dattvā ca kṛtrimaṃ mukhyaṃ sarvānkāmānavāpnuyāt

gandhayuktikṛtaṃ dattvā yajñaṃ gosavamāpnuyāt //
dattvā karpūraniryāsaṃ vājimedhaphalaṃ labhet

vasante gugguluṃ datvā vahniṣṭomamavāpnuyāt //
grīṣme candanasāreṇa dvādaśāhātphalaṃ labhet

turuṣkadānena tathā prāvṛṣyamaratāṃ vrajet //
karpūradānāccharadi rājasūyamavāpnuyāt

hemante mṛgadarpeṇa vājimedhaphalaṃ labhet //
śiśire'gurusāreṇa sarvamedhamavāpnuyāt

vinā mṛgamadāddhūpaṃ jīvajātaṃ vivarjayet //
dhūpadaḥ svargamāpnoti dhūpadaḥ puṣṭimaśnute /

dhūpalekhā yathaivordhvaṃ nityameva prasarpati //
tathaivordhvagatiṃ nityaṃ dhūpadātā bhavennaraḥ

dhūparājiryadordhvaṃ syādekādīnāṃ dvijottamāḥ //
sannidhānaṃ tathā vidyāddevadevasya cakriṇaḥ

dīpaṃ cakṣuḥpradaṃ dadyāttathaivordhvagatipradam //
urdhvaṃ yathā dhūpaśikhā dātā cordhvagatistathā

khyāto bhavati lokeṣu svargalokaṃ ca gacchati //
yāvadakṣinimeṣāṇi dīpo devālaye jvalet

tāvadvarṣasahasrāṇi dharmātmā lokamaśnute //
mahāvartipradānena kule deśe tathaiva ca

śraiṣṭhyamāpnoti sarvatra yathā sarvaṃ virājate //
madhuparkapradānena paraṃ padamihāśnute

ghṛtaṃ dadhi tathā kṣaudraṃ madhuparkaṃ vijānatā //
tatastvarhaṇadānena sarvapāpaiḥ pramucyate

tathaivācamanīyasya dānādbrāhmaṇasattamāḥ //
anantatṛptimāpnoti svargalokaṃ ca gacchati

dattvā cāsaṃvibhāgāya tathaivānnamatandritaḥ //
trailokyatarpite puṇyaṃ tatkṣaṇātsamavāpnuyāt

/
akṣayyamannadānaṃ ca pitṝṃstasyopatiṣṭhate //
odanaṃ vyañjanopetaṃ dattvā svargamavāpnuyāt

paramānnapradānena tṛptiṃ vindati śāśvatīm //
viṣṇulokamavāpnoti kulamuddharati svakam

ghṛtaudanapradānena dīrghamāyuravāpnuyāt //
dadhyodanapradānena śriyamāpnotyanuttamām

kṣīraudanapradānena dīrghaṃ jīvitamāpnuyāta //
ikṣūṇāṃ caiva dānena paraṃ saubhāgyamāpnuyāt

rasānāṃ caiva bhāgī syātsvargalokaṃ ca gacchati //
sarvānkāmānavāpnoti kṣaudraṃ yastu prayacchati

tadeva tuhinopetaṃ rājasūyamavāpnuyāt //
phāṇitasya pradānena vahnayādeyaṃ phalaṃ labhet

tathā guḍapradānena daśagodo bhavennaraḥ //
mukhyaṃ daṇḍaṃ tathā dattvā maitrīṃ sarveṇa vindati

strīṣu vallabhatāmeti dattvā ca guḍikāṃ tathā //
sitāyāśca pradānena sarvānkāmānavāpnuyāt

nivedyekṣurasaṃ bhaktyā paraṃ saubhāgyamāpnuyāta //
vahniṣṭomamavāpnoti yāvakasya nivedakaḥ

atirātramavāpnoti tathā dhūpanivedakaḥ //
vaidalānāṃ ca bhakṣyāṇāṃ dānātkāmamavāpnuyāta

dīrghajīvitamāpnoti ghṛtapūranivedakaḥ //
modakānāṃ pradānena kāmānāpnotyabhīpsitān

nānāvidhānāṃ bhakṣyāṇāṃ dānātsvargamavāpnuyāt //
rāgaṣāṃḍavadānena pauṇḍarīkamavāpnuyāt

bhojanīyapradānena tṛptimāpnotyanuttamām //
tathā lehyapradānena saubhāgyamadhigacchati

balavarṇamavāpnoti coṣyāṇāṃ vinivedakaḥ //
peyānāṃ ca pradānena tṛptimāpnotyanuttamām

pānakāni sugandhīni śītalāni viśeṣataḥ //
nivedya devadevāya vājimedhamavāpnuyāt

tvagelānāgakusumakarpūrasitasaṃyutaiḥ //
sitākṣaudraguḍopetairgandhavarṇasamanvitaiḥ

rājasūyamavāpnoti pānakairviniveditaiḥ //
nivedya nālikerāmbu vahniṣṭomaphalaṃ labhet

dhānyānāṃ kṣaudrayuktānāṃ lājānāṃ ca nivedakaḥ //
mukhyānāṃ caiva saktūnāṃ vahniṣṭomamavāpnuyāt

vānaprasthāśritaṃ puṇyaṃ labhecchākanivedakaḥ //
dattvā haritakaṃ caiva tadeva phalamāpnuyāt /

sukule prāpnuyājjanma kandamūlanivedakaḥ //
nīlotpalavidārīṇāṃ tarūṭasya tathā dvijāḥ

kaṃdadānādavāpnoti vānaprasthaphalaṃ labhet //
trapuñca cārukaṃ dattvā puṇḍarīkaphalaṃ labhet

karkandhubadarau dattvā tathā pālevataṃ dhavam //
pārūṣakaṃ tathā proktaṃ panasaṃ nārikelakam

bhavyaṃ mocaṃ tathā caucaṃ kharjūramatha dāḍimam //
āmrakādiṣu cākṣoṭamāranālapriyālujam

jāmbū bilvāmale caiva jātyaśrīnārukastathā //
nāraṅgabījapūrau ca rājaphalguphalānyapi

tathā phalgūni mukhyāni devadevāya bhaktitaḥ //
evamādīni cānyāni yaḥ phalāni prayacchati

kriyāsāphalyamāpnoti svargalokaṃ tathaiva ca //
udumbaraṃ kapitthaṃ ca tathā dantaśaṭhaṃ ca yat

evamādīni devāya na deyāni kadācana //
prāpnoti balamārogyaṃ mṛdvīkāvinivedakaḥ

rasānmukhyānavāpnoti saubhāgyamapi cottamam //
āmrairabhyarcya deveśamaśvamedhaphalaṃ labhet

pūgajātīphale dattvā jātīpatraṃ tathaiva ca //
lavaṅgamatha kaṅkolamelāṃ kaṭuphalaṃ tathā

tāmbūlīnāṃ kisalayaṃ svargalokamavāpnuyāt //
saubhāgyamuttamaṃ loke tathā rūpamanuttamam

mukhavāsapradānena strīṇāṃ vallabhatāṃ vrajet //
mātrāṇāṃ ca pradānena narakaṃ naiva gacchati

mātrābhiḥ pūrayedbhojyāṃstathā bhakṣyānasambhave //
yatkiñcidbhaktisaṃyukto devadeve prayacchati

tadevākṣayyamāpnoti svargalokaṃ ca gacchati //
na devastoṣamāyāti prabhūtairdhanasañcayaiḥ

yathā toṣamavāpnoti bhaktyā bhaktajanapriyaḥ //
bhaktyā kāmānavāpnoti bhaktyā svargaṃ ca gacchati

bhaktyā tatpadamāpnoti yatra gatvā na śocati //
sāmānyabhaktyā yaddattaṃ taddhi padbhyāṃ prayacchati

ekāntabhāvopagamairmūrdhnā dvijavarottamāḥ //
śvetena vastrayugmena tathā muktāphalaiḥ śubhaiḥ //

mukhyakarpūradhūpena payasā pāyasena ca //
padmasūtrasya vartyā ca ghṛtadhūpena cāpyatha

pūjayansarvaśuklā syātsarvakāmapradā śivā //
kṛtvemāṃ mucyate rogī rogācchīghramasaṃśayam

duḥkhārto mucyate duḥkhādbaddho mucyeta bandhanāt //
rājagrastaśca mucyeta tathā rājabhayānnaraḥ //

kṣemeṇa gacchedadhvānaṃ tathānarthavivarjitaḥ //
tailena snāpitaṃ devaṃ kuṅkumenānulepayet

raktairvastraiḥ samabhyarcya vidrumaiśca tathā naraḥ //
bandhujīvakapuṣpaiśca dhūpenāgurujena ca

tailadīpena vartyā ca mahārajataraktayā //
drākṣāpānakayuktena vaṭakaiḥ kṛsareṇa ca

pūjayetsarvaraktā syācchatrupakṣakṣayaṅkarī //
saubhāgyajananī loke dhanadhānyavivarddhanī

svargadā phaladā caiva naranārīvaśaṅkarī //
evaṃ dānaphalaṃ proktaṃ rājasānāṃ mayā dvijāḥ

akāmaḥ sāttvike loke yatkiñcidvinivedayet //
tenaiva sthānamāpnoti yatra gatvā na śocati

dharma vācanikā mūḍhāḥ phalakāmā narādhamāḥ //
yercayanti jagannāthaṃ te kāmānprāpnuvantyatha

antavattu phalaṃ teṣāṃ tadbhavatyalpamedhasām //
akāmānāṃ manuṣyāṇāṃ sāttvikānāṃ dvijottamāḥ

sarvaduḥkhavimokṣāya bhavantīyamapi dhruvam //
ananto bhagavānviṣṇustasya kāmavivarjitaiḥ ///

yadeva dīyate kiñcittadevākṣayyamucyate //
padbhyāṃ pratīcchate devaḥ sakāmena niveditam

mūrdhnā prapadyate dattamakāmena dvijottamāḥ///
naivedyenātha puṣpairvā vividhairdhanasaṃcayaiḥ

nāsti prayojanaṃ tasya sarvagasyāmitātmanaḥ //
bhaktyā pratīcchate dattaṃ bhaktānugrahakāraṇāt //

tasmātsarvāsvavasthāsu bhaktirevātra kāraṇam //
ekāntabhāvopagatāḥ sarvakāmavivarjitāḥ

vaiṣṇavaṃ padamāsādya na nivarteta karhicit//
na bhayaṃ nārakaṃ teṣāṃ na ca vyādhikṛtaṃ bhayam

na vṛttiśatrujaṃ vāpi ye prapannā janārdanam

nivedya bhaktyā madhusūdanāya duracchadaṃ vāpyatha tatprasūnam //
dūrvāṅkuraṃ vā salilaṃ dvijendrāḥ prāpnoti lokānmanasā yatheṣṭān

iti śrīviṣṇudharmottare tṛtīyakhaṇḍe mārkaṇḍeya vajrasaṃvāde munīnprati haṃsagītāsu dānadharmanirūpaṇo nāmaikacatvāriṃśaduttaratriśatatamo'dhyāyaḥ

3.342
ṛṣaya ūcuḥ //
namaste devadeveśa vāsudeva janārdana //
bhaktānukaṃpa varada puṇḍarīkākṣa suvrata

brahmaṇya puruṣācintya sṛṣṭisaṃhārakāraka //
trailokyanātha govinda śaraṇāgatavatsala ///

sarveśa sarvageśāna sarvavyāpinnamostu te //
namostu te jagannātha jagatāmīśvareśvara

surārtihara deveśa pitāmahaharastuta //
viṣṇo jiṣṇo hare kṛṣṇa vibho sūryendulocana

sahasrasūryapratima jagatpālanatatpara //
varāhanarasiṃhādya vāmanānaṃtavikrama

trivikrama kramākrāṃtabrahmāṇḍataṭamaṇḍala //
cakradhārāhatāśeṣadevaśatrugaṇeśvara

smṛtimātrasamastādyavipranāśanakāraka //
śāstropadeśādasmākaṃ hṛdi sthitatamontaka

vaikuṇṭhakuṇṭhitāśeṣa dānavāstrabalānagha //
jaṭharāntarasaṃlīna samastabhuvanatraya

śaśāṅkalekhāsaṃkāśa daṃṣṭroddhṛtavasuṃdhara //
mahāvarāha vidhvastahiraṇyākṣamahāsura

daityendravakṣorudhiraraktīkṛtanakhāṅkura //
jvālāmālāparikṣiptanarasiṃhavapurdhara

lakṣmīkaṭākṣavikṣepaśabalīkṛtavigraha //
kaustubhodbhāsitoraska tathā cāmīkarāṃbara

bhogibhogāsanāsīna tārkṣyapravaraketana //
śaśāṅkaśatasaṅkāśa saptakandhara vedapa

madhukaiṭabhavidhvaṃsamedovardhitabhūtala //
nābhīsarojasaṃbhūtacaturmukha namostu te

sarvataḥ pāṇipādānta sarvatokṣiśiromukha //
sarvendriyaguṇopeta sarvatra puruṣottama

yogināṃ tvaṃ paraṃ cakṣuryogināṃ tvaṃ gatiḥ parā //
yoginastvāṃ ca saṃprāpya nivartante na karhicit

namaste purato deva pṛṣṭhataśca namostu te //
tiryaṅnamostu te deva sarvatra ca namostu te

mārkaṇḍeya uvāca //
evaṃ stutaḥ sa bhagavānṛṣibhistaistadānaghaḥ//
divyaṃ cakṣurdadau teṣāmṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām

tepaśyansakalaṃ dehe tasya tribhuvanaṃ tataḥ //
haṃsarūpadharasyātha viṣṇoramitatejasaḥ/ १८ //
viśvarūpadharaṃ haṃsaṃ dṛṣṭvā rūpaṃ tapodhanāḥ //
mūrdhabhiḥ praṇatā jagmustataḥ sarvavasuṃdharām

tatastānabravītsarvāndevo madhurayā girā //
meghadundubhinirghoṣaḥ praṇatārtivināśanaḥ

uttiṣṭhata dvijaśreṣṭhā varaṃ varayatānaghāḥ //
amoghadarśanaṃ dṛṣṭvā sametā manasepsitam

ṛṣaya ūcuḥ //
naṣṭo mohaḥ smṛtirlabdhā jñānaṃ prāptaṃ janārdana //
viśvarūpo bhavāndṛṣṭaḥ kimanyena vareṇa naḥ

tathāpi yadi deveśa deyo'smākaṃ varastvayā //
bhaktirbhavatu nirvighnā tvayi nityaṃ janārdana

tvayā saha ca yosmākaṃ saṃvādamimamuttamam //
paṭhetsamastapāpebhyo mokṣastasya tathā bhavet

rogādrogī bhayādbhīto baddho muktastu bandhanāt //
dharmārthī prāpnuyāddharmamarthārthī cārthamāpnuyāt

kāmānavāpnuyātkāmī mokṣārthī mokṣamāpnuyāt //
yaścedaṃ dhārayedvidvānsa yāti paramāṃ gatim

śravaṇādasya śāstrasya svargalokaṃ ca gacchati //
dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ putrīyaṃ sarvakāmadam //

puṇyamastu tathaivaitacchāstraṃ madhuniṣūdana //
viṣṇoḥ prasādātsaṃvṛttācchrutvaitacchāstramuttamam

śāstrātsamagrādapi sārabhūtaṃ saṃvādametatpuruṣottamasya //
dvijottamānāṃ puruṣastvadhītya kāmānabhīṣṭānmanasā labheta

iti śrīviṣṇudharmottare tṛtīyakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde munīnprati haṃsagītāsu munidṛṣṭahaṃsaviśvarūpadarśano nāma dvicatvāriṃśaduttaratriśatatamo'dhyāyaḥ

haṃsagītā samāptā //
3.343
vajra uvāca /
atīva sumukhārādhyo devo viṣṇururukramaḥ //
stutena darśayāmāsa viśvarūpaṃ dvijanmanām

prasādaṃ paramaṃ tasya brūhi bhaktajane mama //
tṛptiṃ brahmanna gacchāmi śṛṇvannetatkathāmṛtam

mārkaṇḍeya uvāca //
sa vidhijño mahārāja mātaliḥ śakrasārathiḥ //
tasyāsti sadṛśī kanyā guṇakāśīti viśrutā

mātalirnāradaścaiva anveṣṭuṃ tadvanaṃ purā //
caṃkramyamāṇau sakalamārghakasyātmajātmajam

sumukhākhyaṃ dadṛśatustau gṛhītvā gatāvubhau //
nāge śakraṃ tataḥ śakrādayācetāṃ tu tāvubhau

sumukhasyābhayaṃ tārkṣyāttayoḥ śakro dadau varam ////
vīryajñastārkṣyavīryasya sa yayau keśavāntikam

sumukhasyābhayaṃ prādāttārkṣyaṃ madhuniṣūdanaḥ //
ājagāma tatastārkṣyaḥ saroṣaḥ keśavāntikam

// garuḍa uvāca // //
kimavajñāya māṃ kṛṣṇa sumukhe dīyate varaḥ //
mama pṛṣṭhagataḥ śatrūṃstvaṃ nihaṃsi ca buddhyase //
kuṭumbābharaṇaṃ śatruṃ pannagaṃ mama rakṣasi

// mārkaṇḍeya uvāca // //
evamuktastadā tena viṣṇurgaruḍamabravīt //

na me śakto jagadvoḍhuṃ sakalaṃ vihageśvara //
ahamevātmanātmānaṃ dhārayāmi raṇeraṇe

śaktiścedasti voḍhuṃ te bhujamekaṃ vahasva me //
evamuktvā dadau pṛṣṭhe tasya savyaṃ bhujaṃ hariḥ

tato viṣaṇṇavadanaḥ pakṣatyāgātkhagottamaḥ //
klānto dīnaśca tuṣṭāva deveśaṃ mathusūdanam

// // garuḍa uvāca // //
namaste devadeveśa surāsuranamaskṛta //
ajeya puṇḍarīkākṣa śaraṇāgatavatsala

na mayā tvadbalaṃ jñātamātmasambhāvitātmanā //
tvameva deva trailokyaṃ sadā dhārayase'nagha

ātmānamātmanā deva tvameva vahase sadā //
yasya te deva sakalaṃ dehe tribhuvanaṃ sthitam

tasya voḍhuṃ kathaṃ śaktā madvidhā hi sahasraśaḥ //
tasmātprasīda bhagavanmama dhvajanivāsinaḥ

nāstyantastava deveśa karmaṇāṃ bhuvanatraye //
kaste kīrtayituṃ śaktaḥ karmāṇyanavaśeṣataḥ

karmaṇāṃ kīrtanaṃ vā te kā stutiḥ parameśvara //
sarvatra sarvaśaktistvaṃ prasīda mama śatruhan

sarvabhūtakṛtāvāsa vāsudeva jagatpate //
kalpāntāmbhodhiśayana nārāyaṇa mahādyute

nābhīkamalakiṃjalkapiñjarī kṛtavigraha //
prasīda me namaste'stu pakṣiṇo dhvajavāsinaḥ

// śrībhagavānuvāca // //
ātmasambhāvanā tārkṣya na kāryā te kadācana //
ahamevātmanātmānaṃ vahāmi tvāṃ ca dhāraye

prītā na ca tvayā bhāryā yadapakṣaḥ kṛto hyasi //
mayā tribhuvanaṃ nyastaṃ tvadarthamakhilaṃ bhuje

tvayā tulyo hi balavām̐lloke'nyo nāsti kaścana //
yasya dordaṇḍasaṃsparśājjīvitaṃ na ca nirgatam

yadvaśśarīrajo bhūtvā balavānkhagasattama //
viśeṣavantaḥ pakṣāṃte bhaviṣyanti na saṃśayaḥ

// mārkaṇḍeya uvāca // //
evamuktaḥ suparṇastu suparṇānprāptavānpunaḥ //
tejobalādhikatvaṃ vā lebhe devaprasādataḥ

evaṃ puruṣavattārkṣyaḥ stūyamānaśca śārṅgiṇam //
bhūya eva suparṇattvaṃ gamito'tibalaḥ kṛtaḥ

śakrayācitamātreṇa sumukho'pyamaraḥ kṛtaḥ //
tasmādrājanvijānīhi tasya dānavavidviṣaḥ

nāstyadeyaṃ hi bhakteṣu devarājyamapi dhruvam //
mṛtyupāśagṛhītānāṃ patanānnarake tathā //
smṛtamātraḥ sa deveśastadbhayādvinivartakaḥ

nihatasakaladuḥkho bhaktibhājāṃ narāṇāṃ dvija vibudhavarāṇāṃ pūjanīyo'rihantā //
khagapanṛpatiyāyī nīrasaṃjātavarṇo bhavatu madhuripuste bhaktinamrasya tuṣṭaḥ

iti śrīviṣṇudharmottare tṛtīyakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde sumukhopākhyānavarṇano nāma tricatvāriṃśaduttaratriśatatamo'dhyāyaḥ

3.344
// vajra uvāca //
śrotumicchāmyahaṃ tvattaḥ prasādaṃ paramaṃ hi yat //
kṛtaṃ bhaktajane tena viṣṇunā prabhaviṣṇunā

mārkaṇḍeya uvāca //
hate tribhuvane rājañśakrasya balinā purā //
jagāma śakraḥ śaraṇaṃ kaśyapaṃ pitaraṃ tataḥ

kaśyapaḥ śakramādāya jagāmātha pitāmaham //
tamāha varado brahmā gaccha kaśyapa keśavam

kṣīrodaśāyinaṃ devaṃ śaraṇaṃ madhusūdanam //
taṃ ca prārthaya putratve sa te putro bhaviṣyati

tataḥ sa sarvaṃ trailokyaṃ devarājasya dāsyati //
evaṃ coktaḥ kaśyapastu sārdhaṃ tridaśapuṅgavaiḥ

kṣīrābdhiṃ sa tato gatvā dadarśa tapasā harim //
dṛṣṭvā stavena tuṣṭāva tatastasya tadā hariḥ

prasannaḥ putratāmetya devo vāmanarūpadhṛk //
tribhirnnataistribhuvanaṃ sarvamākramya viśvadhṛk

prādācchakrāya rājendra baddhvā daityeśvaraṃ balim //
kaśyapena stutastvevaṃ tasya putratvamāgataḥ

vajra uvāca //
stavena yena tuṣṭāva kaśyapo madhusūdanam //
taṃ stavaṃ tvaṃ samācakṣva sarvapāpaharaṃ śivam

mārkaṇḍeya uvāca //
śṛṇu rājanstavaṃ puṇyaṃ kaśyapena prakīrtitam //
kṣīrodaśayanāddṛṣṭvā devadevaṃ samutthitam

kaśyapa uvāca //
oṃ namo'stu te devadeva ekaśṛṅga vṛṣārcita sindhuvṛkṣa vṛṣākape surapa anindita bhadra kapila viṣvaksena dhruva dharma dharmadhvaja vaikuṇṭha vṛṣāvarta anādimadhyanidhana janapriya vṛṣṇija amṛteśaya sanātana tridhāman tridhāma tuṣita dundubhe mahatāṃloka
lokanābhe padmanābha viriñca bahurūpa akṣaṇādakṣaya havyabhuk khaṇḍaparaśo cakra muṇḍakeśa haṃsa mahādakṣiṇa hṛṣīkeśa sūkṣma mahāmunistoma viraja stama sarvalokapratiṣṭha śipiviṣṭa atapā agraja dharmaja dharmanābha gabhastinābha candraratha apāpman tvameva samudravāsa aja ekapāt sahasraraṃbhita mahāśīrṣa sahasradṛk sahasrapāda ayomukha mahāpuruṣa sahasrabāho sahasramūrte sahasrākṣa sahasraprabhava sahasraśastvāmāhurvedavido vedavidam // sarveṣāmeva viśvatvamāhuḥ puṣpahāsa paramacaratvameva vauṣaṭ vaṣaṭakāra svāhā makheṣu bhāgāprāśinaṃ śatadhāraṃ sahasradhāraṃ ca bhūrvā bhuvarvā tvameva brahmamaya brāhmaṇeya brahmā diśastvameva dyaurasi pṛthivyasi mātariśvāsi hotā potā mantā netā homyahetustvamevāgrya viśvadhāmnā tvameva digbhiḥ sragbhāṇḍa ījyo'si samādhāsi semiṃdhistvameva gatirmatimatāmasi yogo'si mokṣo'si paramasi srugasi dhātāsi yajño'si somo'si dhūmo'si dīkṣāsi dakṣiṇāsi viśvamasi sthavira turāṣāḍ hiraṇyagarbha nārāyaṇa anaṃta vṛṇasame ādityavarṇa ādityatejāḥ mahāpuruṣa puruṣottama ādideva padmanābha padmahāsa padmaśaya padmākṣa hiraṇyāgrakeśa śukla viśvātmanviśvadeva viśvatomukha viśvāsya viśvasambhava viśvabhuktvameva bhuvikama atibhūḥ prabhākara śambhuḥ bhavaḥsvayambhū bhūtādiḥ mahābhūta viśvaga viśvaṃ tvameva viśvagoptāsi pavitramasi haviḥ viśvadhāta ūrdhvakarma amṛtattvāgra bhuvaḥpāta ghṛtākta agne druhiṇa anantakarmanvaśaṃ prāgyaṃ viśvapārśva pārśva tvameva viśva varārthinastrāhīti //
stotreṇa yaḥ kāśyapanirmitena stotraṃ sadā devavarasya kartā //
kālyaṃ śucistadgatamānasena gantā sa lokānpuruṣottamasya

iti śrīviṣṇu dharmottare tṛ० kha० mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde kaśyapastotravarṇano nāma catuścatvāriṃśadadhikatriśatatamo'dhyāyaḥ

3.345
// vajra uvāca // //
prasādaṃ paramaṃ tasya keśavasya mahātmanaḥ //
brūhi bhaktajane mahyaṃ devadevasya cakriṇaḥ

na hi tṛpyāmyahaṃ tasya śṛṇvānaḥ śravaṇāmṛtam //
hastatrāṇaprado loke ya ekaḥ patatāṃ nṛṇām

// mārkaṇḍeya uvāca // //
devāśca ṛṣayaścaiva vivadantaḥ purānagha //
bījairyaṣṭavyamityetattrivarṣaparamoṣitaiḥ

ajasaṃjñāni bījāni chāgaṃ ghnantumathārhasi //
pakṣo'yamāsīddharmajña ṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām

devānāṃ tu paśuḥ pakṣastato mārgāgatobhavat //
rājoparicaro nāma vasurvasumatāṃ varaḥ

devāśca ṛṣayaścaiva papṛcchantastadā vasum //
yathopanītairyaṣṭavyamityuktaṃ vasunā purā

gatenānṛtavākyena rājā hiṃsāpravartinā //
nityamākāśago bhūtvā bhūmervivaragobhavat

bhūmervivaragasyātha devapakṣārthavādinaḥ //
nidhanārthaṃ matiṃ cakrurdevabhaktasya dānavāḥ

teṣāṃ cikīrṣitaṃ śrutvā devāḥ śīghraparākramāḥ //
nyavedayam̐stathā cakraṃ devācārye bṛhaspatau

bṛhaspatistato gatvā bhūmervivaragaṃ nṛpam //
rakṣāmadhyāpayāmāsa vaiṣṇavīmaparājitām

bhūtabhavyabhaviṣyāṇāṃ karmaṇāmanu kīrtanaiḥ //
nirmitā brahmaṇā vidyā sarvabādhākṣayaṅkarī //
adhyāpya taṃ ca rājānamidamāha bṛhaspatiḥ

bṛhaspatiruvāca //
ihastho bhokṣyase rājanvasordhārāṃ hutāṃ dvijaiḥ //
devatānāṃ prasādena tayā cāpyāyitaḥ sadā

vidyayā cānayā rājannavadhyastvaṃ bhaviṣyasi //
bhūmervivarasaṃstho'pi daityadānavarākṣasān //
evamuktvā sa rājānaṃ tatraivāntaradhīyata

vajra uvāca //
rakṣāṃ tu tāṃ me kathaya dvijendra kṛtā tu yā deva purohitena //
rājño vasorbhūmibilasthitasya rakṣā hi sāgryā paramā matā me

iti śrīviṣṇudharmottare tṛ० khaṃ० mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde bhūvivarasthitarājño rakṣāvarṇano nāma pañcacatvāriṃśadadhikatriśatatamo'dhyāyaḥ