Vishnudharmottara Purana · Verses 3-2
atha tṛtīyakhaṇḍaḥ /
१ citrasūtravidhānadevārcānirmāṇapūjanena devatāsānnidhyaṃ tataścābhīṣṭacaturvargaphalam
२ pratimāsvarūpaniścāyakacitrasūtrasyātodyanṛtyaśāstrajñānāyattatvaṃ tasya ca gītaśāstrādhīnatvaṃ, gītasya tu saṃskṛtaprākṛtāpabhraṣṭādibhedādbāhulyaṃ tatrāpi gadyapadyādibhedapūrvakaṃ śabdaśāstrānusṛtattvam
३ gāyatroṣṇigādicchandovarṇanam
४ svayaṃvṛcīkarṣimitrarājarṣidevatādānavagandharvarākṣasayakṣakinnaranāgavacaḥkathanapurassaramṛgyajurādinavavidhamantravarṇanam /
५ sūtralakṣaṇataccāturvidhyavākyārthavākyapadatadarthapaṃcāvayavaṣaḍvidhasūtravyā khyāpratyakṣāditrividhapramāṇāptalakṣaṇaniruktabhedagaṇodgītādivarṇanam
६ adhikaraṇayoga-padārtha–hetvarthoddeśa-nideśāditantrayuktivivaraṇam.
७ prākṛtabhāṣālakṣaṇam .
८ devādiśabdaparyāyavarṇanādhyāyaḥ ... ... ...
९ abhidhānakośavarṇanam
१० manuṣyādiparyāyavarṇanam
११ abhidhānakośe kīrtyādistrīliṃgaśabdanirdeśaḥ
१२ rājādipuṃśabdanirdeśaḥ
१३ jalādinapuṃsaka śabdābhidhānam .
१४ anuprāsayamakarūpakaśleṣādyalaṃkārakathanam .
१५ śākhetihāsakāvyamahākāvyānāṃ lakṣaṇavarṇanam
१६ prahelikālakṣaṇabhedakathanam
१७ mantrabrāhmaṇakalpapurāṇakathanapurassaraṃ nāṭakanāṭikāprakaraṇaprakaraṇīsamavatārehāmṛgādidvādaśarūpakalakṣaṇakathanapurassaraṃ nāyakanāyikābhedaśṛṅgārādirasavarṇanam
१८ gītasyoraḥkaṇṭhaśiraḥsthānebhyo mandrādisvarotpattiḥ, grāmatrayaṃ, saptasvarāḥ, ekaviṃśatimūrchanāḥ, ekonapañcāśattānāḥ, vṛttitrayam, śrṛṃgārādinavarasānāṃ grāmavibhāgaḥ, daśalakṣaṇā jātayaścatvāro'laṃkārā, aparāntakādigītāni cetigītalakṣaṇavarṇanam
१९ tataḥ suṣirādibhedena caturvidhātodyasvaratālacitrādivṛtiprakaraṇāvanaddhādivarṇanapurassaraṃ gāyakavādakādisthitipradarśanam
२० nāṭayanṛttanṛtyalāsyamaṇḍapādipradarśanapūrvakaṃ
devadānavanṛpatadanujīvimunivipravaṇigādilakṣaṇatadnurūpaveśasātvikābhinayakaṭipādādyāśritarecakacārīmahācārītanmaṇḍalāṃgahāratatkaraṇavṛttavṛttyādivarṇanam
२१ śayyāsanasthānavarṇanam
२२ svasthamandālasakrāntaprasthālasādyupaveśanasthānakādivarṇanam
२३ vaiṣṇavasamapādādibhedena puṃsthānakādivarṇanam
२४ aṅgavarṇanam /
२५ rasadṛṣṭitatprayogapuṭakarmatārakākarmasamasācīkṛtādibhedena dṛṣṭikarmatadanugabhūkarmanāsikākarmajihvādharauṣṭhamardadantakarmādyupāṅkarmavarṇanam
२६ asaṃyutasaṃyutādibhedapurassaraṃ nṛtye karavinyāsaḥ, karakarmalakṣaṇādi ca
२७ vācikahāryāṅgikasāttvikabhedena catuśprakārakābhinayaprastālaṅkārāṅgaracanāsajjīvādināṭyopakaraṇavarṇanam
२८ indriyārthābhinayaprakāraḥ, iṣṭāniṣṭamadhyasthabhedena gātraprahlādanādinā ceṣṭādinirūpaṇam, prabhātagaganarātripradoṣadivasartughanadharājalāśayadiṅnakṣatrādyābhinayādivarṇanam
२९ jānukaṭīsamasvābhāvikottuṅgamanayuddhapracārataporugautsukyādiṣu jānukaṭīsamādinānāgatipracāravarṇanam
३० śrṛṅgārādinavarasaprakathanaprasaṅgena śrṛṅgārāddhāsyasya raudrātkaruṇasya / vīrādadbhutasya bībhatsādbhayānakasyotpattimabhidhāya tattaddevatāvarṇabhedavyañjanādinirūpaṇam
३१. hāsaratiśokādyekonapañcāśadbhāvanirūpaṇam
३२ karāṃgulīnāṃ vividhavinyāsavaśādoṅkārājjhalavāsudevasaṅkarṣaṇapradyumnāniruddhādirahasyamudrāvarṇanam
३३ bhasmajaṭānantadharmajñānavairāgyaiśvaryadevīskandādinṛttaśāstramudrāvarṇanam
३४ nṛttotpattitatkaraṇakabhogamokṣādiphalavarṇanam
३५ tapasyatā nārāyaṇenāpsarodarpabhaṃgāya citrakarmaṇorvaśīṃ nirmāya viśvakarmaṇe tatkarmaśikṣaṇaṃ, nṛttānusāraṃ citrepi trailokyānukaraṇaṃ-dṛṣṭibhā vāṃgopāṃgakaravinyāsādikaraṇam, haṃsādipañcapuruṣalakṣaṇāni ca
३६ citrasūtravarṇane mūrtyavayavapramāṇa tadanusāreṇa madhakṣahaṃsamālavyādivarṇanam
३७ citrakarmaṇyaṃgapratyaṃgamānena strīṇāṃ nirmāṇam
३८ citrakarmaṇi devatānetrādyaṃgavarṇanam
३९. nānāvarṇānugatāḥ śubhākāravihārā ṛjvāgatasācīkṛtadehādyanekopabhedasahitāścitrakarmaṇo nava bhedāḥ
४० citrakarmārhabhūmisam̐skārakathanapūrvakaṃ bahusamayasthāyiraṃga (varṇa ) nirmāṇaṃ, kanakarajatādiraṃgadravyakathanañca
४१ satyavaiṇikādibhedena salakṣaṇaṃ citracāturvidhyam, patrākṛtirekhābinduvartanādicitradoṣasthānapramāṇādicitraguṇabhūṣaṇadurāsanādicitranāśahetubhūmyādivarṇanañca
४२ citre devanṛparṣigandharvadaityadānavādīnāṃ sāyudhānāṃ saparicchadānāṃ nirmāṇadeśaviśeṣānurūpāsanaśayanayānaveśasaritsāgaravāhanaśailaśikhara
sadvīpabhūmaṇḍalaśaṃkhapadmādinidhisacandranakṣatrarātrisandhyādinirmāṇam
४३ citre śrṛṃgārādinavarasapradarśanaṃ, devālayanṛpasabhayostadvimarśaḥ, nidhividyādharahanūmadādimaṃgalyacitrāṇāṃ gṛheṣu yatnāllekhanaṃ svahastenātmagṛhe citralekhananiṣedhacitradoṣaguṇavarṇanam, citrasūtrasamāptiḥ
४४ brahmaviṣṇuśaṅkaracitranirmāṇaniyamavarṇanam
४५ viṣṇupūjāyogyapadmānirmāṇavarṇanam
४६ arūpasyāpi devasya vikṛtivaśātsākāratā, tatra ca brahmaṇaḥ sahetukaṃ caturvaktratādinirūpaṇam
४७ viṣṇurūpanirmāṇe caturbāhūnāñcaturdiktvaṃ, caturvaktrāṇāñca balajñānaiśvaryaśaktirūpatā, balasyāpi vāsudevasaṅkarṣaṇapradyumnāniruddhatā, vāsudevasya prativaktraṃ sūryacandrarūpaṃ karadvayam, saṃkarṣaṇādirūpāṇāmapi musalalāṅgalādyāyudhatādivarṇanam
४८ mahādevasya sadyojāta vāmadevādibhedena pañcavaktrāṇi prativaktraṃ somasūryāgninetratrayatvam, bhūmyāditatvāni, viśuddhajñānavairāgyādīnāmādarśādirūpatā
४९ nāsatyarūpanirmāṇam
५० śakraśacīrūpanirmāṇaṃ sahetukam
५१ sahetukaṃ yamarūpanirūpaṇaṃ tasya saṃkarṣaṇarūpatā, tadvāhanamahiṣasya moharūpatvaṃ dhūmorṇāsvarūpaṃ citraguptasvarūpakathanādi ca
५२ saśaktikasāyudhasavāhanavaruṇasvarūpaṃ, taddakṣiṇabhāge makaravāhanagaṅgāsvarūpam, vāmabhāge sacāmarakūrmasthayamunāsvarūpam, varuṇasya pradyumnatā tadbhāryāyā ratirūpatādikathanañca
५३ dhanadasvarūpanirmāṇam, tasya vāmāṃge ṛddhiḥ, śaṃkhapadmanidhyādi tatpārśve,
५४ garuḍarūpanirmāṇam
५५ gaurīśapratikṛtiracanam
५६ svāhāsahitāgnimūrtinirmāṇaṃ caturvedarūpiśukādicitrasahitam
५७ virūpākṣarūpanirmāṇaṃ saninṛtyādi
५८ ākāśavarṇasya vāyoḥ sasaktikasya nirmāṇam
५९ bhairavamahākālayoḥ svarūpanirmāṇaprakāraḥ
६० ekacakradvibāhugadācakradharaviṣṇurūpamaparam
६१ śuklavarṇacaturbhujaratnasasyauṣadhipadmahastādibhūdevīsvarūpanirmāṇam
६२ nīlotpalābhāmbarayutamākāśasvarūpam
६३ brahmasāvitrīsvarūpayorviśeṣaḥ
६४ dhyātuḥ sarvārthasādhakaṃ sarasvatīrūpanirmāṇam
६५ ananta ( śeṣa ) rūpanirūpaṇam
६६ jayavijayājayantyaparājitādevīsahitasya mahādevavattumburornirmāṇam
६७ prakāradvayena piṃgalātipiṃgalagaṇayuktasya revantādicatuṣputraiścatasṛbhiḥ patnībhiśca sahitasya rave rūpanirmāṇam
६८ sitakumudahastasya kāntiśobhābhyāṃ bhāryābhyāṃ sahitasyāśvinyādyaṣṭāviṃśatibhāryābhirvā sahitasya candramaso nirmāṇam
६९ sāyudhasavāhanabhaumādigrahanirmāṇam
७० varttamānabhāviṣyamanurūpanirmāṇam
७१ skandaviśākhaguhabhadrakālībrahmagaṇeśaviśvakarmarūpanirmāṇam
७२ dharādivasūnāṃ viṣṇvindravaruṇādīnāñca rūpavarṇanam
७३ kaśyapāditadanukāṣṭhādīnāṃ dhruvāgastyabhṛgudhanadādyanekadevānāṃ nirmāṇam
७४ liṅgarūpanirmāṇam
७५ vyomarūpanirmāṇam
७६ badarīvṛkṣamanu naranārāyaṇarūpanirmāṇam
७७ kīrtyādicaturdaśabhāryāyutadharmarūpanirmāṇam
७८ prakāratrayeṇa nṛsiṃhamūrtinirmāṇam
७९ anaiśvaryarūpihiraṇyākṣaśiracchedodyatasya dharaṇīdevīsanāthasyaiśvaryarūpanṛvarāhasya nirmāṇam
८० hayagrīvarūpanirmāṇam ...
८१ śeṣaśāyirūpanirmāṇam
८२ viṣṇo: pārśve pṛthak ca lakṣmīcitranirmāṇaprakāra. ..
८३ harerviśvarūpavarṇanam
८४ aiḍūkarūpanirmāṇam
८५ vāsudevarūpanirmāṇe sāyudhasapārṣadasaśaktikasya viṣṇoścaturmukhādibhedena rūpanirmāṇaṃ tathā bhārgavarāmadāśarathirāmādi (devodyāna ) mūrtinirmāṇam
८६ himavadādyabhidhaprāsādavarṇanaṃ tatra ca sarvatobhadra+keśavādimūrti sthāpanam
८७ maṇḍapadvāraśikharādiyuktaprāsāde pūrvādikrameṇa vāsudevasaṅkarṣaṇādi mūrtisthāpanam
८८ catu:ṣaṣṭipade devatāyatane (sāmānyaprāsāde) dvārapratimāpiṇḍikākaṭivasudhāmaṃjarīgarbhadvārabhitti vasudhāsañcarasopānādipramāṇavarṇanam
८९ devālayārthaṃ dāruparīkṣaṇam
९० dāruparīkṣoktavidhivacchaile daivajña purohitābhyāṃ devārcārhaśilāparīkṣaṇaṃ, śilānāmuttamamadhyamanikṛṣṭatādibhedena tāsāṃ phalāni pākena tāsāṃ dārḍhyakaraṇañca
९१ brāhmaṇādajātibhedena mṛdamānīya brāhmaṇādibhirdevaprāsādārthāmiṣṭakākaraṇam
९२ bindukakapitthāmraśālmalīpuṣpādibhirdravyairvajralepakaraṇaprakārāḥ
९३ satyayuge devānāṃ pratyakṣapūjanaṃ tretādvāparayoḥ pratyakṣapūjā pratimāsu ca, tatrāpi tretāyuge gṛhe dvāpara cāraṇye kalau ca devāyatananirmitirnagareṣu samārabdhā, bhūmidānaṃ vidhāyeva devāyatanapratiṣṭhā kāryā, devālayayogyabhūmiḥ
९४ brāhmaṇādivarṇoktamṛdi bhūśodhanapurassaraṃ śalyoddhārādi vidhāya śrī-viṣṇuvāstudevādipūjanaṃ kāryam, aiśānyāṃ śilāṃ vinyasya prādakṣiṇyena punastannyāsaṃ samācaret/ tadahareva sūtranyāsanandādiśilārcanaṃ vidhāya citrakarma vidheyaṃ viṣṇavādiprāsāde garuḍādeṣuściddhānyapi kartavyāni.
९५ vāstupuruṣe śalyajñānaṃ, śalyaṃ vihāya vāstudevāyatanaṃ kartavyam, devāyatanadīkṣaṇādibhāgeṣu devatākośabhavanādi, dhanaśalye labdhe vṛddhiḥ .
९६ vaiṣṇavādiyugeṣvāśvinyādinakṣatreṣu saṃvatsarādiṣu varṣeṣu vasantādyṛtuṣu māghādimāseṣu sūryādivāreṣu pratipadāditithiṣu śakunādikaraṇeṣu meṣādilagneṣu sūryādihorāsu pratiṣṭhāphalāni
९७ pratiṣṭhāvidhikathane yajamānasyartvigbhiḥ saha dīkṣāgrahaṇaṃ svastivācanapūrvakaṃ pratisarakaṃkaṇabandhanamāṃsamadyādityāgahaviṣyāśanādiniyamavarṇanam
९८ vidhivannirmitaprāsāde'dhivāsanasthaṇḍilapaścimādibhāgeṣu kalpakādipraveśapurassaraṃ kalaśasthāpanatoraṇanyāsadhvajavitānaghaṭipratīhārasthāpanaghaṇṭādarpaṇādinā susajjīkaraṇaṃ rakṣoghnamantrairyajñarakṣākaraṇañca
९९ pañcagavyasaṃskāraḥ
१०० arcāśaucavidhivarṇanam
१०१ adhivāsanavarṇanam
१०२ samantrapratīkaṃ jīvādyadhivāsanavidhivarṇanam
१०३ nāsatyādidevānāmāvāhanāni
१०४ brahmādidevānāmāvāhanārghyapādyadhūpādimantrakathanam
१०५ lokavṛṣaśūlanandīśvarādyāvāhanam
१०६ śrīviṣṇvanekāvatārādidevānāṃ yudhiṣṭhirādipāṇḍavānāṃ yājñasenīsītā devakīyaśodārukmiṇīprabhṛtīnāmāvāhanādivarṇanam
१०७ śrīvāsudevavibodhanamantrāḥ
१०८ vyaktāvyaktamūrterviṣṇordhyānasaukaryāya bhogamokṣahetave ca mūrtikalpanāvāhane
१०९ homavidhivarṇanam
११० śrībhagavadvibodhanamantravarṇanam
१११ bṛhatsnapanadravyamantramāhātmyavarṇanam
११२ gandhānulepanatālavṛntanivedanādi-(bhogadāna )-varṇanam
११३ madhuparkanivedanam
११४ śrīviṣṇaverhaṇānivedanapurassaraṃ bhakṣyabhojyādi-(ijyā )-nivedanam
११५ śaṅkaragītoktavidhinā sāttvatejyāvarṇanam
११६ toraṇoddhāravidhivarṇanam ... .
११७ tattaddevatātithiṣu prathamādipañcamadivasaparyantaṃ vināyakagraharkṣanāgapramatha brāhmaṇapūjanāni ṣaṣṭhe'hni ca bṛhatsnapanaṃ kartavyam / tatra sarveṣāṃ nāgarikāṇāṃ rājñā saha mahanā vādyaghoṣeṇa nṛtyagītādimaṃgalaistutibhiścānugamanaṃ nimittadarśanañca
११८ dharmārthakāmamokṣādikāmanānusāreṇāniruddhasaṃkarṣaṇapradyumnavāsudevādyarcanāni
११९ samudrapotayātrānadyuttāravidyārambhādikāmānusāraṃ matsyavarāhahayagrīvādipūjanam /
१२० hayagrīvādidevānāṃ pūjākālanirṇaya:
१२१ puṣkaraprayāgakālañjaraśakratīrthādiṣu brahmayogaśāyimahādevaśatakratvādidevapūjananiyamaḥ ..
.
१२२ viṣṇorvāsudevādināmasu mokṣādidātṛśaktivarṇanam
१२३ pūrvādidikparatvena kṣemādikāmaparatvena ca viṣṇoścakryādināmasmaraṇakīrttanādinābhīṣṭasiddhiḥ
१२४ caitrādimāsaparatvena kṛttikādinakṣatraparatvena ca viṣṇvādināmasmaraṇaphalāni
१२५ arjunānurodhena puṣkarādikṣetreṣu puṇḍarīkākṣādipañcapañcāśannāmakīrtanādinā pāpakṣayapurassaraṃ mahatphalam
१२६ aṣṭapatrakamalakarṇikāyāṃ brahmapūjanaṃ pūrvādipatreṣu ca ṛgādipūjanavidhānam
१२७ caitraśulapratipadādau brahmāditridevapūjanavidhānam
१२८ caitraśuklapratipadi sthale jale vā viṣṇupūjanena sarvapāpakṣayamokṣaprāptiḥ
१२९ agnīṣomātmakaprakṛtipuruṣayorlakṣmīvāsudetvaṃ, caitraśuklapratipadi vahnerlakṣmyāśca pūjanādiniyamāḥ
१३० nāsatyapūjācakṣurvratapratipādanam
१३१ caitraśukladvitīyāyāṃ bālenduvratavarṇanam
१३२ aśūnyaśayanadvitīyāvratam
१३३ jyeṣṭhaśuklatṛtīyāyāṃ trivikramavratam
१३४ asyāmeva tithau dvitīyaṃ traivikramavratam
१३५ asyāmeva tithau tṛtīyaṃ traivikramavratam
१३६ vāyvarkacandradehasya viṣṇorukta-( jyeṣṭhaśuklatṛtīyāyāṃ) tithau vratācaraṇapūrvakapūjanātsvargaloke yatheṣṭasukhaprāptiḥ
१३७ vahnisūryasomavaruṇarūpiviṣṇoścaturmūrtivratavarṇanam
१३८ indrayamavaruṇakuberacaturmūrtivratavarṇanam
१३९ viṣṇubhūminabhobrahmacaturmūrtivratābhidhānam...
१४० balajñānaiśvaryaśaktirūpicaturmūrtivratavarṇanam. - -
१४१ pañcamacaturmūrtikalpe vedavratakathanam
१४२ caitraśuklacaturthyāṃ vāsudevasya vaiśākhe saṅkarṣaṇasya jyeṣṭhe pradyumnasyāṣāḍhe'niruddhasya cārcanaṃ vidhāya yogyabrāhmaṇāya tattadvratoktadakṣiṇādidānam
१४३ saptamacaturmūrtikalpanegnivratavarṇanam
१४४ aṣṭamacaturmūrtikalpe caturyugamūrtivarṇanam
१४५ śrāvaṇādicaturmāseṣu viṣṇurūpicatuḥsāgaracihnapūrṇakumbhapūjanahavanādividhānam
१४६ vāsudevādicaturmūrtergaruḍamakarādicihnasahitastha pūjanam
१४७ īśānavahnivirūpākṣavāyurūpāṇi nirmāyya caitraśuklapratipadi bhaumanāde yatāṭākajalasnānadadhitilayavaghṛtahomādiprakāreṇa vratavarṇanam
१४८ śaṃkhacakragadāpadmānāṃ vāsudevāniruddhādicaturdevātmakānāṃ śrāvaṇādicaturmāseṣu bahiḥsnānabhaktabhojanādiniyamapurassaramarcanam
१४९ vāsantikaviṣuvaddine trirātropavāsapurassaraṃ yathāśakti vāsudevārcanaṃ vidhāya puro māsatrayaṃ ca nityārcanaphalāhārādividhiṃ kṛtvā vāsantika viṣuvaddine vrataṃ samāpayet
१५० pūrvokta ( १४९ adhyāyokta ) vrate viṣṇoḥ sthāne'naṃtapūjanaṃ vidhāya dvitīyādiṣu mahīgaganavedhasāmekavarṣaparyantaṃ vratamācarecceddhanarūpasukhādilābhaḥ
१५१ naranārāyaṇahayahaṃsādirūpacaturmūrtivratavarṇanam samāptaṃ caturmūrtivratam // /
atha paṃcamūrtivratam
१५२ caitraśuklapaṃcamyāṃ pṛthivyādipaṃcabhūtātmakasya viṣṇoḥ śuklādivarṇamaṇḍaleṣu tattadvarṇagandhapuṣpādibhirarcanam
१५३ vahnyarkādirūpisaṃvatsaraparivatsarādīnāṃ saphalavratavidhivarṇanam
१५४ savidhilakṣmīvratavarṇanam
१५५ paṃcamūrtivrate śaṃkhacakragadāpadmapūjanahavanādi ....
१५६ vasaṃtādyṛtuṣu madhumādhavādipūjanātmakaṣaṇmūrtivratavarṇanam....
१५७ saptamūrtivrate subhāsvarādipitṛvratavarṇanam
१५८ caitramāsādārabhya kṛṣṇapakṣe pratidinaṃ rukmabhaumādipātālavratavarṇanam
१५९ caitraśuklapakṣādārabhya pratyahaṃ saptāhaparyantaṃ jambūdvīpādisaptadvīpavarṇanam
१६० caitraśuklapakṣādārabhya lavaṇādisaptasamudravratavarṇanam
१६१ maheṃdrādisaptakulaparvatapūjanavidhānam /
१६२ saptavyāhṛtisaptalokavratavarṇanam
१६३ hlādinyādinadīvratavarṇanam
१६४ sārasvatavratavarṇanam
१६५ mokṣaprāptiphalapradaṃ saptarṣivratakathanam
१६६ caitraśuklasaptamyāṃ marudvratavidhānam
१६७ marudvratavarṇane gopatipūjanam, tatra cāṣṭadalakamalakarṇikāyāṃ vibhāvasuṃ saṃsthāpyartukārikādigandharvādipūjanavidhānam
१६८ vasantādyṛtvanusāraṃ sūryānucaradhātrādidevavarṇanam
१६९ aṣṭadalakamale bhāskarasya tadaṃgadevānāñca pūjanam
१७० raktasaptamīvratavarṇanaprasaṃgena sāṃgadevabhāskarapūjanam
१७१ saṃvatsaraparyantamuktavidhinā saptamīvratakaraṇena sūryaprasādātsarvābhīṣṭasiddhiḥ
१७२ brahmacaryādiniyamapālanapurassaramaṣṭamyāmaṣṭavasupūjāmāhātmyam
१७३ somāṣṭamyāṃ maheśvaravratapūjopavāsahavanādikaraṇaphalam
१७४ himavadādinavaśailarājānāṃ bhadrādinavavarṣāṇāñca navamyāṃ pūjanam
१७५ bhadrakālīvratapūjāvidhānam
१७६ daśamyāṃ kratvādiviśvedevavratavarṇanaṃ samāhātmyam
१७७ aṅgirovratavarṇanam
१७८ dharmavratavarṇanam
१७९ mārgaśīrṣamāsamārabhyā''saṃvatsaramekādaśyāṃ bhadrapradarudravratavarṇanam
१८० mārgākṛṣṇadvādaśīṣu saṃvatsaraparyantaṃ bhṛguvratavarṇanam
१८१ mārgaśīrṣadvādaśyāṃ vatsaraparyantaṃ sādhyavratavarṇanam
१८२ mārgaśukladvādaśyāṃ dhātādidvādaśādityavratavarṇanam
१८३ vaiśākhatrayodaśyāṃ kāmadevavratam
१८४ phālgunaśukladvādaśīto vatsaraparyanta śuklatrayodaśyāṃ dhanavratam
१८५ jyeṣṭhaśuklapakṣīyacaturdaśyāṃ vāyulokapradaṃ vārṣikavratam
१८६ pauṣamāsikakṛṣṇacaturdaśīṣu vatsaraparyantaṃ virūpākṣavratam
१८७ kṛṣṇacaturdaśyāṃ yamavratam
१८८ phālgunaśuklapakṣacaturdaśyāṃ śivavratam
१८९ caitraśuklapakṣādārabhya varṣaparyantaṃ pratipañcadaśīṣu śrāddharūpapitṛvratam
१९० caitrakṛṣṇapañcadaśīto varṣaparyantaṃ vahnipūjanahavanādikam
१९१ amāvāsyāyāṃ candrasūryavratavarṇanam
१९२ kārttikātprabhṛti pratimāsaṃ kṛttikārohiṇyādinakṣatrayuktacandramaḥpūjanādivarṇanam
१९३ kārtikapūrṇimāyāṃ ṣoḍaśadale padme karṇikāyāṃ candrasya kesareṣvaṣṭā viṃśatinakṣatrāṇāṃ patreṣu ca tithidevatānāṃ sacandrikāṇāṃ pūjanavidhiḥ
१९४ proṣṭhapadapūrṇimāyāṃ varuṇavratavarṇanam
१९५ āśvayukpūrṇimāyāṃ śakravratavarṇanam
१९६ āśvayukpūrṇimāyāṃ śakravratam
१९७ brahmakūrca-(pañcagavya) varṇanam
१९८ pūrṇimāmāvāsyāsu dvādaśavarṣaparyantaṃ mahāvratam
१९९ tiryagyonimlecchadeśajanmanivārakaṃ meṣādisaṃkrāntiṣu paraśurāmakṛṣṇādivratam
२०० iṣṭajātyavāptivratavarṇanam
२०१ satkulāvāptivratavarṇanam
२०२ rūpāvāptivratavarṇanam
२०३ iha lāvaṇyamadamante ca svargaprāptikaraṃ vratam
२०४ saubhāgyavidhāyakavratam
२०५ āśvayukpratipadamārabhyamāsaparyantamārogyasampadādivarddhakavratavidhānam
२०६ jñānabuddhivivarddhanaṃ vaiśākhamāsavratam
२०७ vidyāvāptivratavarṇanam
२०८ śīlaprāptivratavarṇanam
२०९ dharmaprāptikaraṃ śrāvaṇamāsavratam
२१० dhanaprāptikaraṃ saṅkarṣaṇadevavratam
२११ lakṣmīprāptikaraṃ jyeṣṭhamāsavratam
२१२ bhogāvāptikaramāṣāḍhamāsavratam
२१३ jayaprāptividhāyakaṃ kārtikamāsavratam
२१४ kārtikīpūrṇamāsītaḥ śrāvaṇīparyantaṃ nṛsiṃhādidevapūjanavratavidhānam
२१५ phālgunādyāśvayukchuklaikādaśīṣu vidhivatkṛṣṇakeśavādivratakaraṇādiha loke śreṣṭhagatimutkrāntisamaye ca śrīkṛṣṇasmaraṇamāpnoti janaḥ
२१६ phālgunapūrṇamāyāṃ lakṣmīnārāyaṇāvindurātrirūpiṇāvabhyarcya caitravaiśākhajyeṣṭhamāseṣu ca tathaivābhyarcyaikaṃ pāraṇam/ āṣāḍhaśrāvaṇabhādrapadāśvinamāseṣu śriyā saha śrīdharaṃ sampūjya candramasaḥ pūjanena dvitīyaṃ pāraṇam // kārttikādimāseṣu keśavamarcayitvā bhūmicandramasoḥ pūjanena tṛtīyaṃ pāraṇam / etatpāraṇatraye prathamapāraṇe pañcagavyaprāśanaṃ, dvitīye kuśodakaṃ, tṛtīye sūryāṃśutaptañjalamiti niyamena lakṣmīnārāyaṇau sampūjya naro naiṣṭairviyujyate'ntakāle labhate ca devasmṛtiṃ muktiñca tata iti
२१७ caitrakṛṣṇāṣṭamyāmupavāsapurassaraṃ kṛṣṇadevakyau samarcya vaiśākhajyeṣṭhayostrimāsikapāraṇavṛtasnapanādividhānena narassantānayuksadā syāt
२१८ hariśayanaprabodhanayormadhye daśāhavratāsidhārāvratanirūpaṇam
२१९ bhādraśukladvādaśyāṃ prārabhya yāvadvatsaraṃ dvādaśīṣvanaṃtavratavarṇanam/
२२० pauṣaśukladdhādaśīto varṣapayantaṃ pratidvādaśīṣu janārddanārcanadānagomūtraprāśanādividhānam
२२१ caitraśuklapratipadādau brahmādidevānāṃ sahetuphalakaṃ pūjanam
२२२ roceṣu māsopavāsaphalanirūpaṇam
२२३ tattannakṣatreṣu tattaddevādipūjanavarṇanam
२२४ aṣṭāvakradiksaṃvāde tayā strīsvabhāvādivarṇanaṃ bhārgaveṇa muninā'ṣṭāvakrāya svasutāyā diśo dānañca
२२५ puruṣasūktāvidhānena saṃvatsaraparyantaṃ haṃsasvarūpajanārdanapūjanavratam
२२६ kṛtayugāsyānte dāmpatyavyavahārapravṛtterlobhadveṣādidoṣākule loke haṃsarūpinārāyaṇena munyanurodhena jñānopadeśakaraṇapratijñātam
atha haṃsagītā /
२२७ varṇadharmavarṇanam
२२८ brahmacaryapālanapurassaraṃ vedasvīkaraṇādanvāmaraṇādgurukule vāso gṛhāśramasvīkṛtirvā
२२९ gṛhasthadharmavarṇanam
२३० bhakṣyābhakṣyavarṇanam
२३१ dravyaśuddhivarṇanaprasaṅge malamadyādīnāṃ parigaṇanam
२३२ āśaucavidhivarṇanam
२३३ haste daivāditīrthāni japādikāle manaḥpraṇidhānamagnikāryādāvantarjānvādiniyamapurassaramācāranirūpaṇam
२३४ mahāpātakopapātakādirnirdeśapurassaraṃ prāyaścittavarṇanam
२३५ rahasyaprāyaścittanirdeśaḥ
२३६ pāpanāśakaprājāpatyādikṛcchrvarṇanam
२३७ dānatapovṛddhasevādikarmadvārā bhogitejasviprājñādiphalakathanam
२३८ nidhanasūcakāriṣṭayogavarṇanam
२३९ ajñānadoṣājñānaphalāni
२४० pāpaphaladuḥkhavarṇanam
२४१ kāmāsaktanindādharmārthapūrvakakāmasevanena sukham/
२४२ cañcalaṃ lakṣmīsvabhāvaṃ niścitya tatprāptau na hṛṣyet
२४३ mānadoṣavarṇanam /
२४४ madadoṣavarṇanam/
२४५ lobhadoṣavarṇanam
२४६ krodhadoṣavarṇanam
२४७ nāstikyasya gurutarapāpavarṇanam
२४८ ahaṅkārasya sarvanāśakatvam
२४९ śaucavarṇanam
२५० aśaucadoṣā:
२५१ anṛtadoṣavarṇanam
२५२ hiṃsādoṣakathanam
२५३ kāyavāṅmanojanitapāpaphalanirdeśavarṇanam
२५४ jñānamahattvavarṇanam
२५५ dharmapraśaṃsāvarṇanam
२५६ guruśuśrūṣāmāhātmyam
२५७ svādhyāyapraśaṃsā
२५८ brahmacaryapraśaṃsāvarṇanam
२५९ santānapraśaṃsā
२६० kīrtipraśaṃsāvarṇanam
२६१ yaśaḥpraśaṃsāvarṇanam
२६२ yajñapraśaṃsāvarṇanam
२६३ śīlapraśaṃsāvarṇanam
२६४ dama(jitendriyatva) praśaṃsanam
२६५ satyapraśaṃsāvarṇanam
२६६ tapaḥpraśaṃsāvarṇanam
२६७ śūraśauryavarṇanam
२६८ ahiṃsāguṇahiṃsādoṣavarṇane
२६९ kṣamāguṇavarṇanam
२७० kṛtajñatā ( ānṛśaṃsya ) guṇavarṇanam
२७१ ācāraguṇavarṇanam
२७२ śaucapraśaṃsā
२७३ tīrthānusaraṇapraśaṃsanam
२७४ upavāsapraśaṃsāvarṇanam
२७५ manaḥśaucanirūpaṇam .
२७६ śraddhāvarṇanam
२७७ snānamāhātmyavarṇanam
२७८ japapraśaṃsāvarṇanam
२७९ jalāntarjapamāhātmyavarṇanam
२८० prāṇāyāmamāhātmyavarṇanam
२८१ pratyāhāravarṇanam
२८२ dhāraṇānirūpaṇam
२८३ dhyānavarṇanam
२८४ samādhinirūpaṇaṃ saphalam
२८५ vyavasāyavarṇanam
२८६ saṃkalpavarṇanam
२८७ homavidhivarṇanam
२८८ devapitṛpūjāphalavarṇanam
२८९ atithipūjāmahattvakathanam
२९० brāhmaṇamahattvavarṇanapurassaraṃ tacchuśrūṣaṇaphalam
२९२ dayāmahattvavarṇanam
२९३ dākṣiṇyanirūpaṇam
२९४ priyaṃvadapraśaṃsā
२९५ ālasyadoṣaprakaṭanapurassaraṃ yatnasya kāryasādhakatāvarṇanam
२९६ udakamahattvapradarśanapurassaraṃ taḍāgādinirmāṇaphalam
२९७ vṛkṣāropaṇapuṣpaphalārāmādinirmāṇakartṝṇāṃ tattaloke sukhanivāsanirūpaṇam
२९८ prapānirmāṇatajjalābhyāṃ pathikatṛptijanitāni prapākartrupacārakartro: phalāni
२९९ tāmasādibhedena puṇyaphalopadeśaḥ, śuklakṛṣṇaśabalādibhedena dhanavicāraśca
३०० dānakālasampradānaphalādikathanam
३०१ pratigrāhyapadārthapratigrahasamayataddevatādivarṇanam
३०२ abhayapradānapraśaṃsāvarṇanam
३०३ vedopavedavedāṅgadharmaśāstrādyadhyāpanasya dussaṅganivāraṇasya ca phalam
३०४ kanyādānaphalam
३०५ ārāmajalāśayadevālayādiviśiṣṭopakārakabhūmervividhānnaratnākarabhuvaśca dāne phalāni
३०६ gopradānakṣīraparamānnādiphalanirūpaṇam
३०७ ghṛtadhenukalpavarṇanam .
३०८ tiladhenuvidhidānavarṇanam
३०९ jaladhenuvidhidānavarṇanama
३१० suvarṇaratnādividhinirūpaṇam
३११ āsanaśayyāvitānacchatropānadrathādidānaphalavarṇanam
३१२ nṛvāhaśibikādāsadāsyādidānamāhātmyam .
३१३ rūpalāvaṇyadhanasaubhāgyādipradakṣeomakārpāsāvikādivastradānavarṇanam
३१४ sūryagandharvaśakralokādiprāpakaraktaśālisugandhakalamādidhānyadānavarṇanam
३१५ prāṇānāmannagatatvātsarveṣāmapi jīvānāmannādhikāritvādaviśeṣeṇānnadānasya māhātmyaṃ tatrāpi bhojane brāhmaṇānnaguṇabāhulyam
३१६ pātraviśeṣeṇa dānaviśeṣaphalavarṇanam
३१७ kālaviśeṣe dānaviśeṣaphalavarṇanam
३१८ sadānaphalaṃ nakṣatravratavarṇanam
३१९ caitrādipūrṇimāsu dvādaśīṣu ca vratopavāsadānādiphalavarṇanam
३२० caitrapaṃcadaśyāmupavāsacitravastradānādipurassaraṃ naktaikabhaktādiniyamapālanapūrvakaṃ māsavratavidhānam
३२१ gurvatithipūjanatapaścaraṇādinā yamakuberādityādilokeṣu pratiṣṭhāsukhādiprāptitattallokānandānubhavādivarṇanam
३२२ pātivratyādistrīdharmanirūpaṇam
३२३ varṇānāṃ svesve dharme sthāpanādirājadharmanirūpaṇam
३२४ kulaśreṇyādyaṣṭādhikṛtagaṇaniyogapurassaraṃ vidvadbrāhmaṇai: saha rājño vyavahāradarśanavarṇanam
३२५ viśuddhāgamapūrvakasya bhūmyādibhogasya prāmāṇyavarṇanam
३२६ vyavahāreṣu pauruṣadivyayornirṇayayorlikhitasākṣibhedena dvividhapauruṣe'pi rājasākṣikasasākṣikasvahastalikhitabhedaistraividhyaṃ tatra sthāvarāṇāṃ lekhyenaiva siddhirlekhyasya sopadhye divyādyairvyavasthā
३२७ kṛtākṛtabhedena sākṣiṇāmekādaśavidhatā, pūrvapakṣiṇa: sākṣiṣu pūrvaṃ praśnāḥ, sākṣibhedasūcisākṣiṇorniṣedhaḥ, nṛpatiśilpiśrotriyādīnāṃ sākṣyaniṣedhaḥ, āptānāṃ sarvavarṇeṣu sākṣitvam devadvijādisannidhāvudaṅmukhena pūrvāhṇe saśaucaṃ sākṣigrahaṇam, sākṣyārambhe brāhmaṇādīnāṃ satyādinā śapanam
३२८ kośadhaṭādibhedena divyānāmaṣṭavidhatā, tatra kośasyāśiraskatā, vipravarjyaṃ varṇināṃ kośadānam, deśakālāvanusṛtya divyadānam, rājñā svadeśātkaṇṭakānāṃ nissāraṇaṃ kartavyam, divyārhadvijakathanam, tulāyogyadāru tatpramāṇanirmāṇaprakāratadupaveśanādipurassaraṃ tadupaviṣṭasya śuddhijñānam, vahnitoyādādivyānāṃ vidhānaprakāraḥ
३२९ brāhmaṇādivarṇānāmaṣṭau vivāhā: kanyādoṣapracchādakāropakayordaṇḍau, jñātibalādidṛptabhartraticāriṇyāḥ kaṭhoraprāṇadaṇḍaḥ, bhāryāyā vyabhicāre daṇḍaḥ, ekavarāya kanyāṃ datvā'nyasmai dātre viktacaturthāṃśadaṇḍo rājñā deyaḥ / ṛtau bhāryāmagacchato bharturbhartrāhūtāyā agacchantyā bhāryāyāśca daṇḍaḥ/ ṛtumatyā bhartre'pratipāditāyā varṣatrayātsvayaṃ vivāhādhikāraḥ
३३० aurasādidvādaśavidhaputtrāṇāṃ pitṛrikthādhikāraḥ, pratilomajānāṃ jaḍāndhādīnāñca bharaṇamātraṃ, patitānāmanadhikāraḥ, kramāgatabhūmyādau pitāputrayostulyādhikāraḥ, pitrūrdhvaṃ vibhāge mātāpi samāṃśabhāginī, brāhmaṇādīnāṃ kṣattriyādiputrāṇāmaṃśavibhāgaḥ, aputradhānabhājāṃ nirdeśaḥ, strīdhanantadadhikārinirūpaṇañca
३३१ ṛṇādānaprasaṃge cottamarṇāyādhamarṇena dhanaṃ savṛddhyavṛddhi vā yathāniyamaṃ deyam, daivarājadoṣādṛte cādhibhoktrā savṛddhirādhirdeyaḥ, ekasyādhimanyasmai dātuḥ prāṇadaṇḍaḥ, paśvādicetanādhau naṣṭe'pi dhanino'kṣatiḥ, hiraṇyapaśvādiṣu vṛddhiniyamaḥ, tripuruṣaparyantamṛṇadānam, prātibhāvye ṛṇadānavyavasthā, aśaktau karmakaraṇam,
३३२ nikṣeparakṣāvarṇanena yācitānvāhitādīnāmapi gatārthatā
३३३ sambhūyasamutthāne kṣayavyayavṛddhyanusāramaṃśakalpanā
३३४ kāladeśakarmāvadhikakarmakarabhṛtidānādiniyamaḥ
३३५ krayavikrayaniyamanirṇayaḥ
३३६ pāṣaṇḍanaigamādivibhāgavarṇanam
३३७ sīmāvivāde sāmantasthaviragopakṛṣakādidvārā tannirṇayaḥ, sasyakṣetreṣu sasyanāśakamahiṣādīnāṃ svāmiṣu daṇḍakalpanā
३३८ dharmārthakāmamūlaṃ dhanaṃ nṛṇāṃ bahiścarāḥ prāṇāstaddhartṝnrājā ghātayet, brāhmaṇāṃstu svarāṣṭrādvivāsayet, mahāpātakisāhasikādīnavaśyaṃ daṇḍayet .
३३९ ātmano valīpalitamapatyasya cāpatyaṃ vīkṣya gṛhī vānaprasthamāśrayet, tatra ca sabhāryo nirbhāryo vā nityamagnīnupācaranvanyena ca kandūmūlādinā vartayandevapitratithīnyajanyathābalampañcāgnitapaścaraṇādinākālaṃ nayet/ grāmādvāṣṭau grāsānānīyāśnīyādalābhe na viṣīdellābhe ca na hṛṣyedityādivānaprasthadharmeṇa duṣkarantapaḥ kuryāt
३४० āyuṣaścaturthentye bhāge yatidharmamāśrayet, tatra ceṣṭipurassaramagnīnātmani samāropya brahmāśramī bhavet / rasāsvādalampaṭo na syāt,
karmavāṅmanodaṇḍavānbhavet, dṛṣṭipūtaṃ nyasetpādaṃ vastrapūtaṃ jalaṃ pibet, satyapūtāṃ vadedvāṇīṃ manaḥpūtaṃ samācaret/ śatrumitrādiṣu samānabhāvaṃ kuryāt
३४१ viṣṇumāśritya kṛtānāṃ dharmāṇāṃ phalavattvam, tatsmaraṇākīrtanādibhaktiyogasya sarvārthasādhakatvam, devālayannirmāya tadgataparamāṇusaṃkhyābdasahasraparyantaṃ svargaloke pūjyate devālayakṛt / kāṣṭhāśmalauhatāmraraupyaratnanirmitaprāsāde viṣṇupratimāpūjane'nantapuṇyam / devaprāsāde sudhāsaṃskāra-citrakaraṇa–gītavādyanṛtyakaraṇa-prekṣaṇīyapradānābhyarcanābhyukṣaṇa-sammārjanopalepana–puṣpopacaya-jīrṇoddhāra-kīrtana sahasranāmoñcāraṇapūrvakastavana-caturvedoktaprakārābhiṣṭavana-bhaktibhāvapūrṇasvaracitastavastavana-tanmāhātmyapratipādakapustakavitaraṇa-tadbhakte
bhyastanmāhātmyaśrāvaṇa-tadālaye śaṃkhaghaṇṭākiṃkiṇīpatākādipradānavividhapuṣpasamalaṃkṛtavāṭikāpuṣkariṇyādinirmāṇairasaṅkhyapuṇyaphalabhāktvam/ evaṃvidhamahāpūjayā sakāmasyānantakālaparimitasukhabhogāvāptāvapi na tādṛgbhagavatoṣo yādṛṅ niṣkāmasyeti
३४२ śrīviṣṇustavānte munidṛṣṭahaṃsa ( viṣṇu ) viśvarūpadarśanam
/ iti haṃsagītā /
३४३ guṇakāśyāsvaputryā varamārgaṇāya nāradasahāye mātalau nirgate sumukhākhyaṃ tāvapaśyatām, tatraiva śakradarśanānantaraṃ tau tārkṣāttasyābhayamayācetām, omiti śakroktāvapi viṣṇumabhyetya mātalirvainateyādabhayaṃ sumukhasyāpat / svārātyabhayadāyini harau ruṣṭe'valipte ca garutmati harirbāhumekaṃ tatpṛṣṭhe'sthāpayattadbhārākrāntasya tārkṣyasya pakṣaśātanaṃ balahāniśca samajani, harirvāryasyaiva mahimā ko'haṃ varāka iti gatagarvāya khageśvarāya bhagavatā prasādapurassaramaparimitabalamadāyi
३४४ kaśyapakṛtaviṣṇustavaḥ
३४५ bhūvivarastharājño ( uparicaravasoḥ ) rakṣāvarṇanam
३४६ vaiṣṇavyaparājitāvidyāvarṇanapurassaraṃ vasukṛtagaruḍastotram
३४७ vasukṛtaṃ vāsudevastotram
३४८ viṣṇunā vasave satyapālanapurassaraṃ brāhmaṇāpamānavarjanopadeśakathanam
३४९ viśvarūpadarśanārthaṃ nāradasya śvetadvīpagamanam ... ... . . .
३५० viśvarūpadidṛkṣayā śvetadvīpe nāradakṛtaṃ stotram . . .
.
३५१ śvetadvīpe nāradasya viśvarūpadarśanaṃ tatprasādānmānasīsiddhiprāptiśca
३५२ saraḥsarinnirjharasavidhe'nyasminvā hṛdye pradeśe hastamitammaṇḍalaṃ nirmāya madhye'ṣṭapatrapadmaṃ likhet, tatkarṇikāmadhye śvetaśatapatrakarṇikoparyarkamaṇḍalaṃ, tadupari candramaṇḍalaṃ, taduparyagnimaṇḍale paramapuruṣamoṅkāraṃ vinyaset, kamalapūrvādidaleṣvakārādiṣu vāsudevasaṃkarṣaṇādīnnyaset, prapūrvādidvāreṣu vainateyādīṃśca nyasitvā bāhyasthāṃ yathāsvadiśamokārākāradikpātaśakrāgniyamanirṛti varuṇakuberāneśānyāṃ nyaset, yathoktarūpaṃ dhyāyet / ॐnamo bhagavate vāsudevāyetyanena ॐnamo nārāyaṇāyetyanena vā savidhi pūjayet/
३५३ nāradaprasādapurassaraṃ nāradādiviśvarūpasākṣātkārakartranirdeśaḥ
३५४ liṅgasphoṭananarasiṃhavarṇanam
३५५ śrīnṛsiṃhastotravarṇanam
// ityanukramāṇikā samāptā ||
Original text: viṣṇudharmottarapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0