Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vishnudharmottara Purana · Verses 1-2

śrīgaṇeśāya namaḥ
atha viṣṇudharmottaramahāpurāṇaviṣayānukramaṇikā prārambhaḥ /
prathamakhaṇḍaḥ १.
१ kathāprastāvaḥ /
२ aśarīrasyāpi nārāyaṇasya lokasisṛkṣayā hiraṇyagarbhotpādanam
३ bhagavato viṣṇorvarāhavapuṣā bhūmyuddhāraḥ /..
४ kālāgnirudrapātālasutalā''bhāsatalādipātālānāṃ tadvāsināñcābhidhānam ...
५ bhūrādisaptalokānāṃ tatratyasaptavāyuskandādīnāntannivāsināñca varṇanam
६ sasaṃsthānasaparimāṇabhūmaṇḍalavarṇanāvasare kṣīrodamadhye śvetadvīpamahimābhidhānam
७ jambūdvīpe himavadādikulaparvatavarṇanaprasaṅge sumerorvistṛtavarṇanam, hemakūṭottarato harivarṣādyabhidhānānantaraṃ kulaparvateṣu krameṇa yakṣadaityagandharvādīnāṃ vihārabhūmitvābhidhānam ...
८ navavidhabhāratavarṣasyāṣṭamahāgiricchannatvābhidhānapurassaraṃ bhārate kṛtasu- kṛtasyaivetareṣu ramyavasatiṣu kimpuruṣādivarṣeṣu nivāsakathanam
९ pāñcālādijanapadavarṇanam
१० mahendramalayādisaptakulapavartanissṛtanadīvarṇanam
११ himagiryudbhavanadīvarṇanam
१२ kosalapraśaṃsākhyānam
१३ ayodhyāvarṇanam
१४ manuputrekṣvākupraśaṃsā ..
१५ madhukaiṭabhavadhopākhyānantanmedaḥsambhavatvādbhūmermedinītyabhidhānañca ...
१६ bhārgavottaṃkamunitapaḥprasannena viṣṇunā tasmā icchājalotpādanaśaktipradānantadanumatena bṛhadaśvena rājñā kuvalāśvaśarīrāntaḥpraviṣṭabhagavatsāhyenodakarākṣasasya dhundhorhananaṃ svasya dhundhumārāhvaprasiddhilābhaśca ...
१७ dhundhumāravaṃśīyanṛpativarṇanaprasaṅge strīmṛgayādivyasanalampaṭabāhurājasya haihayatālajaṅghādinṛpaiḥparājayādaraṇye sagarotpattyavasāne pañcatvaprāpte- ścyavanena sagarasya dhanurādividyāpāragāmitvādiyogyatāpādanānantaraṃ dāragrahādyāpādanam –
१८ sagaranṛpavisṛṣṭāśvamedhīyaturagamapahṛtya kapilena svāśrame pātāle tanni rodhaḥ; tadanveṣaṇavyāpṛtaṣaṣṭisahasrasagarasutānāṃ svanikhātasāgaramārgeṇa pātālagamanaṃ kapilaśāpena bhasmībhavanañca, tadanveṣaṇapravṛttāṃśumatā santoṣitakapilatastvatpautro bhagīrathastaduddhārārthaṃ svargaṅgāmāneṣyatīti varaprāptiḥ ...
१९ pitryuddhārakāmabhagīrathasya sahasravarṣatapohaṣṭagaṅgādeśānusāraṃ viyatastanni- pātavegasahanakṣamaśaṅkarārādhanānte tatkaparde gaṅgānipātaḥ, aho prakhara- vegāyā mama sahanaṃ kathaṃ maheśvaraḥ soḍhetyavaliptāyāstasyā hareṇa sajaṭājūṭe tirodhānam, tadanu ciratapaḥkliṣṭabhagīrathānukampayā tasyāstyāgaḥ prācyādiṣu saptadhā tadgatiśca ...
२० kānyakubje yajñadīkṣitasya jahnorāśramaplāvanāttena yogabalena gaṅgāyāḥ pānaṃ munyanunayena karṇatastyāgo duhitṛtve kalpanañca ( ata eva jāhnavītvam) ...
२१ svāyambhuve'ntare bāṣkali (bali) rājena viśvabhugindrapadamapahṛtam, punarindrasya svārājyalabdhaye'dbhutavāmanarūpamugdhabāṣkalinendraprārthanayā vāmanāya tripadabhūmidānapratijñāne taddakṣiṇacaraṇākramaṇena śakrasya svarājyalābho viṣṇupadāgrakṣatāṇḍapraviṣṭapavitrajalasya viṣṇupadītvam
२२ brahmāṇḍādvinirgatya viṣṇutapomaharlokacandramaṇḍalasarvavarṣadvīpasaptapātālāni vyāpya gaṅgāyā bhūyo brahmāṇḍapraveśaḥ
२३ bhagīrathasya rājarṣervaṃśyānuvarṇanapurassaraṅkārttavīryyasya viśeṣataḥ pauruṣavarṇanam
२४ vṛttrāsuraviśvarūpa ( brahma )hatyābhītavāsavasya mānase sarasi bisatantau līnatvānnahuṣasyendratā, śacīkāmukamunivāhyāśibikārūḍhasya tasyā- gastyaśāpātsarpatā, bhāviyudhiṣṭhirasākṣātkāre śāpavimokṣaḥ, devarājā- bhāve dharmaviplavānmarakādyupadravācca pralīnasvāhāsvadhāvaṣaṭakāre trida- śaprārthitaharyanugrahādindrasya punaḥ svārājyalābhe sarvalokaśāntiḥ
२५ hariharāvatreḥ putrībhūya dattātreyadurvāsorūpeṇāvatīrṇau, tatra dattātreyeṇa vedādhyayanayajñādivinaṣṭadharmyakriyāṇāmuddharaṇaṃ kārtavīryasya daśasahasra- varṣaparyyantaṃ tapaścaraṇācchiṣyīkaraṇaṃ pracchannadaityatadāśritanṛpapīḍita- dharāyāḥ śakrasamīpagamanañca
२६ nāke bhūmyā viṣṇudarśanaṃ śakraṃ prati svaduḥkhanivedanaṃ, śakreṇa tatkaṣṭa- nivāraṇārthaṃ brahmasadogamanam ...
२७ duṣṭakṣatriyapīḍitabhūbhāraharaṇārthaṃ bṛhaspatisahitaśakreṇa pitāmahastavanaṃ śaṃkaro vo duḥkhaṃ nivārayiṣyati tatsamīpe gacchateti tasyottaram
२८ śaṃkaradarśanastutī...
२९ śaṃkarakṛtacandrastuticandramaṇḍalamānādi ...
३० sūryadarśanatanmaṇḍalapramāṇatatpraśaṃsāpurastaraṃ rudraṃ prati sūryeṇa kārtavīryā- nugapracchannāsurakṣattriyādināśakaraṇaprativacanam
३१ dvijaveśadhārisūryasya bhojanārthaṃ kārtikeyasakāśagamane tadanumatena sthāvarībhūtāsurāṇāṃ raviraśmiprajvalaccharaiḥ sarvadrumadāhe vaśiṣṭhāśramasyāpi dāhādbrāhmaṇo'valiptasyate (paraśurāmaḥ) bāhūṃśchetsyatīti śāpaḥ
३२ bhṛguvaṃśe jamadagrivaḍavāgnyādyutpatiḥ
३३ svaparicaryāhṛṣṭapatyṛcīkalabdhavarayā satyavatyā svamātre balavattare svasyai ca brahmavarcasvidharmajñe putre vṛte svamātṛprārthanayā tayā caruviparyāsakaraṇādgarbhayorviruddhadharmatā
३४ cyavanamunikṛpayā viśvāmitrasya bhāvibrāhmaṇyam
३५. satyavatī jamadagnivātsyādiśataputrān, gādherbhāryā ca viśvāmitramasūta/ madhyandine bane śarakrīḍāsaktajamadagniṃ patiṃ reṇukā bāṇānayanādinā paryacarat, sūryakarasantaptāṃ cirāgatāṃ tāmavalokya jamadagnau śaraiḥ sūryaṃ hantumudyukte vipramūrtidharo ravistatputratāṃ svīkṛtyacchatropānadbhayāntāmanujagrāha/ sā ca sūryāṃśaputrotpatyanantaraṃ rāmaputramajījanat
३६ vanavihārāgatacitrāṃgarājamicchantīṃ svamātaraṃ pitrājñayā paraśurāmo'vadhīt svājñāpālanatuṣṭajamadagnistasmā icchāmaraṇavaraṃ dāśarāthirāmasākṣātkārāvadhi śastradhāritvañca vitīrya tadanurodhena tanmātaraṃ bhrātṝṃścojjīvayāmāsa, rāmaśca pitṛnideśācchaṃkaramārādhya tadanujñayā devapīḍakasaiṃhikeyānhantumiyeṣa
३७ seṃhikeyaniveśane vividhotpātavarṇanam . . .
३८ utpātakāraṇajijñāsayā pṛṣṭaśukreṇa saiṃhikekāya paraśurāmarūpiviṣṇunā naratiryagdevādiyonāvavatīrya surapatapakṣapātinā sadā daityavināśinā yuddhaṃ vihāya pātāle gantavyamiti hita upadiṣṭe saiṃhikeyena yuddhanirdhāraṇam
३९ śukranayasamarthakaduḥsvapnasūcitadānavānvayātyayāśaṃki gaviṣṭhamatamanādṛtya viṣṇuhastena maraṇaṃ śreya iti saiṃhikeyena niścitam
४० viṣṇunā vaireṇālamiti rāhuṇopadiṣṭe kṣīrodamathanalakṣmyādiratnotpattivarṇanam
४१ lakṣmīnivāsasthānāni viṣṇuvallakṣmyā vyāpakatā svāyambhuvādyantare bhṛgvāditastasyā utpattiśca
४२ viṣṇunā'dṛṣṭapūrvāṃ kāminītanuṃ nirmāya daityebhyo'mṛtakalaśamādāya prahlādāya brahmadinamitamāyuṣyaṃ vitīrya ca devebhyastasya dānaṃ devapaṃktyuṣpaviṣṭasūryarūpirāhuṇā tasya pānaṃ tatsūcitaviṣṇunā tacchira:kartenapurassaraṃ tasmai grahatvalokapūjyatvādivaradānam
४३ viṣṇukartṛkarāhuśiraśchedakruddhadaityānāṃ devaissaha samare teṣāṃ parājayaḥ
४४ viṣṇunā yuddhe hate nidhanamāpyāpi svargarājye susiddha evaiti niścityāgrajarāhumatamanādṛtya sālvasya yuddhasthirīkaraṇam .
४५ paraśurāmeṇa yuddhayārthaṃ sālvasamīpe akṛtavraṇasya preṣaṇaṃ, nāhaṃ rāmeṇa yotsye kintu tadguruśaṃkareṇa samprahariṣya ityakṛtavraṇaṃ visṛjya sālvasya yuddhārthaṃ prayāṇamū
४६ sālvacamūyātrāyāṃ durnimittavarṇanam ... ....
४७ yuddhabhūmau bhārgavāgamanamū. . . .
४८ājau sakṛtparaśupātena rāmeṇāsam̐khyaśālvacamūhananam

४९ paraśurāmakṛtasālvavadhatuṣṭamahendrapramukhadevānāṃ raṇabhūmāvāgatya paraśurāmakarmapraśaṃsanaṃ śaṃkareṇa tadgātrasammārjanapūrvamanuttamaśastragrāmasya pradānamarātiṃ hatvā paraśoḥ punastaddhastagamanasya ca
५० brāhmavaiṣṇavaraudrāgneyādyastrapradānapurassaraṃ śaṃkareṇa rāmāya saprayogarahasyasaṃhāramanekāstravitaraṇam
५१ sarvadevavariṣṭho'pi bhavāṃścetasi kaṃ smaratīti śaṃkaraṃ prati paraśurāmapraśnaḥ
// atha śaṃkaragītā //
५२ śaṃkaragītāsu dhyeyanirdeśaḥ ... .
५३ prajāpatiḥ kaśyapasyāditidityorbhāryayoḥ śakrahiraṇyākṣaputrayoḥ svargapātālarājye pradattavān,ekadā giriṣūtpatiteṣu dharācalanātpātāle'rṇavajalamagne devakṛtopadravaṃ śaṃkamāno hiraṇyākṣaḥ śakraṃ vijitya svārājyaṃ lebhe, hṛtasvargatridaśaprārthanayā viṣṇurnṛvarāhavapuṣānekadaityasahita hiraṇyākṣaṃ hatvā śakrāya tallokamarpitavān sa ca parvatapakṣām̐ścakarta ....
५४mahogratapastuṣṭaprajāpatinā hiraṇyakaśipave devatiryaṅnarādyavadhyavare datte tadadhamasvabhāvaśaṃkitadevaprārthanayā viṣṇostasya vadhe ca sūcite devapīḍanānte nṛsihavapuṣā viṣṇunā tadvadhaḥ .
५५ balinogratapasā prajāpateḥ surāsurāvadhyatvavare labdhe, prāptāyāśca daitya: rājatāyāṃ svargādindraprabhṛtidevanissārṇam, śakreṇa kaśyapabrahmabhyāṃ saha viṣṇave svaduḥkhaṃ nivedya vāmanarūpiṇā tena balimakhe tripādabhū
miprāptyā sumeruparyantaṃ pādadvayabhūmilābhādavaśiṣṭabhūmerabhāvādbalaye sutale sthānadānaṃ dvitīye manvantare śakratvaprāptiṃ sadā ca sutale svasannidhānādivarānadadāt
५६ viṣṇordivyavibhūtivarṇanam
५७ viṣṇvārādhanatassakalārthasādhanam
५८ keśavatuṣṭikaranānākarmakathanam
५९ vāranakṣatratithiṣūpavāsakaraṇaphalam
६० śravaṇadvādaśītryahaspṛktithimahāpūrṇamāsīṣūpavāsadānādiphalam
६१ prātaḥkālika (abhigama) pūjāyāmitikartavyatā ..
६२ upādānavidhiḥ . . . . .
६३ ijyāsamayavidhimātrāmadhuparkādīnāṃ nirvacanam . ..
६४ svādhyāyakālānukīrtanamū .
६५ svastikādyāsanapavanajayasthūladharācintanapurassaraṃ bhūmyādipañcabhūtamanobuddhyātmāvyaktapuruṣayogādikathanam
// iti śaṅkaragītā //
६६ śakraprārthanayā śaṃkareṇa pātālasthanaravadhyadevaśatruhananārthaṃ vaiṣṇavadhanurakṣayasāyakatūṇavitaraṇapurassaramasurajayānantarandāśarathirāmahetoragastyāya
tadarpaṇopadeśaśca
६७ viṣṇuśivayoḥ kaḥ śreṣṭha iti devapraśne viṣṇuśivayorabhedaprakaṭanapurassaraṃ madīyacāparatnaṃ bhārgavanandanāya ṛcīkaputrāya ṛcīkaputraḥ svaputrāya rāmāya dāsyati sa daityānhatvā tadrādyavāya so'pi varuṇāya so'rjunāya sa janakāya dāsyatīti vaiṣṇavadhanuṣaḥ sampradānavarṇanam
६८ kailāsādrāmasya svapitrāśrame pitrādīnabhivādya varuṇālayasyāśmakanagarasya darśanam ...
६९ varuṇapurasamṛddhivarṇanapurassaraṃ savigrahagaṃgādinadīsevitasya tasya rāmakartṛkavandanānantaraṃ varuṇakṛtarāmapūjā, tato mahādevasandeśaśravaṇāvasāne varuṇena daityebhyo samarāya dūtapreṣaṇam
.
७० vividhāstraśastraprahāridānavacamūvīrānnihatyāyaḥśaṅko rāmadvārā hananam
७१ paraśurāmakṛtastutyanantaraṃ bhavatkṛtasarvapraśanottarāndāsyāmīti varuṇoktiḥ
७२ rudrātmakakālasyātisūkṣmatve'pi grahagatyanusāreṇa māsavarṣādi varṇanam/
७३ nimeṣādyārabhya yugaparyantaṃ kālāvayavavarṇanapurassaraṃ tatratatra ( yuge२) manuṣyāyuḥpramāṇadharmavṛddhihrāsādivedavibhāgabrahmāyurvarṇanam // ...
७४ purā kṛtādiyugānteṣu kṣatriyādibhirbrāhmaṇāditrivarṇādinipātane dvijarājādinirdiṣṭaviṣṇvavatārapramitiviprādidvārā tattadbrahmakṣatriyādināśapurassaraṃ pārāśaravyāsaprakāśitacaturvargapradīpabhūtamahābhāratasya vaiśampāyanena parīkṣinnṛpāyākhyānaṃ vedānvyasya pailajaiminyādiśiṣyāṇā madhyāpanaṃ vālmīkinirmitarāmākhyānaṃ viṣṇuyaśasaḥ kalkyudbhavatatkartavyādi ca/
७५ kṣīṇe manvantare manvantareśvarāṇāṃ maharloke manuśakradevasaptarṣīṇāṃ brahmaloke nivāsaḥ, kulaparvatavarjyaṃ bhūlokasya nāśaḥ, naukārūpeṇa dharitryāḥ sarvabījarakṣaṇaṃ bhaviṣyanmanunā saha saptarṣīṇāṃ tatra nivāsaḥ, .
matsyarūpiśṛṃgiviṣṇornaukārakṣaṇaṃ munīnāṃ tatstavanaṃ nāvi himaśiśikharaṃ nītāyāṃ viṣṇorantardhānaṃ kṛtayugaprādurbhāvaśca/
७६ jalaprāyabhūtale saptasūryadagdhajīvānāṃ janaloke sthitiḥ, raudratejasā'rka nāśe mahāraudraghanāvāripūrṇajagati svaśarīre vāyuṣmādāya yugasahasraparyantamarṇave pitāmahaḥ svapiti vibuddhaśca sṛjati jagaditi pratikalpakramaḥ ... ...
७७ kalpānte jagadasvathāvarṇanam
७८ ekārṇave bhūmitale vaṭaśākhini paryaṃṅkasthabhagavadudare brahmā trilokīdarśanāntaraṃ yugasahasramuṣitvāpyantaṃ nāpa/
७९ kalpānte bālarūpiviṣṇoraniruddhatā tannābhikamalādbrahmāvirbhāvaḥ .
८० brahmotpatimārabhya kālagatipūrvakaṃ vajraparīkṣijjanamejayācalavajrāṇāṃ bhāvyetadavanirakṣaṇamabhidhāya dhanañjayānantaraṃ rākṣasaiḥ sudharmasabhāyā himācale nayanam
८१ ahorātrakalpādyātmakakālasya daivatādikathanapurassaraṃ manvantarasādṛśyakathanam
८२ kṛtādiyugadevaṣaṣṭyabdanāma tatkālagurucārasambhūtadvādaśābdādhipa tatphalasaumyabārhaspatyanākṣatrādivarṣatatphalasaṃvatsarādhipagrahādivarṇanam ...
८३ sadevatākā'yanamāsagrahanakṣatratithikaraṇāni, karaṇānayanaprakāraviṣṭihorākulikādivelāmuhūrtatatsvāmivarṇanaṃ yathāsamayakṛtārcāyā: phalādhikyañca
८४ lagnataddevatāhorādreṣkāṇanavāṃśarāśīśvaratriṃśāṃśakathanam .........
८५ grahanakṣatrādivaśācchubhāśubhaparijñānam .
८६ pīḍitagrahanakṣatrāṇāṃ tattaddikpīḍākaratvaṃ yuddhe vidhvastaparājitanīcapitṛgṛhasthānāmapi svasvadikpīḍanam .........
८७ janmādyāśritacandrādinakṣatranavaṣaṭtrinakṣatrādiśubhāśubhakathanam
८८ aśvinyādinakṣatratārāsaṃkhyāgrahanakṣatramaṇḍalādivarṇanam /
८९ janmakarmasāṅghātikasāmudāyikavaināśikābhiṣekarkṣadeśanakṣatreṣu pīḍiteṣu gomūtrādyabhiṣekapurassaraṃ tattadgrahapūjādi
९० graharkṣapūjāvidhivarṇanam
९१ tattaddravyairgraharkṣasnānavidhivarṇanam
९२ bhūmyuddhāravedinirmāṇatatsaṃskārādyagnikārye prāktanakathanapurassaraṃ homāṃte mahākalpādideyādhipatīnāṃ vaidikamantrairhavanakarmasamāptirūpottaratantrakathanam
९३ pañcagavyena maṇḍalaśaucādi vidhāya jīvāvāhanagrahapūjādikathanam
९४ sarvagrahayajane maṇḍalavidhiṃ vidhāya madhye sadhruvakoṣṭhakadvādaśakoṣṭhabhagaṇe prācyādito meṣādikalpatvā''kāśadhruvadigbhāgādimaṇḍaleṣu tattaddevatāmaṇḍaleṣu ca tattannyāsakaraṇam
९५ dhruvākāśānantagrahanakṣatrādyāvāhanam
९६ tattaddevatānulepanavarṇanam ... . . . .
९७ graharkṣadigdevatādīnāṃ tattadvarṇavastrapatākābhūṣaṇaratnapuṣpādidānam
९८ tattaddevānāṃ tattaddravyadhūpadīpādi
९९ dhuvasthānaniviṣṭadevānāṃ naivedyapadārthāḥ ...
१०० tathā pānapadārthā:
१०१ tattaddevatāhomapadārthakathanam
१०२ dhruvadigbrahmagraharkṣāṇāṃ homamantrāḥ
१०३ tattaddevatādakṣiṇānirdeśaḥ
१०४ śāntyavasāne yājakakartṛkayajamānakare pratisarabandhanamāśīrvādaśca
१०५ grahaśāntiphalābhidhānam

१०६ graharkṣameḍhībhūtadhuvasthitacaturdaśatārakānāmanirdeśapūrvakaṃ śiśumāracakranibaddhatārakājñānataddarśanādimāhātmyakathanamū, auttānapādidhruvasya viṣṇurūpatā tannibaddhamarujjyotirgaṇasya bhramaṇam, tadadhaḥ krameṇasaptarṣimaṇḍala-bhacakra-śanaiścara-kuja-sūrya-śuka-budha-candrāṇāṃ sthitiḥ, prāgdakṣiṇagatijyotiścakrañca / navagrahāṇāñjanmavṛttam, tatra sūryatejo'sahamānāyāḥ saṃjñāyā manuyamayamunotpattyanucchāyātaḥ sāvarṇaśanaiścarotpattiḥ, uttarakuruṣu vaḍavārūpeṇa carantyāḥ saṃjñāyā kheḥ sakāśādāśvineyaraivantotpattiḥ,raivantapūjayā'śvasampatkathanañca
१०७ asurasurapitṛdvijādiśabdārthasandhyopāsanahetu manuṣyarākṣasagandharvādivividhasṛṣṭikathanapurassaraṃ svadharmasthitadvijānāṃ svargādyuttamalokavāsaḥ prajāpatyaṃguṣṭhābhyāṃ dakṣatatpatnīprādurbhāvatatprasūtivistāradakṣayajñe'nāhūtasatyanādaraprayuktatanutyāgena manuṣyo bhaveti dakṣāya śivaśāpādyākhyānam
१०८ dhuvavaṃśyakathane venasyātikāntamaryādatvādadharmanivārakahitopadeṣṭṛmunivacassvanādarācca devadattaprajñayā mantrapūtajalena taistasyāsubhirvirahīkaraṇam, punarmantrapūtakuśodakena tadūrumanthanānniṣādapṛthū utpedāte
१०९ brahmaviṣṇādidevakṛtapṛthurājyābhiṣeke devadattahayagajacchatracāmarādibhi statprabhāvardhanānte sūtamāgadhastavanahṛṣṭasya tasya tābhyāmanūpamāgadhagrāmadānam, vṛttyarthiprajāprārthanayā pṛthvītaḥ sasyādyānayanaṃ svāyambhuva manusomādivatsadohanātsasyasudhāpayoviṣāṣādyutpattiḥ,pitṛviraktaprajānāṃ tenānurañjanam
११० pṛthuputraprācīnabarhitanujānāṃ daśaprācīnabarhiṣāṃ daśavarṣaparyantaṃ tapaścaraṇena vṛkṣavṛddhayā prajākṣaye sati sammilitapracetomukhasamutthāgninā drumakṣaye somarājaprārthanayā vṛkṣarājakanyāyā māriṣayā vṛkṣāṇāṃ patnītvena grahaṇe dakṣaprajāpatijanma, tataśca haraśāpāttanmānasīsṛṣṭyuparodhe vīraṇaprajāpatikanyāyāṃ vīriṇyāṃ putrasahasrotpattiḥ, nāradopadeśanaṣṭeṣu putreṣu dakṣaśāpānnāradasya kaśyapasutatvena janma, haradvārā dakṣasyāśdhamedhabhaṅgo dakṣeṇāpi yajñe śivaṃ na yakṣyantīti śāpadānaṃ dakṣaprasūtivarṇanañca
१११ svāyambhuve'ntare śivaśaptamunīnāṃ vaivasvate'ntare sambhavaḥ, bhṛgvaṅgiraḥprabhṛtimunīnāmutpattipravarasaṃkhyā'vaivāhyatā
११२ aṅgiraso vaṃśānuvarṇanaṃ tadvaṃśyānāṃ mitho'vaivāhyatā / .... ....
११३ atrivaṃśyagotrakāramuniśākhānirdeśapurassaramatriputrikāputravarṇanaṃ mitho'vaivāhyatā ca
११४ atreraparavaṃśavarṇane tapasā viśvāmitrasya brāhmaṇyamāptistripravarāṇāṃ tadvaṃśyānāṃ mitho'vivāhyatā ca ..
११५ mārīcakaśyapakule gotrakāramunināmapravarasaṃkhyādvyāmuṣyāyaṇagotraādi varṇanam ११६ vaśiṣṭhavaṃśīyaikarṣipravarādivarṇanam....
११७ nimipūrvapurohitavaśiṣṭhe tasyānavaratayājanaśrānte kiñcidviśramya yājayiṣya ityuttavatyapi dharmācaraṇe kālayāpanaṃ na śreya iti dvitīyapurohitadvārā yiyakṣamāṇaṃ videho bhaveti nirmi śaśāpa vaśiṣṭhaḥ; nimirapyanucitakāriṇaṃ taṃ videho bhaveti śaśāpa, brahmavaradānānmanuṣyapakṣmasu nimervāsaḥ, vaśiṣṭhajīvasya mitrāvaruṇaputratā, nāradabhaginyā'rundhatyā vaśiṣṭhasyodvāhaḥ, tasyāṃ śakterjanma, tatsutaḥ parāśaraḥ; tatputro dvaipāyanaḥ, tasya kṛṣṇanīlaraktaśvetagauradhūmraparāśarāsteṣāṃ sarveṣāṃ tryārṣeyā: pravarāḥ ( parāśaraśaktivaśiṣṭhāḥ ) teṣāṃ mitho'vaivāhyam ....
११८ agastyavaṃśapravarakathanaprasaṅge pulastyapulahakratvagastyānāmekavaṃśatā
११९ arundhatīprasūtivarṇanam
१२० kaśyapavaṃśavarṇanaṃ, ādityotpattiḥ . . . .
१२१ hiraṇyākṣādīnnṛvarāhadirūpeṇa hatvā baliñca chalayitvā bāṇāsurayuddhe sakārtikeyarudraṃ kṛṣṇo vijigye /
१२२ mayatārapramukhadaityaparājitadevānāṃ devācāryasaṃnidhigamane tatkṛtāgnistutiprītavahninā tadūrīkaraṇam /
१२३ agrisāhāyyārthaṃ devācāryakṛtavāyustavanam /
१२४ agnivāyuparājitadaityānāṃ pātāle gamanamū, kālanemino devānparājitya trailokyeśvaratvaṃ vaiṣṇavapadecchayā viṣṇudarśanañca ...
१२५ kālanemiṃ nipātya brahmastuto viṣṇurlokapālānyathāpurā tattatsthāneṣu yojayitvā devānyajñabhujaścakāra /
१२६ balibandhanakruddhadaityatāḍitabhūsuratyaktayajñe bhūtale bubhukṣitadevapreritabrahmaprārthitavarāhurūpiviṣṇunā dhvastaduṣṭadaitye pātāle kṛte sati sa hari: svabhaktaprahlādāyābhūtasaṃplavamāyurdaityarājatāṃ tatputravirocanāya kalpāyuṣṭvaṃ pradāya bale: sāvarṇikamanvantare śakratvaṃ svīkṛtya tatputraṃ bāṇaṃ svavipriyakāriṇamapi nāsubhirviyokṣya ityanucakampe
१२७ śakrahantāraṃ putraṃ me prayaccheti ditiprārthitaḥ kaśyapo rajanīṃ tayā sahoṣitvā śucitayā varṣasahasraṃ sthāsyasi cedevaṃ bhaviṣyatītyuktvā tapase jagāma, śakrastu tāṃ chalayitvā sevitumājagāma, abdaśeṣe kāle divā suptāyāstasyā udaraṃ praviśya vajreṇa saptadhā garbhaṃ vidārya punaḥ saptadhā kṛtvonapaṃcāśanmaruto nirmitavān, ditiprārthanayā teṣāṃ sthānāni nāmāni ca cakre
१२८ danusiṃhikāprajotpattiprasaṃge gandharvāpsarasāṃ nāmāni tajjanma kadrū santatiḥ, ahalyānirmāṇaṃ tatkāmukaśakrasya nirvṛṣaṇatādi ca
१२९ badaryām̐ tapasyantau naranārāyaṇau pralobhayitumāgatā daśa mauneyāpsaraso lajjayituṃ nārāyaṇena svorvoradbhutarūpasaundaryaśālinanyurvaśī nirmame
१३० vaivasvatasya manordvāpare yuge devāsurayuddhaprasaṃgena svargatapurūravanṛpāsaktorvaśyā raṃbhayā sakhyā saha saṃvādaḥ
१३१ rambhayā sahorveśyā ākāśamārgeṇa pratiṣṭhānapurārthagamane nāradadarśanaṃ, tena ca purūravaso gṛhe vāse urvaśīputrīkṛtameṣadvayasya sadā śayanāgāre sthāpanaṃ, ghṛtamātrāhāreṇa vartanaṃ, kadācidapi nagnasya rājño'navalokanamakāmāyāstasyāḥ purūravasā ratyakaraṇam, samayeṣveṣu kasyāpi bhaṃge urvaśyāḥ śilābhāvaḥ, sarvapratijñāhāniśceti, pratiṣṭhānapurasamṛddhivarṇanam १३२ kiñcidavaśiṣṭadivasabhāgaṃ yāpayituṃ rambhorvaśīṃ purūravasa ākrīḍaśobhāvarṇanamiṣeṇa vinodayāmāsa
१३३ candrodaye candrakāntagṛhe sakhisahāye purūravasyāgate rambhayā nṛpasākṣātkārānantaraṃ nāradapratijñāśrāvaṇaṃ putrīkṛtameṣayorarpaṇañca, rambhāśrāvitanāradasamayasya rājñāṃgīkaraṇe prasannarambhāyai rājño ratnārpaṇaṃ tasyāśca laṃkāyāṃ dhanadātmajasya nalakūbarasya svabhartuḥ savidhaṃ gamanaṃ purūravasaścorvaśyā saha ramaṇam
१३४ urvaśīpurūravasorvicitraprāsādaratnaveśamanadīpulinādiramyapradeśeṣu krīḍāvarṇanamāyvādipañcaputrotpattirgandharvvāṇāmurvaśyānayanārthaṃ mantraṇā ca
१३५ ugrasenagandharveṇa rātrāvurvaśīmeṣayorharaṇe tadanveṣaṇāya nagne purūravasi ca nirgate rājñaḥ pratijñābhaṅgādurvaśītirodhāne rājñaḥ pralāpaḥ

१३६ purūravovirahasantaptāyā urvaśyā nāradopadeśādekarātraṃ sahavāsaḥ, gamanasamaye ca gandharvopāsanayā matsaṅgamo bhaviṣyatītyurvaśyupadeśādrājña ekavatsaraparyantaṃ ghoratapaścaraṇaṃ nāradaṃ puraskṛtya gandharvāṇāṃ tatra gatvā varadānānte gandharvatvakārakayāvanmanvantaraṃ tayā saha krīḍākaraṇasya tadanu ca candramaḥpraveśapitṛlokaprāpteśca vare prāpya sabālasya purūravasa urvaśīdattasasthālīkaviśvāyunāmakabālakasya svapure nayanam, mārge gandharvaiḥ sthālyāharaṇaṃ paścācchamīgarbhādagnyutpādanādyupadeśaṃ kṛtvā rājño gandharvatvakārakopadeśaḥ १३७ aśvamedhavājapeyāgniṣṭomātirātrādiyajñakaraṇapūrvakaṃ rājño dharitryāmekarāṣṭratvaṃ prajānāmatīva saukhyaṃ rājye dharmaprādhānyatādyupabhujya rājño dehasahitaṃ tridivagamanam
१३८ sadehādehapitṛgaṇānāmasaṃkhyā śrāddhadātupitṛtṛptyabhyudayādi
१३९ hiraṇyākṣavadhānantaraṃ saukaravapuṣā rasātalādvasudhāmānīya daṃṣṭrāgralagnaṃ mṛtpiṇḍaṃ dakṣiṇe kare kṛtvā svaprasvedaromabhyāṃ tiladarbhau nirmāya viṣṇo: piṇḍadāna (śrāddha ) maryādāprakaṭanam
१४० śrāddhadinenuvarāhaṃ viṣṇuṃ sampūjyāhitāgnyanāhitāgnyoryathādhikāraṃ yogyadvijapitrāvāhanapūjanapiṇḍanirvapaṇapūjanakṣīrānnādinivedanākṣayyadānaprārthanādipurassaraṃ śrāddhakartradhikārasaptarṣimantrakathanam
१४१ śrāddhadeśastatra deyādeyādivicāraśca
१४२ śrāddhabhedāḥ sādhāraṇaviśeṣakāleṣu teṣāṃ phalāni ca
१४३ śrāddhe pātrāpātravicāraḥ
१४४ gaṅgāyamunāsannihatyāpuṇyāraṇyādiśrāddhadeśānukīrtanam
१४५ aśūnyaśayanadvitīyāyāṃ vrataśrāddhakaraṇaphalam
१४६ avidyāvihitakarmaṇā saṃsāraṃ vidyāvihitasya ca tasya mokṣasādhanatāmuktvā pāṇḍavānāṃ kṛṣṇasācivyādbhāgyavattaratādikathanapurassaraṃ dharmarūpavṛṣalakṣaṇavarṇanam
१४७ vṛṣotsargakālaphalakartavyatādi ....
१४८ purūravasaḥ pūrvajanmacaritravarṇanam ... .
१४९ himavadgiristherāvatīśobhāvarṇanam
१५० himavadvarṇanam
१५१ suramyaprasūnaphalasampattisanāthānekavṛkṣavīrudrājivirājitavividhapakṣigaṇakalakalakalamukharitatyaktasāhajikavairabahuvidhaśvāpadavirājite, atrerāśrame dadhikṣīrakṣaracchilāvalokanasañjātaharṣasya rājñaḥ praveśaḥ
१५२ añyāśramasarasi tatsiddhisañjātasauvarṇarājatavaidrumādiviṭapiśobhitavedikāyāṃ padmarāgacchadavatpadmaśobhādiyutāyāṃ vividharatnasanāthabhūmyāṃ tādṛśe ca prāsāde bhagavato janārdanasya bhogibhogāvalyāṃ śayānasya rājñā vandanam, tasyaivāśramasyaikadeśe tapaścaraṇañca
१५३ tatrāśrame gandharvāṇāmapsarobhirvividhavihārānpaśyannapyalolo rājā mahattapaścakāra tatkarmatuṣṭagandharvebhyo madhusūdanaprasādaṃ yayāce
१५४ madrarājasya ( bhāvipurūravasaḥ ) svapne'trisamāgamaḥ kṛtakṛtyatā ca bhaviṣyatīti darśanaṃ prabhāte jāgradavasthāyāmatridarśanaṃ, pūrvajanmani dvādaśīvratakaraṇādbhagavati viṣṇau prasanne tava madāśramaprāptiratra ca kṣaudrayuktaśilāprāye mākṣikādiphalayuktapradeśe niraśanapūrvakatapasā prasannena viṣṇunā bhavadicchā'moghīkriyata ityuttamarūpaprāptaye rūpasatropadeśaḥ
१५५ jyotiḥśāstretihāsādivijñabrahmaṇaḥ gurūpadeśādrūpasatrakaraṇaṃ tatphalāni ca . . .
१५६ bhagavatātriṇā madrarājasya rūpasatre gurutvamurarīkṛtya yathāvidhi tatsatrasampādanaṃ tadavasāne ca rājño'pūrvarūpasampatyā paurajānapadeṣvadhikapūjyatā, bhūyaśca dehāvasāne budhaputratā, sadehasya tasya svarloke gamanañca
१५७ mārgaśīrṣaśukladvādaśyāṃ rājyakāmasya vratavidhiḥ
१५८ kāmadvādaśīvarṇanam
१५९ mārgaśīrṣādiśuklapakṣadvādaśīṣu keśavārcanādagniṣṭomādiyajñaphalāni ....
१६० pratikṛṣṇapakṣadvādaśīvidhistatkaraṇaphalañca ....
१६१ sarvadvādaśyupavāsāsamarthānāṃ bhādrapadamāsīyaśuklapakṣasthaśravaṇanakṣatropetadvādaśyupavāsaphalaṃ, tasyā eva budhaśravaṇayuktatve'tyantamahattvam
१६२ śravaṇadvādaśīprasaṃgena puṇyanadīsaṃgamasnānatajjalapūrṇavāridhānyā dadhyodanasahitāyā dānasya prāśastyam / pūrvajanmani maruprāntasthaśākalanagaravāstavyasya kasyacidvaiśyasya śravaṇadvādaśyāṃ tauṣīcandrabhāgayornadyoḥ saṃgame sadadhyodanavāridhānīdānājjanmāntare pretādhipatāyāmapi nityaṃ bhojanasamaye dadhyodanayuktavāridhānyupasthitivarṇanam
१६३ tiladvādaśyāṃ snānahomanaivedyadīpodakadāneṣu tilaprāśastyam
१६४ māgadheṣu caṇḍavegarājamahiṣī nayanasundarī pūrvajanmani śravaṇadvādaśyāṃ tilahemadānādikāraṇādrājñītvamāpa, tatsakhīmatallikayā vāsantikayā tatkāraṇe pṛṣṭe pūrvajanmani brāhmaṇyai tasyaitaddeśasthadadhivāhanasya rājño bhāryayā kamalākhyayā sakhyavaśādumārūpavitastānadyāṃ snātvopavāsapūrvakaviṣṇupūjāhavanakarmaṇi vahnimukhabhraṣṭatilapuṇyaphaladānātsvasyā rājamahiṣītvādi nijagāda...
१६५ gāyatrīdevatāśaktipravacanaṃ tasyā gāyatrīsāvitryādyanvarthanāmanirvacana ñcābhidhāya tajjāpasya sarvārthasādhakatoṅkārasahitāyāstayāḥ paramapuruṣasahitacaturviṃśatitattvātmakatādivarṇanam ...
१६६ dvādaśyamāvāsyādiṣu keśavādisthāneṣu dīpadānasya tathā kārtikamāsa ākāśadīpadānasya phalam
१६७ vidarbhādhipacitrarathatanayā lalitā triśatabhāryasyāpi kāśirājasya priyarājñītvaṃ viṣṇvāyatanādiṣu dīpadānādavāpa, sauvīrarājapurohitamaitreyeṇomārūpadevikāsarittīrthe nirmitaviṣṇvālaye kārtikamāsi dyūtasya dīpasya vartipreraṇena mṛtāyā mūṣikāyā janmāntare vidarbharājakanyātvaṃ kāśirājapriyamahiṣītvañca
१६८ upavāsāśaktadhanahīnānāmapi sarvasulabheṣu puṇyāraṇyeṣvayatnasādhyāsu ca puṣpaphalatoyādisāmagrīṣu keśavārciyā sarvakāmasamṛddhiḥ svāyattā
१६९ viṣṇvālayādau mārjanādikartuḥ phalāni
१७० kasmiśriddhatadaive śūdre vāṇijyakṛṣinaṣṭadhane gaṃgātaṭasthavarāhamaṃdiralepanādyaśakte kākatālīyavaddharāhārcādidṛkṣārthaṃ sauvīrarāja āgataḥ tatsampattilubdhacittaḥ śūdraḥ pañcatāñjagāma, tadbhāryā tena sahaikacityā bhasmasādabhavat, tatpuṇyavaśātsa svargalokaṅgataḥ tadaiva yuvanāśvo putrīyavratena viṣṇumānārca, svapne bhārgavaṃ cyavanaṃ gaccheti viṣṇavādiṣṭaḥ sa nṛpastaṃ svavṛttamavadat cyavano'pi tadajñātaṃ putrīyaṃ jalaṃ kṛtvā kalaśe sthāpayāmāsa, niśīthe rājñā tṛṣārtena tajjale pīte munyanugrahādrājñaḥ kukṣau garbhaḥ sañjātaḥ māndhāteti tannāma śūdrātmā taṃ viveśa, śūdrabhāryā kāśirājaduhitṛtāṃ yātā māndhātroḍhā udvāhānantaraṃ yuvanāśvastamayodhyāyāmabhiṣicya vanastho nākamagamat
१७१ māndhātari viṣṇvaṃśasya vidyamāne'pi lavaṇena māheśvaraśūlena sa kathaṃ hata iti saṃśayodbhāvanapurassaraṃ śivaviṣṇvabhedasya puruṣasvarūpasya
varṇanam
१७२ hareḥ prādurbhāveṣu suranaratiyaktvamanāsthāyaiva jagatpālanam // māyāleśamantareṇa yathāruci dharmarakṣāpurassaramamānavīyakarmācaraṇam .
१७३ mārgaśīrṣamāsamārabhya māsanakṣatreṣūpavāsapūrvakaṃ harervāmajānvādyekaikamaṅgaṃ pūjayitvā gomūtreṇa snānaṃ raktapuṣpaiḥ pūjanaṃ tāmrasya dānamityādi krameṇa putrīyānantavratakathanam
१७४ kārtikamāsādārabhya māsanakṣatrapūjanavidhānam
१७५ śāmbarāyaṇyuktānekaśakracāritaṃ viṣṇukṛtatadvidveṣihananaśca , ....
१७६ brahmamānasaputraprathamamanutatputramarīcyādisaptarṣijayādisomapīthiviśvabhugindratadvidveṣidaityapravara bāṣkalādernāmakīrtanam
१७७ śakraṃ prati śāmbarāyaṇyupākhyāne dvitīyamanusvārociṣāntare tadvaṃśyādināmakīrtanam

१७८ tṛtīyasyauttamasya manorajādisaptaputtrāṇāṃ rajobāhvādisaptarcyādīnāśca kīrtanam १७९ caturthasya tāmasākhyamanorjānujaṃghādiputtrāṇāṃ vanādināmakasaptarṣīṇāṃ satyādidevagaṇānāñca varṇanam
१८० paṃcamasya raivatasya manormahāpurāṇādiputrāṇāṃ vedaśrutyādisaptarṣīṇāmābhūtarājasādidevagaṇānāṃ vibhorindrasya śambvākhyadaityapatyādīnāñca varṇanam
१८१ ṣaṣṭhasya manoścākṣuṣasyorvādiputrāṇāmāḍhyādisaptarṣīṇāṃ divaukasāmaṣṭakādipaṃcagaṇānāṃ manojavākhyasyendrasya ca kīrtanam, daityarājasya mahāmālasya varṇanam
१८२ saptamasya vaivasvatasya manorikṣvākvādiputtrāṇām atryādisaptarṣīṇām ekonapaṃcāśadasuradevānāmāśvinādidaśānāmaparadevānāmojambināmakasya śakrasya kīrtanaṃ hiraṇyākṣasya devārāternavarāharūpeṇa viṣṇunā yā vadhādikathanañca
१८३ aṣṭamasya bhaviṣyasya sāvarṇasya manorvijayādiputrāṇāmaśvatthāmādisaptarṣīṇāṃ sutapasādidevagaṇānāṃ balerindrasya niḥsapatnasya kīrtanamra, tasminmanvantare himācalasthaṃ nānolaṃ viṣṇurhaniṣyatīti kathanañca
१८४ brahmaputrasya navamasya manorghṛtiketvādiputrāṇāṃ medhātithyādisaptaṣīṇāṃ parādidevagaṇānāṃ vibhunāmno bhaviṣyadindrasya kālakakṣādidevadāyādarājño vasunābhasya dhārmikatvādbhaviṣyadviṣṇuputratayā bhāvikālakālakākṣavadhaḥ
१८५ dharmaputrasya daśamasya manoḥ sukṣetrādiputrāṇāmāpomūrtyādisaptarṣīṇāṃ prāṇākhyādidevagaṇānāmindrasya śāntyākhyasya tadvidviṣā prabalasya
vālino viṣṇukartṛkaṃ hananam
१८६ rudraputrasryakādaśasya manoḥ sarvartugādiputrāṇāṃ haviṣmadādisaptarṣīṇāṃ nirmathyādidevagaṇānāmindrasya vṛṣābhidheyasya dviṣantaṃ daśagrīvaṃ viṣṇuḥ straiṇaṃ rūpamāśrito vadhiṣyati //
१८७ dvādaśasya manordakṣaputrasya devavadādiputrāṇāṃ sattamādisaptarṣīṇāṃ suśarmādidevagaṇānāmindrasyārātiṃ naraka napuṃsakarūpeṇa viṣṇurhantā
१८८ trayodaśasya raucyasya manościtrasenādiputrāṇāṃ dhṛtimadādisaptarṣīṇāṃ sutrāmādidevagaṇānāmindrasya bṛhaspaterasuradāyādasya ṭiṭṭibhasya māyūrarūpiviṣṇunā vināśaḥ
१८९ caturdaśasya bhautyasya manostaraṃgabhedābhidādiputrāṇāmagnīdhrādisaptarṣīṇāṃ cākṣuṣādidevagaṇānāṃ śucerindrasya śatrūṇāṃ rājño mahāsukhasya samaye divyavarṣasahasraparyantaṃ devāsurayuddhe jāte tāmasīmāyayā madhusūdano rīnvadhiṣyati /|
१९० pratiyugaṃ yathākāryaṃ viṣṇoranekāvatāradhāraṇam
१९१ śakrapraśnānurodhena śāmbarāyaṇyā yāvajjīvaṃ māsanakṣatrapūjanena svasyā atītānāgatamanvantareṣu tadvṛttajñānam
१९२ śrīviṣṇoḥ stutimāhātmyavarṇanam
१९३ devalamunyavajñayā hāhāhūhvorgajanakrībhavanam
१९४ jambūdvīpe śrṛṅgavati kulācale hāhāgandharvasya hastitvena huhvo nakratvena ca nivasatormadhyāhne jalaṃ pātumantaḥsarasi praviṣṭe gajarāje raudreṇa
grāheṇa tasya grahaṇaṃ mitho yuddhe gajarājena puṣkarāgradhūtakamalapuṣpeṇa viṣṇormānasikasaparyā vyadhāyi tadbhāvākṛṣṭo viṣṇu: sarasi tatsānnidhyaṃ kalpayitvobhāvapi gandharvatāmanayata etadadhyāyapaṭhanaphalam
१९५ sarvaduṣṭopaśamanaṃ viṣṇupañjarastotram
१९६ brahmaṇā tripuraṃ jighāṃsoḥ śaṅkarasya rakṣāyai, , vāgīśena ca balaṃ jighāṃsoḥ śakrasya rakṣāyai nirūpitasya viṣṇupañjarastotrasya kathanam...
१९७ kaśyapasya khaśākhyāyāṃ patnyāṃ yakṣotpatiḥ
१९८ kapiṣāsutayorajaṣaṇḍhayorbrahmadhānayātudhānākhye tanaye babhūvatuḥ, tau te kanyake kṣudhitākāraṃ rākṣasaṃ dadatuḥ, tasya brahmadhānānvaye brahmadhānā niśācarāḥ, yātudhānānvaye yātudhānāḥ prasiddhāḥ / śleṣmātakavanasthāneṣu daśabrahmarākṣaseṣu sūryānucareṣu hetiprahetivaṃśyeṣu mālisumāli mālyavatsu sumālidauhitrastrilokavijayī rāvaṇaḥ, mālino dhareṇa vasunā nidhanaṃ mālyavāṃśca varṣatmā sukhaṃ jīvati
१९९ pulomadānavendreṇa svajyeṣṭhatanayā pulomajā bhṛgave dattā, ekadā'ntarvatnīmagnihotragatāṃ tāṃ pulomā rākṣaso'bhyetya he'gne matpūrveyaṃ navetyuktavān, neyaṃ tvatpūrveti śrutvā'pi sa tāṃ jahāra, pathi garbhacyuteścyavana iti garbhajātasya saṃjñā, tena dṛṣṭamātrasya rakṣaso nāśaḥ pulomāśrunipātena vadhūvarānadīprārdubhāvo bhṛgoḥ sakāśādagneḥ sarvabhakṣakatvaśāpaḥ, brahmaṇāgneranugrahaśca .
२०० svatapasā haraṃ prasādya labdhaśūlo madhudaityo rāvaṇasvāsāraṃ kumbhīlasīṃ hṛtvā tasyāṃ lavaṇaṃ sutamutpādayāmāsa, māndhātārañca yuddhe jaghāna
२०१ śailūṣavaṃśavarṇanam
२०२ duṣṭaśailūṣa ( gandharva ) jayāya bharataprasthānavarṇanam
२०३ bharatayuddhayātrāyāṃ trilakṣasaṃkhyākānāmaśvānāṃ daśasahasrāṇāṃ dantināṃ ṣaṣṭisahasrāṇāṃ rathānāṃ pañcakoṭipadātṝnāṃ vastrasuvarṇamaṇyādīnāṃ nicayaiḥ saha bahupaṇyayuktavaṇigādiviṣavaidyakāmavaidyakarmantikasthapatimārgikādīnāṃ preṣaṇam
२०४ bharatamāśīrvādairabhivarddhya gandharvānhatvā. sindhorubhayapārśvayornagare nirmāpyobhau putrau tatrābhiṣicya yudhājitaṃ sammānya ca śīghamāgacchetyādi śrīrāmeṇa samantraṇam, sa krośamātre sthāne nirmitaṃ śiviraṃ praviśya paurajānapadaṃ ca visarjyotaradainikakarmasūcanārthaṃ ḍiṇḍimadhvanikaraṇādikaṃ lakṣmaṇamupadideśa
२०५ prāyāṇikavādyaghoṣabṛṃhitaheṣitāditumule prayāntīnāṃ bharatāvarodharāmāṇāṃ dīnāndhakṛpaṇādibhyo dānadayādivarṇanapurassaraṃ prāyāṇikakṛtyanirdeśaḥ
२०६ gaṃgāyāṃ snānaśrāddhadānādidhārmikakriyānantaramaparapāragamanāya kūṭāgāradīpavṛkṣādinirmāṇāya ca bharatasya nideśānantaraṃ niśāyāmeva naukādibhistaraṇam
२०७ mārge bharatasya damanakirātena saṃgama:, yamunāyāṃ snānadānaśrāddhāderanantaraṃ matsyasālvādinṛpaiḥ saṃgatya bharatena kurukṣetrasya tīrthasannītināmadheyakāraṇe pṛṣṭe ghaṭodarabrāhmaṇena cyāvanadadhīcyasthinirmitavajreṇa daityanāśasya tathā māsaparyaṃtaṃ sarvatīrthānāṃ kurukṣetre sannidhānasya kāraṇamavoci, tato'marakaṇṭakāditīrtheṣu snānādikaṃ kṛtvā devikānadyāṃ bharate gate kumārādipañcaparvatīyarājñāṃ tadabhyāśe āgamanaṃ tatra trirātramuṣitvā bharataścandrabhāgāṃ yayau/ punaśca vitastāmuttīrya kaikayānāpya sa yudhājitā tanmātulena satkṛtaḥ
२०८ pradyumnāṃśasamutpannetidarśanīye bharate yudhājitpuraṃ praviṣṭe paurastriyo vismṛtasakalavyāpārā niśceṣṭāstaṃ dadṛśuḥ, bharataśca mātulagṛhaṃ prāpya parārdhyabhojanapānādisatkāraṃ lebhe
२०९ bharato bandināṃ vicitrā navyā bhavyāśca racanāḥ śṛṇvannutthāya kṛtasandhyāhavanatarpaṇādinityakriyo brāhmaṇāndhanadānena tutoṣa, punaśva sabhāṃ gato tapodhanairdvijavaraiḥ kṛtāśīrvādo balamukhyānmahīpatīṃśca dadarśa, svadattatāmbūlena sapraśrayaṃ tānvisasarja ca tato yuddhāya maṃtraṇe jāte gārgyaṃ dautyakarmaṇi niyujya śve yoddhavyamiti ājñāpayāmāsa, sandhyāmupāsya gūḍhabhāṣitamākarṇya ca prāsādātsainikānāṃ pavanānaya
nākṣveḍāśabdādivṛtāntadarśanaśravaṇābhyāṃ mudamāpa
२१० bharatāhvānadundubhi śrutvā śalūṣatanayāḥ śailūṣaṃ rājānamupatasthuḥ bharatasaṃdiṣṭaṃ gārgyavākyaṃ saroṣaṃ mantrayāmāsuśca
२११ aparājitādisabhyānāṃ gandharvarājamuddiśya yuddhaviṣaye sammatidānam
२१२ kṛṣivāṇijyādikarmopayoginī bhūrmānuṣāṇāmevopayujyate kintayā devajātīyānāṃ gandharvāṇām, bharataśca pradyumnāṃśaḥ sumālinamapyavadhīttena sārdhaṃ vigraho na vidvatsammata iti nāḍāyano'mantrayata

२१३ vṛtre śakreṇa nihate daityāḥ samudramabdurgaṃ vidhāya rātrau prajā nijaghnuḥ, suraprārthito'gastyaḥ samudraṃ papau tena duṣṭadaityanāśaḥ samajani / raviniśākaramārgaṃ roddhuṃ pravṛtte vindhyagirāvagastyena svapraṇāmakaraṇāya namre tasminmama pratyāgamanaparyantamevameva nīcaistiṣṭhetyadyāpi tasya kharvatākaraṇam, ilvalavātāpinorbhakṣaṇena śaradi tvayyudite'pāmamalatvaṃ tava ca loke pūjā bhaviṣyatītyādyagastyāya devairvaradānam
२१४ mālyavatā vāryyamāṇāvapi mālisumālinau laṃkādurgamāśritya devānpīḍayāñcakratuḥ tataśca brahmeśasahitā devāḥ kṣīrapayodhau suptaṃ viṣṇumupatasthire
२१५ sarve devā munayo nadīnadādayaśca śrīviṣṇumanujagmuḥ .... ....
२१६ devānāṃ raṇasamudyogamākarṇya mālisumālinau yuddhārthaṃ niryayatuḥ
२१७ devāsurasaṃgrāme viṣṇunā mālirākṣasaśiracchedaḥ ... ....
२१८ mālinidhanānantaraṃ tārkṣyapakṣavātatāḍitarakṣasāṃ pātālagamanaṃ laṅkāyā vaiśravaṇe dānam
२१९ brahmamānasaputrapulastyasya viśravaso bṛhaspatipautrī bharadvājasutā devavarṇinī bhāryā''sīt tatputrāya vaiśravaṇāya tattapastuṣṭo brahmā yakṣeśadhaneśalokapālatvaṃ vitīrya puṣpakaṃ vimānaṃ viśvakarmanirmitāṃ laṃkāṃ ca dadau //
२२० sumālinaḥ piturādeśātkaikasyā viśravasaḥ rāvaṇakumbhakarṇayoḥ sutayoḥ śūrpaṇakhāyāḥ kanyāyāścotpattiḥ, kadāciddhanādhyakṣavaibhavaṃ darśayantī kaikasī rāvaṇamūce tvamapyevaṃ śrīmānbhaveti, tataśca brahmaṇaḥ sakāśānmānuṣaṃ vihāya devādibhyo'vadhaṃ trailokyaviṣayañca yayāce, evaṃ vibhīṣaṇaṃ nityaṃ dharmamatimamaratvañca dattvā brahmaṇi yāte pātālādrakṣāṃsyāgatya daśavaktraṃ laṃkārājye'bhyaṣecayan / rāvaṇavacanātkubero laṃkāṃ tyaktvā'lakāyāmavasat punaśca trailokyavijayaṃ kṛtvā mayatanayāṃ mandodarīṃ rāvaṇa upayeme, tasyāśca meghanādaṃ sūnuṃ janayāmāsa sa rāmeṇāvadhi
२२१ brahmadattavaradṛpto rāvaṇastridaśarāmāḥ kanyāśca jahāra, ayodhyāvāsyanaraṇyaṃ nṛpaṃ jaghāna sa ca matkulyāttava nidhanaṃ bhaviṣyatīti tamaśapat / maruttayajñe devāparādhaṃ ca kṛtavān, bṛhaspatisutakuśadhvajakanyā vedavatīti khyātā viṣṇupatyarthaṃ tapasyantī rāvaṇena pralobhitāpi na taṃ cakame, keśapāśe tena spṛṣṭā sā jvalanaṃ praviṣṭā'nyajanmani sītā babhūva, saṃkṣipya rāmasītācaritamuktvā tādṛśaviṣṇubhrātṛbharatena yuddhaṃ na śreya iti nāḍāyanasammatiḥ /
२२२ mauddhatyaṃ kṛthāḥ suraistvadvadhaścintyata iti vaktāraṃ dhanadadūtaṃ hatvā tasya puṣpakavimānaṃ ca hṛtvā rāvaṇaḥ kailāśaṃ yayau, vānarākṛtiṃ nandinaṃ dṛṣṭvā prahasati rāvaṇe pulahaprajāpatikulasambhūtavānarebhyastava vināśaḥ syāditi nandikeśvaraśāpe jāte sakailāsaṃ haraṃ laṅkāṃ ninīṣau rāvaṇe, acalacalanasambhramajātasvayaṃgrahomā''śleṣatuṣṭo harastaṃ rāvaṇanāmānamakarot, tataśca rāvaṇa: saṃyaminyāṃ dharmarājaṃ kālapāśayāgapitṛgaṇāṃśca vijitya sūryeṇa yoddhumupatasthau, brahmā sūryaṃ nyavārayadrāvaṇaśca sendrāndevānvijigye /
२२३ rāvaṇaḥ pātāle kālakhañjādidaityānvijitya brahmānurodhena nivātakavacaiḥ saha sakhyañcakāra, nāgānsasutaṃ varuṇañca jitvā kiṣkindhāyāṃ yuddhārthaṃ vālinaṃ papraccha, tāreṇa dundubhighātanaṃ sugrīvasya niṣkāsanaṃ hanūmatpauruṣañca varṇitam //
( itaḥparaṃ pāṭhaḥ khaṇḍitaḥ, etada'dhyāyaśeṣaśturviṃśatyuttaradviśatatamādhyāyaśdha nopalabdha:)
२२५ tripuradāhānte śaṃkarānuṣṭhitagaṇeśastutiḥ //
२२६ andhakāsurasamare tadastrasañjātānekāndhakakhinnena śambhunā māheśvaryādimātṝḥ sṛṣṭvāpi yadā nāndhakāsṛkkṣayastadā tattuṣṭavāsudevasṛṣṭaśuṣkarevatīpītarudhirā andhakāḥ kṣayaṃ prāpuḥ mūlāndhakaṃ tatprārthanayā śivo gaṇeśatvaṃ svasāmīpyañca dadau tato mātṝṇāmupadrave vṛddhe rudrasmṛtanṛharirvāgīśvaryādīḥ sasarja, tattejobhītāḥ pūrvamātaraḥ nṛsiṃhaṃ śaraṇaṃ jagmuḥ sa ca tatpūjakānāmabhīṣṭasiddhiṃ svīkṛtya tāḥ pūjyā vyadhatta
२२७ mātṛdoṣavināśanasnānānulepanadhūpabalipañcagavyādikathanam
२२८ parasparaspardhamānaharagauryo rahasyakrīḍāyāmanyatarasyāviratatayā vahnestatra kapotarūpeṇa praveśe śaṅkararetaścyutaṃ vahnerāsyamaviśacchaśāpa ca girijādevānsvasvabhāryāsu naiva putrāṃllabhadhvamiti, atyugraṃ hi śivareto bahirujjagāra gaṅgā ca taddadhāra, gaṅgāpyasahyaṃ tattejaḥ śvete girau tatyāja, ṣaṭkṛttikāśca taddadhuḥ śaṅkarasūnuḥ ṣaḍānano bhūtvā tāsāṃ stanānpapau tatpayovṛddhaśca kṛttikācandrayoge vahniguhakṛttikāvaruṇapūjākarttarabhimateṣṭasiddhiṃ varaṃ dadau
२२९ tvattejo'sahantyā mayā śvetagirau tvaṃ tyakta iti kathayantīṃ gaṅgāṃ kārtikeyo'kṣayatṛtīyāyāṃ kutrāpi snānakarturgaṅgāsnānaphalaprāptiṃ dānādeścākṣayaphalatāñcakāra
२३० śvetagirāvapūrvasattvaṃ śrutvā devadaityādibhirāmantrya śakrastannāśāya matiṃ cakre, skandastvaparāngrahānnirmāya sarvāstānnirvīryām̐ñcakre, nāstikādibhyastadvṛttimapi svīcakre
२३१ grahagṛhītalakṣaṇāni
२३२ abhyaṅgādinavagrahadoṣaharāḥ kriyā godvijadevārcakasya sadānukūlā grahāḥ
२३३ śakrakṛtakārttikeyastutiḥ kārttikeyakṛtamahiṣāsuravadhaśca ...
२३४ devairyajñe śaṅkarabhāge'kalpite śivastānvitrāsayāmāsa puroḍāśamattvā pūṣṇo dantānbhagasya vāmanayanañcānāśayat, yajño naranārāyaṇāśramamadravadviṣṇuśaraṇamagamaddharastamanujagrāha ca
२३५ gaṅgādvāre dakṣayajñe śaṅkarānāhvānādvīrabhadrabhadrakālībhyāṃ dakṣayajñavidhvaṃsaḥ, vīrabhadropadeśātstutabhadrakarṇeśvaro dakṣo'śvamedhasahasraphalaṃ lebhe / haradvāre kuśāvartāditīrthapañcakaprāśastyam
२३६ śambhuṃ pūjayati śvetarṣau mūrtimān kālastasyāyuṣaḥ pūrṇatvāttamānetuṃ taddeśamāgataḥ, kṛtavaiṣṇavakavacarakṣaḥ śambhuḥ kālaṃ bhasmasādakarot ....
२३७ nārāyaṇavarmmakathanam
२३८ svapratibhaṭajijñāsayā balisadmani gate rāvaṇe sauhārdāttvadbaddhāraṃ viṣṇuṃ jeṣyāmīti bruvāṇe tatrasthamatkaṭakamānīyātropaviśeti balinoktaḥ sa
sarvayatnādapi na śaśāka kuṇḍalamānetum, etābhyāṃ ca kuṇḍalābhyāṃ hiraṇyakaśipurmatprapitāmaho'śobhata yamayaṃ matkuṇaprāyamamardayat mṛṣā
tajjaye tavāśeti
२३९ rāvaṇasya viṣṇuvirāḍrūpadarśanam
२४० ayodhyāyāṃ vasantavarṇanam //
२४१ ayodhyāyāṃ grīṣmavarṇanam
२४२ sādhukaṇṭakaṃ madhudaityaṃ jahati cyavanapuraḥsarayamunātīrthasthamunivṛnda āgate sasainyasya śatrughnasya rāmājñayā tadvadhāya gamanam
२४३ prāvṛḍvarṇanam
२४४ śatrughnaṃ prati rāmānuśāsane śaradvarṇanam . . . . . .
२४५ śatrughnaṃ prati rāmakartṛka hemantakartavyopadeśe hemantavarṇanam
२४६ śatrughnāya rāmopadeśe śiśiravarṇanam
२४७ śrīvaśiṣṭharāmādipādāvabhivādya śatrughno madhurājigamiṣayā prathamaṃ vālmīkyāśramaṃ prāpa, śatrughnakṛtalavaṇavadhānantaraṃ suprītadevecchayā śatrughnena mathurānirmāṇam
२४८ pulahavaṃśavarṇanaprasaṅge mṛgāmṛgamandādikanyānāṃ pulahadvārā mṛgādisṛṣṭivarṇanam/
२४९ oṣadhidvijātinakṣatrayajñatapasāṃ candraṃ, sarvaprajāpatīnāṃ dakṣaṃ, sarvendriyāṇāṃ manasaṃ, surastrīṇāṃ manmathamityādi pratisamūhe rājakīrtanam
२५० brahmā devarājye kāśyapaṃ śakramabhiṣiṣeca
२५१ mataṃgajānāṃ kulāṣṭakāni vanāṣṭakañca
२५२ bānarotpattivarṇanaṃ tatkartṛkahastiparājayaśca //
२५३ gajavānarayuddhavarṇanam / . . . .
२५४ śvo bharatena saha yoddhavyamadya sarverviśrāmasukhamanubhūyāvaśyakaṃ kṛtvā śva āgantavyamiti śailūṣanirdeśaḥ
२५५ ayodhyāyāṃ virahiṇīvarṇanam
२५६ ayodhyāyāṃ proṣitabhartṛkāvarṇanam .

२५७ bharatacamvāṃ sainikānāṃ niśāvihāravarṇanam
२५८ yuddhodyogigandharvasainyavarṇanam/
२५९ bharatasainyaniryāṇam
२६० bharatagandharvasainyayoḥ saṃkulasamaravarṇanam
२६१ bharataśailūṣarājayorghorayuddhavarṇanam
२६२ bharatasya gandharvaistṛtīyadivasayuddhavarṇanam
२६३ caturthadivasayuddhavṛttāntaḥ
२६४ pañcamadivasayuddhodantaḥ
२६५ śailūṣe hatarathe bharate ca tathāvidhe bhīṣaṇayuddhānantaraṃ ṣaṣṭhadivasayuddhaviratiḥ
२६६ nānāmāyāyuddhe bharatavihitaśailūṣavadhe sañjāte śailūṣaputrādhiṣṭhitatrikoṭigandharvasainyānāmapi nāśe śakrasya bharatasamīpaṃ varadānārthaṃ gamanam, sindhukūlayoḥ puraddhaye tvatputrayo rājye sta ityabhidhāya svargagamanañca, bharataṃ sabhājāyitvā citrarathasyāpi nākaprayāṇam
२६७ bharatayudhājitoḥ svaśibiraṃ gacchatoryudhājitkṛtasamarabhūmivarṇanam
२६८ raṇabhūmau gatāsūngandharvānvilokya hṛdayadrāvakaṃ gandharvīvilapanam
२६९ raṇātpratinivṛttasya bharatasya rāmasākṣātkāravijitagandharvaratnānāṃ rāmāya nivedanam
// iti prathamakhaṇḍaḥ //

Original text: viṣṇudharmottarapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc