Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vayu Purana · Chapter 44

44.44.1

nārada uvāca//
gayāsuraḥ kathaṃ jātaḥ kiṃprabhāvaḥ kimātmakaḥ /
tapastaptaṃ kathaṃ tena kathaṃ dehapavitratā

44.44.2

sanatkumāra uvāca//
viṣṇornābhyambujājjāto brahmā lokapitāmahaḥ/
prajāḥ sasarja saṃproktaḥ pūrvvaṃ devena viṣṇunā

44.44.3

āsureṇaiva bhāvena hyasurānasṛjatpurā/
saumanasyena bhāvena devānsumanaso'sṛjat

44.44.4

gayāsuro'surāṇāñca mahābalaparākramaḥ/
yojanānāṃ sapādañca śataṃ tasyocchrayaḥ smṛtaḥ

44.44.5

sthūlaḥ ṣaṣṭiryojanānāṃ śreṣṭho'sau vaiṣṇavaḥ smṛtaḥ/
kolāhalagirivare tapastepe sudāruṇam

44.44.6

bahuvarṣasahasrāṇi nirucchvāsaṃ sthiro'bhavat/
tattapastāpitā devāḥ saṃkṣobhaṃ paramaṃ gatāḥ

44.44.7

brahmalokaṃ gatā devāḥ procuste'tha pitāmaham/
gayāsurādrakṣa deva brahmā devāṃstato'bravīt

44.44.8

vrajāmaḥ śaṅkaraṃ devā brahmādyāśca gatāḥ śivam/
kailāse cābruvannatvā rakṣa deva mahāsurāt

44.44.9

brahmādyānabravīcchambhurvrajāmaḥ śaraṇaṃ harim/
kṣīrābdhau devadeveśaḥ sa naḥ śreyo vidhāsyati/
brahmā maheśvaro devā viṣṇuṃ natvā pratuṣṭuvuḥ

44.44.10

devā ūcuḥ //
ॐ namo viṣṇavo bhartre sarvveṣāṃ prabhaviṣṇave/
rociṣṇave jiṣṇave ca rākṣasādigrasiṣṇave

44.44.11

dhariṣṇave'khilasyāsya yogināṃ pārayiṣṇave /
varddhiṣṇave hyanantāya namo bhrājṣṇive namaḥ

44.44.12

sanatkumāra uvāca//
evaṃ stuto vāsudevaḥ surāṇāṃ darśanaṃ dadau/
kimarthamāgatā devā viṣṇunoktāstamabruvan

44.44.13

gayāsurabhayāddeva rakṣāsmānabravīddharim/
brahmādyā yāntu taṃ daityamāgamiṣyāmyahaṃ tataḥ

44.44.14

keśave garuḍārūḍho varaṃ dātuṃ gayāsure/
sarvve svaṃ svaṃ samāsthāya yayurvāhanamuttamam

44.44.15

ūcustaṃ vāsudevādyāḥ kimarthaṃ tapyate tvayā/
santuṣṭāḥ svāgatāḥ sarve varaṃ brūhi gayāsura

44.44.16

gayāsura uvāca//
yadituṣṭāḥ stha me devā brahmaviṣṇumaheśvarāḥ/
sarvvadevadvijātibhyo yajñatīrthaśiloccayāt

44.44.17

devebhyo'tipavitro'hamṛṣibhyo'pi śivāvyayāt/
mantrebhyo devadevebhyo yogibhyaścāpi sarvvaśaḥ

44.44.18

nyāsibhyaścāpi karmmibhyo dharmmibhyaśca tathā punaḥ/
jñātibhyo'tipavitrebhyaḥ pavitraḥ syāṃ sadā surāḥ

44.44.19

pavitramastu taṃ devā daityamuktvā yayurdivam/
daityaṃ dṛṣṭvā ca spṛṣṭvā ca sarvve haripuraṃ yayuḥ

44.44.20

śūnyaṃ lokatrayaṃ jātaṃ śūnyā yamapurī hyabhūt/
yama indrādibhiḥ sārddhaṃ brahmalokaṃ tato'gamat

44.44.21

brahmāṇamūcire devā gayāsuravilopitāḥ/
tvayā datto'dhikāro vai gṛhāṇa tvaṃ pitāmaha

44.44.22

brahmābravīttato devānvrajāmo viṣṇumavyayam/
brahmādayo'bruvanviṣṇuṃ tvayā dattavare'sure

44.44.23

taddarśanādyayuḥ svargaṃ śūnyaṃ loka trayaṃ hyabhūt/
devairukto vāsudevo brahmāṇaṃ sa vaco'bravīt

44.44.24

gatvāsuraṃ prārthayasva yajñārthaṃ dehi dehakam/
viṣṇūktaḥ sasuro brahmā gatvā'paśyanmahāsuram

44.44.25

gayāsuro'bravīddṛṣṭvā brahmāṇaṃ tridaśaiḥ sahaḥ/
saṃpūjyotthāya vidhivatpraṇtaḥ śraddhayānvitaḥ

44.44.26

//gayāsura uvāca//
adya me saphalaṃ janma adya me saphalaṃ tapaḥ/
yadāgato'tithirbrahmā sarvvaṃ prāptaṃ mayādya vai

44.44.27

yoginyogāṅgavitsarvvalokasvāminpitarguro/
yadarthamā gato brahmanstatkāryyaṃ karavāṇyaham

44.44.28

//brahmovāca//
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni dṛṣṭāni bhramatā mayā/
yajñārthaṃ na tu te tāni pavitrāṇi śarīrataḥ

44.44.29

tvayā dehe pavitratvaṃ prāptaṃ viṣṇuprasādataḥ/
ataḥ pavitraṃ dehaṃ tvaṃ yajñārthaṃ dehime'sura

44.44.30

//gayāsura uvāca//
dhanyo'haṃ deva deveśa yaddehaṃ prārthyate tvayā/
pitṛvaṃśaḥ kṛtārtho me dehe yāgaṃ karoṣi cet

44.44.31

tvayaivotpādito dehaḥ pavitrastu tvayā kṛtaḥ/
sarvveṣāmupakārāya yāgo'vaśyaṃ bhavatviti

44.44.32

ityuktvā so'patadbhūmau śvetakalpe gayāsuraḥ/
naiṛtīṃ diśamāśritya tadā kolāhale girau

44.44.33

śiraḥ kṛtvottare daityaḥ pādau kṛtvā tu dakṣiṇe/
brahmā sambhṛtasambhāro mānasānṛtvijo'sṛjat

44.44.34

agniśarmāṇammṛtaṃ śaunakaṃ yāñjaliṃ mṛdum/
kumuthiṃ veda kauṇḍilyaṃ hārītaṃ kāśyapaṃ kṛpam

44.44.35

gargaṃ kauśikavāsiṣṭhau muniṃ bhārgavamavyayam/
vṛddhaṃ pārāśaraṃ kaṇvaṃ māṇḍavyaṃ śrutikevalam

44.44.36

śvetaṃ sutālaṃ damanaṃ suhotraṃ kaṅkameva ca/
laukākṣiñca mahābāhuṃ jaigīṣavyaṃ tathaiva ca

44.44.37

dadhipañcamukhaṃ vipramṛṣabhaṃ karkameva ca/
kātyāyanaṃ gobhilañca munimugramagāvratam

44.44.38

supālakaṃ gautamañca tathā vedaśirovratam/
jaṭāmālinamavyagraṃ cāṭuhāsañca dāruṇam

44.44.39

ātreyaṃ cāpyaṅgirasamaupamanyuṃ mahā vratam/
gokarṇañca guhāvāsaṃ śikhaṇḍinamumāvratam

44.44.40

etānanyāṃśca viprendrānvedhā lokapitāmahaḥ /
parikalpyākarodyāgaṃ gayāsuraśarīrake

44.44.41

agniśarmāpi pañcāgnīnmukhādetānathāsṛjat/
dakṣiṇāgniṃ gārhapatyāhavanīyau tapo'vyayaḥ

44.44.42

satyāvasathyau devarṣe yeṣu yajñāḥ pratiṣṭhitāḥ/
yajñasya ca pratiṣṭhārthaṃ viprebhyo dakṣiṇāṃ dadau

44.44.43

hutvā pūrṇāhutiṃ brahnā snātvā cāvabhṛthena tu/
yajñayūpaṃ suraiḥ sārddhaṃ samānīya vyaropayat

44.44.44

brahmaṇaḥ sahasā śreṣṭhe sarasyevāśritaṃ śubham/
calitaścakito brahmā dharmmarājamabhāṣata

44.44.45

jātā gṛhe tava śilā samānīyāvicārayan/
daityasya śīghraṃ śirasi tāṃ dhāraya mamājñayā

44.44.46

niścalārthaṃ yamaḥ śrutvā dhārayanmastake śilām/
śilāyāṃ dhāritāyāntu saśilaścāsuro'calat

44.44.47

devānūce'tha rudrādīñchilāyāṃ niścalāḥ kila/
tiṣṭhantu devāḥ sakalāstathetyuktvā ca te sthitāḥ

44.44.48

devāḥ pādairlakṣayitvā tathāpi calito'suraḥ/
brahmātha vyākulo viṣṇuṃ gataḥ kṣīrābdhiśāyinam/
tuṣṭāva praṇato bhūtvā natvā cādṛtya taṃ prabhum

44.44.49

/.brahmovāca//
brahmāṇḍasya pate nātha namāmi jagatāṃ patim/
katiṃ kīrttimatāṃ nṝṇāṃ buktimuktipradāyakam

44.44.50

viṣvakseno'bravīdviṣṇuṃ deva tvāṃ stauti padmajaḥ/
harirāhānaya tvaṃ taṃ viṣṇūktaḥ sa tamānayat/
ajamūce hariḥ kasmādāgato'si vadasva tat

44.44.51

//brahmovāca//
devadeva kṛte yoge pracacāla gayāsuraḥ/
śilāyāṃ devarūpiṇyāṃ nyastāyāṃ tasya mastake

44.44.52

rudrādiṣu ca deveṣu saṃsthiteṣvasuro'calat/
idānīṃ niścalārthaṃ hi prasādaṃ kuru mādhava

44.44.53

brahmaṇo vacanaṃ śrutvā hyākṛṣya svaśarīrataḥ /
mūrttiṃ dadau niścalārthaṃ brahmaṇe bhagavānhariḥ

44.44.54

ānīya mūrttiṃ brahmāpi śilāyāṃ samadhārayat/
tathāpi calitaṃ vīkṣya punardevamathāhvayat

44.44.55

āgatya viṣṇuḥ kṣīrābdheḥ śilāyāṃ saṃsthito'bhavat/
janārddanābhidhānena puṇḍarīketi nāmataḥ/
śilāyāṃniścalārthaṃ hi svayamādigadādharaḥ

44.44.56

niścalārthaṃ pañcadhāsīcchilāyāṃ prapitāpahaḥ/
pitāmaho'tha phalgvīśaḥ kedāraḥ kanakeśvaraḥ

44.44.57

brahmā sthitaḥ svayaṃ tatra gajarūpī vināyakaḥ/
gayādityaścottarārko dakṣiṇārkastridhā raviḥ

44.44.58

lakṣmīḥ sītābhidhānena gaurī ca maṅgalāhvayā/
gāyatrī caiva sāvitrī trisandhyā ca sarasvatī

44.44.59

indro bṛhaspatiḥ pūṣā vasavo'ṣṭau mahābalāḥ/
viśvedevāścāśvineyau māruto viśvanāyakaḥ/
sayakṣoragagandharvvāstasthurdevāḥ svaśāktibhiḥ

44.44.60

ādyayā gadayā cāsau yasmāddaityaḥ sthirīkṛtaḥ/
sthita ityeva hariṇā tasmādādigadādharaḥ

44.44.61

ūce gayāsuro devānkimarthaṃ vañcito hyaham/
yajñārthaṃ brahmaṇe dattaṃ śarīramamalaṃ mayā/
viṣṇorvacanamātreṇa kiṃ na syāṃ niścalo hyaham

44.44.62

yatsuraiḥ pīḍito'tyarthaṃ gadayā hariṇā tathā/
pīḍito yadyahaṃ devāḥ prasannāḥ santu sarvadā

44.44.63

gadādharādayastuṣṭāḥ procuḥ sārddhaṃ gayāsuram/
varaṃ brūhi prasannāḥ smo devānūce gayāsuraḥ

44.44.64

yāvatpṛthvī parvatāśca yāvaccandrārkatārakāḥ/
tāvacchilāyāṃ tiṣṭhantu brahmaviṣṇumaheśvarāḥ/
anye ca sakalā devā mannāmnā kṣetramastu vai

44.44.65

pañcakrośaṃ gayākṣetraṃ krośamekaṃ gayāśiraḥ /
tanmadhye sarvatīrthāni prayacchantu hitaṃ nṛṇām

44.44.66

snānāditarpaṇaṃ kṛtvā piṇḍadānātphalādhikam/
mahātmā vai sahasrañca kulānāṃ coddharennaraḥ

44.44.67

vyaktāvyaktasvarūpeṇa yūyaṃ tiṣṭhata sarvadā/
gadādharaḥ svayaṃ lokādbhūyātsarvāghanāśanāt

44.44.68

śrāddhaṃ sapiṇḍakaṃ yeṣāṃ brahmalokaṃ prayāntu te/
brahmahatyādikaṃ pāpaṃ vinaśyatu ca sevinām

44.44.69

naimiṣaṃ puṣkaraṃ gaṅgā prayāgaścāvimuktikam/
etānyanyāni tīrthāni divi bhuvyantarikṣataḥ/
samāyāntu sadā nṝṇāṃ prayacchantu hitaṃ surāḥ

44.44.70

kiṃ bahūktyā suragaṇā yuṣmāsvekāpi devatā/
cenna tiṣṭhedahaṃ cāpi samayaḥ pratipālyatām

44.44.71

gayāsuravacaḥ śrutvā procurviṣṇvādayaḥsurāḥ/
tvayā yatprārthitaṃ sarvvaṃ tadbhaviṣyatyasaṃśayam

44.44.72

asmatpādānarccayitvā yāsyanti paramāṃ gatim/
devairdattavaro daityo harṣito niścalo'bhavat

44.44.73

sthiteṣu caiva deveṣu brāhmaṇebhyo dadāvajaḥ/
grāmāṃśca pañcapañcāśatpañcakrośīṃ gayāṃ tathā/
gṛhānkṛtvā dadau divyānsarvvopaskarasaṃyutān

44.44.74

kāmadhenuṃ kalpavṛkṣaṃ pārijātādikāṃstarūn/
mahānadīṃ kṣīravahāṃ ghṛtakulyāstathaiva ca

44.44.75

madhuśravāṃ madhukulyāṃ dadhyādyāḍhyasarāṃsi ca/
suvarṇadīrghikāṃ caiva bahūnannādiparvvatān

44.44.76

bhakṣyabhojyaphalādīṃśca sarvvaṃ brahmā sṛjandadau/
na yācayadhvaṃ viprendrā anyānuktvā dadāvajaḥ

44.44.77

dattvā yayau brahmalokaṃ natvā hyādigadādharam /
dharmmāraṇye tatra dharmmaṃ yājayitvā yayācire

44.44.78

dharmmayāge ca lobhādvai pratigṛhya dhanādikam/
tato brahmā samāgatya brāhmaṇāṃstāñchaśāpa ha

44.44.79

kṛtavanto yato lobhaṃ maddatteṣvakhileṣvapi/
tasmādṛṇādhikā yūyaṃ bhaviṣyanti sadā dvijaḥ

44.44.80

yuṣmākaṃ syādvārivahā nadī pāṣāṇaparvvatāḥ/
nadyādayo vārivahā mṛnmayāśca yathā gṛhāḥ

44.44.81

kāmadhenuḥ kalpavṛkṣo mallokamupatiṣṭhatām/
evaṃ śaptā brahmaṇā te prārthayanto'bruvannajam

44.44.82

tvayā yaddattamakhilaṃ tatsarvaṃ śāpato gatam/
jīvanārthaṃ prasādaṃ no bhagavānkarttumarhasi

44.44.83

tacchrutvā brāhmaṇānbrahmā provācedaṃ dayānvitaḥ/
tīrthopajīvikā yūyamācandrārkaṃ bhaviṣyatha

44.44.84

lokāḥ puṇyā gayāyāṃ ye śrāddhino brahmalokagāḥ/
yuṣmānye pūjayiṣyanti tairahaṃ pūjitaḥ sadā

44.44.85

ākrāntaṃ daityajaṭharaṃ dharmmeṇa virajādriṇā/
nābhikūpasamīpe tu devī yā virajā sthitā/
tatra piṇḍādikaṃ kṛtvā triḥsaptakulamuddharet

44.44.86

mahendragiriṇā tasya kṛtau pādau suniścalau/
itatra piṇḍādikṛtsapta kulānyuddharate naraḥ

44.44

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte gayāmāhātmyaṃ nāma catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ

Original text: vāyupurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc