Vayu Purana · Verses 27-2

//ṛṣayaḥ ūcuḥ//
asmin kalpe tvayā coktaḥ prādurbhāvo mahātmanaḥ/
mahādevasya rudrasya sādhakairmunibhiḥ saha

//sūta uvāca//
utpattirādisargasya mayā prokta samāsataḥ/
vistareṇāsya vakṣyāmi nāmāni tanubhiḥ saha

patnīṣu janayāmāsa mahādevaḥ sutān bahūn/
kalpe'ṣṭame vyatīte tu yasmin kalpe tu tacchṛṇu

kalpādau cātmānastulyaṃ sutaṃ pradhyāyataḥ prabhoḥ/
prādurāsīttatoṅke'sya kumāro nīlalohitaḥ/
taṃ dadhe susvaraṃ ghoraṃ nirdahanniva tejasā

dṛṣṭvā rudantaṃ sahasā kumāraṃ nīlalohitam/
vka rodiṣi kumāreti brahmā taṃ pratyabhāṣata

so'bravīddehi me nāma prathamaṃ vai pitāmaha/
rudrastvaṃ deva nāmnāsi ityuktaḥ so'rudatpunaḥ

kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā rudantaṃ punarabravīt /
nāma dehi dvitīyaṃ me ityuvāca svayambhuvam

bhavastvaṃ deva nāmnāsi ṅtyuktaḥ so'rudatpunaḥ/
kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā pratyuvācātha śaṅkaram

tṛtīyaṃ dehi me nāma ityuktaḥ pratyuvāca tam/
śivastvaṃ deva nāmnāsi ityuktaḥ pratyuvāca tam/
śivastvaṃ deva nāmnāsi ityuktaḥ so'rudatpunaḥ

kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā rudantaṃ punarabravīt/
caturthaṃ dehi me nāma ityuvāca svayambhuvam

paśūnāṃ tvaṃ patirdeva ityuktaḥ so'rudatpunaḥ/
kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā rudantaṃ punarabravīt

pañcamaṃ dehi me nāma ityuktaḥ pratyuvāca tam/
īśastvaṃ deva nāmnāsi ityuktaḥ so'rudatpunaḥ

kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā rudantaṃ punarabravīt/
ṣaṣṭhaṃ me nāma dehīti ityuvācātha taṃ prabhum

bhīmastvaṃ deva nāmnāsi ityuktaḥ so'rudatpunaḥ /
kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā rudantaṃ punarabravīt

saptamaṃ dehi me nāma ityuktaḥ pratyuvāca tam/
ugrastvaṃ deva nāmnāsi ityuktaḥ so'rudatpunaḥ

kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā rudantaṃ punarabravīt/
aṣṭhamaṃ dehi me nāma tvaṃ vibho punarabravīt/
mahādevastu nāmnāsi ityukto virarāma ha

labdhvā nāmāni caitāni brahmaṇo nīlalohitaḥ/
provāca nāmnāmeteṣāṃ bhūtāni pradiśeti ha

tato'bhiśṛṣṭāstanava eṣāṃ nāmnāṃ svayambhuvā/
sūryo mahī jalaṃ vahnirvāyurākāśameva ca

dīkṣito brahmaṇaścandra ityete brahmadhātavaḥ/
teṣu pūjyaśca vandyaḥ syādrudrastān hinasti vai

tato'bravīt punarbrahmā taṃ devaṃ nīlalohitam /
dvitīyaṃ nāmadheyante mayā proktaṃ bhaveti yat/
etasyāpo dvitīyā te tanurnāmnā bhaviṣyati

ityukte yat sthiraṃ tasya śarīrasthaṃ rasātmakam/
tadviveśa tatastoyaṃ tasmādāpo bhavaḥ smṛtaḥ

yasmādbhavanti bhūtāni tābhyastā bhāvayanti ca/
bhavanādbhāvanāccaiva bhūtānāṃ sambhavaḥ smṛtaḥ

tasmānmūtraṃ purīṣañca nāpsu kurvīta sarvadā/
na snāyedapsu nagnaśca na niṣṭhīvet kadācana

maithunaṃ naiva seveta śiraḥsnānañca varjayet/
na prītaḥ paricakṣīta vahanna saṃsthito'pi vā

medhyāmedhyaśarīratvānnaiva duṣyantyapaḥ kvacit /
vivarṇarasagandhāśca alpāśca parivarjayet

apāṃ yoniḥ samudraśca tasmāttaṃ kāmayanti tāḥ/
medhyāścaivāmṛtāścaiva bhavanti prāpya sāgaram

tasmādapo na rundhīta samudraṃ kāmayanti tāḥ/
na hinasti bhavo devaḥ sadaivaṃ yo'psu varttate

tato'bravīt punarbrahmā taṃ devaṃ kṛṣṇalohitam/
śarvastvamiti yannāma tṛtīyaṃ samudāhṛtam/
tasya bhūmistṛtīyā tu tanurnāmnā bhavatviyam

ityukte yat sthiraṃ tasya śarīrasyāsthisaṃjñitam/
tadviveśa tato bhūmistasmādbhūḥ śarva ucyate

tasmāt kurvīta no vidvān purīṣammūtrameva vā/
na cchāyāyāṃ na sopāne svacchāyāṃ nāpi mehayet

śiraḥ prāpṛtya kurvīta antarddhāya tṛṇairmahīm/
ya evaṃ varttate bhūmau taṃ śarvo na hinasti vai

tato'bravītpunarbrahmā taṃ devaṃ nīlalohitam/
īśāna iti yat‌proktaṃ caturthaṃ nāma te mayā

caturthasya caturthī syādvāyurnāmnā tanustava/
ityukte yaccharīrasthaṃ pañcadhā prāṇasaṃjñitam

viveśa taṃ tadā vāyurīśāno vāyurucyate/
tasmādenaṃ parivadedāyataṃ vāyumīśvaram/
evaṃ yuktamatheśāno naiva devo hinasti tam

tato'bravīt punarbrahmā taṃ devaṃ dhūmralohitam/
yatte paśupatītyuktaṃ mayā nāmeha pañcamam/
pañcamī pañcamasyaiva tanurnāmnā'gnirastu te

ityukte yaccharīrasthaṃ tejastasyopasaṃjñitam/
viveśa tattadā hyagnistasmātpaśupatiḥ patiḥ

candramāstu smṛtaḥ somastasyātmā hyoṣadhīgaṇaḥ/
evaṃ yo varttate vidvān sadā parvaṇi parvaṇi/
na hanti taṃ mahādeva evaṃ vandeta taṃ prabhum

gopāyati divādityaḥ prajā naktantu candramāḥ/
ekarātre sameyātāṃ sūryyācandramasāvubhau/
amāvāsyāniśāyāntu tasyāṃ yuktaḥ sadā vaset

tatrāviṣṭaṃ sarvamidantanubhirnāmabhiḥ saha/
ekākī yaścaratyeṣaḥ sūryyā'sau candra ucyate

sūryyasya yat prakāśena vīkṣyante cakṣuṣā prajāḥ/
śuklātmā saṃsthito rudraḥ pibatyambho gabhastibhiḥ

adyate pīyate caivāpyannapānātmakāniyā/
tanurātmabhavā sā vai deheṣvevopacīyate

yayā dhatte prajāḥ sarvāḥ sthirībhūtena cetasā/
pārthivī sā tanustasya śārvī dhārayati prajāḥ

yāvat sthitā śarīreṣu bhūtānāṃ prāṇavṛttibhiḥ/
vāyvātmikā tu aiśānī sā prāṇāḥ prāṇinā saha

pītāśitāni pacati bhūtānāṃ jaṭhareṣu yā/
tataḥ pāśupatī tasya pācikā śaktirucyate

yānīha suṣirāṇi syurdeheṣvantargatāni vai/
vāyoḥ sañcaraṇārthāya sā bhīmā cocyate tanuḥ

vaitānadīkṣitānāṃ tu yā sthitirbrahmavādinām/
tanurugrātmikā sā tu tenogro dīkṣitaḥ smṛtaḥ

yattu saṅkalpakaṃ tasya prajāsviha samaṃ sthitam/
sā tanurmmānasī tasya candramāḥ prāṇiṣu sthitaḥ

navo navo bhavati hi jāyamānaḥ punaḥ punaḥ/
nīyate yo yathākāmaṃ vibhudhaiḥ pitṛbhiḥ saha/
mahādevo'mṛtātmā'sau hyammayaścandramāḥ smṛtaḥ

tasya yā prathamā nāmnā tanū raudrī prakīrtitā/
patnī suvarcalā tasya putrastasyāḥ śanaiścaraḥ

bhavasya yā dvitīyā tu tanurāpaḥ smṛtā tu vai /
tasyoṣā'tra smṛtā patnī putraścāpyuśanā smṛtaḥ

śarvasya yā tṛtīyā tu nāma bhūmistanuḥ smṛtā/
patnī tasya vikeśīti putraścāṅgārakaḥ smṛtaḥ

īśānasya caturthasya svargatasya ca yā tanuḥ/
tasya patnī śivā nāma putraścāsya manojavaḥ

nāmnā paśupateryā tu tanuragnirdvijaiḥ smṛtā/
tasya patnī smṛtā svāhā skandaścāpi sutaḥ smṛtaḥ

nāmnā ṣaṣṭhasya yā bhīmā tanurākāśa ucyate/
diśaḥ patnyaḥ smṛtāstasya svargaścāsya sutaḥ smṛtaḥ

ugrā tanuḥ saptamī yā dīkṣitairbrāhmaṇaiḥ smṛtā/
dīkṣā patnī smṛtā tasya santānaḥ putra ucyate

nāmnā'ṣṭamasya mahatastanuryā candramāḥ smṛtaḥ/
patnī tu rohiṇī tasya putraścāsya budhaḥ smṛtaḥ

ityetāstanavastasya nāmabhiḥ parikīrtitāḥ/
tāstu vandya namasyāśca pratināma tanūṣu vai

bhakteḥ sūrye'psu pṛthivyāṃ vāyvagnivyomadīkṣite/
tathā ca vai candramasi tanubhirnāmabhiḥ saha/
prajāvāneti sāyujyamīśvarasya naro hi saḥ

ityetadvo mayākhyātaṃ guhyaṃ bhīmasya tadyaśaḥ/
śanno'stu dvipade nityaṃ śanno'stu ca catuṣpade

etat proktaṃ nidānaṃ vastanūnāṃ nāmabhiḥ saha/
mahādevasya devasya bhṛgostu śrṛṇuta prajāḥ

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte mahādevatanuvarṇanaṃ nāma saptaviśo'dhyāyaḥ