Vayu Purana · Chapter 23

sūta uvāca//
tato manvantare'tīte cākṣuṣe daivataiḥ saha/
vaivasvatāya mahate pṛthivīrājyamādiśat

tasya vaivasvato vakṣye sāmpratasya mahātmanaḥ/
ānupūrvyeṇa vai viprāḥ kīrttyamānaṃ nibodhata

manorvaivasvatasyeha sargamādāya sāmpratam /
manoḥ prathamajasyāsan navaputrāstu tatsamāḥ

ikṣvākurnahuṣaścaiva dhṛṣṭaḥ śaryātireva ca/
nariṣyantastathā prāṃśu rnābhāgo'riṣṭa eva ca/
karūṣaśca pṛṣadhraśca navaite mānavāḥ smṛtāḥ

brahmaṇā tu manuḥ pūrvaṃ coditastu nibodhata/
sraṣṭuṃ pracakrame kāmaṃ niṣphalaṃ samavarttata

athākarotputrakāmaḥ parāmiṣṭiṃ prajāpatiḥ/
mitrāvaruṇayoraṃśe manurāhutimāvapat

tatra divyāmbaradharā divyābharaṇabhūṣitā/
divyasannahanā caiva iḍā jajñe iti śrutiḥ

tāmiletyatha hovāca manurddaṇḍadharaḥ smṛtaḥ/
anugacchāmi bhadrante tamilā pratyuvāca ha

dharmmayuktamidaṃ vācyaṃ putrakāmaṃ prajāpatim/
mitrāvaruṇayoraṃśe jātāsmi vadatāṃ vara

tayoḥ sakaśaṃ yāsyāmi mā no dharmo hato'vadhīt/
saivamuktvā punarddevī tayorantikamāgamat

gatvāntikaṃ varārohā prāñjalirvākyamabravīt /
aṃśe'sminyuvayorjātā devau kiṃ karavāṇi ca

manunaivāhamuktāsmi anugacchasva māmiti/
tathā tu vadatīṃ sādhvīmiḍāmāśritya tāvubhau

devau ca mitrāvaruṇāvidaṃ vacanamūcatuḥ /
anena tava dharmajñe praśrayeṇa damena ca

satyena caiva suśroṇi prītau svo varavarṇini/
āvayostvaṃ mahābhāge khyātiṃ kanyā prayāsyasi

sudyumna iti vikhyātastriṣu lokeṣu pūjitaḥ/
jagatpriyo dharmmaśīlo manorvaṃśa vivarddhanaḥ

mānavaḥ sa tu sudyumnaḥ strībhāvamagamat prabhuḥ/
sā tu devī varaṃ labdhvā nivṛttā pitaraṃ prati

budhenāntaramāsādya maithunāyopamantritā/
somaputrādbudhāccāsyā ailo jajñe purūravāḥ

budhāt sā janayitvā tu sudyumnaṃ punarāgatā/
sudyumnasya ca dāyādāstrayaḥ paramadhārmmikāḥ

utkalaśca gayaścaiva vinatāśvastathaiva ca/
utkalasyotkalaṃ rāṣṭraṃ vinatāśvasya paścimam /
dikṣu vātasya rājarṣergayasya tu gayā purī

pravisṛṣṭe manau tasmin prajāḥ sṛṣṭvā divākaraḥ/
daśadhā taddadhat kṣetramakarot pṛthivīmimām

ikṣvākureva dāyādānanyān daśa samāpnuyāt/
kanyābhāvāttu sudyumno nainaṃ bhāgamavāpnuyāt

vasiṣṭhavacanāccāsīt pratiṣṭhāno mahādyutiḥ/
pratiṣṭhā dharmarājasya sudyumnasya mahātmanaḥ

tat purūravase prādādrāṣṭhraṃ prāpya mahāyaśāḥ/
mānavebhyo mahābhāgā strīpuṃsorlakṣaṇaṃ prati/
mānavaḥ sa tu sudyumnaḥ strībhāvamagamat punaḥ

etacchrutvā tu ṛṣayaḥ papracchustadanantaram /
mānavaḥ sa tu sudyumnaḥ strībhāvamagamat katham

sūta uvāca//
provāca vacanaṃ devī priyahetoḥ priyaṃ priyā /
sa me mamāśrame deva yaḥ pumān saṃpravekṣyati/
bhaviṣyati dhruvaṃ nārī sā tulyāpsarasāṃ śubhā

tatra sarvāṇi bhūtāni piśācāḥ paśavaśca ye/
strībhūtāḥ saha rudreṇa krīḍantyapsaraso tathā

umāvanaṃ praviṣṭastu sa rājā mṛgayāṃ gataḥ/
saha piśācairbhūtaistu rudraiḥ strībhāvamāsthitaḥ

tasmāt sa rājā sudyumnaḥ strībhāvaṃ labdhavān punaḥ /
mahādevaprasādācca gāṇapatya mavāpnuyāt

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte vaivasvatamanoḥ sṛṣṭikathanaṃ nāma trayoviṃśo'dhyāyaḥ