વાયુપુરાણમ્ · અધ્યાય 23

સૂત ઉવાચ॥
તતો મન્વન્તરેઽતીતે ચાક્ષુષે દૈવતૈઃ સહ।
વૈવસ્વતાય મહતે પૃથિવીરાજ્યમાદિશત્

તસ્ય વૈવસ્વતો વક્ષ્યે સામ્પ્રતસ્ય મહાત્મનઃ।
આનુપૂર્વ્યેણ વૈ વિપ્રાઃ કીર્ત્ત્યમાનં નિબોધત

મનોર્વૈવસ્વતસ્યેહ સર્ગમાદાય સામ્પ્રતમ્ ।
મનોઃ પ્રથમજસ્યાસન્ નવપુત્રાસ્તુ તત્સમાઃ

ઇક્ષ્વાકુર્નહુષશ્ચૈવ ધૃષ્ટઃ શર્યાતિરેવ ચ।
નરિષ્યન્તસ્તથા પ્રાંશુ ર્નાભાગોઽરિષ્ટ એવ ચ।
કરૂષશ્ચ પૃષધ્રશ્ચ નવૈતે માનવાઃ સ્મૃતાઃ

બ્રહ્મણા તુ મનુઃ પૂર્વં ચોદિતસ્તુ નિબોધત।
સ્રષ્ટું પ્રચક્રમે કામં નિષ્ફલં સમવર્ત્તત

અથાકરોત્પુત્રકામઃ પરામિષ્ટિં પ્રજાપતિઃ।
મિત્રાવરુણયોરંશે મનુરાહુતિમાવપત્

તત્ર દિવ્યામ્બરધરા દિવ્યાભરણભૂષિતા।
દિવ્યસન્નહના ચૈવ ઇડા જજ્ઞે ઇતિ શ્રુતિઃ

તામિલેત્યથ હોવાચ મનુર્દ્દણ્ડધરઃ સ્મૃતઃ।
અનુગચ્છામિ ભદ્રન્તે તમિલા પ્રત્યુવાચ હ

ધર્મ્મયુક્તમિદં વાચ્યં પુત્રકામં પ્રજાપતિમ્।
મિત્રાવરુણયોરંશે જાતાસ્મિ વદતાં વર

તયોઃ સકશં યાસ્યામિ મા નો ધર્મો હતોઽવધીત્।
સૈવમુક્ત્વા પુનર્દ્દેવી તયોરન્તિકમાગમત્

ગત્વાન્તિકં વરારોહા પ્રાઞ્જલિર્વાક્યમબ્રવીત્ ।
અંશેઽસ્મિન્યુવયોર્જાતા દેવૌ કિં કરવાણિ ચ

મનુનૈવાહમુક્તાસ્મિ અનુગચ્છસ્વ મામિતિ।
તથા તુ વદતીં સાધ્વીમિડામાશ્રિત્ય તાવુભૌ

દેવૌ ચ મિત્રાવરુણાવિદં વચનમૂચતુઃ ।
અનેન તવ ધર્મજ્ઞે પ્રશ્રયેણ દમેન ચ

સત્યેન ચૈવ સુશ્રોણિ પ્રીતૌ સ્વો વરવર્ણિનિ।
આવયોસ્ત્વં મહાભાગે ખ્યાતિં કન્યા પ્રયાસ્યસિ

સુદ્યુમ્ન ઇતિ વિખ્યાતસ્ત્રિષુ લોકેષુ પૂજિતઃ।
જગત્પ્રિયો ધર્મ્મશીલો મનોર્વંશ વિવર્દ્ધનઃ

માનવઃ સ તુ સુદ્યુમ્નઃ સ્ત્રીભાવમગમત્ પ્રભુઃ।
સા તુ દેવી વરં લબ્ધ્વા નિવૃત્તા પિતરં પ્રતિ

બુધેનાન્તરમાસાદ્ય મૈથુનાયોપમન્ત્રિતા।
સોમપુત્રાદ્બુધાચ્ચાસ્યા ઐલો જજ્ઞે પુરૂરવાઃ

બુધાત્ સા જનયિત્વા તુ સુદ્યુમ્નં પુનરાગતા।
સુદ્યુમ્નસ્ય ચ દાયાદાસ્ત્રયઃ પરમધાર્મ્મિકાઃ

ઉત્કલશ્ચ ગયશ્ચૈવ વિનતાશ્વસ્તથૈવ ચ।
ઉત્કલસ્યોત્કલં રાષ્ટ્રં વિનતાશ્વસ્ય પશ્ચિમમ્ ।
દિક્ષુ વાતસ્ય રાજર્ષેર્ગયસ્ય તુ ગયા પુરી

પ્રવિસૃષ્ટે મનૌ તસ્મિન્ પ્રજાઃ સૃષ્ટ્વા દિવાકરઃ।
દશધા તદ્દધત્ ક્ષેત્રમકરોત્ પૃથિવીમિમામ્

ઇક્ષ્વાકુરેવ દાયાદાનન્યાન્ દશ સમાપ્નુયાત્।
કન્યાભાવાત્તુ સુદ્યુમ્નો નૈનં ભાગમવાપ્નુયાત્

વસિષ્ઠવચનાચ્ચાસીત્ પ્રતિષ્ઠાનો મહાદ્યુતિઃ।
પ્રતિષ્ઠા ધર્મરાજસ્ય સુદ્યુમ્નસ્ય મહાત્મનઃ

તત્ પુરૂરવસે પ્રાદાદ્રાષ્ઠ્રં પ્રાપ્ય મહાયશાઃ।
માનવેભ્યો મહાભાગા સ્ત્રીપુંસોર્લક્ષણં પ્રતિ।
માનવઃ સ તુ સુદ્યુમ્નઃ સ્ત્રીભાવમગમત્ પુનઃ

એતચ્છ્રુત્વા તુ ઋષયઃ પપ્રચ્છુસ્તદનન્તરમ્ ।
માનવઃ સ તુ સુદ્યુમ્નઃ સ્ત્રીભાવમગમત્ કથમ્

સૂત ઉવાચ॥
પ્રોવાચ વચનં દેવી પ્રિયહેતોઃ પ્રિયં પ્રિયા ।
સ મે મમાશ્રમે દેવ યઃ પુમાન્ સંપ્રવેક્ષ્યતિ।
ભવિષ્યતિ ધ્રુવં નારી સા તુલ્યાપ્સરસાં શુભા

તત્ર સર્વાણિ ભૂતાનિ પિશાચાઃ પશવશ્ચ યે।
સ્ત્રીભૂતાઃ સહ રુદ્રેણ ક્રીડન્ત્યપ્સરસો તથા

ઉમાવનં પ્રવિષ્ટસ્તુ સ રાજા મૃગયાં ગતઃ।
સહ પિશાચૈર્ભૂતૈસ્તુ રુદ્રૈઃ સ્ત્રીભાવમાસ્થિતઃ

તસ્માત્ સ રાજા સુદ્યુમ્નઃ સ્ત્રીભાવં લબ્ધવાન્ પુનઃ ।
મહાદેવપ્રસાદાચ્ચ ગાણપત્ય મવાપ્નુયાત્

ઇતિ શ્રીમહાપુરાણે વાયુપ્રોક્તે વૈવસ્વતમનોઃ સૃષ્ટિકથનં નામ ત્રયોવિંશોઽધ્યાયઃ