Vayu Purana · Verses 20-2

// vāyuruvāca //
ata ūrddhvaṃ pravakṣyāmi oṅkāraprāptilakṣaṇam/
eṣa trimātro vijñeyo vyañjanañcātra sasvaram

prathamā vaidyutī mātrā dvitīyā tāmasī smṛtā/
tṛtīyā nirguṇī vidyānmātrāmakṣaragāminīm

gandharvīti ca vijñeyo gāndhārasvarasambhavā/
pipīlikāsamasparśā prayuktā mūrdni lakṣyate

tathā prayuktamoṅkāraṃ pratinirvāti mūrddhani /
tathoṅkāramayo yogī hyakṣare tvakṣarī bhavet

praṇavo dhanuḥ śaro hyātmā brahma tallakṣyamucyate/
apramattena cedvadhyaṃ śaravattanmayo bhavet

omityekākṣaraṃ brahma guhāyāṃ nihitaṃ padam/
omityetatrayo vedāstrayo lokāstrayo'gnayaḥ/
viṣṇukramāstrayastvete ṛksāmāni yajūṃṣi ca

mātrāścātra catasrastu vijñeyāḥ paramārthataḥ/
tatra yuktaśca yo yogī tasya sālokyatāṃ vrajet

akārastvakṣaro jñeya ukāraḥ svaritaḥ smṛtaḥ/
makārastu pluto jñeyastrimātra iti saṃjñitaḥ

akārastvatha bhūrloka ukāro bhuvarucyate/
savyañjano makāraśca svarllokaśca vidhīyate

oṅkārastu trayo lokāḥ śirastasya triviṣṭapam/
bhuvanāntañca tatsarvaṃ brāhmaṃ tatpadamucyate

mātrāpadaṃ rudraloko hyamātrastu śivaṃ padam/
evandhyānaviśeṣeṇa tatpadaṃ samupāsate

tasmāddhayānaratirnityamamātraṃ hi tadakṣaram/
upāsyaṃ hi prayatnena śāśvataṃ padamicchatā

hṛsvā tu prathamā mātrā tato dīrghā tvanantaram/
tataḥ plutavatī caiva tṛtīyā upadiśyate

etāstu mātrā vijñeyā yathāvadanupūrvaśaḥ /
yāvaccaiva tu śakyante dhāryante tāvadeva hi

indriyāṇi mano buddhiṃ dhyāyannātmani yaḥ sadā /
atrāṣṭamātramapicecchṛṇuyātphalamāpnuyāt

māse māse'śvamedhena yo yajeta śataṃ samāḥ /
na sa tat prāpnuyāt puṇyaṃ mātrayā yadavāpnuyāt

abbinduṃ yaḥ kuśāgreṇa māse māse pibennaraḥ/
saṃvatsaraśataṃ pūrṇaṃ mātrayā tadavāpnuyāt

iṣṭāpūrttasya yajñasya satyavākye ca yat phalam/
abhakṣaṇe ca māṃsasya mātrayā tadavāpnuyāt

svāmyarthe yudhyamānānāṃ śūrāṇāmanivarttinām/
yadbhavettat phalaṃ dṛṣṭaṃ mātrayā tadavāpnuyāt

na tathā tapasogreṇa na yajñairbhūridakṣiṇaiḥ/
yat phalaṃ prāpnuyāt samyag mātrayā tadavāpnuyāt

tatra vai yo'rddhamātro yaḥ pluto nāmopadiśyate/
eṣā eva bhavet kāryā gṛhasthānāntu yoginām

eṣā caiva viśeṣeṇa aiśvaryasamalakṣaṇā/
yogināntu viśeṣeṇa aiśvarye hyaṣṭalakṣaṇe/
aṇimādyeti vijñeyā tasmādyuñjīta tāṃ dvijaḥ

evaṃ hi yogī saṃyuktaḥ śucirddānto jitendriyaḥ/
ātmānaṃ vindate yastu sa sarvaṃ vindate dvijaḥ

ṛco yajūṃṣi sāmāni vedopaniṣadastathā/
yogajñānādavāpnoti brāhmaṇo dhyānacintakaḥ

sarvabhūtalayo bhūtvā abhūtaḥ sa tu jāyate/
yogī saṅkramaṇaṃ kṛtvā yāti vai śāśvataṃ padam

api cātra caturhastāṃ dhyāyamānaścaturmukhīm/
prakṛtiṃ viśvarūpākhyāṃ dṛṣṭvā divyena cakṣuṣā

ajāmetāṃ lohitaśuklakṛṣṇāṃ bahvīḥ prajāḥ sṛjamānāṃ svarūpām/
ajo hyeko juṣamāṇo'nuśete jahātyenāṃ bhuktabhogāmajo'nyaḥ/
aṣṭākṣarāṃ ṣoḍaśapāṇipādāṃ caturmukhīṃ triśikhāmekaśrṛṅgām/
ādyāmajāṃ viśvasṛjāṃ svarūpāṃ jñātvā budhāstvamṛtatvaṃ vrajanti/
ye brāhmaṇāḥ praṇavaṃ vedayanti na te punaḥ saṃsarantīha bhūyaḥ

ityetadakṣaraṃ brahma paramoṅkārasaṃjñitam/
yastu vedayate samyak tathā dhyāyati vā punaḥ

saṃsāracakramutsṛjya muktabandhanabandhanaḥ/
acalaṃ nirguṇaṃ sthānaṃ śivaṃ prāpnotyasaṃśayaḥ/
ityetadvai mayā proktamoṅkāraprāptilakṣaṇam

namo lokeśvarāya saṅkalpakalpagrahaṇāya mahāntamupatiṣṭhate tadvo hitaṃ yadbrahmaṇe namaḥ/
sarvatra sthānine nirguṇāya sambhaktayogīśvarāya ca //
puṣkaraparṇamivādbhirviśuddhamiva brahmamupatiṣṭhetpavitraṃ pavitrāṇāṃ pavitraṃ pavitreṇa paripūritena pavitreṇa hrasvandīrghaplutamiti tadetamoṅkāramaśabdamasparśamarūpamarasamagandhaṃ paryupāsīta avidyeśānāya viśvarūpo na tasya avidyeśānāya namo yogīśvarāyeti ca yena dyaurugrā pṛthivī ca dṛḍhā yena svastanitaṃ yena nākastayorantarikṣamime varīyaso devānāṃ hṛdayaṃ viśvarūpo na tasya prāṇāpānaupamyaṃ cāsti oṅkāroviśvaviśvā vai yajñaḥ yajño vai vedaḥ vedo vai namaskāraḥ namaskāro rudraḥ namo rudrāya yogeśvarādhipataye namaḥ/
iti siddhipratyupasthānaṃ sāyaṃprātarmadhyāhne namaḥ iti//
sarvakāmaphalorudraḥ/
yathā vṛntāt phalaṃ pakvaṃ pavanena samīritam/
namaskāreṇa rudrasya tathā pāpaṃ praṇaśyati

yathā rudranamaskāraḥ sarvadharmaphalo dhruvaḥ/
anyadevanamaskāro na tat phalamavāpnuyāt

tasmāt triṣavaṇaṃ yogī upāsīta maheśvaram/
daśāvistārakaṃ brahma tathā ca brahma vistaram

oṅkāraṃ sarvataḥ kāle sarvaṃ vihitavān prabhuḥ/
tena tena tu viṣṇutvaṃ namaskāraṃ mahāyaśāḥ

namaskārastathā caiva praṇavastuvate prabhum /
praṇavaṃ stuvate yajño yajñaṃ saṃstuvate namaḥ/
namastuvati vai rudrastasmādrudrapadaṃ śivam

ityetāni rahasyāni yatīnāṃ vai yathākramam/
yastu vedayate dhyānaṃ sa paraṃ prāpnuyātpadam

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte oṅkāraprāptilakṣaṇaṃ nāma viṃśo'dhyāyaḥ