Vayu Purana · Chapter 18
bṛhaspatiruvāca//
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi dānāni ca phalāni ca/
tāraṇaṃ sarvvabhūtānāṃ svargamārgaṃ sukhāvaham
loke śreṣṭhatamaṃ svargyamātman ścāpi yat priyam/
sarvvaṃ pitṝṇāṃ dātavyaṃ teṣāmevākṣayārthinā
jāmbūnadamayaṃ divyaṃ vimānaṃ sūryyasannibham/
divyāpsarobhiḥ saṅkīrṇamannado labhate phalam
ācchādanantu yo dadyādāhataṃ śrāddhakarmmaṇi/
āyuḥ prakāmamaiśvaryyaṃ rūpañca labhate sutam
upavītantu yo dadyācchrāddhakāleṣu dharmavit /
pānañca sarvaviprāṇāṃ brahmadānasya yat phalam
kṛtaṃ vipreṣu yo dadyāchrāddhakāle kamaṇḍalum/
madhukṣīrasravā dhenurdātāramupatiṣṭhati
cakrāviddhaṃ tu yo dadyācchrāddhakāle kamaṇḍalum/
dhenuṃ sa labhate divyāṃ payodāṃ kāmyadohinīm
pūrṇasayyāṃ tu yo dadyāt puṣpamālāvibhūṣitām/
prāsādo hyuttamo bhūtvā gacchantamanugacchati
bhavanaṃ ratnasampūrṇaṃ saśayyāsanabhojanam/
śrāddhe dattvā yatibhyastu nākapṛṣṭhe sa modate
muktā vaiḍhūryyavāsāṃsi ratnāni vividhāni ca/
vāhanāni ca divyāni ayutānyarbbudāni ca
sumahajjvalanaprakhyaṃ ratnakāmasamanvitam /
sūryyacandra prabhaṃ divyaṃ vimānaṃ labhate'kṣayam
apsarobhiḥ parivṛtaṃ kāmagaṃ tu manojavam/
vasate sa vimānāgre stūyamānaḥ samantataḥ
divyairgandhaiḥ prasiñcanti puṣpavṛṣṭibhireva ca/
gandharvāpsarasastatra gāyante vādayanti ca
kanyā yuvatayo mukhyāḥ sahitāścāpsarogaṇaiḥ/
susvaraistaṃ vibudhyante satataṃ hi manoramaiḥ
aśvadānasahasreṇa rathadānaśatena ca/
dantināṃ ca sahasreṇa yoginyā vasate naraḥ
dadyāt pitṛbhyo yogibhyo yastūjjvalanamambhasi/
atha niṣkasahasrāṇāṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ
jīvitasya pradānāddhi nānyaddānaṃ viśiṣyate/
tasmāt sarvaprayatnena deyaṃ prāṇābhirakṣaṇam
ahiṃsā sarvvadevebhyaḥ pavitrā sarvvadāyinī/
dānaṃ hi jīvitasyāhuḥ prāṇināṃ paramaṃ budhāḥ
lakṣaṇāni suvarṇāni śrāddhe pātrāṇi dāpayet/
rasāstamupatiṣṭhanti gavāṃ puṣṭistathaiva ca
pātraṃ vai taijasaṃ dadyānmanojñaṃ śrāddhabhojane/
pātraṃ bhavati kāmānāṃ rūpasya ca dhanasya ca
rājataṃ kāñcanaṃ vāpi dadyācchrāddhe tu karmmaṇi/
dattvā tu labhate dātā prakāmaṃ dharmmameva ca
dhenuṃ śrāddhe tu yo dadyāt vṛṣṭi kumbhopadohanām/
gāvastamupatiṣṭhanti gavāṃ puṣṭistathaiva ca
śiśireṣu tathā tvagniṃ bahukāṣṭhaṃ tathaiva ca/
indhanāni tu yo dadyāddvijebhyaḥ śiśi rāgame
nityaṃ jayati saṃgrāme śriyā yuktaścadīpyate/
surabhīṇi ca mālyāni gandhavanti tathaiva ca
pūjayitvā tu pātrāṇi śrāddhe satkṛtya dāpayet/
gandhavāhā mahānadyaḥ sukhāni vividhāni ca
dātāramupatiṣṭhanti yuvatyaśca manoramāḥ/
śayanāsanāni ramyāṇi bhūmayo vāhanāni ca
śrāddhe'pyetāni yo dadyādaśvamedhaphalaṃ labhet/
śrāddhakālenivedyaṃ ca darśaśrāddha upasthite
viprāṇāṃ guṇayuktānāṃ smṛtiṃ medhāṃ ca vindati/
sarpiṣpūrṇāni pātrāṇi śrāddhe satkṛtya dāpayet
kumbhadohanadhenūnāṃ bahvīnāṃ ca phalaṃ labhet/
asmistu modate loke syandanaiśca suvāhanaiḥ
śrāddhe yathepsitaṃ dattvā puṇḍarīkasya yatphalam/
ramyamāvasathaṃ dattvā rājasūyaphalaṃ labhet
vanaṃ puṣpaphalopetaṃ dattvā saurabhamaśnute/
kūpārāmataḍāgāni kṣetraghoṣagṛhāṇi ca
dattvaitān modate svarge nityamācandratārakam/
āstīrṇaśayanaṃ dattvā śrāddhe ratnavibhūṣitam
pitarastasya tuṣyanti svargaṃ cānantyamaśnute/
rājabhiḥ pūjyate cāpi dhanadhānyaiśca varddhate
ūrṇākauśeyavastrāṇi tathā pravarakambalau/
ajinaṃ kāñcanaṃ paṭṭaṃ praveṇī mṛgalomakam
dānānyatāni viprebhyo bhojayitvā yathāvidhi/
prāpnoti śraddadhānastu vājapeyaśataṃ phalam
bahvayo nāryyaḥ surūpāstu putrā bhṛtyāśca kiṅkarāḥ/
vaśe tiṣṭhanti bhūtāni asmim̐lloke tvanāmayam
kauśeyaṃ kṣaumakārpāsaṃ dukūlasahitaṃ tathā/
śrāddheṣvetāni yo dadyāt kāmānāpnoti puṣkalān
alakṣmīṃ vinudatyāśu tamaḥ sūryyodaye yathā/
bhrājate sa vimānāgre nakṣatreṣviva candramāḥ
vāso hi sarvadaivatyaṃ sarvadevaistvabhiṣṭutam/
vastrābhāve kriyā nāsti yajñā vedāstapāṃsi ca
tasmādvastrāṇi deyāni śrāddhakāle viśeṣataḥ/
tāni sarvāṇyavāpnāpnoti yajñavedatapāṃsi ca
nityaṃ śrāddheṣu yo dadyāt prayatastatparāyaṇaḥ /
sarvān kāmānavāpnoti sarvaṃ rājyaṃ tathaiva ca
sarvakāmasamṛddhasya yajñasya phalamaśnute/
bhakṣyān dhānāḥ karambhāṃśca piṣṭakān ghṛtaśarkarāḥ
kṛśarānmadhu karkañca payaḥ pāyasameva ca/
snigdhāṃśca pūpān yo dadyādagniṣṭomasya yat phalam
dadhi gavyamasaṃsṛṣṭaṃ bhakṣyā nānāvidhāstathā/
tadannaṃ śocati śrāddhe varṣāsu ca maghāsu ca
ghṛtena bhojayedviprān ghṛtaṃ bhūmau samutsṛjet/
gayāyāṃ hastinaścaiva dattvā śrāddhe na śocati
odanaṃ pāyasaṃ sarpirmadhumūlaphalāni ca/
bhakṣyāṃśca vividhāndattvā pretya ceha ca modate
śarkarākṣīrasaṃyuktaṃ pṛthukaṃ nityamakṣayam/
yaśca saṃvatsaraṃ prītyā kṛsarairmasureṇa ca
saktulājāstathā pūpāḥ kulmāṣavyañjanaistathā/
sārpeḥsnigdhāni hṛdyāni dadhnā saktūṃstu bhojayet/
śrāddheṣvetāni yo dadyāt pajhāni labhate nidhim
navasasyāni yo dadyācchrāddhe satkṛtya yatnataḥ/
sarvabhogānavāpnoti pūjyate ca divaṃ gataḥ
bhakṣyabhojyāni coṣyāṇi peyalehyavarāṇi ca/
sarvaśreṣṭhāni yo dadyāt sarvvaśreṣṭho bhavennaraḥ
vaiśvadevaṃ ca saumyaṃ ca khāḍgamāṃsaṃ paraṃ haviḥ/
viṣāṇaṃ varjjayet khāḍgamasūyāṃ nāśayāmahe
bhojane'grāsanaṃ dadyādatithibhyaḥ kṛtāñjaliḥ /
sarvayajñakriyāṇāṃ sa phalaṃ prāpnotyanuttamam
kṣipramatyuṣṇa makliṣṭaṃ dadyāccānnaṃ bubhukṣate/
vayañjanaṃ ca tathā snigdhaṃ bhaktyā satkṛtya yatnataḥ
taruṇādityasaṅkāśaṃ vimānaṃ haṃsavāhanam/
annado labhate tisraḥ kalpakoṭīstathaiva ca
annadānātparaṃ dānaṃ vidyate neha kiñcana/
annādbhūtāni jāyante jīvanti ca na saṃśayaḥ
jīvadānāt paraṃ dānaṃ na kiñcidiha vidyate/
annairjīvati trailokyamannasyaiva hi tatphalam
anne lokāḥ pratiṣṭhanti lokadānasya tatphalam /
annaṃ prajāpatiḥ sākṣāttena sarvvamidaṃ tatam/
tasmādannasamaṃ dānaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati
yāni ratnāni medinyāṃ vāhanāni striyastathā/
kṣipraṃ prāpnoti tat sarvaṃ pitṛbhakto hi mānavaḥ
pratiśrayaṃ sadā dadyādatithibhyaḥ kṛtāñjaliḥ/
devāste saṃpratīkṣante divyātithyaiḥ sahasraśaḥ
sarvāṇyetāni yo dadyāt pṛthivyāmekarāḍ bhavet/
tribhirdvābhyāmathaikena dānena tu sukhī bhavet
dānāni paramo dharmmaḥ sadbhiḥ satkṛtya pūjitaḥ/
trailokyasyādhipatyaṃ hi dānādeva vyavasthitam
rājā tu labhate rājyamadhanaścottamaṃ dhanam/
kṣīṇāyurlabhate cāyuḥ pitṛbhaktaḥ sadā naraḥ/
yān kāmān manasā'rtheta tāṃstasya pitaro viduḥ
iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte śrāddhakalpe dānaphalaṃ nāmāṣṭādaśo'dhyāyaḥ
Original text: vāyupurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0