Varaha Purana · Chapter 8
śrīvarāha uvāca /
yo'sau vasoḥ śarīre tuvyādho bhūtvā nṛpasya ha /
sa svavṛttyāṃ sthitaḥ kālaṃ caturvarṣasahastrikam
ekaikaṃ svakuṭumbārthe hatvā vanacaraṃ mṛgam /
bhṛtyātithihutāśānāṃ prīṇanaṃ kurute sadā
mithilāyāṃ varārohe sadā parvaṇi parvaṇi /
pitṝṇāṃ kurute śrāddhaṃ svācāreṇa vicakṣaṇaḥ
agniṃ paricaran nityaṃ vadan satyaṃ subhāṣitam /
prāṇayātrānusaktastu yo'sau jīvaṃ na pātayet
evaṃ tu vasatastasya dharmabuddhirmahātapāḥ /
putrastvarjunako nāma babhūva munivadvaśī
tasya kālena mahatā cāritreṇa ca dhīmataḥ /
babhūvārjjunakī nāma kanyā ca varavarṇinī
tasyā yauvanakāle tu cintayāmāsa dharmavit /
kasyeyaṃ dīyate kanyā ko vā yogyaśca vai pumān
iti cintayatastasya mataṅgasya sutaṃ prati /
dharmavyādhasya suvyaktaṃ prasannākhyaṃ prati bruvan
evaṃ saṃcintya mātaṅgaḥ prasannaṃ prati sodyataḥ /
uvāca tasya pitaraṃ prasannāyārjjunīṃ bhavān /
gṛhāṇa tapatāṃ śreṣṭha svayaṃ dattāṃ mahātmane
mataṅga uvāca /
prasanno'yaṃ mama sutaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ /
gṛhṇāmyarjunakīṃ kanyāṃ tvatsutāṃ vyādhasattama
evamukte tadā kanyāṃ dharmavyādho mahātapāḥ /
mataṅgaputrāya dadau prasannāya ca dhīmate
dharmavyādhastadā kanyāṃ datvā svagṛhamīyivān /
sā'pi śvaśurayorbhartuḥ śuśrīṣaṇaparā'bhavat
atha kālena mahatā sā kanyā'rjunakī śubhā /
uktā śvaśruvā sutā putri jīvahantustvamīdṛśī /
na jānāsi tapaścartuṃ bhartturārādhanaṃ tathā
sā'pi svalpāparādhena bhartsitā tanumadhyamā /
piturveśmagatā bālā rodamānā muhurmuhuḥ
pitrā pṛṣṭā kimetat te putri rodanakāraṇam /
evamuktā tadā sā tu kathayāmāsa bhāminī
śvaśvrā'hamuktā tīvreṇa kopena mahatā pitaḥ /
jīvahantuḥ sutetyuccairasakṛd vyādhajeti ca
etacchrutvā sa dharmātmā dharmavyādho ruṣānvitaḥ /
mataṅgasya gṛhaṃ so'tha gatvā janapadairvṛtam
tasyāgatasya saṃbandhī mataṅgo jayatāṃ varaḥ /
āsanādyardhyapādyena pūjayitvedamabravīt /
kimāgamanakṛtyaṃ te kiṃ karomyāgatakriyām
vyādha uvāca /
bhojanaṃ kiṃcidicchāmi bhoktuṃ caitanyavarjitam /
kautūhalena yenāhamāgato bhavato gṛham
mataṅga uvāca /
godhūmā vrīmayaścaiva saṃskṛtā mama veśmani /
bhujyatāṃ dharmavicchreṣṭha yathākāmaṃ tapodhana
vyādha uvāca /
paśyāmi kīdṛśāste hi godhūmā vrīhayo yavāḥ /
svarūpeṇa ca santyete yena vo vedmi sattama
śrīvarāha uvāca /
evamukte mataṅgena śūrpaṃ godhūmapūritam /
aparaṃ tatra vrīhīṇāṃ dharmavyādhāya darśitam
dṛṣṭvā vrīhīn sagodhūmān dharmavyādho varāsanāt /
utthāya gantumārebhe mataṅgena nivāritaḥ
kimarthaṃ gantumārabdhaṃ tvayā vada mahāmate /
abhuktenaiva saṃsiddhaṃ madgṛhe cānnamuttamam /
pācayitvā svayaṃ caiva kasmāt tvaṃ nādya bhuñjase
vyādha uvāca /
sahastraśaḥ koṭiśaśca jīvān haṃsi dine dine /
athedṛśasya pāpasya ko'nnaṃ bhuñjati satpumān
acaitanyaṃ yadi gṛhe vidyate'nnaṃ susaṃskṛtam /
idānīmatra saṃdṛṣṭā ete tu jalajantavaḥ
(uptāḥ sahastratāṃ yānti pratisaṃvatsaraṃ mune /) // ८.२६ (१)//
ahamekaṃ kuṭumbārthe hanmyaraṇye paśuṃ dine /
taṃ cet pitṛbhyaḥ saṃskṛtya dattvā bhuñjāmi sānugaḥ
tvaṃ tu jīvān bahūn hatvā svakuṭumbena sānugaḥ /
bhuñjannetena satatamabhojyaṃ tanmataṃ mama
brahmaṇā tu purā sṛṣṭā oṣadhyaḥ sarvavīrudhaḥ /
yajñārthaṃ tattu bhūtānāṃ bhakṣyamityeva vai śrutiḥ
divyo bhautastathā paitro mānuṣo brāhma eva ca /
ete pañca mahāyajñā brahmaṇā nirmitāḥ purā
brāhmaṇānāṃ hitārthāya itareṣāṃ ca tanmukham /
itareṣāṃ tu varṇānāṃ brāhmaṇaiḥ kāritāḥ śubhāḥ
evaṃ yadi vibhāgaḥ syād varānnaṃ tad viśudhyati /
anyathā vrīhayo'pyete ekaike mṛgapakṣiṇaḥ /
mantavyā dātṛbhoktṛṇāṃ mahāmāṃsaṃ tu tat smṛtam
mayā te duhitā dattā putrārthe devarūpiṇī /
sā ca tvadbhāryayā proktā duhitā jantughātinaḥ
ato'rthamāgato'haṃ te gṛhaṃ prati samīkṣitum /
ācāraṃ devapūjāṃ ca atithīnāṃ ca tarpaṇam
eteṣāmekamapyatra kurvannapi na dṛśyate /
tad gṛhaṃ gantumicchāmi pitṝṇāṃ śrāddhakāmyayā
svagṛhe naiva bhuñjāmi pitṝṇāṃ kāryamityuta /
ahaṃ vyādho jīvaghātī na tu tvaṃ lokahiṃsakaḥ
matsutā jīvaghātasya yadoḍhā tvatsutena ca /
tanmahattvaṃ ca saṃjātaṃ prāyaścitaṃ tapodhana
evamuktvā sa cotthāya śaptvā nārīṃ tadā dhare /
mā snuṣābhiḥ samaṃ śvaśrvā viśvāso bhavatu kvacit
mā ca snuṣā kadācit syād yā śvaśrūṃ jīvatīmiṣet /
evamuktvā gato vyādhaḥ svagṛhaṃ prati bhāmini
tato devān pitṝn bhaktayā pūjayitvā vicakṣaṇaḥ /
putraṃ cārjunakaṃ sthāpya svasantāne mahātapāḥ
dharmavyādho jagāmāśu tīrthaṃ trailokyaviśrutam /
puruṣottamākhyaṃ ca paraṃ tatra gatvā samāhitaḥ /
tapaścacāra niyataḥ paṭhan stotramidaṃ dhare
namāmi viṣṇuṃ tridaśārināśanaṃ
viśālavakṣasthalasaṃśritaśriyam /
suśāsanaṃ nītimatāṃ parāṃ gatiṃ
trivikramaṃ mandaradhāriṇaṃ sadā
dāmodaraṃ rañjitabhūtalaṃ dhiyā
yaśoṃśuśubhraṃ bhramarāṅgasaprabham /
dharādharaṃ narakaripuṃ puruṣṭutaṃ
namāmi viṣṇuṃ śaraṇaṃ janārdanam
(naraṃ nṛsiṃhaṃ harimīśvaraṃ prabhuṃ
tridhāmanāmānamanantavarcasam /
susaṃskṛtāsyaṃ śaraṇaṃ narottamaṃ
vrajāmi devaṃ satataṃ tamacyutam // ८.४३ (१))
tridhā sthitaṃ tigmarathāṅgapāṇinaṃ
nayasthitaṃ tṛptamanuttamairguṇaiḥ /
niḥśreyasākhyaṃ kṣapitetaraṃ guruṃ
namāmi viṣṇuṃ puruṣottamaṃ tvaham
(hatau purāṇau madhukaiṭabhāvubhau
bibhartti ca kṣmāṃ śirasā sadā hi saḥ /
yathā stuto me prasabhaṃ sanātano
dadhātu viṣṇuḥ sukhamūrjitaṃ mama // ८.४४ (१))
mahāvarāho haviṣāmbubhojano
janārdano me hitakṛccitīmukhaḥ /
kṣitīdharo māmudadhikṣayo mahān
sa pātu viṣṇuḥ śaraṇārthinaṃ tu mām
māyātataṃ yena jagattrayaṃ kṛtaṃ
yathāgninaikena tataṃ carācaram /
carācarasya svayameva sarvataḥ
sa me'stu viṣṇuḥ śaraṇaṃ jagatpatiḥ
bhave bhave yaśca sasarjja kaṃ tato
jagat prasūtaṃ sacarācaraṃ tvidam /
tataśca rudrātmavati pralīyate-
'nvato harirviṣṇuharastathocyate
khātmendupṛthvīpavanāgnibhāskarā
jalaṃ ca yasya prabhavanti mūrttayaḥ /
sa sarvadā me bhagavān sanātano
dadātu śaṃ viṣṇuracintyarūpadhṛk
itīrite tasya sanātanaḥ svayaṃ
puro babhūvādbhutarūpadarśanaḥ /
Original text: varāhapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0