Varaha Purana · Chapter 69

bhadrāśva uvāca /
bhagavan tvaccharīre tu yad vṛttaṃ dvijasattama /
cirajīvī bhavāṃstanme vaktumarhasi sattama

agastya uvāca /
maccharīramidaṃ rājan bahukautūhalānvitam /
anekakalpasaṃsthāyi vedavidyāviśodhitam

aṭan mahīmahaṃ sarvāṃ gatavānasmi pārthiva /
ilāvṛtaṃ mahāvarṣaṃ meroḥ pārśve vyavasthitam

tatra ramyaṃ saro dṛṣṭaṃ tasya tīre mahākuṭī /
tatropavāsaśithilaṃ dṛṣṭavānasmi tāpasam /
asthicarmāvaśeṣaṃ tu cīravalkaladhāriṇam

taṃ dṛṣṭṛvā'haṃ nṛpaśreṣṭha ka eṣa nṛpasattama /
viśvāsya pratipattyarthaṃ vidheyaṃ me narottama

evaṃ cittayato mahyaṃ sa māṃ prāha mahāmuniḥ /
sthīyatāṃ sthīyatāṃ brahmannātithyaṃ karavāṇi te

etacchrutvā vacastasya praviṣṭo'haṃ kuṭīṃ tu tām /
tāvat paśyāmyahaṃ vipraṃ jvalantamiva tejasā

bhūmau sthitaṃ tu māṃ dṛṣṭvā huṅkāramakarod dvijaḥ /
taddhuṅkārāt tu pātālaṃ bhittvā pañca hi kanyakāḥ

niryayuḥ kāñcanaṃ pīṭhamekā tāsāṃ pragṛhya vai /
sā māṃ prādāt tadā'nyā'dāt salilaṃ karasaṃsthitam

gṛhītvā'nyā tu me pādau kṣālituṃ copacakrame /
anye dve vyajane gṛhya matpakṣābhyāṃ vyavasthite

tato huṅkāramakarot punareva mahātapāḥ /
tacchabdādantaraṃ haimadroṇīṃ yojanavistṛtām /
gṛhyājagāma makarotplavaṃ sarasi pārthiva

tasyāṃ tu kanyāḥ śataśo hemakumbhakarāḥ śubhāḥ /
āyayustamatho dṛṣṭvā sa muniḥ prāha māṃ nṛpa

snānārthaṃ kalpitaṃ brahmannidaṃ te sarvameva tu /
droṇīṃ praviśya cemāṃ tvaṃ snātumarhasi sattama

tato'haṃ tasya vacanāt tasyāṃ droṇyāṃ narādhipa /
viśāmi tāvat sarasi sā droṇī pratyamajjata

droṇyāṃ jale nimagno'ham iti matvā nareśvara /
unmagno'haṃ tato lokamapūrvaṃ dṛṣṭavāṃstataḥ

suharmyakakṣyāyatanaṃ viśālaṃ
rathyāpathaṃ śuddhajanānukīrṇam /
nītyuttamaiḥ sevitamātmavidbhi -
rnṛbhiḥ purāṇairnayamārgasaṃsthaiḥ

saṃsāracaryāparighābhirugraṃ
gambhīrapātālatalasthamādyam /
sitairnṛbhiḥ pāśavarāgrahastaiḥ
dvipāśvasaṃghairvividhairupetam

vicitrapadmotpalasaṃvṛtāni
sarāṃsi nānāvihagākulāni /
ambhojapatrasthitabhṛṅganādai-
rudgītavantīva layairanaikaiḥ /
kailāsaśrṛṅgapratimāni tīre -
ṣvanekaratnotpalasaṃcitāni /
gṛhāṇi dhanyādhyuṣitāni nīcai -
rupāsitāni dvijadevavipraiḥ

kailāsaśrṛṅgapratimāni tīre -
ṣvanekaratnotpalasaṃcitāni /
gṛhāṇi dhanyādhyuṣitāni nīcai -
rupāsitāni dvijadevavipraiḥ

padmāni bhṛṅgāvanatāni celu -
steṣāṃ punargurubhārādajastram /
jaleṣu yeṣāṃ susvarāsyo dvijāti-
rvedoditānāha vicitramantrān

sitābjamālārcitagātravanti
vāsottarīyāṇi khagapravāraiḥ /
sarāṃsyanekāni tathā dvijāstu
paṭhanti yajñārthavidhiṃ purāṇam

bhramannahaṃ teṣu saraḥsvapaśyaṃ
vṛndānyanekāni surāṅganānām /
vidyādharāṇāṃ ca tathaiva kanyāḥ
snānāya taṃ deśamupāgatāśca

tataḥ kadācid bhramatā nṛpottama
pradṛṣṭamanyatsusaraḥ sutoyam /
prāg dṛṣṭamekaṃ tu tathaiva tīre
kuṭīṃ prapaśyāmi yathā purā'ham

yāvat kuṭīṃ tāṃ praviśāmi rājan
tapasvinaṃ taṃ sthitamekadeśe /
dṛṣṭvābhigamyābhivadāmi yāvat
smayannuvācāpratimaprabhāvaḥ

tāpasa uvāca /
kiṃ māṃ vipra na jānīṣe prāgdṛṣṭamapi sattama /
yena tvaṃ mūḍhavallokamimamapyanupaśyasi

dṛṣṭaṃ matkamidaṃ devairbhuvanaṃ yanna dṛśyate /
tvatpriyārthaṃ mayā loko darśitaḥ sa dvijottama

saṃpadaṃ paśya lokasya madīyasya mahāmune /
dadhikṣīravahā nadyastathā sarpirmayān hradān

gṛhāṇāṃ hemaratnānāṃ stambhān hemamayān gṛhe /
ratnotpalacitāṃ bhūmiṃ padmarāgasamaprabhām /
pārijātaprasūnāḍhyāṃ sevitāṃ yakṣakinnaraiḥ

evamuktastadā tena tāpasena narādhipa /
vismayāpannahṛdayastamevāhaṃ tu pṛṣṭavān

bhagavaṃstava loko'yaṃ sarvalokavarottamaḥ /
sarvalokā mayā dṛṣṭā brahmaśakrādisaṃsthitāḥ

ayaṃ tvapūrvo loko me pratibhāti tapodhana /
saṃpadaiśvaryatejobhirharmyaratnacayaistathā

sarobhiḥ sūdakaiḥ puṇyairjalajaiśca viśeṣataḥ /
atyadbhutamidaṃ lokaṃ dṛṣṭavānasmi te mune

itthaṃbhūtaṃ kathaṃ loko bhavāṃścetthaṃ vyavasthitaḥ /
kathayasvaitasya hetuṃ me kaśca tvaṃ munipuṃgava

kathamilāvṛte varṣe sarastīre mahāmune /
dṛṣṭavānasmi so'haṃ tvaṃ sarastat sā kuṭī mune /
hemaharmyākule loke kiṃ vā sthānaṃ tu te kuṭiḥ

evamuktaḥ sa bhagavāt mayā'sau munipuṃgavaḥ /
prāha mahyaṃ yathāvṛttaṃ yat tu rājendra tacchṛṇu

tāpasa uvāca /
ahaṃ nārāyaṇo devo jalarūpī sanātanaḥ /
yena vyāptamidaṃ viśvaṃ trailokyaṃ sacarācaram

yā sā tvāpyākṛtistasya devasya parameṣṭhinaḥ /
so'haṃ varuṇa ityuktaḥ svayaṃ nārāyaṇaḥ paraḥ

tvayā ca sapta janmāni ahamārādhitaḥ purā /
tena trailokyanāśe'pi tvamekastvabhilakṣitaḥ

evamuktastadā tena nidrāmīlitalocanaḥ /
patito'haṃ dharāpṛṣṭhe tatkṣaṇāt punarutthitaḥ

yāvatpaśyāmyahaṃ rājan tamṛṣiṃ tacca vai puram /
tāvanmerugirermūrdhniṃ paśyāmyātmānamātmanā

samudrān sapta paśyāmi tathaiva kulaparvatān /
saptadvīpavatīṃ pṛthvīṃ dṛṣṭavānasmi pārthiva

adyāpi taṃ lokavaraṃ dhyāyaṃstiṣṭhāmi suvrata /
kadā prāpsye'tha taṃ lokamiti cintāparo'bhavam

evaṃ te kautukaṃ rājan kathitaṃ parameṣṭhinaḥ /
yad vṛttaṃ mama dehe tu kimanyacchrotumicchasi

// iti śrīvarāhapurāṇe bhagavacchāstre ekonasaptatitamo'dhyāyaḥ