વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 69

ભદ્રાશ્વ ઉવાચ ।
ભગવન્ ત્વચ્છરીરે તુ યદ્ વૃત્તં દ્વિજસત્તમ ।
ચિરજીવી ભવાંસ્તન્મે વક્તુમર્હસિ સત્તમ

અગસ્ત્ય ઉવાચ ।
મચ્છરીરમિદં રાજન્ બહુકૌતૂહલાન્વિતમ્ ।
અનેકકલ્પસંસ્થાયિ વેદવિદ્યાવિશોધિતમ્

અટન્ મહીમહં સર્વાં ગતવાનસ્મિ પાર્થિવ ।
ઇલાવૃતં મહાવર્ષં મેરોઃ પાર્શ્વે વ્યવસ્થિતમ્

તત્ર રમ્યં સરો દૃષ્ટં તસ્ય તીરે મહાકુટી ।
તત્રોપવાસશિથિલં દૃષ્ટવાનસ્મિ તાપસમ્ ।
અસ્થિચર્માવશેષં તુ ચીરવલ્કલધારિણમ્

તં દૃષ્ટૃવાઽહં નૃપશ્રેષ્ઠ ક એષ નૃપસત્તમ ।
વિશ્વાસ્ય પ્રતિપત્ત્યર્થં વિધેયં મે નરોત્તમ

એવં ચિત્તયતો મહ્યં સ માં પ્રાહ મહામુનિઃ ।
સ્થીયતાં સ્થીયતાં બ્રહ્મન્નાતિથ્યં કરવાણિ તે

એતચ્છ્રુત્વા વચસ્તસ્ય પ્રવિષ્ટોઽહં કુટીં તુ તામ્ ।
તાવત્ પશ્યામ્યહં વિપ્રં જ્વલન્તમિવ તેજસા

ભૂમૌ સ્થિતં તુ માં દૃષ્ટ્વા હુઙ્કારમકરોદ્ દ્વિજઃ ।
તદ્ધુઙ્કારાત્ તુ પાતાલં ભિત્ત્વા પઞ્ચ હિ કન્યકાઃ

નિર્યયુઃ કાઞ્ચનં પીઠમેકા તાસાં પ્રગૃહ્ય વૈ ।
સા માં પ્રાદાત્ તદાઽન્યાઽદાત્ સલિલં કરસંસ્થિતમ્

ગૃહીત્વાઽન્યા તુ મે પાદૌ ક્ષાલિતું ચોપચક્રમે ।
અન્યે દ્વે વ્યજને ગૃહ્ય મત્પક્ષાભ્યાં વ્યવસ્થિતે

તતો હુઙ્કારમકરોત્ પુનરેવ મહાતપાઃ ।
તચ્છબ્દાદન્તરં હૈમદ્રોણીં યોજનવિસ્તૃતામ્ ।
ગૃહ્યાજગામ મકરોત્પ્લવં સરસિ પાર્થિવ

તસ્યાં તુ કન્યાઃ શતશો હેમકુમ્ભકરાઃ શુભાઃ ।
આયયુસ્તમથો દૃષ્ટ્વા સ મુનિઃ પ્રાહ માં નૃપ

સ્નાનાર્થં કલ્પિતં બ્રહ્મન્નિદં તે સર્વમેવ તુ ।
દ્રોણીં પ્રવિશ્ય ચેમાં ત્વં સ્નાતુમર્હસિ સત્તમ

તતોઽહં તસ્ય વચનાત્ તસ્યાં દ્રોણ્યાં નરાધિપ ।
વિશામિ તાવત્ સરસિ સા દ્રોણી પ્રત્યમજ્જત

દ્રોણ્યાં જલે નિમગ્નોઽહમ્ ઇતિ મત્વા નરેશ્વર ।
ઉન્મગ્નોઽહં તતો લોકમપૂર્વં દૃષ્ટવાંસ્તતઃ

સુહર્મ્યકક્ષ્યાયતનં વિશાલં
રથ્યાપથં શુદ્ધજનાનુકીર્ણમ્ ।
નીત્યુત્તમૈઃ સેવિતમાત્મવિદ્ભિ -
ર્નૃભિઃ પુરાણૈર્નયમાર્ગસંસ્થૈઃ

સંસારચર્યાપરિઘાભિરુગ્રં
ગમ્ભીરપાતાલતલસ્થમાદ્યમ્ ।
સિતૈર્નૃભિઃ પાશવરાગ્રહસ્તૈઃ
દ્વિપાશ્વસંઘૈર્વિવિધૈરુપેતમ્

વિચિત્રપદ્મોત્પલસંવૃતાનિ
સરાંસિ નાનાવિહગાકુલાનિ ।
અમ્ભોજપત્રસ્થિતભૃઙ્ગનાદૈ-
રુદ્ગીતવન્તીવ લયૈરનૈકૈઃ ।
કૈલાસશ્રૃઙ્ગપ્રતિમાનિ તીરે -
ષ્વનેકરત્નોત્પલસંચિતાનિ ।
ગૃહાણિ ધન્યાધ્યુષિતાનિ નીચૈ -
રુપાસિતાનિ દ્વિજદેવવિપ્રૈઃ

કૈલાસશ્રૃઙ્ગપ્રતિમાનિ તીરે -
ષ્વનેકરત્નોત્પલસંચિતાનિ ।
ગૃહાણિ ધન્યાધ્યુષિતાનિ નીચૈ -
રુપાસિતાનિ દ્વિજદેવવિપ્રૈઃ

પદ્માનિ ભૃઙ્ગાવનતાનિ ચેલુ -
સ્તેષાં પુનર્ગુરુભારાદજસ્ત્રમ્ ।
જલેષુ યેષાં સુસ્વરાસ્યો દ્વિજાતિ-
ર્વેદોદિતાનાહ વિચિત્રમન્ત્રાન્

સિતાબ્જમાલાર્ચિતગાત્રવન્તિ
વાસોત્તરીયાણિ ખગપ્રવારૈઃ ।
સરાંસ્યનેકાનિ તથા દ્વિજાસ્તુ
પઠન્તિ યજ્ઞાર્થવિધિં પુરાણમ્

ભ્રમન્નહં તેષુ સરઃસ્વપશ્યં
વૃન્દાન્યનેકાનિ સુરાઙ્ગનાનામ્ ।
વિદ્યાધરાણાં ચ તથૈવ કન્યાઃ
સ્નાનાય તં દેશમુપાગતાશ્ચ

તતઃ કદાચિદ્ ભ્રમતા નૃપોત્તમ
પ્રદૃષ્ટમન્યત્સુસરઃ સુતોયમ્ ।
પ્રાગ્ દૃષ્ટમેકં તુ તથૈવ તીરે
કુટીં પ્રપશ્યામિ યથા પુરાઽહમ્

યાવત્ કુટીં તાં પ્રવિશામિ રાજન્
તપસ્વિનં તં સ્થિતમેકદેશે ।
દૃષ્ટ્વાભિગમ્યાભિવદામિ યાવત્
સ્મયન્નુવાચાપ્રતિમપ્રભાવઃ

તાપસ ઉવાચ ।
કિં માં વિપ્ર ન જાનીષે પ્રાગ્દૃષ્ટમપિ સત્તમ ।
યેન ત્વં મૂઢવલ્લોકમિમમપ્યનુપશ્યસિ

દૃષ્ટં મત્કમિદં દેવૈર્ભુવનં યન્ન દૃશ્યતે ।
ત્વત્પ્રિયાર્થં મયા લોકો દર્શિતઃ સ દ્વિજોત્તમ

સંપદં પશ્ય લોકસ્ય મદીયસ્ય મહામુને ।
દધિક્ષીરવહા નદ્યસ્તથા સર્પિર્મયાન્ હ્રદાન્

ગૃહાણાં હેમરત્નાનાં સ્તમ્ભાન્ હેમમયાન્ ગૃહે ।
રત્નોત્પલચિતાં ભૂમિં પદ્મરાગસમપ્રભામ્ ।
પારિજાતપ્રસૂનાઢ્યાં સેવિતાં યક્ષકિન્નરૈઃ

એવમુક્તસ્તદા તેન તાપસેન નરાધિપ ।
વિસ્મયાપન્નહૃદયસ્તમેવાહં તુ પૃષ્ટવાન્

ભગવંસ્તવ લોકોઽયં સર્વલોકવરોત્તમઃ ।
સર્વલોકા મયા દૃષ્ટા બ્રહ્મશક્રાદિસંસ્થિતાઃ

અયં ત્વપૂર્વો લોકો મે પ્રતિભાતિ તપોધન ।
સંપદૈશ્વર્યતેજોભિર્હર્મ્યરત્નચયૈસ્તથા

સરોભિઃ સૂદકૈઃ પુણ્યૈર્જલજૈશ્ચ વિશેષતઃ ।
અત્યદ્ભુતમિદં લોકં દૃષ્ટવાનસ્મિ તે મુને

ઇત્થંભૂતં કથં લોકો ભવાંશ્ચેત્થં વ્યવસ્થિતઃ ।
કથયસ્વૈતસ્ય હેતું મે કશ્ચ ત્વં મુનિપુંગવ

કથમિલાવૃતે વર્ષે સરસ્તીરે મહામુને ।
દૃષ્ટવાનસ્મિ સોઽહં ત્વં સરસ્તત્ સા કુટી મુને ।
હેમહર્મ્યાકુલે લોકે કિં વા સ્થાનં તુ તે કુટિઃ

એવમુક્તઃ સ ભગવાત્ મયાઽસૌ મુનિપુંગવઃ ।
પ્રાહ મહ્યં યથાવૃત્તં યત્ તુ રાજેન્દ્ર તચ્છૃણુ

તાપસ ઉવાચ ।
અહં નારાયણો દેવો જલરૂપી સનાતનઃ ।
યેન વ્યાપ્તમિદં વિશ્વં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્

યા સા ત્વાપ્યાકૃતિસ્તસ્ય દેવસ્ય પરમેષ્ઠિનઃ ।
સોઽહં વરુણ ઇત્યુક્તઃ સ્વયં નારાયણઃ પરઃ

ત્વયા ચ સપ્ત જન્માનિ અહમારાધિતઃ પુરા ।
તેન ત્રૈલોક્યનાશેઽપિ ત્વમેકસ્ત્વભિલક્ષિતઃ

એવમુક્તસ્તદા તેન નિદ્રામીલિતલોચનઃ ।
પતિતોઽહં ધરાપૃષ્ઠે તત્ક્ષણાત્ પુનરુત્થિતઃ

યાવત્પશ્યામ્યહં રાજન્ તમૃષિં તચ્ચ વૈ પુરમ્ ।
તાવન્મેરુગિરેર્મૂર્ધ્નિં પશ્યામ્યાત્માનમાત્મના

સમુદ્રાન્ સપ્ત પશ્યામિ તથૈવ કુલપર્વતાન્ ।
સપ્તદ્વીપવતીં પૃથ્વીં દૃષ્ટવાનસ્મિ પાર્થિવ

અદ્યાપિ તં લોકવરં ધ્યાયંસ્તિષ્ઠામિ સુવ્રત ।
કદા પ્રાપ્સ્યેઽથ તં લોકમિતિ ચિન્તાપરોઽભવમ્

એવં તે કૌતુકં રાજન્ કથિતં પરમેષ્ઠિનઃ ।
યદ્ વૃત્તં મમ દેહે તુ કિમન્યચ્છ્રોતુમિચ્છસિ

॥ ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે એકોનસપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ