Varaha Purana · Chapter 24

dharaṇyuvāca /
kathaṃ te gātrasaṃsparśānmūrttimanto mahābalāḥ /
nāgā babhūvurdeveśa kāraṇaṃ te mahīdhara

śrīvarāha uvāca /
śrutvā gaṇapaterjanma prajāpālo narādhipaḥ /
uvāca ślakṣṇayā vācā taṃ muniṃ saṃśitavratam

prajāpāla uvāca /
bhagavaṃstārkṣaviṣayāḥ kathaṃ mūrttimupāgatāḥ /
nāgā babhūvuḥ kuṭilā etadākhyātumarhasi

mahātapā uvāca /
sṛjatā brahmaṇā sṛṣṭiṃ marīciḥ sūtikāraṇam /
prathamaṃ manasā dhyātastasya putrastu kaśyapaḥ

tasya dākṣāyaṇī bhāryā kadrūrnāma śucismitā /
mārīco janayāmāsa tasyāṃ putrān mahābalān

anantaṃ vāsukiṃ caiva kambalaṃ ca mahābalam /
karkoṭakaṃ ca rājendra padmaṃ cānyaṃ sarīsṛpam

mahāpadmaṃ tathā śaṅkhaṃ kulikaṃ cāparājitam /
ete kaśyapadāyādāḥ pradhānāḥ parikīrttitāḥ

eteṣāṃ tu prasūtyā tu idamāpūritaṃ jagat /
kuṭilā hīnakarmāṇastīkṣṇāsyotthaviṣolbaṇāḥ /
dṛṣṭvā saṃdaśya manujān kuryurbhasma kṣaṇād dhruvam

śabdagāmī yathā sparśaṃ manuṣyāṇāṃ narādhipa /
ahanyahani jāyeta kṣayaḥ paramadāruṇaḥ

ātmanastu kṣayaṃ dṛṣṭvā prajāḥ sarvāḥ samantataḥ /
jagmuḥ śaraṇyaṃ śaraṇaṃ paraṃ tu parameśvaram

imamevārthamuddiśya prajāḥ sarvā mahīpate /
ūcuḥ kamalajaṃ viṣṇuṃ purāṇaṃ brahmasaṃjñitam

devā ūcuḥ /
devadeveśa lokānāṃ prasūti parameśvara /
trāhi nastīkṣṇadaṃṣṭrāṇāṃ bhujaṃgānāṃ mahātmanām

ahanyahani ye deva paśyeyururagā dṛśā /
manuṣyapaśurūpaṃ vā tatsarvaṃ bhasmasād bhavet

tvayā sṛṣṭiḥ kṛtā deva nīyate sā bhujaṃgāmaiḥ /
etajjñātvā tu durvṛttaṃ tatkuruṣva mahāmate

brahmovāca /
ahaṃ rakṣāṃ vidhāsyāmi bhavatīnāṃ na saṃśayaḥ /
vrajadhvaṃ svāni dhiṣṇyāni prajā mābhūt sasādhvasā

evamuktvā prajāstena brahmaṇā'vyaktamūrttinā /
ājagmuḥ paramaprītyā natvā caiva svayaṃbhuve

āgatāsu prajāsvādyastānāhūya bhujaṃgamān /
śaśāpa paramakruddho vāsukipramukhāṃstadā

brahmovāca /
yato matprabhavān nityaṃ kṣayaṃ nayata mānuṣān /
bhavāntare athānyasmin mātuḥ śāpāt sudāruṇāt /
bhavitā'tikṣayaṃ ghoraṃ nūnaṃ svāyaṃbhuve'ntare

evamuktāstu vepanto brahmāṇaṃ bhujagottamāḥ /
nipatya pādayostasya idamūcurvacastadā

nāgā ūcuḥ /
bhagavan kuṭilā jātirasmākaṃ bhavatā kṛtā /
viṣolbaṇatvaṃ krūratvaṃ dṛkśastratvaṃ ca nastvayā /
saṃpāditaṃ tvayā deva idānīṃ śamayācyuta

brahmovāca /
yadi nāma mayā sṛṣṭā bhavantaḥ kuṭilāśayāḥ /
tataḥ kiṃ manujān nityaṃ bhakṣayadhvaṃ gatavyathāḥ

nāgā ūcuḥ /
maryādāṃ kuru deveśa sthānaṃ caiva pṛthak pṛthak /
manuṣyāṇāṃ tathā'smākaṃ samayaṃ ca pṛthak pṛthak /
nāgānāṃ vacanaṃ śrutvā devo vacanamabravīt

ahaṃ karomi vo nāgāḥ samayaṃ manujaiḥ saha /
tadekamanasaḥ sarve śrṛṇudhvaṃ mama śāsanam

pātālaṃ vitalaṃ caiva harmyākhyaṃ ca tṛtīyakam /
dattaṃ caiva sadā ramyaṃ gṛhaṃ tatra gamiṣyatha

tatra bhogān bahuvidhān bhuñjānā mama śāsanāt /
tiṣṭhadhvaṃ saptamaṃ yāvad rātryantaṃ tu punaḥ punaḥ

tato vaivasvatasyādau kāśyapeyā bhaviṣyatha /
dāyādāḥ sarvadevānāṃ suparṇasya ca dhīmataḥ

tadā prasūtirvaḥ sarvā bhokṣyate citrabhānunā /
bhavatāṃ naiva doṣo'yaṃ bhaviṣyati na saṃśayaḥ

ye vai krūrā bhogino durvinītā -
steṣāmanto bhavitā nānyathaitat /
kālaprāptaṃ bhakṣayadhvaṃ daśadhvaṃ
tathā'pakāre ca kṛte manuṣyam

mantrauṣadhairgāruḍamaṇḍalaiśca
baddhairdṛṣṭairmānavā ye caranti /
teṣāṃ bhītairvarttitavyaṃ na cānya-
ccintyaṃ kāryaṃ cānyathā vo vināśaḥ

itīrite brahmaṇā te bhujaṅgā
jagmuḥ sthānaṃ kṣmātalākhyaṃ hi sarve /
tasthurbhogān bhuñjamānāḥ samagrān
rasātale līlayā saṃsthitāste

evaṃ śāpaṃ tu te labdhvā prasādaṃ ca caturmukhāt /
tasthuḥ pātālanilaye muditenāntarātmanā

etat sarvaṃ ca pañcamyāṃ teṣāṃ jātaṃ mahātmanām /
atastviyaṃ tithirdhanyā sarvapāpaharā śubhā

etasyāṃ saṃyato yastu amlaṃ tu parivarjayet /
kṣīreṇa snāpayennāgāṃstasya yāsyanti mitratām

// iti śrīvarāhapurāṇe bhagavacchāstre caturviśo'dhyāyaḥ