Varaha Purana · Chapter 20

prajāpāla uvāca /
evamagneḥ samutpattirjātā brahman mahātmanaḥ /
prāṇāpānau kathaṃ devāvaśvinau saṃbabhūvatuḥ

marīcirbrahmaṇaḥ putraḥ svayaṃ brahmā dvisaptabhiḥ /
rūpairvyavasthitasteṣāṃ marīciḥ śreṣṭhatāmagāt

tasya putro mahātejāḥ kaśyapo nāma vai muniḥ /
svayaṃ prajāpatiḥ śrīmān devatānāṃ pitā'bhavat

tasya putrā babhūvurhi ādityā dvādaśa prabho /
adityapatyāni te sarve ādityāstena kīrtitāḥ

teṣāṃ madhye mahātejā mārttaṇḍo lokaviśrutaḥ /
nārāyaṇātmakaṃ tejo dvādaśaṃ saṃprakīrtitam

ye te māsāsta ādityāḥ svayaṃ saṃvatsaro hariḥ /
evaṃ te dvādaśādityā mārttaṇḍaśca pradhānavān

tasya tvaṣṭā dadau kanyāṃ saṃjñāṃ nāma mahāprabhām /
tasyāpatyadvayaṃ jajñe yamaśca yamunā tathā

tasya tejo'pyasahatī babhūvāśvī manojavā /
svāṃ chāyāṃ tatra saṃsthāpya sā jagamottarān kurūn

tadrūpāṃ tāṃ savarṇāṃ tu bheje mārttaṇḍabhāskaraḥ /
tasyā api dvayaṃ jajñe śaniṃ tapatimeva ca

yadā tvasadṛśaṃ bheje putrān prati narottama /
saṃjñāṃ provāca bhagavān krodhasaṃraktalocanaḥ /
asamatvaṃ na karttavyaṃ sveṣvapatyeṣu bhāmini

evamuktā yadā sā tu asamatvaṃ vyarocata /
tadā yamaḥ svapitaraṃ provāca bhṛśaduḥkhitaḥ

neyaṃ mātā bhavet tāta asmākaṃ śatruvat sadā /
sapatnīva vṛthācārā svesvapatyeṣu vatsalā

evaṃ yamavacaḥ śrutvā sā chāyā krodhamūrcchitā /
śaśāpa pretarājastvaṃ bhaviṣyasyacirādiva

evaṃ śrutvā'tha mārttaṇḍastadā putrahitaiṣayā /
uvāca madhyavartī tvaṃ bhavitā dharmapāpayoḥ /
lokapālaśca bhavitā tvaṃ putra divi śobhase

śaniṃ śaśāpa mārttaṇḍaśchāyākopapradharṣitaḥ /
tvaṃ krūradṛṣṭirbhavitā mātṛdoṣeṇa putraka

evamuktvā samutthāya yogaṃ bhānurdidṛkṣayā /
tāmapaśyattvasau sāśvī uttareṣu kuruṣvatha

tato'śvarūpaṃ kṛtvā sa gatvā tatrottarān kurūn /
prājāpatyena mārgeṇa yuyojātmānamātmanā

tasyāṃ tvāṣṭryāmaśvarūpyāṃ mārttaṇḍastīvratejasaḥ /
bījaṃ nirvāpayāmāsa tajjvalantaṃ dvidhā'patat

tatra prāṇastvapānaśca yonau cātmajitau purā /
varadānena ca punarmūrttimantau babhūvatuḥ

tau tvāṣṭryāmaśvarūpiṇyāṃ jātau yena narottamau /
tatastāvaśvinau devau kīrttyete ravinandanau

prajāpatiḥ svayaṃ bhānustvāṣṭrī śaktiḥ parāparā /
tasyāḥ prāgvaccharīrasthāvamūrttau mūrtimāśritau

tatastāvaśvinau devau mārttaṇḍamupatasthatuḥ /
ūcatuḥ svaruciṃ tāvat kiṃ karttavyamathāvayoḥ

mārttaṇḍa uvāca /
putrau prajāpatiṃ devaṃ bhaktyārādhayatāṃ varam /
nārāyaṇaṃ sa vo dātā varaṃ nūnaṃ bhaviṣyati

evaṃ tāvaśvinau proktau mārttaṇḍena mahātmanā /
tepatustīvratapasau tapaḥ paramaduścaram /
brahmapāramayaṃ stotraṃ japantau tu samāhitau

tayoḥ kālena mahatā brahmā nārāyaṇātmakaḥ /
tutoṣa paramaprītyā varaṃ caitaṃ dadau tayoḥ

prajāpāla uvāca /
aśvibhyāmīritaṃ stotraṃ brahmaṇo'vyaktajanmanaḥ /
śrotumicchāmyahaṃ brahmaṃstvatprasādānmahāmune

mahātapā uvāca /
śrṛṇu rājan yathā stotramaśvibhyāṃ brahmaṇaḥ kṛtam /
īdṛśaṃ ca phalaṃ prāptaṃ tayoḥ stotrasya cānagha

ॐnamaste niṣkriya niṣprapañca nirāśraya nirapekṣa nirālamba
nirguṇa nirāloka nirādhāra nirjaya nirākāra /
brahman mahābrahman brāhmaṇapriya puruṣa mahāpuruṣottama /
deva mahādevottama sthāṇo sthitasthāpaka /
bhūta mahābhūta bhūtādhipati yakṣa mahāyakṣa yakṣādhipate /
guhya mahāguhyādhipate saumya mahāsaumya saumyādhipate /
pakṣi mahāpakṣipate daitya mahādaityādhipate /
rudra mahārudrādhipate viṣṇu mahāviṣṇupate /
parameśvara nārāyaṇa prajāpataye namaḥ /
evaṃ stutastadā tābhyāmaśvibhyāṃ sa prajāpatiḥ /
tutoṣa paramaprītyā vākyaṃ cedamuvāca ha

varaṃ varayatāṃ śīghraṃ devaiḥ paramadurlabham /
yena me varadānena caratastridivaṃ sukham

aśvināvūcatuḥ /
āvayoryajñabhāgaṃ tu dehi deva prajāpate /
somapatvaṃ ca devānāṃ sāmānyatvaṃ ca śāśvatam

brahmovāca /
rūpaṃ kāntiranaupamyaṃ bhiṣaktvaṃ sarvavastuṣu /
somapatvaṃ ca lokeṣu sarvametad bhaviṣyati

etat sarvaṃ dvitīyāyāmaśvibhyāṃ brahmaṇā purā /
dattaṃ yasmādatasteṣāṃ tithīnāmuttamā tithiḥ

etasyāṃ rūpakāmastu puṣpāhāro bhavennaraḥ /
saṃvatsaraṃ śucirnityaṃ susvarūpī bhavennaraḥ /
aśvibhyāṃ ye guṇāḥ proktāste tasyāpi bhavanti ca

ya idaṃ śrṛṇuyānnityamaśvibhyāṃ janma cottamam /
sarvapāpavinirmuktaḥ putravān jāyate naraḥ

// iti śrīvarāhapurāṇe bhagavacchāstre viṃśo'dhyāyaḥ