Varaha Purana · Chapter 16

dharaṇyuvāca /
tadā durvāsasā śapto devarājaḥ śatakratuḥ /
vasiṣyasi tvaṃ marttyeṣu supratīkasutena tu

utsādito divo mūḍhetyevamuktastu bhūdhara /
indro marttyamupāgamya sarvadevasamanvitaḥ

kiṃ cakāra ca tasmiṃstu durjaye ca nipātite /
parameṣṭhinā bhagavatā tena yogaviduttamau

svarge vidyutsuvidyucca tau ca kiṃ cakratustadā /
etanme saṃśayaṃ deva kathayasva prasādataḥ

śrīvarāha uvāca /
dūrjayena jito dhātri devarājaḥ śatakratuḥ /
bhārate hi tadā varṣe vārāṇasyāṃ tu pūrvataḥ /
āśritya saṃsthito devaiḥ saha yakṣamahoragaiḥ

vidyutsuvidyucca tadā yogamāsthāya śobhane /
dīrghatāpajvaraṃ vāyukarmayogena saṃśritau //
lokapālāyitaṃ kṛtsnaṃ cakraturyogamāyayā

taṃ durjayaṃ mṛtaṃ śrutvā samudrāntaḥsthitaṃ tadā /
ānīya caturaṅgaṃ tu devān prati vijagmatuḥ

āgatya tau tadā daityau mahatsainyena parvatam /
himavantaṃ samāśritya saṃsthitau tu babhūvatuḥ

devā api mahatsainyaṃ saṃhatya kṛtadaṃśitāḥ /
mantrayāñcakruravyagrā aindraṃ padamabhīpsavaḥ

abravīt tatra devānāṃ gururāṅgiraso muniḥ /
gomedhena yajaghvaṃ vai prathamena tadantaram

yaṣṭavyaṃ kratubhiḥ sarvairekasthitirathāmarāḥ /
upadeśo mayā dattaḥ kriyatāṃ śīghrameṣa vai

evamuktāstadā devā gāḥ paśūṃścānukalpya te /
mumucuścaraṇārthāya rakṣārthaṃ saramāṃ daduḥ

tāśca gāvo devaśunyā rakṣyamāṇā dharādhare /
tatra jagmustadā gāvaścarantyo yatra te'surāḥ

te ca gāvastu tā dṛṣṭvā śukramūcuḥ purohitam /
paśvarthaṃ devagā brahmaṃścāryante rakṣamāṇayā /
devaśūnyā saramayā vada kiṃ kriyate'dhunā

evamuktastadā śukraḥ pratyuvācāsurāṃstadā /
etā gā hriyatāṃ śīghramasurā mā vilambatha

evamuktāstadā daityā jahrustā gā yadṛcchayā /
hṛtāsu tāsu saramā mārgamanveṣaṇe ratā

apaśyat sā diteḥ putrairnītā gāvo dharādhare /
daityairapi śunī dṛṣṭā dṛṣṭamārgā viśeṣataḥ

dṛṣṭvā te tāṃ ca sāmnaiva sāmapūrvamidaṃ vacaḥ /
āsāṃ gavāṃ tu dugdhvaiva kṣīraṃ tvaṃ sarame śubhe

pibasvaivamiti proktā tasyai tad dadurañjasā /
dattvā tu kṣīrapānaṃ tu tasyai te daityanāyakāḥ

mā bhadre devarājāya gāścemā vinivedaya /
evamuktvā tato daityā mumucustāṃ śunīṃ vane

tairmuktā sā surāṃstūrṇaṃ jagāma khalu vepatī /
namaścakre ca devendraṃ saramā surasattamam

tasyāśca maruto devā devendreṇa nirūpitāḥ /
gūḍhaṃ gacchata rakṣārthaṃ devaśunyā mahābalāḥ

ityuktāstena sūkṣmeṇa vapuṣā jagmurañjasā /
te'pyāgamya surendrāya namaśrakrurdharādhare

tāṃ devarājaḥ papraccha kva gāvaḥ sarame'bhavan /
evamuktā tu saramā na jānāmīti cābravīt

tata indro ruṣā yukto yajñārthamupakalpitāḥ /
gāvaḥ kva ceti marutaḥ provācedaṃ śunī katham

evamuktāstu maruto devendreṇa dharādhare /
kathayāmāsuravyagrāḥ karmma tat saramākṛtam

tata indraḥ samutthāya padā saṃtāḍayacchunīm /
krodhena mahatāviṣṭo devendraḥ pākaśāsanaḥ

kṣīraṃ pītaṃ tvayā mūḍhe gāvastāścāsurairhṛtāḥ /
evamuktvā padā tena tāḍitā saramā dhare

tasyendrapādaghātena kṣīraṃ vaktrāt prasustruve /
stravatā tena payasā sā śunī yatra gā bhavan /
jagāma tatra devendraḥ sahasainyastadā dhare

gatvā cāpaśyad devendrastā gā daityairupāhṛtāḥ /
pālanāṃ cakrurye daityā balino bhṛśam /
te sainyairnihatāḥ sadyastatyajurgāḥ svamūrttibhiḥ

sāmantaiśca surendro'tha vṛtaḥ paramaharṣitaiḥ /
tāśca labdhvā mahendrastu mudā paramayā yutaḥ

cakāra yajñān vividhān sahastrānapi sa prabhuḥ /
kriyamāṇaistato yajñairvavṛdhendrasya tad balam

varddhitena balenendro devasainyamuvāca ha /
sannahyantāṃ surāḥ śīghraṃ daityānāṃ vadhakarmaṇi

evamuktāstato devāḥ sannaddhāstatkṣaṇe'bhavan /
asurāṇāmabhāvāya jagmurdevāḥ savāsavāḥ

gatvā tu yuyudhustūrṇaṃ vijigyustvāsurīṃ camūm /
jitāśca devairasurā hataśeṣā dharādhare /
mamajjuḥ sāgarajale bhayatrastā vicetasaḥ

devarājo'pi tridivaṃ lokapālaiḥ samaṃ dhare /
āruhya bubhuje prāgvat sa devo devarāṭ prabhuḥ

ya enaṃ śrṛṇuyānnityaṃ saramākhyānamuttamam /
sa gomedhasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ

bhraṣṭarājyaśca yo rājā śrṛṇotīdaṃ samāhitaḥ /
sa devendra iva svargaṃ rājyaṃ svaṃ labhate naraḥ

// iti śrīvarāhapurāṇe bhagavacchātre ṣoḍaśo'dhyāyaḥ