Tantraloka · Chapter 21

parokṣasaṃsthitasyātha dīkṣākarma nigadyate // 1

bhuktimuktiprasiddhyarthaṃ nīyate sadguruṃ prati /
ityasminmālinīvākye pratiḥ sāṃmukhyāvācakaḥ // 2

sāṃmukhyaṃ cāsya śiṣyasya tatkṛpāspadatātmakam /
tamārādhyeti vacanaṃ kṛpāhetūpalakṣaṇam // 3

tatsaṃbandhāttataḥ kaścittatkṣaṇādapavṛjyate /
ityasyāyamapi hyartho mālinīvākyasanmaṇeḥ // 4

tatkṣaṇāditi nāsyāsti yiyāsādikṣaṇāntaram /
kiṃtvevameva karuṇānighnastaṃ gururuddharet // 5

gurusevākṣīṇatanordīkṣāmaprāpya pañcatām /
gatasyātha svayaṃ mṛtyukṣaṇoditatathāruceḥ // 6

athavādharatantrādidīkṣāsaṃskārabhāginaḥ /
prāptasāmayikasyātha parāṃ dīkṣāmavindataḥ // 7

ḍimbāhatasya yogeśībhakṣitasyābhicārataḥ /
mṛtasya guruṇā yantratantrādinihatasya vā // 8

bhraṣṭasvasamayasyātha dīkṣāṃ prāptavato@pyalam /
bandhubhāryāsuhṛtputragāḍhābhyarthanayogataḥ // 9

svayaṃ tadviṣayotpannakaruṇābalato@pi vā /
vijñātatanmukhāyātaśaktipātāṃśadharmaṇaḥ // 10

gururdīkṣāṃ mṛtoddhārīṃ kurvīta śivadāyinīm /
śrīmṛtyuñjayasiddhādau taduktaṃ parameśinā // 11

adīkṣite nṛpatyādāvalase patite mṛte /
bālāturastrīvṛddhe ca mṛtoddhāraṃ prakalpayet // 12

vidhiḥ sarvaḥ pūrvamuktaḥ sa tu saṃkṣipta iṣyate /
gurvādipūjārahito bāhye bhogāya sā yataḥ // 13

adhivāsacarukṣetraṃ śayyāmaṇḍalakalpane /
nopayogyatra tacchiṣyasaṃskriyāsvapnadṛṣṭaye // 14

mantrasaṃnidhisaṃtṛptiyogāyātra tu maṇḍalam /
bhūyodine ca devārcā sākṣānnāsyopakāri tat // 15

kriyopakaraṇasthānamaṇḍalākṛtimantrataḥ /
dhyānayogaikatadbhaktijñānatanmayabhāvataḥ // 16

tatpraviṣṭasya kasyāpi śiṣyāṇāṃ ca gurostathā /
ekādaśaite kathitāḥ saṃnidhānāya hetavaḥ // 17

uttarottaramutkṛṣṭāstathā vyāmiśraṇāvaśāt /
kriyātibhūyasī puṣpādyuttamaṃ lakṣaṇānvitam // 18

ekaliṅgādi ca sthānaṃ yatrātmā saṃprasīdati /
maṇḍalaṃ tritriśūlābjacakraṃ yanmantramaṇḍale // 19

anāhūte@pi dṛṣṭaṃ satsamayitvaprasādhanam /
taduktaṃ mālinītantre siddhaṃ samayamaṇḍalam // 20

yena saṃdṛṣṭamātreti siddhamātrapadadvayāt /
ākṛtirdīptarūpā yā mantrastadvatsudīptikaḥ // 21

śiṣṭaṃ spaṣṭamato neha kathitaṃ vistarātpunaḥ /
kṛtvā maṇḍalamabhyarcya tatra devaṃ kuśairatha // 22

gomayenākṛtiṃ kuryācchiṣyavattāṃ nidhāpayet /
tatastasyāṃ śodhyamekamadhvānaṃ vyāptibhāvanāt // 23

prakṛtyantaṃ vinikṣipya punarenaṃ vidhiṃ caret /
mahājālaprayogeṇa sarvasmādadhvamadhyataḥ // 24

cittamākṛṣya tatrasthaṃ kuryāttadvidhirucyate /
mūlādhārādudetya prasṛtasuvitatānantanāḍyadhvadaṇḍaṃ vīryeṇākramya nāsāgaganaparigataṃ vikṣipan vyāptumīṣṭe /
yāvaddhūmābhirāmapracitataraśikhājālakenādhvacakraṃ saṃchādyābhīṣṭajīvānayanamiti mahājālanāmā prayogaḥ // 25

etenācchādanīyaṃ vrajati paravaśaṃ saṃmukhīnatvamādau pañcādānīyate cetsakalamatha tato@pyadhvamadhyādyatheṣṭam /
ākṛṣṭāvuddhṛtau vā mṛtajanaviṣaye karṣaṇīye@tha jīve yogaḥ śrīśaṃbhunāthāgamaparigamito jālanāmā mayoktaḥ // 26

ciravighaṭite senāyugmeyathāmilite punarhayagajanaraṃ svāṃ svāṃ jātiṃ rasādabhidhāvati /
karaṇapavanairnāḍīcakraistathaiva samāgatairnijanijarasādekībhāvyaṃ svajālavaśīkṛtaiḥ // 27

mahājālasamākṛṣṭo jīvo vijñānaśālinā /
svaḥpretatiryaṅnirayāṃstadaivaiṣa vimuñcati // 28

tajjñānamantrayogāptaḥ puruṣaścaiṣa kṛtrimam /
yogīva sādhyahṛdayāttadā tādātmyamujjhati // 29

sthāvarādidaśāścitrāstatsalokasamīpatāḥ /
tyajecceti na citraṃ sa evaṃ yaḥ karmaṇāpi vā // 30

adhikāriśarīratvānmānuṣye tu śarīragaḥ /
na tadā mucyate dehāddehānte tu śivaṃ vrajet // 31

tasmindehe tu kāpyasya jāyate śāṅkarī parā /
bhaktirūhācca vijñānādācāryādvāpyasevitāt // 32

taddehasaṃsthito@pyeṣa jīvo jālabalādimam /
dārbhādidehaṃ vyāpnoti svādhiṣṭhityāpyacetayan // 33

yogamantrakriyājñānabhūyobalavaśātpunaḥ /
manuṣyadehamapyeṣa tadaivāśu vimuñcati // 34

suptakalpo@pyadeho@pi yo jīvaḥ so@pi jālataḥ /
ākṛṣṭo dārbhamāyāti dehaṃ phalamayaṃ ca vā // 35

jātīphalādi yatkiṃcittena vā dehakalpanā /
antarbahirdvayaucityāttadatrotkṛṣṭamucyate // 36

tato jālakramānītaḥ sa jīvaḥ suptavatsthitaḥ /
manoviśiṣṭadehādisāmagrīprāptyabhāvataḥ // 37

na spandate na jānāti na vakti na kilecchati /
tādṛśasyaiva saṃskārān sarvān prāgvatprakalpayet // 38

nirbījadīkṣāyogena sarvaṃ kṛtvā puroditam /
vidhiṃ yojanikāṃ pūrṇāhutyā sākaṃ kṣipecca tam // 39

dārbhādidehe mantrāgnāvarpite pūrṇayā saha /
muktapāśaḥ śivaṃ yāti punarāvṛttivarjitaḥ // 40

sapratyayā tviyaṃ yatra spandate darbhajā tanuḥ /
tatra prāṇamanomantrārpaṇayogāttathā bhavet // 41

sābhyāsasya tadapyuktaṃ balāśvāsi na tatkṛte /
mṛtoddhāroditaireva yathāsaṃbhūti hetubhiḥ // 42

jīvatparokṣadīkṣāpi kāryā nirbījikā tu sā /
tasyāṃ darbhākṛtiprāyakalpane jālayogataḥ // 43

saṃkalpamātreṇākarṣo jīvasya mṛtibhītitaḥ /
śiṣṭaṃ prāgvatkuśādyutthākāraviploṣavarjitam // 44

pārimityādanaiśvaryātsādhye niyatiyantraṇāt /
jālākṛṣṭirvinābhyāsaṃ rāgadveṣānna jāyate // 45

parokṣa evātulyābhirdīkṣābhiryadi dīkṣitaḥ /
tatrottaraṃ syādbalavatsaṃskārāya tvadhastanam // 46

bhuktiyojanikāyāṃ tu bhūyobhirgurubhistathā /
kṛtāyāṃ bhogavaicitryaṃ hetuvaicitryayogataḥ // 47

parokṣadīkṣaṇe māyottīrṇe bhogāya yojayet /
bhogānīpsā durlabhā hi satī vā bhogahānaye // 48

uktaṃ hi svānyasaṃvittyoḥ svasaṃvidbalavattarā /
bādhakatve bādhikāsau sāmyaudāsīnyayostathā // 49

śrīmān dharmaśivo@pyāha pārokṣyāṃ karmapaddhatau /
parokṣadīkṣaṇe samyak pūrṇāhutividhau yadi // 50

agniściṭiciṭāśabdaṃ sadhūmaṃ pratimuñcati /
dhatte nīlāmbudacchāyāṃ muhurjvalati śāmyati // 51

vistaro ghorarūpaśca mahīṃ dhāvati cāpyadhaḥ /
dhvāṃkṣādyaśravyaśabdo vā tadā taṃ lakṣayedguruḥ // 52

brahmahatyādibhiḥ pāpaistatsaṅgaiścopapātakaiḥ /
tadā tasya na kartavyā dīkṣāsminnakṛte vidhau // 53

navātmā phaṭpuṭāntaḥsthaḥ punaḥ pañcaphaḍanvitaḥ /
amukasyeti pāpāni dahāmyanu phaḍaṣṭakam // 54

iti sāhasriko homaḥ kartavyastilataṇḍulaiḥ /
ante pūrṇā ca dātavyā tato@smai dīkṣayā guruḥ // 55

parayojanaparyantaṃ kuryāttattvaviśodhanam /
pratyakṣe@pi sthitasyāṇoḥ pāpino bhagavanmayīm // 56

śaktiṃ prāptavato jyeṣṭhāmevameva vidhiṃ caret /
yadi vā daiśikaḥ samyaṅ na dīptastasya tatpurā // 57

prāyaścittaistathā dānaiḥ prāṇāyāmaiśca śodhanam /
kṛtvā vidhimimāṃ cāpi dīkṣāṃ kuryādaśaṅkitaḥ // 58

sarvathā vartamāno@pi tattvavinmocayetpaśūn /
icchayaiva śivaḥ sākṣāttasmāttaṃ pūjayetsadā // 59

śāṭhyaṃ tatra na kāryaṃ ca tatkṛtvādho vrajecchiśuḥ /
na punaḥ kīrtayettasya pāpaṃ kīrtayitā vrajet // 60

nirayaṃ varjayettasmāditi dīkṣottare vidhiḥ /
eṣā parokṣadīkṣā dvidhoditā jīvaditarabhedena // 61