Language

ENहिગુ
Scripture Library

Sushruta Samhita · Chapter 6.66

6.66.1

athāto doṣabhedavikalpamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ//

6.66.2

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//

6.66.3

aṣṭāṅgavedividvāṃsaṃ divodāsaṃ mahaujasam/
chinnaśāstrārthasaṃdehaṃ sūkṣmāgādhāgamodadhim/

6.66.4

viśvāmitrasutaḥ śrīmān suśrutaḥ paripṛcchati/
dviṣaṣṭirdoṣabhedā ye purastātparikīrtitāḥ//

6.66.5

kati tatraikaśo jñeyā dviśo vāpyathavā triśaḥ/
tasya tadvacanaṃ śrutvā saṃśayacchinmahātapāḥ//

6.66.6

prītātmā nṛpaśārdūlaḥ suśrutāyāha tattvataḥ/
trayo doṣā dhātavaśca purīṣaṃ mūtrameva ca//

6.66.7

dehaṃ sandhārayantyete hyavyāpannā rasairhitaiḥ/
puruṣaḥ ṣoḍaśakalaḥ prāṇāścaikādaśaiva ye//

6.66.8

rogāṇāṃ tu sahasraṃ yacchataṃ viṃśatireva ca/
śataṃ ca pañca dravyāṇāṃ trisaptatyadhikottaram//

6.66.9

vyāsataḥ kīrtitaṃ taddhi bhinnā doṣāstrayo guṇāḥ/
dviṣaṣṭidhā bhavantyete bhūyiṣṭhamiti niścayaḥ//

6.66.10

traya eva pṛthak doṣā dviśo nava samādhikaiḥ/
trayodaśādhikaikadvisamamadhyolbaṇaistriśaḥ//

6.66.11

pañcāśadevaṃ tu saha bhavanti kṣayamāgataiḥ/
kṣīṇamadhyādhikakṣīṇakṣīṇavṛddhaistathāparaiḥ//

6.66.12

dvādaśaivaṃ samākhyātāstrayo doṣā dviṣaṣṭidhā/
miśrā dhātumalairdoṣā yāntyasaṃkhyeyatāṃ punaḥ//

6.66.13

tasmāt prasaṅgaṃ saṃyamya doṣabhedavikalpanaiḥ/
rogaṃ viditvopacaredrasabhedairyathairitaiḥ//

6.66.14

bhiṣak kartātha karaṇaṃ rasā doṣāstu kāraṇam/
kāryamārogyamevaikamanārogyamato'nyathā//

6.66.15

adhyāyānāṃ tu ṣaṭṣaṣṭyā grathitārthapadakramam/
evametadaśeṣeṇa tantramuttaramṛddhimat//

6.66.16

spaṣṭagūḍhārthavijñānamagāḍhamandacetasām/
yathāvidhi yathāpraśnaṃ bhavatāṃ parikīrtitam//

6.66.17

sahottaraṃ tvetadadhītya sarvaṃ brāhmaṃ vidhānena yathoditena/
na hīyate'rthānmanaso'bhyupetādetadvaco brahmamatīva satyam//

Original text: Suśrutasaṃhitā · Edition: ed. Yādavaśarman Trivikrama Ācārya (Nirnaya Sagar Press); e-text by SARIT · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc