Sushruta Samhita · Chapter 2.12

athāto vṛddhyupadaṁśaślīpadānāṁ nidānaṁ vyākhyāsyāmaḥ//

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//

vātapittaśleṣmaśoṇitamedomūtrāntranimittāḥ sapta vṛddhayo bhavanti/ tāsāṁ mūtrāntranimitte vṛddhī vātasamutthe kevalamutpattiheturanyatamaḥ//

adhaḥ prakupito'nyatamo hi doṣaḥ phalakośavāhinīrabhiprapadya dhamanīḥ phalakoṣayorvṛddhiṁ janayati tāṁ vṛddhimityācakṣate//

tāsāṁ bhaviṣyatīnāṁ pūrvarūpāṇi bastikaṭīmuṣkameḍhreṣu vedanā mārutanigrahaḥ phalakośaśophaśceti//

tatrānilaparipūrṇāṁ bastimivātatāṁ paruṣāmanimittānilarujāṁ vātavṛddhimācakṣate; pakvodumbarasaṅkāśāṁ jvaradāhoṣmavatīṁ cāśusamutthānapākāṁ pittavṛddhiṁ; kaṭhināmalpavedanāṁ śītāṁ kaṇḍūmatīṁ śleṣmavṛddhiṁ; kṛṣṇasphoṭāvṛtāṁ pittavṛddhiliṅgāṁ raktavṛddhiṁ, mṛdusnigdhāṁ kaṇḍūmatīmalpavedanāṁ tālaphalaprakāśāṁ medovṛddhiṁ; mūtrasaṁdhāraṇaśīlasya mūtravṛddhirbhavati, sā gacchato'mbupūrṇā dṛtiriva kṣubhyati mūtrakṛcchravedanāṁ vṛṣaṇayoḥ śvayathuṁ kośayoścāpādayati, tāṁ mūtravṛddhiṁ vidyāt; bhāraharaṇabalavadvigrahavṛkṣaprapatanādibhirāyāsaviśeṣair vāyurabhipravṛddhaḥ prakupitaśca sthūlāntrasyetarasya caikadeśaṁ viguṇamādāyādho gatvā vaṅkṣaṇasandhimupetya granthirūpeṇa sthitvāpratikriyamāṇe ca kālāntareṇa phalakośaṁ praviśya muṣkaśophamāpādayati, ādhmāto bastirivātataḥ pradīrghaḥ sa śopho bhavati, saśabdamavapīḍitaścordhvamupaiti, vimuktaśca punarādhmāyate, tāmantravṛddhimasādhyāmityācakṣate//

tatrātimaithunādatibrahmacaryādvā tathātibrahmacāriṇīṁ cirotsṛṣṭāṁ rajasvalāṁ dīrgharomāṁ karkaśaromāṁ saṅkīrṇaromāṁ nigūḍharomāmalpadvārāṁ mahādvārāmapriyāmakāmāmacaukṣasalilaprakṣālitayonimaprakṣālitayoniṁ yonirogopasṛṣṭāṁ svabhāvato vā duṣṭayoniṁ viyoniṁ vā nārīmatyarthamupasevamānasya tathā karajadaśanaviṣaśūkanipātanādbandhanāddhastābhighātāccatuṣpadīgamanādacaukṣasalilaprakṣālanādavapīḍanācchrukravegavighāraṇānmaithunānte vāprakṣālanādibhirmeḍhramāgamya prakupitā doṣāḥ kṣate'kṣate vā śvayathumupajanayanti, tamupadaṁśamityācakṣate//

sa pañcavidhastribhirdoṣaiḥ pṛthak samastairasṛjā ceti//

tatra vātike pāruṣyaṁ tvakparipuṭanaṁ stabdhameḍhratā paruṣaśophatā vividhāśca vātavedanāḥ; paittike jvaraḥ śvayathuḥ pakvoḍumbarasaṅkāśastīvradāhaḥ kṣiprapākaḥ pittavedanāśca; ślaiṣmike śvayathuḥ kaṇḍūmān kaṭhinaḥ snigdhaḥ śleṣmavedanāśca; raktaje kṛṣṇasphoṭaprādurbhāvo'tyarthamasṛkpravṛttiḥ pittaliṅgānyatyarthaṁ jvaradāhau śoṣaśca, yāpyaścaiva kadācit; sarvaje sarvaliṅgadarśanamavadaraṇaṁ ca śephasaḥ kṛmiprādurbhāvo maraṇaṁ ceti//

kupitāstu doṣā vātapittaśleṣmāṇo'dhaḥprapannā vaṅkṣaṇorujānujaṅghāsvavatiṣṭhamānāḥ kālāntareṇa pādamāśritya śanaiḥ śophaṁ janayanti, taṁ ślīpadamityācakṣate/ tattrividhaṁ vātapittakaphanimittamiti//

tatra vātajaṁ kharaṁ kṛṣṇaṁ paruṣamanimittānilarujaṁ parisphuṭati ca bahuśaḥ; pittajaṁ tu pītāvabhāsamīṣanmṛdu jvaradāhaprāyaṁ ca; śleṣmajaṁ tu śvetaṁ snigdhāvabhāsaṁ mandavedānaṁ bhārikaṁ mahāgranthikaṁ kaṇṭakairupacitaṁ ca//

tatra saṁvatsarātītamatimahadvalmīkajātaṁ prasṛtamiti varjanīyāni//

bhavanti cātra trīṇyapyetāni jānīyācchlīpadāni kaphocchrayāt/ gurutvaṁ ca mahattvaṁ ca yasmānnāsti vinā kaphāt//

purāṇodakabhūyiṣṭhāḥ sarvartuṣu ca śītalāḥ/ ye deśāsteṣu jāyante ślīpadāni viśeṣataḥ//

pādavaddhastayoścāpi ślīpadaṁ jāyate nṛṇām/ karṇākṣināsikauṣṭheṣu kecidicchanti tadvidaḥ//